
این بخش از مجله علمی داروکده، ضمن بررسی اثرات گیاه پلیپودیوم در محافظت از پوست در برابر آفتاب، پیگما شاین را بهعنوان یک ضد آفتاب خوراکی مناسب معرفی میکند.
نویسنده: مهتاب باقری دیزج
تحریریه داروکده
آخرین به روزرسانی:
29 آذر 1404
آیا این مطلب برای شما مفید بود؟
29 آذر 1404
5
پلیپودیوم و مقاومت پوست در برابر UV
مواجهه با عوامل استرسزای محیطی، بهویژه اشعه فرابنفش (UV) خورشید، امری اجتنابناپذیر است؛ بههمین دلیل امروزه جستجو برای راهکارهای جامع جهت محافظت پوست در برابر آفتاب، فراتر از ضدآفتابهای موضعی رفته است. آسیبهای ناشی از اشعه فرابنفش، شامل پیری زودرس (Photoaging) و ایجاد هایپرپیگمنتاسیون (لکهای تیره)، نیاز به یک استراتژی دفاعی سیستمی و درونی را برجسته میسازد.
در این میان، کشف پتانسیل ترکیبات گیاهی مانند عصاره پلیپودیوم لوکوتوموس، که بهعنوان یک ضد آفتاب خوراکی عمل میکند، تحولی در حوزه نوتریکوزمتیکها ایجاد کرده است. هدف این مقاله تخصصی، بررسی جامع مکانیسمهای علمی این گیاه در تقویت مقاومت پوست در برابر UV و محافظت از اشعه فرابنفش است.

آنچه در این مقاله خواهید خواند:
مدت زمان تقریبی مطالعه: 10 دقیقه
اشعه فرابنفش (UV) بخشی از طیف الکترومغناطیسی خورشید است که بسته به طول موج به سه دسته اصلی تقسیم میشود:
- UVA (۳۲۰-۴۰۰ نانومتر): نفوذ عمیق به لایه درم، عامل اصلی پیری زودرس، چروک و سرکوب سیستم ایمنی پوست.
- UVB (۲۹۰-۳۲۰ نانومتر): نفوذ سطحیتر (اپیدرم)، عامل اصلی آفتابسوختگی (اریتما) و آسیب مستقیم به DNA.
- UVC (۱۰۰-۲۹۰ نانومتر): توسط لایه ازون جذب میشود و به سطح زمین نمیرسد.
اشعه فرابنفش خورشید، تاثیرات گسترده و حیاتی (هم مثبت و هم منفی) بر سلامت عمومی بدن دارد:
در کنار مضرات شناختهشده، نور خورشید و اشعه UV نقشهای بیولوژیکی ضروری برای سلامتی ما ایفا میکنند:
مهمترین و شناختهشدهترین فایده تابش UVB خورشید، نقش آن در سنتز ویتامین D (کالسیفرول) است. هنگامی که UVB به پوست برخورد میکند، پیشساز پوستی (۷-دهیدروکلسترول) را به ویتامین D تبدیل میکند.
ویتامین D برای جذب کلسیم و فسفات لازم است و نقش کلیدی در حفظ سلامت استخوانها و جلوگیری از پوکی استخوان (استئوپروز) دارد. کمبود ویتامین D با افزایش خطر ابتلا به بیماریهای خودایمنی، برخی سرطانها و اختلالات خلقی مرتبط است.
قرار گرفتن در معرض آفتاب بهمدت محدود (مثلا ۱۰ تا ۳۰ دقیقه، بسته به نوع پوست و موقعیت جغرافیایی) میتواند نیاز روزانه بدن به ویتامین D را تامین کند. بنابراین برای تامین ویتامین D، مواجهه محدود و کنترلشده با آفتاب توصیه میشود.

قرار گرفتن در معرض نور روشن، بهویژه در ساعات اولیه روز، به تنظیم ساعت بیولوژیکی بدن (ریتم شبانهروزی) کمک میکند. نور خورشید تولید ملاتونین (هورمون خواب) را سرکوب میکند و به بیداری کمک مینماید.
نور خورشید همچنین میتواند ترشح سروتونین (هورمون مرتبط با خلق و خوی خوب) را افزایش دهد. بههمین دلیل، کمبود نور در ماههای زمستان در برخی افراد به اختلال عاطفی فصلی (Seasonal Affective Disorder - SAD) منجر میشود.
مطالعات روانپزشکی نشان میدهند که نوردرمانی (Photo-therapy) و مواجهه با نور خورشید در تنظیم اختلالات خواب و بهبود علائم افسردگی، بهویژه SAD، موثر است.
UVB دارای خواص سرکوبکننده موضعی ایمنی است که در برخی درمانهای پزشکی بهکار میرود. از فوتوتراپی (مانند UVB باند باریک) برای درمان بیماریهای التهابی پوست مانند پسوریازیس، ویتیلیگو و اگزما استفاده میشود. تابش کنترلشده، رشد بیش از حد سلولهای پوستی (در پسوریازیس) را مهار میکند و پاسخهای التهابی را کاهش میدهد.
مهمترین خطر UV، آسیب مستقیم به DNA سلولها و افزایش خطر ابتلا به سرطان پوست است. UVB بهطور مستقیم باعث ایجاد جهشهای ژنی (مانند دایمرهای پیریمیدین) در DNA سلولهای کراتینوسیت میشود. اگر این جهشها بهدرستی ترمیم نشوند، میتوانند منجر به شروع سرطان شوند. ملانوما (خطرناکترین نوع)، کارسینوم سلول بازال (BCC) و کارسینوم سلول سنگفرشی (SCC) از شایعترین عواقب مواجهه طولانیمدت با UV هستند.

اشعه UV میتواند به ساختارهای حساس چشم آسیب برساند:
آب مروارید (Cataracts): مواجهه مزمن با UV، بهخصوص UVB، با افزایش خطر کدر شدن عدسی چشم و ایجاد آب مروارید مرتبط است، که علت اصلی نابینایی قابل پیشگیری در سراسر جهان است.
فتوکراتیت: قرار گرفتن حاد و شدید در معرض UV میتواند منجر به "آفتابسوختگی قرنیه" (Photo-keratitis) شود که دردناک است.
اگرچه UVB بهصورت موضعی در درمان برخی بیماریها مفید است، اما مواجهه بیش از حد میتواند بهطور کلی سیستم ایمنی بدن را تضعیف کند (سرکوب ایمنی سیستمیک). این امر فرد را در برابر عفونتها آسیبپذیرتر میسازد و میتواند بر پاسخ بدن به واکسنها تاثیر منفی بگذارد.
مواجهه کنترل نشده با نور خورشید، پیامدهای بیولوژیکی مخربی در پی دارد. این مضرات اشعه فرابنفش خورشید از سطح سلولی تا سطح بافتی خود را نشان میدهند. از جمله اثرات UV بر پوست میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- تولید رادیکالهای آزاد (استرس اکسیداتیو): اشعه UV، بهویژه UVA، منجر به تولید بیش از حد گونههای فعال اکسیژن (ROS) میشود. این رادیکالها به ساختارهای حیاتی سلول مانند DNA، لیپیدها و پروتئینها آسیب میزنند.
- ملانینزایی و هایپرپیگمنتاسیون: در پاسخ به آسیب DNA، سلولهای ملانوسیت تحریک میشوند تا ملانین بیشتری تولید کنند. افزایش ملانین برای محافظت از اشعه فرابنفش است، اما تجمع بیش از حد آن به هایپرپیگمنتاسیون (لکهای تیره) و تیرگی پوست منجر میشود؛ علت زیاد شدن ملانین پوست، یک مکانیسم دفاعی در برابر مضرات نور خورشید برای پوست است که ظاهر نامطلوبی ایجاد میکند.
- تخریب ماتریکس خارج سلولی: UV با فعال کردن آنزیمهای ماتریکس متالوپروتئیناز (MMPs)، کلاژن و الاستین را تجزیه میکند که نتیجه آن ایجاد چین و چروک و افتادگی پوست است.

چگونه از پوست خود در برابر آفتاب محافظت کنیم؟ برای دستیابی به محافظت پوست در برابر آفتاب، اتخاذ یک رویکرد جامع و چندجانبه ضروری است که شامل اقدامات رفتاری، موضعی و درونی (تغذیهای) باشد. اتکا به تنها یک روش ناکافی است، زیرا هر یک از این راهکارها نقاط ضعف دیگری را پوشش میدهند.
این روشها سادهترین و موثرترین اقدامات برای کاهش مواجهه مستقیم با اشعه UV و محافظت از پوست در برابر آفتاب هستند:
- اجتناب از قرارگیری در معرض اوج تابش
شدت اشعه UVB و UVA در طول روز متغیر است. اجتناب از قرار گرفتن مستقیم در معرض نور خورشید در اوج ساعات تابش، معمولا بین ساعت ۱۰ صبح تا ۴ بعد از ظهر، که در آن پرتوهای UV قویترین هستند، توصیه میشود.
- پوشش محافظ برای مراقبت از پوست در برابر آفتاب
استفاده از کلاههای لبهپهن برای سایه انداختن کامل بر روی صورت، گردن و گوشها و عینکهای آفتابی با قابلیت مسدودسازی ۱۰۰٪ UVA و UVB برای محافظت از چشمها و پوست حساس اطراف آنها توصیه میشود.
ضدآفتابهای موضعی، با ایجاد یک سد جذبکننده یا بازتابنده، دوز تابشی که به پوست میرسد را بهشدت کاهش میدهند.

راهکارهای رفتاری و موضعی همیشه ۱۰۰٪ موثر نیستند (بهعنوان مثال، تمدید نشدن کافی ضدآفتاب یا نفوذ UV از طریق لباس). اینجا جایی است که محافظت درونی با مکملهای خوراکی وارد عمل میشود.
برخی مکملهای خوراکی، با افزایش غلظت ترکیبات فوتوپروتکتیو در تمام لایههای پوست، دفاع آن را در برابر استرس اکسیداتیو ناشی از UV تقویت میکنند. این مکملها که تحت عنوان ضد آفتاب خوراکی یا مکمل ضد آفتاب شناخته میشوند، با افزایش ذخایر آنتیاکسیدانی داخلی، مقاومت پوست را از پایه تقویت میکنند.
پلیپودیوم لوکوتوموس (Polypodium Leucotomos)، که بهطور سنتی در طب بومی آمریکای مرکزی بهکار میرفته، یک سرخس استوایی از خانواده Polypodiaceae است. گیاه پلیپودیوم، بهواسطه سازگاری با محیطهای پرنور، توانسته است مکانیسمهای دفاعی منحصربهفردی در برابر تابش خورشید توسعه دهد. عصاره پلی پودیوم غنی از ترکیبات پلیفنلی مانند اسیدهای کافئیک و فرولیک است. این ترکیبات، عامل اصلی خواص محافظتکننده آن هستند.
1. فعالیت آنتیاکسیدانی قوی: پلیفنولهای موجود در عصاره پلیپودیوم، رادیکالهای آزاد ناشی از UV را خنثی کرده و از آسیب اکسیداتیو به غشاهای سلولی و DNA جلوگیری میکنند.
2. محافظت و ترمیم DNA: مطالعات نشان دادهاند که پلیپودیوم لوکوتوموس میتواند از ایجاد دایمرهای پیریمیدین (آسیبهای مشخص DNA ناشی از UVB) جلوگیری کرده و فرآیند ترمیم DNA را در سلولهای پوستی تسریع نماید. همچنین، شواهدی مبنی بر فعالسازی ژن ترمیمکننده DNA، یعنی p53، وجود دارد.
3. اثرات ضدالتهابی: این عصاره با مهار مسیرهای التهابی کلیدی (مانند مهار سنتز سیکلواکسیژناز-۲ یا COX-2)، قرمزی (اریتما) و التهاب ناشی از تابش خورشید را کاهش میدهد. کاهش التهاب بهمعنای کاهش سیگنالهایی است که پروسه لکزایی را آغاز میکنند.
4. تعدیل پاسخ ایمنی: پلیپودیوم به جلوگیری از سرکوب سیستم ایمنی موضعی پوست که توسط اشعه UV ایجاد میشود، کمک کرده و از این طریق دفاع کلی پوست را در برابر عوامل بیماریزا تقویت میکند.

مصرف خوراکی مکمل پلیپودیوم از طریق مکانیسمهای فوقالذکر، به افزایش آستانه تحمل پوست در برابر اشعه UV کمک میکند. تحقیقات بالینی حاکی از آن است که مصرف قرص پلیپودیوم لوکوتوموس بهصورت سیستمیک، میتواند میزان حداقل دوز ایجادکننده اریتما (MED) را افزایش داده و آسیبهای بافتشناسی ناشی از UV، مانند سلولهای آفتابسوخته را بهطور معنیداری کاهش دهد.
این اثرات، قرص پلی پودیوم را به یک ابزار کمکی در استراتژیهای مراقبت از پوست در برابر آفتاب تبدیل میکند، بهویژه برای افرادی که پوست حساس به آفتاب دارند یا در معرض طولانیمدت تابش خورشید قرار میگیرند. با این حال، تاکید بر این نکته ضروری است که این مکملها جایگزین ضدآفتابهای موضعی نیستند، بلکه بهعنوان یک لایه محافظتی درونی، عملکرد آنها را تقویت میکنند.
کپسول پیگماشاین بهعنوان یک مکمل نوتریکوزمتیک تخصصی، با هدف روشن نمودن پوست، کاهش ملانین و لکهای تیره و تقویت دفاع آن در برابر آسیبهای محیطی طراحی شده است. پیگما شاین با فرمولاسیون منحصر به فرد، ترکیبی از آنتیاکسیدانهای قوی و عصارههای گیاهی، یک رویکرد چندوجهی برای سلامت و زیبایی پوست ارائه میدهد و بهعنوان یکی از انواع بهترین مکملهای خوراکی ضد لک و روشن کننده پوست شناخته میشود.
پیگماشاین توسط شرکت شفا اکسیر آریا در جعبه ۳۰ عددی تولید شده و فراتر از داشتن عصاره پلیپودیوم لوکوتوموس، از ترکیبات زیر بهره میبرد تا عملکردی جامع را در زمینه مقابله با علائم پیری پوست تضمین کند:
- ال-گلوتاتیون (GSH): کاهش ملانین پوست با مهار آنزیم تیروزیناز، تبدیل یوملانین (تیره) به فئوملانین (روشن)، روشنکننده و ضدلک قوی. در کنار محصولات موضعی ضد لک، معمولا از مکمل گلوتاتیون برای لک صورت نیز استفاده میشود.
- ویتامین C: کوفاکتور سنتز کلاژن، آنتیاکسیدان، تقویتکننده اثر گلوتاتیون، ضدچروک.
- ویتامین E: آنتیاکسیدان محلول در چربی، محافظت از غشای سلولی در برابر آسیب UV.
- ال-سیستئین: پیشساز گلوتاتیون، تقویت تولید کلاژن و قوام پوست.
- آلفا لیپوئیک اسید: آنتیاکسیدان قوی، بازسازیکننده سایر آنتیاکسیدانها (مانند گلوتاتیون)، بهبود الاستیسیته.
- عصاره پلیپودیوم لوکوتوموس: ضد آفتاب خوراکی، محافظت سیستمیک در برابر آسیبهای UV و رادیکالهای آزاد.
- عصاره خارمریم (سیلیمارین): مهار تیروزیناز، محافظت از کلاژن، خواص ضدالتهابی.
برای کسب اطلاعات علمی جامع در مورد گیاه خارمریم، مقاله "خار مریم چیست و چه خواصی دارد؟" تالیف و ترجمه خانم دکتر شیدا احمدی کولایی (متخصص فارماکوگنوزی) را مطالعه نمایید.
قرص پیگماشاین با دوز بالای گلوتاتیون (۵۰۰ میلیگرم) و مکانیسمهای ضد ملانوژنیک آن، در مسیر تولید رنگدانه جدید اختلال ایجاد کرده و به روشن شدن پوست کمک میکند. در عین حال، حضور پلیپودیوم و دیگر آنتیاکسیدانها، با خنثیسازی رادیکالهای آزاد ناشی از UV، از ایجاد لکهای جدید و پیری زودرس جلوگیری میکنند. این اثرات همافزا، قرص روشن كننده پیگما شاین را بهعنوان یک قرص ضد آفتاب خوراکی و ضدلک، در بازار برجسته میسازد.
نکته قابل توجه درباره قرص سفيد كننده پیگماشاین، کسب مجوز ادعای کمک به کوچک شدن یا بستن منافذ باز پوست از سازمان غذا و داروی ایران است. این اثر میتواند ناشی از بهبود کلی قوام پوست، کاهش آسیبهای اکسیداتیو و تنظیم ترشح سبوم بهواسطه فعالیتهای آنتیاکسیدانی و ضدالتهابی ترکیبات اصلی، بهویژه گلوتاتیون باشد.

تحقیقات علمی بهوضوح نشان میدهند که پلیپودیوم لوکوتوموس یک عامل محافظتکننده نوری سیستمی است که میتواند دفاع ذاتی پوست را در برابر آسیبهای ناشی از اشعه UV تقویت کند. این گیاه و خواص چندجانبه آن رویکرد جدیدی را در محافظت پوست در برابر آفتاب از درون تعریف میکنند.
مکمل پیگماشاین با بهرهگیری از عصاره پلیپودیوم لوکوتوموس در کنار آنتیاکسیدانهای قدرتمندی چون گلوتاتیون، ویتامین C و آلفا لیپوئیک اسید، نهتنها بهعنوان یک ضد آفتاب خوراکی از آسیبهای محیطی ناشی از نور خورشید جلوگیری میکند، بلکه با مهار مسیر ملانینزایی توسط گلوتاتیون، به کاهش لکهای موجود و افزایش شفافیت و یکنواختی رنگ پوست نیز کمک مینماید.
استفاده از قرص روشن کننده پوست پیگما شاین در کنار ضدآفتابهای موضعی، یک استراتژی جامع و علمی برای دستیابی به پوستی سالمتر، روشنتر و مقاومتر در برابر چالشهای محیطی، بهویژه تابشهای خورشیدی، ارائه میدهد.
میتوانید پیگما شاین را با تضمین اصالت و کیفیت کالا از داروکده تهیه نمایید. داروخانه آنلاین داروکده، بهعنوان مرجعی شناختهشده و معتبر، عرضهکننده مجموعهای گسترده از محصولات سلامتمحور غیر دارویی است. جایگاه برجسته داروکده، نتیجه تعهد بلندمدت به کیفیت و استانداردهای قانونی است:
- سابقه درخشان: فعالیت مستمر و موفقیتآمیز از سال ۱۳۸۸ تاکنون.
- نظارت عالیه: فعالیت داروکده تحت نظارت معاونت غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی ایران انجام میگیرد.
- تضمین اعتماد: موفقیت در دریافت نماد اعتماد الکترونیکی ۵ ستاره، موید امنیت و شفافیت خدمات داروکده است.
- رضایت کاربران: این پشتوانههای رسمی، زمینه جلب رضایت حداکثری کاربران را فراهم آورده است.
داروکده علاوه بر عرضه محصولات، متعهد به ارتقای دانش سلامت و حمایت از تصمیمگیری آگاهانه شماست. مجله علمی داروکده با حمایت و پشتیبانی تیم علمی متخصص (شامل داروسازان و کارشناسان ارشد تغذیه) راهاندازی شده است تا سطح آگاهی مخاطبین را پیرامون موضوعات حوزه سلامت ارتقا دهد.
امکان مشاوره مستقیم و رایگان با متخصصین داروکده نیز بهصورت تلفنی یا آنلاین فراهم است. شما میتوانید بهراحتی و با یک تماس، سوالات علمی خود را از اعضای تیم بپرسید و پاسخهای تخصصی و دقیق دریافت نمایید. همچنین میتوانید سوالات و نظرات خود را در بخش مربوطه در همین صفحه ثبت نمایید. کارشناسان ما متعهد هستند تا در اسرع وقت به پیامهای شما پاسخ داده و راهنماییهای لازم را ارائه دهند.
پرسش و پاسخ
ثبت دیدگاه
پیام به صورت ناشناس ثبت گردد
پیام به صورت خصوصی ثبت گردد
منابع:
مقالات مرتبط
مجله داروکده یک مجله اینترنتی است که شما را در امر آشنایی، تهیه و مصرف صحیح محصولات سلامت محور یاری میرساند.
استفاده از مطالب مجله داروکده فقط برای مقاصد غیرتجاری و با ذکر منبع و درج لینک بلامانع است . کلیه حقوق این مجله به وب سایت داروکده تعلق دارد