کاهش التهاب و درمان درد گلو با تغذیه

گلو درد یا فارنژیت، عارضه شایعی است که اغلب به‌دلیل عفونت‌های ویروسی (مانند سرماخوردگی یا آنفولانزا) یا باکتریایی (مانند استرپتوکوک) ایجاد می‌شود و با علائمی چون درد، خارش و دشواری در بلع همراه است. در سطح مولکولی، التهاب گلو پاسخ بیولوژیکی پیچیده‌ای است که شامل فعال‌سازی مسیرهای سیگنالینگ التهابی، تولید سیتوکین‌های پیش‌التهابی و افزایش نفوذپذیری عروقی می‌شود.

راهبردهای درمانی، فراتر از مصرف داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs)، به‌طور فزاینده‌ای بر به‌کارگیری مداخلات تغذیه‌ای با هدف تعدیل مسیرهای التهابی و تقویت سد مخاطی گلو متمرکز شده‌اند. این مقاله به بررسی شواهد علمی معتبر درباره نقش مواد مغذی، عصاره‌های گیاهی و راهکارهای درمان گلو درد در خانه در کاهش التهاب گلو و تسکین درد می‌پردازد.

آنچه در این مقاله می‌خوانید:

• انواع گلو درد
• علائم عفونت گلو
• درمان گلو درد در خانه
• درمان التهاب گلو در طب سنتی
• کاهش گلو درد در کودکان
• کاهش التهاب گلو در بارداری

مدت زمان تقریبی مطالعه: 9 دقیقه

انواع گلو درد

انواع گلو درد را می‌توان بر اساس علت اصلی، محل درگیری و مدت زمان علائم دسته‌بندی کرد. همچنین دکتر محمد امین کربلائی طاهر (دکتر داروساز) در مقاله‌ای با عنوان "گلو درد؛ همه چیز درباره انواع، علل و درمان‌های آن"، راهنمای جامع گلودرد را گردآوری کرده است. شایع‌ترین نوع، فارنژیت ویروسی است که معمولا خودبه‌خود و ظرف چند روز بهبود می‌یابد. فارنژیت باکتریایی (عمدتا استرپتوکوکی) نیاز به درمان آنتی‌بیوتیکی دارد.

گلو درد طولانی مدت یا مزمن اغلب ناشی از عوامل غیرعفونی مانند ریفلاکس اسید معده به مری و حلق، آلرژی‌های محیطی، گرد و غبار، خشکی مزمن گلو، هوای خشک یا مواجهه با مواد تحریک‌کننده شیمیایی و دود سیگار بوده و نیازمند ارزیابی پزشکی است. در این موارد، علت سوزش گلو نه عفونت حاد، بلکه تحریک مداوم یا فرآیندهای التهابی با شدت پایین است.

عفونت‌هایی مانند مونونوکلئوز عفونی یا برخی موارد شدید فارنژیت استرپتوکوکی می‌توانند منجر به التهاب شدید گلو، تورم لوزه‌ها و درد قابل توجه شوند که ممکن است نیاز به ارزیابی دقیق پزشکی داشته باشند. درک نوع گلو درد برای تعیین بهترین استراتژی‌های تغذیه‌ای و درمانی ضروری است.

علائم عفونت گلو

علائم عفونت گلو بسته به عامل بیماری‌زا (ویروس یا باکتری) متفاوت است، اما عمدتا شامل موارد زیر می‌شود:

• درد و خارش گلو: به‌ویژه هنگام بلع (اودینوفاژی).
• قرمزی و تورم لوزه‌ها و حلق.
• وجود لکه‌های سفید یا چرک روی لوزه‌ها (معمولا در عفونت‌های باکتریایی).
• تورم غدد لنفاوی در گردن.
• تب و لرز.
• سرفه (شایع‌تر در عفونت‌های ویروسی).
• آبریزش بینی و گرفتگی صدا (شایع‌تر در عفونت‌های ویروسی).
• سردرد و بدن درد.

علائم عفونت گلو ویروسی اغلب با سایر علائم سرماخوردگی مانند عطسه و گرفتگی صدا همراه است، در حالی که عفونت‌های شدیدتر ممکن است باعث درد گوش یا بثورات پوستی شود. از دیدگاه پزشکی، این علائم نشان‌دهنده التهاب حلق (فارنژیت) هستند و می‌توانند بر حنجره نیز تاثیر بگذارند. تغذیه مناسب با مصرف مواد مغذی مانند زینک موجود در گوشت و مغزها و ویتامین C موجود در سبزیجات و میوه‌های تازه می‌تواند به کاهش شدت این علائم کمک کند.

درمان گلو درد در خانه

درمان گلو درد در خانه عمدتا بر کاهش علائم، تقویت سیستم ایمنی و تسکین التهاب متمرکز است. هدف، دستیابی به کاهش التهاب گلو در خانه با استفاده از راهکارهای ایمن و در دسترس است. مایعات گرم، غذاهای نرم و مغذی و ترکیبات طبیعی ضدالتهاب می‌توانند به کاهش سریع گلو درد و کاهش درد التهاب گلو کمک کنند.

درمان خانگی گلو درد شامل مجموعه‌ای از مداخلات تغذیه‌ای و سبک زندگی است که منجر به کاهش التهاب گلو درد می‌شود. برای پاسخ به سوال چه غذایی برای گلو درد خوبه؟ باید به غذاهای با خاصیت ضدالتهابی، مرطوب‌کننده و تقویت‌کننده سیستم ایمنی توجه کرد که در ادامه توضیح می‌دهیم:

- کاهش گلو درد سرماخوردگی

• کاهش گلو درد سرماخوردگی و دردهای ناشی از عفونت‌های ویروسی مانند آنفولانزا یا کاهش التهاب گلو در کرونا (مانند سویه امیکرون) نیازمند ترکیبی از استراحت، آب‌رسانی مناسب و حمایت تغذیه‌ای است.
• مایعات گرم و آب‌رسان: سوپ‌ مرغ یا سبزیجات گرم (غنی از الکترولیت‌ها و سیستئین برای رقیق کردن مخاط)، چای‌ها و دمنوش‌های ولرم (مانند زنجبیل یا عسل و لیمو). این‌ها به مرطوب نگه داشتن مخاط و کاهش درد گلو درد ویروسی کمک می‌کنند.
• ویتامین C و روی: مصرف مکمل‌ زینک و قرص ویتامین C یا غذاهای غنی از این عناصر (مانند مرکبات، فلفل دلمه‌ای، سبزیجات برگ سبز، مغزها و حبوبات) می‌تواند با تقویت عملکرد ایمنی و مهار تکثیر ویروسی به کاهش گلو درد کرونا کمک کند.
• راه های درمان گلو درد ویروسی همچنین شامل غرغره کردن آب نمک گرم (به کاهش ورم و شستشوی ویروس‌ها از سطح مخاط کمک می‌کند) و مصرف غذاهای نرم است.

- درمان التهاب گلو و لوزه

درمان التهاب گلو و لوزه (لوزه سوم یا لوزه کامی) که اغلب ناشی از استرپتوکوک (در کودکان) یا ویروس‌ها است، در کنار درمان دارویی (در صورت باکتریایی بودن)، به مداخلات تغذیه‌ای مناسب نیاز دارد:

• غذاهای خنک و نرم: بستنی‌های یخی طبیعی (بدون قند زیاد)، ژله و پوره سیب زمینی به‌دلیل کاهش تحریک و اثر بی‌حس‌کنندگی موضعی، برای کاهش درد گلو بسیار مفیدند.
• پرهیز از غذاهای تحریک‌کننده: غذاهای تند، اسیدی (آب مرکبات خالص)، خشک و ترد باید کنار گذاشته شوند.
• درمان درد گلو بعد از عمل لوزه: در این شرایط، مایعات خنک، سوپ‌های رقیق و غذاهای کاملا پوره شده و خنک برای جلوگیری از خونریزی و تحریک بافت زخم‌شده ضروری است.

- درمان التهاب گلو و حنجره

درمان التهاب گلو و حنجره (لارنژیت) عمدتا به استراحت صوتی و کاهش ریفلاکس مرتبط است:

• دوری از کافئین و الکل: این مواد می‌توانند باعث دهیدراتاسیون و تشدید تحریک حنجره شوند.
• غذاهای کم اسید، بدون ادویه و کم‌چرب: برای کنترل ریفلاکس احتمالی که می‌تواند علت سوزش گلو و حنجره باشد، باید از غذاهای پرچرب، تند و اسیدی (گوجه فرنگی، سرکه، مرکبات) پرهیز کرد.
• مرطوب‌سازی: استفاده از بخور و مصرف مداوم مایعات گرم و تسکین‌دهنده به کاهش خشکی و التهاب تارهای صوتی کمک می‌کند.

- درمان درد گلو بعد از استفراغ

درمان درد گلو بعد از استفراغ (که به‌دلیل عبور محتویات اسیدی معده از مری و حلق ایجاد می‌شود)، نیازمند خنثی‌سازی اسید و ترمیم مخاط آسیب‌دیده است:

• آب‌رسانی و شستشو: نوشیدن آب یا مایعات قلیایی ملایم مانند چای بابونه ولرم یا آب آلوئه ورا رقیق شده بلافاصله پس از استفراغ برای شستشوی اسید.
• مصرف لبنیات سرد: شیر سرد، ماست یا بستنی یخی (در صورت تحمل) می‌توانند یک پوشش تسکین‌دهنده موقت ایجاد کرده و اسید باقی‌مانده را خنثی کنند.
• پرهیز موقت: تا چند ساعت از خوردن یا آشامیدن مواد تحریک‌کننده خودداری کنید.
• برای کاهش درد گلو چه بخوریم؟ باید به غذاهای با pH خنثی یا قلیایی و با بافت نرم روی آورد.

درمان التهاب گلو در طب سنتی

درمان التهاب گلو در طب سنتی بر اساس اصول مزاج‌شناسی و استفاده از گیاهان دارویی و مواد غذایی با خواص ضدالتهابی، خلط‌آور و مرطوب‌کننده بنا شده است. درمان گلو درد در خانه طب سنتی شامل ترکیبات گیاهی با فعالیت فارماکولوژیک اثبات‌شده مانند بارهنگ و ختمی است.

همچنین زنجبیل با خواص ضدالتهابی، بابونه برای تسکین درد و شیرین‌بیان برای نرم کردن گلو مفید هستند. سیر نیز با ترکیب آلیسین اثرات ضدباکتریایی دارد. به‌علاوه، بخور اکالیپتوس برای کمک به کاهش عفونت مورد استفاده قرار می‌گیرد.

- زردچوبه برای گلو درد

زردچوبه برای گلو درد به‌دلیل وجود ترکیب فعال کورکومین شهرت دارد. کورکومین به‌طور علمی یک عامل ضدالتهابی قوی است که با مهار مسیرهای مولکولی کلیدی التهاب (مانند NF−κB و سیتوکین‌های پیش‌التهابی) عمل می‌کند. در طب سنتی، مخلوطی از پودر زردچوبه با شیر گرم و عسل برای کاهش التهاب گلو و تسکین درد توصیه می‌شود.

- دمنوش برای گلو درد

مصرف دمنوش برای گلو درد یک روش سنتی و موثر است. دمنوش‌های گیاهی گرم نه‌تنها به هیدراتاسیون کمک می‌کنند، بلکه ترکیبات فعال موجود در گیاهان اثرات درمانی نیز دارند:

• زنجبیل: حاوی جینجرول‌ها است که دارای خواص ضدالتهابی و ضددرد هستند.
• شیرین‌بیان: حاوی گلیسیریزین است که دارای فعالیت‌های ضدالتهابی و پوشانندگی مخاط است و در کاهش سرفه و درد موثر است.
• آویشن: آویشن دارای تیمول و کارواکرول است که خواص ضدعفونی‌کننده و ضداسپاسم دارند.
• بابونه: دارای اثرات آرام‌بخش و ضدالتهابی است و به کاهش التهاب و تورم کمک می‌کند. برای کسب اطلاعات تکمیلی در مورد این دمنوش، مقاله "دمنوش بابونه" تالیف و ترجمه دکتر شیدا احمدی کولایی (متخصص فارماکوگنوزی) را مطالعه نمایید.

- درمان گلو درد در خانه با عسل

درمان گلو درد در خانه با عسل (به‌ویژه عسل خام یا عسل مانوکا) یک راهکار مبتنی بر شواهد است. عسل دارای خواص ضدمیکروبی و ضدالتهابی است. بافت ویسکوز عسل یک لایه محافظتی (امولینت) بر روی مخاط تحریک‌شده ایجاد کرده و به تسکین سرفه و کاهش التهاب گلو کمک می‌کند. توصیه می‌شود عسل را به‌تنهایی یا مخلوط با چای لیمو یا سرکه سیب رقیق شده مصرف کنید.

- سایر ترکیبات سنتی

• دانه بِه: لعاب حاصل از خیساندن دانه به، پوششی نرم و تسکین‌دهنده برای مخاط گلو ایجاد می‌کند.
• جوشانده پونه کوهی: خواص ضدعفونی‌کننده و ضدالتهابی دارد.

کاهش گلو درد در کودکان

کاهش گلو درد در کودکان نیازمند احتیاط بیشتری در انتخاب درمان‌ها است. روش‌ها باید ایمن، قابل تحمل و موثر باشند:

• هیدراتاسیون مداوم: تشویق کودک به نوشیدن مایعات گرم و ولرم برای جلوگیری از خشکی و رقیق‌سازی ترشحات.
• عسل و لیمو (ممنوعیت زیر 1 سال): برای کودکان بالای یک سال، عسل یک خلط‌آور و تسکین‌دهنده عالی برای درمان گلو درد کودکان در خانه است.
• ترکیب شیر و زردچوبه (ممنوعیت زیر 1 سال): ترکیب شیر گرم و زردچوبه (معروف به شیر طلایی) برای کاهش التهاب گلو در کودکان مفید است؛ به شرط آنکه کودک بالای یک سال باشد و به شیر حساسیت نداشته باشد. برای نتیجه بهتر، می‌توان مقدار کمی عسل نیز به آن افزود.
• استامینوفن/ایبوپروفن: استفاده از دوز مناسب داروهای ضددرد تحت نظر پزشک برای درمان فوری گلو درد کودکان در خانه و تب ضروری است.

کاهش التهاب گلو در بارداری

کاهش التهاب گلو در بارداری به‌دلیل محدودیت‌ها در مصرف بسیاری از داروها و مکمل‌های گیاهی، بر راهکارهای ایمن و موضعی متمرکز است:

• غرغره آب نمک: بهترین و ایمن‌ترین روش برای درمان سوزش گلو در بارداری و کاهش تورم است.
• آب‌نبات‌های گلو و بخور: استفاده از بخور در اتاق و مکیدن آب‌نبات‌های گلو (با احتیاط در مورد ترکیبات گیاهی) می‌تواند به درمان گلو درد بارداری کمک کند.
• مایعات گرم و عسل و لیمو: مصرف این ترکیب نه‌تنها به آب‌رسانی کمک می‌کند، بلکه به درمان التهاب گلو در بارداری کمک می‌کند.
• پرهیز از مصرف خودسرانه گیاهان: برخی دمنوش‌ها مانند شیرین‌بیان و آویشن غلیظ ممکن است در بارداری توصیه نشوند و باید قبل از مصرف هر ترکیب گیاهی با پزشک مشورت شود.

سخن پایانی

کاهش التهاب گلو و تسکین درد ناشی از آن، چه از علل عفونی و چه غیرعفونی، نیازمند رویکردی جامع‌نگر شامل استراحت، آب‌رسانی و به‌کارگیری مداخلات تغذیه‌ای اثربخش است. شواهد علمی از خواص ضدالتهابی و ضدمیکروبی ترکیبات طبیعی مانند کورکومین زردچوبه، عسل، زنجبیل، آویشن و شیرین‌بیان در تعدیل مسیرهای التهابی حمایت می‌کنند.

درمان گلو درد در خانه با استفاده از این منابع تغذیه‌ای، به‌ویژه در موارد ویروسی، همراه با سایر درمان‌های پزشکی، می‌تواند به‌طور قابل ملاحظه‌ای به بهبود کیفیت زندگی و سرعت بخشیدن به روند بازیابی کمک کند. ضروری است که در صورت طولانی شدن یا شدت گرفتن علائم، به‌ویژه در شرایط خاص مانند بارداری یا در کودکان، برای تشخیص دقیق و درمان مناسب به متخصص مراجعه شود.

انواع محصولات سرماخوردگی و سرفه در داروخانه آنلاین داروکده در دسترس است. داروکده، به‌عنوان پیشتاز داروخانه‌های آنلاین ایران، با مجوز رسمی از معاونت غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی ایران و نماد اعتماد الکترونیکی پنج‌ستاره از وزارت صنعت، معدن و تجارت، دسترسی امن به محصولات سلامت‌محور با کیفیت تضمین‌شده را برای کاربران سراسر کشور فراهم کرده است.

مجله علمی داروکده، با پشتیبانی داروسازان و کارشناسان ارشد تغذیه، مقالات به‌روز و کاربردی را بر پایه آخرین پژوهش‌ها ارائه می‌دهد تا به افزایش سطح آگاهی کاربران کمک کرده و ایشان را در مسیر انتخاب‌های هوشمندانه برای سلامتی هدایت کند.

با خدمات مشاوره آنلاین و تلفنی، تیم حرفه‌ای داروکده آماده پاسخگویی سریع و دقیق به سوالات شماست. هر زمان که نیاز به راهنمایی داشتید، ما در کنار شما هستیم. با ثبت پیشنهادات و دیدگاه‌های خود، به ما در ارائه خدماتی بهتر کمک کنید.