مخدری که هر روز مصرف می کنیم

آیا تا به حال به این اندیشیده‌اید که ماده‌ای که هر روز با لذت مصرف می‌کنید، ممکن است رفتاری مشابه مواد اعتیادآور در مغز ایجاد کند؟ قند، ترکیبی شیرین که در بسیاری از غذاها و نوشیدنی‌های روزانه ما وجود دارد، می‌تواند مسیرهای عصبی مرتبط با پاداش و لذت را مشابه تاثیر برخی مواد مانند نیکوتین یا الکل فعال کند که با عنوان اعتیاد به قند شناخته می‌شود.

پژوهش‌های متعددی نشان داده‌اند که مصرف بیش از حد قند نه‌تنها با بیماری‌هایی مانند چاقی، دیابت نوع ۲ و بیماری‌های قلبی مرتبط است، بلکه ممکن است به ایجاد وابستگی روانی نیز منجر شود. هرچند واژه اعتیاد به شکر هنوز در جامعه علمی محل بحث است، شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد مصرف مزمن قند می‌تواند رفتارهایی شبیه اعتیاد، نظیر ولع شدید و پرخوری را تحریک کند.

در این مقاله، با تکیه بر داده‌ها و پژوهش‌های علمی معتبر، به بررسی جنبه‌های مختلف اعتیاد به شیرینی و راهکارهای کاهش این وابستگی پرداخته و به این سوال پاسخ می‌دهیم که چگونه اعتیاد به شکر را ترک کنیم.

آنچه در این مقاله می‌خوانید:

• اعتیاد به قند چیست؟
• علائم اعتیاد به شیرینی
• علت اعتیاد به قند
• عوارض اعتیاد به قند و شکر
• فواید ترک شیرینی
• چگونه اعتیاد به شکر را ترک کنیم؟
• مصرف مکمل‌ برای ترک اعتیاد به شیرینی
• ترک شیرینی در طب سنتی
• حالا که شیرینی زیاد خوردم چه‌کار کنم؟

مدت زمان تقریبی مطالعه: 10 دقیقه
 

اعتیاد به قند چیست؟

اصطلاح اعتیاد به قند و شکر به الگوی رفتاری اطلاق می‌شود که در آن فرد میل شدید و مکرر به مصرف مواد غذایی حاوی قند دارد و در صورت عدم مصرف، ممکن است احساس بی‌قراری یا ولع شدید را تجربه کند.

برخی پژوهش‌ها به‌ویژه در مدل‌های حیوانی نشان داده‌اند که مصرف قند می‌تواند سیستم پاداش مغز را از طریق ترشح دوپامین در نواحی خاصی مانند nucleus accumbens فعال کرده و حس لذت و پاداش را مشابه با اثر برخی مواد اعتیادآور تقویت کند. همچنین، قند باعث افزایش سطح سروتونین در مغز می‌شود که به تنظیم خلق و کاهش اضطراب کمک می‌کند.

مصرف قند می‌تواند باعث احساس رضایت و آرامش موقت شود و به همین دلیل، بسیاری از افراد به‌طور ناخودآگاه برای کاهش استرس و خلق پایین به قند و شکر پناه می‌برند. این وابستگی می‌تواند به مصرف مداوم قند منجر شود، حتی زمانی که فرد از عوارض منفی آن آگاه است.

برای مثال، مطالعه Avena و همکاران (2008) نشان داد که در حیوانات، مصرف متناوب قند می‌تواند منجر به بروز رفتارهایی نظیر افزایش ولع، مصرف جبری و تغییرات در پاسخ‌های دوپامینرژیک شود.
 

علائم اعتیاد به شیرینی

علائم اعتیاد به شیرینی ممکن است در افراد مختلف متفاوت باشد. برخی از افراد ممکن است ولع شدید برای مصرف مواد قندی، دشواری در کاهش مصرف، یا احساس پشیمانی پس از پرخوری را تجربه کنند. در مواردی از اعتیاد شدید به شیرینی نیز کاهش ناگهانی مصرف قند می‌تواند با تغییراتی در خلق مانند تحریک‌پذیری یا خستگی همراه باشد.

پژوهش‌هایی که عمدتا در مدل‌های حیوانی انجام شده‌اند، نشان داده‌اند که مصرف متناوب قند ممکن است منجر به بروز برخی نشانه‌های شبه‌اعتیادی یا به‌اصطلاح اعتیاد به شیرینی‌جات شود. این علائم می‌توانند در زندگی روزمره اختلال ایجاد کنند و نشان‌دهنده وابستگی روانی به قند باشند.
 

علت اعتیاد به قند

علت اعتیاد به قند را می‌توان از سه منظر بیولوژیکی، روان‌شناختی و محیطی بررسی کرد. از دیدگاه عصب‌شناسی، مصرف قند می‌تواند سیستم پاداش مغز را تحریک کند که با افزایش ترشح دوپامین همراه است. این فرآیند موجب احساس لذت می‌شود، اما برخلاف مواد مخدر، شدت تحریک دوپامین در اثر مصرف قند معمولا خفیف‌تر و کنترل‌پذیرتر است.

از نظر روان‌شناختی، احساساتی مانند استرس، اضطراب یا افسردگی نیز ممکن است علت اعتیاد به شیرینی باشد و فرد را به مصرف غذاهای شیرین برای بهبود موقت خلق سوق دهد، حالتی که به آن خوردن احساسی یا emotional eating می‌گویند. قند باعث افزایش سطح سروتونین در مغز می‌شود که می‌تواند به تسکین موقت اضطراب و استرس کمک کند و بنابراین افراد ممکن است به‌طور مداوم به‌دنبال مصرف قند برای این تاثیرات باشند.

از منظر اجتماعی و محیطی، دسترسی آسان به غذاهای فرآوری‌شده حاوی قند بالا و تبلیغات گسترده این محصولات نیز به‌عنوان یک دلیل اعتیاد به شیرینی، نقش مهمی در تقویت الگوهای مصرف مکرر ایفا می‌کنند.

عوارض اعتیاد به قند و شکر

مصرف بیش از حد قندهای افزوده با طیفی از مشکلات جسمی و روانی مرتبط است. مطالعات متعدد نشان داده‌اند که مصرف مداوم و زیاد شکر، به‌ویژه از طریق نوشیدنی‌های شیرین می‌تواند خطر ابتلا به چاقی، دیابت نوع ۲، بیماری‌های قلبی-عروقی و بیماری کبد چرب غیرالکلی را افزایش دهد.

 به‌عنوان مثال، مطالعه‌ای در JAMA Internal Medicine در سال 2014 (Yang et al) گزارش داد که افرادی که بیش از 25٪ از کالری روزانه خود را از قندهای افزوده دریافت می‌کردند، 38٪ بیشتر در معرض خطر مرگ ناشی از بیماری‌های قلبی قرار داشتند.

مصرف مقدار زیاد قند، شکر و شیرینی به‌ویژه در طول زمان، می‌تواند باعث پوسیدگی دندان شود. قندها در دهان به اسید تبدیل می‌شوند که توسط باکتری‌های دهانی تولید می‌شود. این اسیدها به مینای دندان حمله کرده و موجب تخریب ساختار دندان‌ها می‌شوند. همچنین، مصرف مکرر قند در فواصل کوتاه‌مدت باعث ایجاد محیط اسیدی دائمی در دهان و در نتیجه افزایش خطر پوسیدگی دندان می‌شود.

مصرف مکرر قند می‌تواند با افزایش مارکرهای التهابی و کاهش حساسیت به انسولین همراه باشد. برخی شواهد نیز نشان می‌دهند که رژیم‌های پرقند ممکن است با کاهش عملکرد شناختی به‌ویژه حافظه کاری مرتبط باشند؛ اگرچه این یافته‌ها نیاز به بررسی‌های بیشتری در جمعیت انسانی دارند.

از نظر روان‌شناختی، اعیتیاد به قند ممکن است با نوسانات خلقی و اضطراب همراه باشد، به‌ویژه در افرادی که از آن به‌عنوان راهکار مقابله‌ای استفاده می‌کنند.
 

فواید ترک شیرینی

فواید ترک شیرینی به‌ویژه از منابع فرآوری‌شده مانند نوشیدنی‌های شیرین، شامل بهبود سلامت جسمی و روانی است. از نظر فیزیولوژیکی، این اقدام ممکن است با بهبود حساسیت به انسولین، تنظیم سطح گلوکز خون، کاهش وزن بدن و کاهش خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی‌-عروقی همراه باشد.

در مطالعه‌ای تصادفی‌سازی‌شده توسط Schwarz et al (2017) که در مجله Obesity منتشر شد، نوجوانانی که به‌مدت ۹ روز مصرف قند (به‌ویژه فروکتوز) را محدود کردند، کاهش قابل‌توجهی در چربی کبد و تری‌گلیسرید خون نشان دادند.

از نظر روان‌شناختی، برخی گزارش‌ها حاکی از آن‌اند که افراد پس از کاهش مصرف قند، بهبود در ثبات خلق و تمرکز و همچنین درک بهتری از سیری را تجربه می‌کنند؛ اگرچه این اثرات نیازمند پژوهش‌های بیشتر با طراحی‌های بالینی کنترل‌شده هستند.

همچنین، برای بسیاری از افراد، کاهش مصرف قند با افزایش احساس کنترل بر الگوهای خوردن همراه است، که می‌تواند در بهبود خودپنداره و اعتماد به‌نفس نقش داشته باشد.
 

چگونه اعتیاد به شکر را ترک کنیم؟

برای ترک اعتیاد به قند رویکردهای علمی متعددی وجود دارد که به کاهش وابستگی کمک می‌کند. ابتدا، کاهش تدریجی مصرف قند به‌ویژه قندهای افزوده به‌جای قطع ناگهانی، به کاهش علائم ترک و نوسانات خلقی کمک می‌کند.

چگونه اعتیاد به شیرینی را ترک کنیم؟ جایگزینی قند با منابع طبیعی مانند میوه‌ها، و همچنین افزایش مصرف فیبر و پروتئین، می‌تواند میل به قند را کاهش دهد و با تعادل گلوکز خون به ترک اعتیاد به شیرینی کمک کند. علاوه بر این، مدیریت استرس از طریق روش‌هایی مانند ورزش، یوگا، یا مدیتیشن می‌تواند به کنترل هوس قند، بهبود وضعیت روانی و ترک اعتیاد به شکر کمک کند.

مطالعات متعدد نشان داده‌اند که رژیم‌های غذایی غنی از فیبر می‌توانند با کاهش هوس قند و بهبود سیری همراه باشند. برای مثال، در مطالعه‌ای که در Nutrients (2019) منتشر شد، رژیم‌های پرفیبر به کاهش گرسنگی و جلوگیری از پرخوری کمک کردند.

همچنین، آگاهی از برچسب‌های غذایی و اجتناب از محصولات حاوی قندهای پنهان (مانند شربت ذرت با فروکتوز بالا) یکی از روش‌های موثر در درمان اعتیاد به شکر است. در نهایت، مشاوره با متخصص تغذیه و طراحی رژیم‌های مناسب برای کاهش مصرف قند می‌تواند در درمان اعتیاد به قند موثر باشد.
 

مصرف مکمل‌ برای ترک اعتیاد به شیرینی

برخی مکمل‌ها می‌توانند به کاهش هوس قند و ترک شیرینی کمک کنند. گیمنما (Gymnema sylvestre)، گیاهی که در طب آیورودا استفاده می‌شود، به‌دلیل توانایی‌اش در کاهش حس شیرینی و کمک به تنظیم قند خون شناخته شده است.

مطالعات نشان داده‌اند که این گیاه ممکن است میل به شیرینی را کاهش دهد و به بهبود کنترل گلوکز کمک کند. همچنین، مکمل کروم (یک ماده معدنی کمیاب) می‌تواند با بهبود حساسیت به انسولین و کاهش میل به شیرینی و کربوهیدرات‌ها مرتبط باشد و به درمان اعتیاد به شیرینی کمک ‌کند.

طبق مطالعه‌ای در Diabetes Care (2007)، مکمل کروم پیکولینات می‌تواند به کاهش میل به کربوهیدرات‌های شیرین کمک کند.
 

ترک شیرینی در طب سنتی

برای ترک شیرینی در طب سنتی، استفاده از گیاهان دارویی و رژیم‌های غذایی متعادل توصیه می‌شود. در طب سنتی ایرانی، مصرف موادی مانند زعفران، دارچین و هل می‌تواند به کاهش میل به شیرینی کمک کند. برای مثال، دارچین به‌دلیل طعم و همچنین خواص تنظیم‌کننده قند خون و کاهش مقاومت به انسولین، ممکن است به کاهش هوس قند کمک کند.

برای مطالعه بیشتر در مورد خواص زعفران، به مقاله "بررسی خواص زعفران با معرفی قرص زعفران" که توسط خانم دکتر شیدا احمدی کولایی (متخصص فارماکوگنوزی) در مجله علمی داروکده منتشر شده، مراجعه نمایید.

مصرف دمنوش‌هایی مانند دمنوش نعناع یا بابونه می‌تواند به کاهش استرس و اضطراب، که یکی از عوامل اصلی میل به شیرینی است، کمک کند. در طب آیورودا، گیاهانی مانند گیمنما و رژیم‌های غذایی مبتنی بر غذاهای کامل، طبیعی و کم‌قند توصیه می‌شوند. با این حال، اثربخشی این روش‌ها نیاز به تحقیقات علمی بیشتری دارد.
 

حالا که شیرینی زیاد خوردم چه‌کار کنم؟

اگر شیرینی زیاد خوردم چیکار کنم؟ نگران نباشید، اما اقداماتی برای کاهش اثرات منفی آن انجام دهید. مصرف غذاهای غنی از فیبر مانند سبزیجات برگ‌دار یا غلات کامل می‌تواند به تنظیم قند خون کمک کند.

ورزش سبک مانند پیاده‌روی نیز می‌تواند به بهبود حساسیت به انسولین و کاهش قند خون کمک کند. حتی پیاده‌روی سبک می‌تواند باعث افزایش استفاده از گلوکز در عضلات و بهبود متابولیسم شود.

همچنین، از مصرف قند بیشتر در همان روز اجتناب کنید و به‌جای آن بر مصرف پروتئین و چربی‌های سالم (مثل آجیل و دانه‌ها) تمرکز کنید.

از همین زمان با ایجاد تغییرات در سبک زندگی و کمک گرفتن از روش‌هایی که در این مقاله ذکر کردیم، مصرف قند و شکر را کاهش دهید و جلوی ضرر بیشتر را بگیرید.
 

سخن پایانی

اعتیاد به قند یک چالش واقعی است که با اثرات عمیق بر سلامت جسمی و روانی همراه است. در این این مقاله با بررسی اعتیاد به شیرینی، علائم، علل، عوارض و راهکارهای علمی برای ترک اعتیاد به شیرینی، توضیح دادیم که با آگاهی و اقدامات مناسب می‌توان این وابستگی را مدیریت کرد.

از کاهش تدریجی مصرف قند گرفته تا استفاده از گیمنما و کروم و بهره‌گیری از روش‌های طب سنتی، راه‌های متعددی برای غلبه بر اعتیاد به شکر وجود دارد. با اتخاذ یک سبک زندگی سالم و متعادل، نه‌تنها می‌توان سلامت جسمی را بهبود بخشید، بلکه کیفیت زندگی نیز به‌طور قابل توجهی ارتقا خواهد یافت.

به‌طور کلی، مدیریت مصرف قند از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است و با اقداماتی علمی و آگاهانه، می‌توان بر اثرات منفی مصرف بیش از حد قند غلبه کرد.

داروخانه آنلاین داروکده به‌عنوان نخستین و بزرگ‌ترین داروخانه آنلاین ایران، با افتخار جایگاهی ممتاز در ارائه محصولات سلامت‌محور غیر دارویی به‌دست آورده است و انواع مکمل کروم را با تضمین کیفیت و اصالت کالا ارائه می‌دهد.

داروکده تحت نظارت معاونت غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی ایران و با کسب نماد اعتماد الکترونیک ۵ ستاره از وزارت صنعت، معدن و تجارت، اعتماد و رضایت گسترده کاربران را جلب کرده و تجربه‌ای امن، مطمئن و اصیل از خرید آنلاین را تضمین می‌کند.

داروکده با تکیه بر تیمی متخصص از داروسازان و کارشناسان ارشد تغذیه، متعهد به ارائه خدمات با کیفیت است. ما دسترسی آسان به محصولات سلامت‌محور را برای هموطنان در سراسر کشور فراهم کرده‌ایم و با ارائه مشاوره تخصصی رایگان تلفنی و آنلاین، امکان انتخاب آگاهانه و متناسب با نیازهای هر فرد را به ارمغان آورده‌ایم. این رویکرد، خریدی هوشمندانه و مبتنی بر دانش را برای شما ممکن می‌سازد.

یکی از ابتکارات برجسته داروکده، مجله علمی داروکده است که با هدف ارتقای دانش عمومی در حوزه سلامت راه‌اندازی شده است. این مجله توسط تیمی متعهد و متخصص اداره می‌شود و با استناد به جدیدترین پژوهش‌های علمی، مقالاتی دقیق، کاربردی و به‌روز در زمینه‌هایی نظیر مکمل‌های غذایی، بهبود سبک زندگی و موضوعات مرتبط با سلامت منتشر می‌کند.

محتوای مجله به‌گونه‌ای طراحی شده که نه‌تنها به پرسش‌های شما پاسخ می‌دهد، بلکه شما را در مسیر تصمیم‌گیری‌های هوشمندانه برای بهبود کیفیت زندگی یاری می‌رساند. داروکده همچنین بستری برای ارتباط مستقیم و آسان با متخصصان فراهم کرده است.

از طریق بخش پرسش و پاسخ آنلاین، می‌توانید سوالات، پیشنهادات یا انتقادات خود را مطرح کنید و در کوتاه‌ترین زمان ممکن از راهنمایی‌های تخصصی تیم علمی بهره‌مند شوید. از شما دعوت می‌کنیم با به‌اشتراک‌گذاری دیدگاه‌های خود، ما را در مسیر بهبود مستمر خدمات همراهی کنید.