فیبروم رحم چیست و چه عوارضی دارد؟

فیبروم رحم که به‌عنوان میوم یا لیومیوم رحمی نیز شناخته می‌شود، یکی از شایع‌ترین تومورهای خوش‌خیم در زنان در سنین باروری است. این ضایعات غیرسرطانی که از لایه عضلانی رحم (میومتریوم) منشا می‌گیرند، می‌توانند در اندازه‌ها و مکان‌های مختلف در رحم ایجاد شوند و در بسیاری از موارد بدون علامت باقی بمانند.

فیبروم رحم چه عوارضی دارد؟ این سوالی است که بسیاری از زنان مبتلا یا در معرض خطر را نگران می‌کند، زیرا فیبروم‌ها می‌توانند تاثیرات قابل‌توجهی بر سلامت باروری، قاعدگی و کیفیت زندگی داشته باشند. در این مقاله به بررسی چیستی فیبروم رحم، انواع آن، علل، علائم، عوارض و گزینه‌های درمانی آن می‌پردازیم تا اطلاعات جامعی برای درک بهتر این بیماری ارائه دهیم.

این مقاله با هدف ارائه اطلاعات دقیق و کاربردی برای خوانندگان، از جمله زنان در سنین مختلف و متخصصان حوزه سلامت طراحی شده است. با مطالعه این مقاله، خوانندگان نه‌تنها با جنبه‌های علمی فیبروم رحم آشنا می‌شوند، بلکه پاسخ‌هایی برای سوالات رایج خود درباره تاثیرات این بیماری بر زندگی روزمره، بارداری و درمان‌های موجود خواهند یافت.

آنچه در این مقاله می‌خوانید:

• فیبروم رحم چیست؟
• انواع فیبروم
• فیبروم رحم چرا به‌وجود می‌آید؟
• فیبروم رحم چه علائمی دارد؟
• فیبروم رحم چه عوارضی دارد؟
• فیبروم رحم در دختران مجرد
• فیبروم رحم و پریود نشدن
• فیبروم رحم و بارداری
• فیبروم رحم درمان دارد؟

مدت زمان تقریبی مطالعه: 10 دقیقه

فیبروم رحم چیست؟

فیبروم رحم (Uterine Fibroid) توده‌ای خوش‌خیم است که از بافت عضلانی و همبند رحم تشکیل شده و به‌طور معمول در زنان در سنین باروری (20 تا 50 سال) دیده می‌شود. این توده‌ها که از سلول‌های عضلانی صاف میومتریوم و بافت فیبروز تشکیل شده‌اند، می‌توانند به‌صورت منفرد یا متعدد در دیواره رحم یا داخل حفره رحم ایجاد شوند.

فیبروم‌ها معمولا غیرسرطانی هستند و احتمال بدخیم شدن آن‌ها (تبدیل به سرطان) کمتر از 0.2% برآورد شده است. اندازه فیبروم‌ها می‌تواند از چند میلی‌متر تا بیش از 20 سانتی‌متر متغیر باشد و بسته به محل قرارگیری و اندازه، ممکن است بدون علامت یا همراه با عوارض باشند.

انواع فیبروم

انواع فیبروم‌های رحمی بر اساس محل قرارگیری آن‌ها در رحم طبقه‌بندی می‌شوند. شناخت انواع فیبروم در رحم برای تشخیص دقیق و انتخاب روش درمانی مناسب ضروری است. انواع اصلی فیبروم‌ها عبارت‌اند از:

1. فیبروم رحم اینترامورال: این نوع فیبروم در دیواره عضلانی رحم (میومتریوم) ایجاد می‌شود و شایع‌ترین نوع فیبروم است. فیبروم‌های اینترامورال می‌توانند باعث بزرگ شدن رحم، خونریزی شدید قاعدگی و درد لگنی شوند.

2. فیبروم ساب‌سروز: این فیبروم‌ها در سطح خارجی رحم رشد می‌کنند و ممکن است به سمت حفره لگن گسترش یابند. این نوع معمولا علائم کمتری ایجاد می‌کند، مگر اینکه به اندازه کافی بزرگ شوند و به اندام‌های مجاور فشار وارد کنند.

3. فیبروم ساب‌موکوزال: این فیبروم‌ها در لایه داخلی رحم (اندومتریوم) یا نزدیک به حفره رحم تشکیل می‌شوند. این نوع فیبروم‌ها اغلب با خونریزی شدید و نامنظم قاعدگی و مشکلات باروری مرتبط هستند.

4. فیبروم پدانکوله: فیبرومی که از طریق یک ساقه نازک به رحم متصل است. این نوع می‌تواند در داخل یا خارج رحم قرار گیرد و گاهی به‌دلیل پیچ‌خوردگی ساقه باعث درد شدید می‌شود.

فیبروم رحم چرا به‌وجود می‌آید؟

فیبروم رحم از چی به‌وجود میاد؟ علل دقیق ایجاد فیبروم رحم هنوز به‌طور کامل شناخته نشده است، اما تحقیقات نشان می‌دهد که عوامل متعددی در ایجاد آن نقش دارند. چرا فیبروم می‌گیریم؟ عوامل زیر از مهم‌ترین دلایل احتمالی هستند:

• عوامل هورمونی: استروژن و پروژسترون، هورمون‌هایی که چرخه قاعدگی را تنظیم می‌کنند، می‌توانند رشد فیبروم‌ها را تحریک کنند. فیبروم‌ها معمولا در دوران بارداری که سطح این هورمون‌ها بالاست، بزرگ‌تر می‌شوند و پس از یائسگی کوچک می‌شوند.
• عوامل ژنتیکی: سابقه خانوادگی فیبروم رحم احتمال ابتلا را افزایش می‌دهد. جهش‌های ژنتیکی خاص در سلول‌های عضلانی رحم نیز ممکن است به تشکیل فیبروم منجر شود.
• عوامل محیطی و سبک زندگی: چاقی، رژیم غذایی غنی از گوشت قرمز، لبنیات پرچرب و کمبود ویتامین D ممکن است خطر ابتلا را افزایش دهد؛ در حالی که سبزیجات و میوه‌ها اثر محافظتی دارند.
• عوامل نژادی: زنان آفریقایی‌تبار نسبت به سایر گروه‌های نژادی بیشتر در معرض خطر ابتلا به فیبروم هستند.
• سایر عوامل محتمل:

- اولین قاعدگی زودهنگام (قبل از 10 سالگی)
- مصرف طولانی‌مدت قرص‌های ضدبارداری حاوی استروژن بالا
- استرس مزمن و فشارهای روانی (با واسطه مسیرهای نوروهورمونی)

منابع جدید به نقش میکروبیوم رحم و همچنین مسیرهای التهابی و رشد عروق (آنژیوژنز) نیز در رشد فیبروم اشاره دارند.

فیبروم رحم چه علائمی دارد؟

فیبروم رحم چه نشانه‌هایی دارد؟ بسیاری از زنان مبتلا به فیبروم رحم هیچ علامتی ندارند، اما در مواردی که علائم بروز می‌کند، شدت آن به اندازه، تعداد و محل فیبروم بستگی دارد. علائم فیبروم رحم شامل موارد زیر است:

• خونریزی شدید قاعدگی (منوراژی): یکی از شایع‌ترین علائم، به‌ویژه در فیبروم‌های ساب‌موکوزال.
• درد لگنی یا احساس فشار: فیبروم‌های بزرگ ممکن است به اندام‌های مجاور مانند مثانه یا روده فشار وارد کنند.
• درد هنگام نزدیکی: به‌ویژه در فیبروم‌هایی که در نزدیکی دهانه رحم قرار دارند.
• تکرر ادرار یا یبوست: ناشی از فشار فیبروم به مثانه یا رکتوم.
• علائم ترکیدن فیبروم رحم: ترکیدن فیبروم اصطلاح علمی و رایجی نیست، اما پیچ‌خوردگی یا دژنراسیون فیبروم (تخریب بافتی) می‌تواند باعث درد شکمی ناگهانی، تهوع، تب و حتی علائم حاد شکمی شود.

فیبروم رحم چه شکلی است؟ فیبروم‌ها معمولا به‌صورت توده‌های گرد یا بیضی‌شکل با بافتی متراکم و سفت هستند.

فیبروم رحم چه رنگی است؟ در تصاویر سونوگرافی، فیبروم‌ها معمولا خاکستری یا سفید به نظر می‌رسند، اما در جراحی، رنگ آن‌ها ممکن است صورتی یا سفید باشد.

علائم کمتر شایع:

• ناباروری یا سقط مکرر (مخصوصا در فیبروم‌های اینترامورال یا ساب‌موکوزال)
• کم‌خونی ناشی از خونریزی مزمن
• افزایش محیط شکم در موارد فیبروم‌های بزرگ
• تورم قابل لمس در پایین شکم

فیبروم رحم چه عوارضی دارد؟

فیبروم چه عوارضی دارد؟ فیبروم رحم معمولا خوش‌خیم است، اما در پاسخ به سوال رایج فیبروم رحم چه خطری دارد؟ باید گفت عوارض احتمالی شامل موارد زیر است:

• ناباروری یا مشکلات بارداری: فیبروم‌های ساب‌موکوزال ممکن است مانع لانه‌گزینی جنین و ایجاد مشکلات باروری شوند. دکتر راهله مرتضائی فر (دکتر داروساز) در مقاله‌ای با عنوان "مشکلات باروری و راهکارهای مناسب درمان" که در مجله علمی داروکده منتشر شده، به توضیح فرایند تولید مثل و باروری، مشکلات مرتبط و راهکارهای مناسب درمان پرداخته است.
• خونریزی شدید و کم‌خونی: خونریزی‌های طولانی‌مدت می‌توانند به کم‌خونی منجر شوند.
• درد مزمن: به‌ویژه در فیبروم‌های بزرگ یا پدانکوله.
• فشار بر اندام‌های مجاور: که می‌تواند باعث مشکلات ادراری یا گوارشی شود.
• فیبروم رحمی خطرناک است؟ در موارد نادر، فیبروم ممکن است به بدخیمی تبدیل شود، اما این امر بسیار غیرمعمول است. تخمین زده می‌شود که احتمال بدخیمی در یک فیبروم شناخته‌شده کمتر از 1 در 1000 باشد.

فیبروم رحم در دختران مجرد

فیبروم رحم در دختران مجرد کمتر شایع است، اما ممکن است رخ دهد، به‌ویژه در زنان جوان با سابقه خانوادگی یا عوامل خطر دیگر. فیبروم رحم در دختران معمولا بدون علامت است و به‌طور اتفاقی در معاینات سونوگرافی تشخیص داده می‌شود.

در این گروه، فیبروم‌ها ممکن است باعث نگرانی درباره باروری آینده شوند، اما در اکثر موارد با مدیریت مناسب، تاثیر منفی بر باروری ندارند.

فیبروم‌هایی که به داخل حفره اندومتر وارد نشده باشند (ساب‌سروز یا اینترامورال کوچک)، معمولا تاثیر منفی بر باروری ندارند. تنها فیبروم‌های ساب‌موکوزال یا بسیار بزرگ می‌توانند باعث اختلال در باروری یا لانه‌گزینی شوند.

درمان فیبروم رحم در دختر مجرد معمولا محافظه‌کارانه است و از روش‌های غیرجراحی استفاده می‌شود تا رحم حفظ شود.

فیبروم رحم و پریود نشدن

فیبروم رحم و پریود نشدن به‌طور مستقیم با یکدیگر مرتبط نیستند، زیرا فیبروم‌ها معمولا باعث خونریزی شدید یا نامنظم می‌شوند. فیبروم‌ها مستقیما روی ترشح هورمون‌ها تاثیر نمی‌گذارند زیرا تومورهای هورمون‌ساز نیستند.

اما در موارد بسیار نادر، فیبروم‌های بزرگ می‌توانند با فشار به تخمدان‌ها روی محور هیپوتالاموس–هیپوفیز–تخمدان (HPO axis) اثر گذاشته و چرخه قاعدگی را مختل کنند. همچنین، درمان‌های هورمونی برای فیبروم (مانند آگونیست‌های GnRH) می‌توانند باعث توقف موقت قاعدگی شوند.

در این زمینه مطالعه مقاله "قاعدگی نامنظم چه زمانی خطرناک می‌شود؟" می‌تواند مفید باشد.

فیبروم رحم و بارداری

فیبروم رحم و بارداری موضوع مهمی است، زیرا فیبروم‌ها می‌توانند بر بارداری تاثیر بگذارند. فیبروم رحم در بارداری ممکن است خطراتی مانند زایمان زودرس، سقط جنین، جفت سرراهی و جفت کنده‌شده، محدودیت رشد جنینی یا نیاز به سزارین را افزایش دهد.

فیبروم خارج از رحم در بارداری (مانند فیبروم‌های ساب‌سروز) چون بیرون از لایه داخلی رحم هستند، به‌ندرت بر فضای داخل رحم یا جفت اثر می‌گذارند و معمولا باعث عوارض مستقیم بارداری نمی‌شوند، مگر اینکه بزرگ و فشاری باشند، اما فیبروم‌های ساب‌موکوزال ممکن است مانع لانه‌گزینی جنین شوند. مدیریت فیبروم در دوران بارداری معمولا محافظه‌کارانه است و جراحی به ندرت انجام می‌شود.

فیبروم رحم درمان دارد؟

فیبروم رحم درمان دارد؟ بله، گزینه‌های درمانی متعددی برای فیبروم رحم وجود دارد که به شدت علائم، اندازه و محل فیبروم و وضعیت بیمار بستگی دارد. درمان فیبروم رحم شامل موارد زیر است:

- درمان دارویی:

قرص درمان فیبروم رحم شامل داروهایی مانند آگونیست‌های GnRH (مانند لوپرولید) یا مدولاتورهای گیرنده پروژسترون (مانند اولیپریستال) است که می‌توانند علائم را کاهش دهند. این داروها با تاثیر بر تعادل هورمونی، به کاهش علائم مانند خونریزی شدید قاعدگی و درد لگنی کمک می‌کنند.

آگونیست‌های GnRH مانند لوپرولید، با اتصال به گیرنده‌های هورمون آزادکننده گنادوتروپین در هیپوفیز، ابتدا باعث افزایش موقت ترشح هورمون‌های لوتئینیزه‌کننده (LH) و فولیکول‌محرک (FSH) می‌شوند، اما با ادامه درمان، این گیرنده‌ها غیرحساس شده و تولید استروژن و پروژسترون تخمدانی به‌طور قابل‌توجهی کاهش می‌یابد.

این حالت شبیه یائسگی مصنوعی است که منجر به کوچک شدن فیبروم‌ها و کاهش خونریزی قاعدگی می‌شود. با این حال، عوارض جانبی مانند گرگرفتگی، کاهش تراکم استخوان و محدودیت مدت استفاده (معمولا 6 ماه) کاربرد آن را محدود می‌کند.

مدولاتورهای گیرنده پروژسترون (SPRMs) مانند اولیپریستال استات به‌صورت انتخابی به گیرنده‌های پروژسترون متصل شده و اثرات متفاوتی (آگونیستی یا آنتاگونیستی) بسته به بافت ایجاد می‌کنند. در رحم، اولیپریستال با مهار تکثیر سلول‌های فیبروم و کاهش تولید ماتریکس خارج سلولی، اندازه فیبروم را کاهش داده و خونریزی قاعدگی را کنترل می‌کند.

این دارو تا پیش از سال 2020 در اروپا رایج بود اما به‌دلیل موارد نادر اما جدی از آسیب کبدی، استفاده آن محدود یا متوقف شده است. اولیپریستال در آمریکا توسط FDA تایید نشده و در برخی کشورها تحت پایش سخت‌گیرانه قابل استفاده است.

هر دو دسته دارویی به‌عنوان درمان موقت برای کاهش علائم یا آماده‌سازی بیمار برای جراحی استفاده می‌شوند و انتخاب بین آن‌ها به شرایط بیمار و نظر پزشک بستگی دارد.

آیا فیبروم رحم با دارو درمان می‌شود؟ داروها معمولا فیبروم را از بین نمی‌برند، اما علائم را کنترل می‌کنند.

- درمان فیبروم رحم بدون جراحی:

• آمبولیزاسیون شریان رحمی (UAE):

آمبولیزاسیون شریان رحمی (Uterine Artery Embolization - UAE) یک روش غیرجراحی کم‌تهاجمی است که برای درمان فیبروم رحم با قطع جریان خون به توده‌های فیبرومی استفاده می‌شود.

در این روش، که تحت هدایت تصویربرداری (مانند فلوروسکوپی) انجام می‌شود، یک کاتتر از طریق شریان فمورال به شریان‌های رحمی هدایت شده و ذرات میکروسکوپی (معمولا پلی‌وینیل الکل یا ژلاتین) به داخل عروق تغذیه‌کننده فیبروم تزریق می‌شوند.

این ذرات جریان خون را مسدود کرده و باعث ایسکمی و نکروز (از بین رفتن) بافت فیبروم می‌شوند، در حالی که رحم به‌دلیل خون‌رسانی جانبی حفظ می‌شود. این روش معمولا برای زنانی که مایل به حفظ رحم هستند و علائم شدیدی دارند مناسب است، اما عوارضی مانند درد پس از عمل، سندرم پس از آمبولیزاسیون یا در موارد نادر آسیب به بافت‌های مجاور ممکن است رخ دهد.
 

• امواج متمرکز فراصوت هدایت‌شده با MRI (FUS):

امواج متمرکز فراصوت هدایت‌شده با ام آر آی (MRI-guided Focused Ultrasound - FUS) یک روش غیرجراحی و غیرتهاجمی برای درمان فیبروم رحم است که از امواج فراصوت با شدت بالا برای تخریب بافت فیبروم استفاده می‌کند.

در این روش، تحت هدایت تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (MRI)، امواج فراصوت متمرکز به‌طور دقیق به سمت فیبروم هدایت می‌شوند و با ایجاد گرمای موضعی (تا 60-90 درجه سانتی‌گراد) باعث نکروز حرارتی (کوآگولاسیون) بافت فیبروم می‌شوند، بدون آسیب به بافت‌های سالم اطراف.

این روش برای زنانی که مایل به حفظ رحم و اجتناب از جراحی هستند مناسب است، اما محدودیت‌هایی مانند عدم اثربخشی در فیبروم‌های بسیار بزرگ یا نزدیک به اندام‌های حساس (مانند مثانه) و عوارض احتمالی مانند درد موقت یا سوختگی پوست دارد.

- جراحی:

• میومکتومی: برداشتن فیبروم با حفظ رحم، مناسب برای زنانی که قصد بارداری دارند.
• هیسترکتومی: برداشتن کامل رحم، که برای موارد شدید یا زنان پس از سنین باروری توصیه می‌شود.

درمان فیبروم خارج از رحم ممکن است با جراحی یا روش‌های غیرجراحی (بسته به نظر پزشک) صورت گیرد.

فیبروم رحم چگونه از بین می‌رود؟ فیبروم‌ها ممکن است پس از یائسگی به‌دلیل کاهش سطح استروژن به‌طور طبیعی کوچک شوند، اما در موارد علامت‌دار، مداخله درمانی لازم است.

سوالات متداول

1- فیبروم رحم چیست؟

فیبروم رحم توده خوش‌خیم عضلانی در رحم است که معمولا در سنین باروری ایجاد می‌شود.

2- آیا فیبروم رحم خطرناک است؟

به ندرت؛ فیبروم‌ها معمولا خوش‌خیم هستند، اما در موارد نادر ممکن است بدخیم شوند. با این حال توجه به خطرات غیرسرطانی مانند خونریزی شدید یا نازایی نیز مهم است.

3- علائم فیبروم رحم چیست؟

خونریزی شدید قاعدگی، درد لگنی، فشار بر مثانه یا روده و مشکلات باروری از علائم شایع هستند.

4- آیا فیبروم رحم باعث ناباروری می‌شود؟

در برخی موارد، به‌ویژه فیبروم‌های ساب‌موکوزال، ممکن است باروری را تحت تاثیر قرار دهد.

5- چگونه فیبروم رحم تشخیص داده می‌شود؟

با سونوگرافی، MRI یا هیستروسکوپی می‌توان فیبروم را تشخیص داد.

6- آیا فیبروم رحم با دارو درمان می‌شود؟

داروها می‌توانند علائم را کنترل کنند، اما معمولا فیبروم را حذف نمی‌کنند.

7- فیبروم رحم در بارداری چه خطراتی دارد؟

ممکن است خطر سقط، زایمان زودرس یا نیاز به سزارین را افزایش دهد.

8- آیا فیبروم رحم در دختران مجرد شایع است؟

کمتر شایع است، اما ممکن است رخ دهد و معمولا بدون علامت است. فیبروم‌ها بیشتر در زنان بالای 30 سال دیده می‌شوند، اما در دختران جوان هم ممکن است ایجاد شوند، به‌ویژه اگر سابقه خانوادگی وجود داشته باشد.

9- درمان فیبروم رحم بدون جراحی چیست؟

روش‌هایی مانند آمبولیزاسیون شریان رحمی یا امواج متمرکز فراصوت گزینه‌های غیرجراحی هستند.

10- آیا فیبروم رحم پس از یائسگی از بین می‌رود؟

اغلب فیبروم‌ها پس از یائسگی به‌دلیل کاهش هورمون‌ها کوچک می‌شوند.

سخن پایانی

فیبروم رحم یکی از شایع‌ترین بیماری‌های زنان در سنین باروری است که اگرچه معمولا خوش‌خیم است، اما می‌تواند عوارض قابل‌توجهی مانند خونریزی شدید، درد و مشکلات باروری ایجاد کند.

فیبروم رحم چیست و چه عوارضی دارد؟ در این مقاله توضیح دادیم که فیبروم‌ها توده‌های غیرسرطانی هستند که بسته به نوع، اندازه و محل قرارگیری می‌توانند علائم و عوارض متفاوتی داشته باشند.

با پیشرفت‌های پزشکی، گزینه‌های درمانی متعددی از روش‌های دارویی تا جراحی در دسترس است که می‌توانند کیفیت زندگی بیماران را بهبود بخشند. آگاهی از علائم و مشاوره به‌موقع با پزشک متخصص زنان می‌تواند به مدیریت موثر این بیماری کمک کند.

تنوع گسترده‌ای از محصولات قاعدگی و مکمل‌های بهبود باروری بانوان را می‌توانید در داروخانه آنلاین داروکده بیابید. داروکده اولین و بزرگترین داروخانه آنلاین ایران است که انواع محصولات سلامت‌محور را با تضمین کیفیت و اصالت کالا عرضه می‌کند.

داروخانه آنلاین داروکده تحت نظارت معاونت غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی ایران فعالیت می‌کند و با سابقه درخشان و کسب رضایت حداکثری کاربران، تنها داروخانه آنلاین در سطح کشور است که موفق به دریافت نماد اعتماد الکرونیکی 5 ستاره از وزارت صمت شده است.

مجله علمی داروکده با پشتبانی تیم علمی متخصص و با هدف ارتقای سطح آگاهی جامعه پیرامون جدیدترین موضوعات علمی در حوزه سلامت راه‌اندازی شده و به‌طور مداوم مقالات علمی، کاربردی و به‌روز را به زبان ساده در اختیار مخاطبین قرار می‌دهد.

خبر خوش آنکه شما می‌توانید به‌راحتی با یک تماس و یا ثبت نظرات خود با متخصصین داروکده در ارتباط باشید و پاسخ سوالات علمی خود را دریافت کنید. تیم علمی داروکده از شما دعوت می‌کند تا با انتقادات و پیشنهادات سازنده خود، ما را در ارائه خدمات بهتر یاری کنید.

برای دریافت مشاوره تخصصی و انتخاب هوشمندانه محصولات مورد نیاز خود می‌توانید با داروکده تماس بگیرید و یا از طریق بخش پرسش و پاسخ در همین صفحه با کارشناسان ما ارتباط برقرار نمایید.