14 دلیل مهم احساس خستگی و راه های درمان آن

خستگی یکی از شایع‌ترین مشکلات روزمره است که می‌تواند زندگی افراد را تحت تأثیر قرار دهد. این احساس ممکن است به‌صورت موقتی یا مزمن بروز کند و گاهی آن‌قدر شدید باشد که انجام فعالیت‌های روزانه را دشوار کند.

دلایل خستگی می‌تواند از عادات ناسالم زندگی تا بیماری‌های جسمی و روانی متغیر باشد. در این مقاله، قصد داریم در پاسخ به سوالاتی همچون چرا زود خسته میشم؟ و بی حالی و کسلی از چیست؟، به بررسی علل خستگی و راه های درمان خستگی بدن بپردازیم.
 

آنچه در این مقاله می‌خوانید:

• دلیل احساس خستگی
• درمان خستگی بدن چیست؟
   

مدت زمان تقریبی مطالعه: 8 دقیقه
 

دلیل احساس خستگی

علل بی حالی و خستگی را می توان در دسته بندی های مختلف قرار داد. از جمله علل بی حوصلگی و خستگی که مرتبط با سبک زندگی هستند، موارد زیر را شامل می شوند:

کمبود خواب

کمبود خواب یکی از شایع‌ترین علل احساس خستگی و خواب آلودگی است که بسیاری از افراد آن را تجربه می‌کنند. بزرگسالان به‌طور متوسط به 7 تا 9 ساعت خواب باکیفیت در شب نیاز دارند تا بدن و ذهنشان به‌طور کامل بازسازی شود.

استفاده از گوشی‌های هوشمند، تماشای تلویزیون، یا مصرف کافئین قبل از خواب می‌تواند چرخه خواب را مختل کند. محیط نامناسب خواب، مانند اتاق گرم یا پر سر و صدا، نیز کیفیت خواب را کاهش می‌دهد.

در نتیجه، کمبود خواب می‌تواند باعث کاهش تمرکز، تحریک‌پذیری و احساس خستگی مداوم شود.
 

در صورت تمایل به کسب اطلاعات بیشتر در رابطه با علت بی خوابی، مطالعه مقاله با عنوان "کمبود کدام ویتامین باعث بی خوابی می شود؟" که در مجله علمی داروکده منتشر شده است، پیشنهاد می شود.
 

رژیم غذایی نامناسب

تغذیه نامناسب می‌تواند مستقیماً بر سطح انرژی بدن تأثیر بگذارد. مصرف بیش از حد غذاهای فرآوری‌شده یا قندهای ساده باعث نوسانات سریع قند خون می‌شود که به خستگی منجر می‌گردد.

کمبود مواد مغذی مانند آهن، منیزیم یا کمبود ویتامین B12 نیز می‌تواند انرژی را کاهش دهد. برای مثال، رژیم‌های غذایی کم‌کالری یا حذف وعده‌های غذایی می‌توانند بدن را از سوخت لازم محروم کنند. داشتن یک رژیم متعادل با میوه‌ها، سبزیجات و غلات کامل برای حفظ انرژی ضروری است.

در صورت تمایل به کسب اطلاعات بیشتر در این رابطه، مطالعه مقاله با عنوان "علت خستگی بدن کمبود کدام ویتامین است؟" که در مجله علمی داروکده منتشر شده است، پیشنهاد می شود.
 

کمبود فعالیت بدنی

کم‌تحرکی یکی از عوامل مهم خستگی است، زیرا بدن بدون فعالیت کافی به حالت رخوت فرو می‌رود. ورزش منظم جریان خون را بهبود بخشیده و باعث ترشح اندورفین می‌شود که حس شادابی را تقویت می‌کند. حتی پیاده‌روی کوتاه روزانه می‌تواند انرژی را افزایش دهد.

عدم فعالیت بدنی می‌تواند باعث ضعف عضلانی و کاهش استقامت شود که به احساس خستگی دامن می‌زند. شروع با تمرینات سبک و افزایش تدریجی شدت، راهی مؤثر برای مقابله با این مشکل است.
 

فعالیت بدنی بیش از حد

فعالیت بدنی بیش از حد، به‌ویژه بدون استراحت کافی، می‌تواند بدن را فرسوده کند. ورزشکاران یا افرادی که به ‌تازگی برنامه‌های ورزشی سنگین را شروع کرده‌اند، ممکن است دچار خستگی مفرط شوند.

این نوع خستگی اغلب با درد عضلانی و کاهش عملکرد همراه است. استراحت کافی بین جلسات ورزشی و تغذیه مناسب برای ریکاوری ضروری است.
 

مصرف الکل یا مواد مخدر

مصرف الکل و مواد مخدر می‌تواند چرخه خواب را مختل کرده و به خستگی منجر شود.

الکل ممکن است ابتدا باعث خواب‌آلودگی شود، اما کیفیت خواب را کاهش می‌دهد و باعث بیداری‌های مکرر در شب می‌شود. مواد مخدر نیز می‌توانند سیستم عصبی را تحت تأثیر قرار داده و انرژی بدن را تخلیه کنند. این موارد همچنین می‌توانند باعث وابستگی شوند که مشکلات روانی و جسمی را تشدید می‌کند.
 

استرس و اضطراب

استرس و اضطراب مداوم می‌توانند انرژی ذهنی و جسمی را به‌شدت کاهش دهند. وقتی بدن در حالت استرس مزمن قرار دارد، هورمون کورتیزول بیش از حد ترشح می‌شود که باعث خستگی می‌گردد. اضطراب همچنین می‌تواند خواب را مختل کرده و تمرکز را کاهش دهد. علائم جسمی مانند تنش عضلانی و سردرد نیز با استرس همراه هستند.

در صورت تمایل به کسب اطلاعات جامع در رابطه با این هورمون، مطالعه مقاله با عنوان "کورتیزول چیست؟ با معرفی بهترین قرص کورتیزول" تألیف و ترجمه خانم دکتر شیدا احمدی کولایی که در مجله علمی داروکده منتشر شده است، پیشنهاد می شود.
 

افسردگی

افسردگی یک اختلال روانی است که می‌تواند باعث خستگی جسمی و ذهنی شود. افراد مبتلا به افسردگی اغلب احساس بی‌انگیزگی، بی‌حالی و کمبود انرژی دارند. این بیماری می‌تواند خواب را مختل کرده یا باعث خواب بیش از حد شود که هر دو به خستگی منجر می‌شوند.

افسردگی همچنین می‌تواند با کاهش اشتها یا پرخوری همراه باشد که بر انرژی بدن تأثیر می‌گذارد.

موارد دیگری از علت خستگی نیز با انواع بیماری ها در ارتباطند:
 

کم‌خونی (آنمی)

کم‌خونی، به‌ویژه ناشی از کمبود آهن، باعث کاهش گلبول‌های قرمز خون و در نتیجه کاهش انتقال اکسیژن به بافت‌ها می‌شود. این مشکل می‌تواند باعث خستگی، ضعف و رنگ‌پریدگی شود.

زنان به دلیل قاعدگی یا رژیم‌های غذایی کم‌آهن بیشتر در معرض خطر هستند. آزمایش خون می‌تواند کم‌خونی را تشخیص دهد.
 

بیماری‌های تیروئیدی

کم‌کاری یا پرکاری تیروئید می‌تواند متابولیسم بدن را مختل کرده و به خستگی منجر شود. کم‌کاری تیروئید باعث کندی متابولیسم و احساس خستگی مداوم می‌شود، در حالی که پرکاری تیروئید می‌تواند باعث بی‌قراری و خستگی ناشی از فعالیت بیش از حد بدن شود.

علائم دیگر شامل تغییرات وزن و حساسیت به دما هستند. آزمایش خون برای بررسی سطح هورمون‌های تیروئید ضروری است. درمان مناسب می‌تواند انرژی را به حالت عادی بازگرداند.
 

دیابت

دیابت، به‌ویژه اگر کنترل نشود، می‌تواند باعث نوسانات قند خون شده و به خستگی منجر ‌گردد. علائم دیگر مانند تشنگی زیاد، تکرر ادرار و تاری دید نیز ممکن است ظاهر شوند.

دیابت نوع 2 اغلب با چاقی و سبک زندگی ناسالم مرتبط است. کنترل قند خون از طریق رژیم غذایی، ورزش و دارو می‌تواند خستگی را کاهش دهد. مراجعه منظم به پزشک برای مدیریت دیابت ضروری است.
 

آپنه خواب

آپنه خواب یک اختلال تنفسی است که در آن تنفس فرد در طول خواب بارها متوقف می‌شود. این مشکل باعث کاهش کیفیت خواب و خستگی شدید در طول روز می‌شود. خر و پف بلند، احساس خفگی در خواب و خواب‌آلودگی روزانه از علائم شایع هستند.
 

بیماری‌های مزمن

بیماری‌هایی مانند فیبرومیالژیا، بیماری مزمن کلیوی یا بیماری‌های قلبی می‌توانند باعث خستگی مداوم شوند. این بیماری‌ها اغلب با علائم دیگری مانند درد یا تنگی نفس همراه هستند.

مدیریت این بیماری‌ها نیاز به برنامه درمانی جامع دارد که شامل دارو، رژیم غذایی و تغییر سبک زندگی است. حمایت پزشکی و پیگیری منظم می‌تواند به کاهش خستگی کمک کند. خودمراقبتی نیز نقش مهمی در بهبود کیفیت زندگی دارد.
 

داروها و درمان‌ها

برخی داروها مانند آنتی‌هیستامین‌ها، داروهای ضدافسردگی یا شیمی‌درمانی می‌توانند خستگی را به‌عنوان عارضه جانبی ایجاد کنند.

این داروها ممکن است بر سیستم عصبی یا متابولیسم بدن تأثیر بگذارند. اگر خستگی ناشی از دارو باشد، پزشک می‌تواند دوز را تنظیم کند یا داروی جایگزین پیشنهاد دهد. بیماران باید درباره عوارض جانبی داروها با پزشک خود صحبت کنند. خودسرانه قطع کردن داروها خطرناک است.
 

کمبود ویتامین D یا دهیدراسیون

کمبود ویتامین D، که اغلب به دلیل کمبود نور خورشید ایجاد می‌شود، می‌تواند باعث خستگی و ضعف عضلانی شود. دهیدراسیون نیز با کاهش مایعات بدن، انرژی را کاهش می‌دهد.

علائم کم‌آبی شامل خشکی دهان و سرگیجه است. مصرف مکمل‌های ویتامین D با تجویز پزشک و نوشیدن آب کافی می‌تواند این مشکلات را برطرف کند. قرار گرفتن در معرض نور خورشید به مدت 15 تا 20 دقیقه در روز نیز مفید است.
 

پس از آشنایی با برخی موارد به عنوان علت خستگى و بى حالى، به بررسی راه درمان خستگی بدن می پردازیم.
 

درمان خستگی بدن چیست؟

متناسب با اینکه احساس خستگی مفرط ناشی از چیست و پس از تعیین علل احساس خستگی، می توان از روش های زیر به عنوان راه درمان خستگی بدن، بهره گرفت.

بهبود کیفیت خواب

برای داشتن خواب باکیفیت، تنظیم برنامه خواب منظم حائز اهمیت است. اجتناب از مصرف کافئین و استفاده از وسایل الکترونیکی قبل از خواب و ایجاد شرایط مناسب در محیط خواب نیز برای بهبود کیفیت خواب توصیه می شود. چرت‌های کوتاه روزانه (20 تا 30 دقیقه) نیز می‌تواند انرژی را افزایش دهد.

استفاده از برخی ترکیبات برای کمک به بهبود کیفیت خواب نیز می تواند کمک کننده باشد. 

برای کسب اطلاعات بیشتر در این زمینه، مطالعه مقاله با عنوان "کم عارضه ترین قرص خواب آور" به شما پیشنهاد می شود.
 

تغذیه سالم

رعایت رژیم غذایی سالم و کافی، برای رفع نیاز بدن به مواد مغذی و جلوگیری از ایجاد کمبود، به منظور تأمین انرژی بدن و کاهش خستگی توصیه می شود. نوشیدن میزان کافی آب و مایعات نیز بسیار مهم است.

در صورت نیاز، استفاده از مکمل ها نیز برای کمک به جلوگیری از بروز خستگی ناشی از کمبود، پیشنهاد می شود. 

در این رابطه مطالعه مقاله "بهترین مولتی ویتامین برای رفع خستگی" می تواند راهنمای مناسبی باشد.
 

ورزش منظم

حداقل 150 دقیقه ورزش هوازی متوسط در هفته، مانند پیاده‌روی یا شنا، می‌تواند انرژی را افزایش دهد. ورزش‌های کششی یا یوگا نیز به بهبود گردش خون کمک می‌کنند. ورزش صبحگاهی نیز می‌تواند با تنظیم ریتم شبانه‌روزی بدن مرتبط باشد.
 

مدیریت استرس

تکنیک‌های کاهش استرس مانند مدیتیشن، تنفس عمیق یا یوگا می‌توانند به آرامش ذهن کمک کنند. اختصاص زمان برای سرگرمی‌ها یا فعالیت‌های لذت‌بخش نیز مؤثر است.

برنامه‌ریزی روزانه برای جلوگیری از فشار کاری می‌تواند استرس را کاهش دهد. در صورت نیاز، مشاوره با روان‌شناس می‌تواند راه‌حل‌های بهتری ارائه دهد. ارتباط با دوستان و خانواده نیز حمایت عاطفی فراهم می‌کند.

در این رابطه، مطالعه مقاله با عنوان "معرفی قرص ضد استرس بدون خواب آلودگی" نیز خالی از لطف نیست.
 

مشورت با پزشک

اگر خستگی بیش از چند روز طول کشید یا با علائم غیرعادی همراه بود، به پزشک مراجعه کنید. آزمایش‌های خون می‌توانند کمبود ویتامین‌ها یا بیماری‌های زمینه‌ای را شناسایی کنند.

پزشک ممکن است آزمایش تیروئید، قند خون یا سایر معاینات را توصیه کند. پیگیری منظم و درمان به‌موقع می‌تواند از تشدید مشکلات جلوگیری کند.
 

مدیریت وزن

حفظ وزن سالم از طریق رژیم غذایی متعادل و ورزش منظم می‌تواند خستگی را کاهش دهد. چاقی یا کمبود وزن هر دو با کاهش انرژی بدن همراهند.

در این رابطه، مطالعه مقاله "ارتباط چاقی با خستگی و بی‌خوابی" که در مجله علمی داروکده منتشر شده است، به شما پیشنهاد می شود.
 

درمان آپنه خواب

در صورت وجود علائم آپنه خواب، مراجعه به پزشک متخصص خواب توصیه می شود. در کنار روند درمانی تجویزی توسط پزشک معالج، کاهش وزن و اجتناب از خوابیدن به پشت نیز می‌تواند کمک‌کننده باشد. تشخیص زودهنگام این مشکل از عوارض جدی جلوگیری کرده و به افزایش انرژی روزانه کمک می‌کند.
 

مشاوره روان‌شناختی

اگر خستگی به افسردگی یا اضطراب مرتبط است، مشاوره با درمانگر می‌تواند مؤثر باشد. درمان شناختی-رفتاری (CBT) به مدیریت احساسات کمک می‌کند. گروه‌های حمایتی یا صحبت با دوستان نیز می‌تواند بار روانی را کاهش دهد. توجه داشته باشید که خودمراقبتی روانی به اندازه مراقبت جسمی مهم است.

در صورت صلاحدید پزشک معالج، مکملیاری نیز می تواند برای کمک به مدیریت این شرایط سودمند باشد. 

به همین منظور، مطالعه مقاله "داروهای گیاهی ضد افسردگی و شادی آور" تألیف و ترجمه خانم دکتر شیدا احمدی کولایی پیشنهاد می شود.
 

هیدراتاسیون مناسب

نوشیدن روزانه حداقل 8 لیوان آب پیشنهاد می شود؛ به ویژه در هوای گرم یا هنگام ورزش که نیاز به آب افزایش می‌یابد. دهیدراتاسیون می‌تواند باعث خستگی، سردرد و کاهش تمرکز شود. نوشیدنی‌های حاوی الکترولیت در صورت فعالیت سنگین مفید هستند.

سخن پایانی

خستگی می‌تواند نشانه‌ای از مشکلات ساده یا پیچیده باشد، اما در هر صورت قابل مدیریت است. با شناسایی دلایل خستگی، از کمبود خواب گرفته تا بیماری‌های زمینه‌ای، می توان راه حل مناسب برای رفع خستگی را تعیین نمود.

استفاده از برخی مکمل ها همچون محصولات انرژی زا و رفع خستگی که در داروکده موجود هستند نیز می تواند برای بهبود انرژی و کاهش خستگی مناسب باشد.

داروخانه آنلاین داروکده اولین و بزرگترین داروخانه آنلاین کشور است که محصولات سلامت محور غیردارویی را پس از تأیید دکتر داروساز به عنوان مسئول فنی ارائه می دهد. داروکده فعالیت خود را از سال 1388 آغاز نموده و از پشتیبانی داروخانه حقیقی و فعال مرکزی جمالزاده برخوردار است.

امیدواریم مقاله "14 دلیل مهم احساس خستگی و راه های درمان آن" برای شما حاوی اطلاعات مفیدی باشد. هدف ما در مجله علمی داروکده افزایش آگاهی مخاطبان در حیطه سلامت و ارائه پاسخ هایی علمی در رابطه با دغدغه های موجود در این زمینه است. تیم علمی داروکده متشکل از داروسازان متخصص و دانش آموختگان رشته تغذیه به تألیف و ترجمه مقالات پیرامون موضوعات حائز اهمیت در حوزه سلامت می پردازند. در صورت وجود هر گونه پرسش در رابطه با علل خستگی، می‌توانید در بخش نظرات سوال خود را مطرح کرده تا تیم علمی داروکده در اسرع وقت به آن پاسخ دهند.