
در این مقاله از مجله علمی داروکده ضمن معرفی خار مریم به بررسی خواص خار مریم و تأثیرات آن بر سلامتی پرداختهایم. از نحوه مصرف خار مریم برای کبد چرب، لاغری و دیگر فواید آن نیز صحبت خواهیم کرد.
نویسنده: دکتر شیدا احمدی کولایی
تحریریه داروکده
آخرین به روزرسانی:
10 آذر 1404
آیا این مطلب برای شما مفید بود؟
10 آذر 1404
54
خار مریم چیست و چه خواصی دارد؟
خار مریم به انگلیسی Milk Thistle، یک گیاه دارویی ارزشمند از خانواده کاسنیان است که به دلیل ترکیبات فعال خود، بهویژه سیلیمارین مورد توجه قرار گرفته است. این گیاه که به نام علمی Silybum marianum شناخته میشود، دارای گلهای بنفش و برگهای خاردار بوده و در نواحی مختلف جهان بهطور گسترده یافت میشود. خارمریم از گذشته تاکنون در طب سنتی بهعنوان یک گیاه محافظت کننده کبد مورد استفاده قرار گرفته است. تحقیقات علمی مدرن نیز تأثیر مثبت آن را در بهبود عملکرد کبد و کاهش اثرات مخرب سموم بر این اندام تأیید کردهاند.
در این مقاله، با بررسی جامع خواص خار مریم، نقش این گیاه در حفظ سلامت کبد مورد بررسی قرار میگیرد. علاوه بر این، اطلاعات کاملی درباره تأثیر خار مریم بر کبد چرب ارائه شده و نحوه مصرف صحیح آن توضیح داده میشود. همچنین، یافتههای علمی نشان میدهند که مصرف منظم این گیاه ممکن است با تقویت عملکرد متابولیکی و تنظیم سوختوساز چربیها، در مدیریت وزن و سلامت متابولیکی نقش مؤثری ایفا کند، از این رو به اثرات خار مریم بر لاغری پرداخته میشود. افزون بر این، فواید مصرف خار مریم برای زنان مورد بررسی قرار میگیرد. در بخشی از این مقاله نیز، خواص خار مریم برای پوست، فشار خون و چربی خون تحلیل خواهد شد. چنانچه به دنبال راهکاری طبیعی برای حمایت از سلامت کبد، کنترل وزن و ارتقای عملکرد کلی بدن خود هستید، مطالعه این مقاله میتواند راهنمایی جامع و کاربردی در اختیار شما بگذارد.

آنچه در این مقاله خواهید خواند:
مدت زمان تقریبی مطالعه: 8 دقیقه
خار مریم (Silybum marianum) یک گیاه دارویی با برگهای خاردار و گلهای بنفش است که در طب سنتی برای تقویت عملکرد کبد و کمک به فرآیند سمزدایی بدن توصیه شده است. میوههای رسیده خشک شده، اندام دارویی این گیاه را تشکیل میدهند. گیاه خار مریم به دلیل داشتن ترکیبات فعالی نظیر سیلیمارین، در درمان و پیشگیری از مشکلات کبدی مورد استفاده قرار میگیرد. مطالعات علمی نشان دادهاند که مصرف منظم خارمریم تأثیر مثبتی بر عملکرد کبد دارد و موجب کاهش التهابهای ناشی از بیماریهای مزمن میشود. افزون بر این، گیاه خار مریم به دلیل اثرات ضدالتهابی و آنتیاکسیدانی برجسته، در مقابله با اثرات مخرب استرس اکسیداتیو و بهبود متابولیسم چربیها نیز نقش دارد. امروزه، خارمریم بهطور گسترده در قالب عصارههای استاندارد شده، فرآوردههای دارویی، عرقیات و دمنوشهای گیاهی مورد استفاده قرار میگیرد. برای مشاهده ویژگیهای گیاهشناسی این گیاه بهتر است به عکس خار مریم خشک شده و تازه در پایین توجه کنید.

گیاه خار مریم حاوی ترکیبات فعالی است که عمدتاً شامل فلاونولیگنانها، فلاونوئیدها و فنولیک اسیدها هستند. ماده فعال دانه گیاه که به سیلیمارین مشهور است، در واقع کمپلکسی متشكل از چندین فلاونوليگنان (سیلی بین، ایزو سیلی بین، سیلی دیانین، سیلی کریستین) است. مطالعات نشان دادهاند که سیلیمارین دارای خواص آنتیاکسیدانی قوی بوده و نقش کلیدی در کاهش پراکسیداسیون لیپیدها و بهبود عملکرد آنزیمهای آنتیاکسیدانی کبد دارد. علاوه بر این، ترکیبات فلاونوئیدی و فنولیک موجود در این گیاه دارای اثرات ضدالتهابی و ضدسرطانی هستند و ممکن است در تنظیم سطح گلوکز خون و کاهش ریسک بیماریهای متابولیکی مؤثر باشند.
خار مریم در منابع طب سنتی بهعنوان یک گیاه دارویی ارزشمند شناخته میشود که خواص آن، بهویژه در بهبود عملکرد کبد و تنقیه آن از مواد زائد، مورد توجه قرار گرفته است. بر اساس متون کهن مانند مخزنالادویه و قرابادین کبیر، طبع خار مریم در طب سنتی گرم و خشک در نظر گرفته شده و مصرف آن برای افراد دارای مزاج سرد و تر (بلغمی و سوداوی) توصیه شده است. از خواص این گیاه در متون سنتی، به تسهیل هضم، کاهش التهابات داخلی و تقویت عملکرد کبد اشاره شده است. علاوه بر این، برخی منابع مانند تحفه حکیم مؤمن، طبع عرق خار مریم را معتدلتر دانسته و آن را برای تقویت معده و تنظیم عملکرد گوارشی توصیه کردهاند. همچنین، در الحاوی آمده که این گیاه به کاهش التهابات داخلی کمک میکند. با این حال، به دلیل طبیعت گرم و خشک این گیاه، افراد با مزاج صفراوی باید در مصرف آن احتیاط کنند، زیرا ممکن است باعث تشدید خشکی بدن و تحریک کبد شود.
خار مریم به دلیل ترکیبات فعال خود، بهویژه سیلیمارین، یکی از گیاهان دارویی شناختهشده با اثرات محافظتی بر سلامت کبد و سیستم متابولیکی بدن است. مطالعات علمی نشان دادهاند که این گیاه دارای خواص آنتیاکسیدانی و ضدالتهابی قوی است که میتواند از سلولهای کبدی در برابر آسیبهای ناشی از سموم و استرس اکسیداتیو محافظت کند. علاوه بر این، خواص خار مریم شامل بهبود متابولیسم چربیها، کاهش التهاب و تقویت عملکرد سیستم گوارشی است. برخی تحقیقات نشان دادهاند که مصرف فرآوردههای مختلف این گیاه، از جمله عرق خار مریم، ممکن است در کاهش سطح کلسترول و تنظیم قند خون تأثیر داشته باشد. به دلیل این ویژگیها، این گیاه بهعنوان یک درمان کمکی برای بیماریهای کبدی، مشکلات متابولیکی و برخی اختلالات گوارشی مورد استفاده قرار میگیرد.
خار مریم برای کبد چرب بهعنوان یک درمان مکمل در کاهش التهاب و افزایش کارایی کبد مورد توجه بسیاری از مطالعات علمی قرار گرفته است. این گیاه به دلیل داشتن ترکیبات فلاونولیگنانی، بهویژه سیلیمارین، اثرات آنتیاکسیدانی و ضدالتهابی قوی دارد که میتواند از سلولهای کبدی در برابر آسیبهای ناشی از استرس اکسیداتیو محافظت کند. مطالعات بالینی بر اثرات مثبت مصرف خار مریم برای کبد چرب غیرالکلی (NAFLD) تاکید دارند. به گونه ای که مصرف این گیاه منجر به کاهش معنادار آنزیمهای کبدی (ALT و AST) و بهبود علائم بیماری کبد چرب میگردد. تحقیقات دیگر نشان دادهاند که سیلیمارین نهتنها باعث کاهش چربیهای ذخیرهشده در سلولهای کبدی میشود، بلکه با تنظیم متابولیسم چربیها و کاهش التهاب کبدی، عملکرد این اندام حیاتی را تحت تأثیر قرار میدهد. از این رو، خار مریم برای کبد چرب میتواند بهعنوان یک مکمل مؤثر در کنار سایر روشهای درمانی، مانند تغییرات سبک زندگی و رژیم غذایی، مورد استفاده قرار گیرد.

مطالعات علمی متعدد، دوزهای مختلفی از سیلیمارین، ترکیب فعال اصلی موجود در خار مریم برای کبد چرب، را مورد بررسی قرار دادهاند تا میزان اثرگذاری بهینه آن بر سلامت کبد مشخص شود. تحقیقات منتشر شده در Drugs in Context نشان دادهاند که مصرف 140 میلیگرم سیلیمارین، سه بار در روز (مجموعاً 420 میلیگرم روزانه) به کاهش آنزیمهای کبدیو بهبود عملکرد کبد در بیماران مبتلا به کبد چرب غیرالکلی کمک کرده است. همچنین، در یک کارآزمایی بالینی دیگر، دوز 300 میلیگرم سیلیمارین در روز به مدت شش ماه، تغییرات معناداری در کاهش التهاب کبدی و تنظیم سطح چربیهای تجمعیافته در سلولهای کبدی نشان داده است. بررسیهای سیستماتیک و متاآنالیزها حاکی از آن هستند که دوزهای 200 تا 420 میلیگرم در روز بیشترین اثر را در کاهش آنزیمهای کبدی و کنترل استئاتوز کبدی دارند. برخی مطالعات نشان دادهاند که افزایش دوز مصرفی بیش از این میزان، بهبودی بیشتری را به همراه نداشته و تنها ممکن است عوارض گوارشی خفیفی ایجاد کند.
نحوه مصرف خار مریم برای کبد چرب به عواملی مانند شدت بیماری و نوع فرآورده مصرفی بستگی دارد. سیلیمارین، ترکیب فعال اصلی این گیاه، دارای نیمهعمری بین 6 تا 8 ساعت است، بنابراین برای حفظ غلظت پایدار در بدن و افزایش اثرگذاری، توصیه میشود که در دوزهای منقسم طی روز مصرف شود. برای بیمارانی که از مکملهای این گیاه استفاده میکنند، بهترین زمان مصرف قرص خار مریم برای کبد چرب معمولا همراه غذا، بهویژه وعدههای حاوی چربیهای سالم توصیه شده است. زیرا این شرایط میتواند به افزایش حلالیت و جذب بهتر سیلیمارین در دستگاه گوارش کمک کند. چرا که، سیلیمارین، ترکیب فعال اصلی این گیاه، به دلیل حلالیت کم در آب، جذب خوراکی محدودی دارد. نحوه مصرف عرق خار مریم برای کبد چرب بر طبق منابع سنتی معمولاً بهصورت ناشتا یا قبل از وعدههای غذایی است.
مدت زمان مصرف قرص کبد خار مریم به شدت بیماری و واکنش بدن بیمار به درمان بستگی دارد. نتایج مطالعات حاکی از این است که مصرف منظم این مکمل به مدت حداقل دو هفته میتواند به کاهش التهاب کبد کمک کند. با این حال، برای مشاهده تغییرات قابل توجه در سطح آنزیمهای کبدی ALT وAST، معمولاً دو تا سه ماه مصرف مداوم نیاز است. از آنجایی که سیلیمارین بهطور کلی تحملپذیری بالایی دارد و تنها ممکن است در برخی افراد عوارض خفیف گوارشی ایجاد کند، در صورت صلاحدید پزشک، مصرف طولانیمدت قرص کبد خار مریم امکانپذیر است.
بر اساس تحقیقات علمی معتبر، مصرف دمنوش خار مریم در تقویت عملکرد کبد و کاهش تجمع چربی در آن مفید است.
روش تهیه دمنوش خار مریم:

طرز تهیه دمنوش خار مریم برای کبد چرب باید مطابق دوزهای توصیهشده باشد.
تحقیقات نشان دادهاند که مصرف دوزهای استاندارد سیلیمارین اثر محافظتی بر کبد دارد. این مقدار معمولاً از طریق مکملهای استاندارد خار مریم تأمین میشود، زیرا میزان سیلیمارین موجود در دمنوش معمولاً کمتر از حد مطلوب است.
توصیه میشود قبل از مصرف مداوم دمنوش خار مریم، بهویژه در صورت داشتن بیماریهای زمینهای یا مصرف داروهای خاص، با پزشک مشورت کنید.
خار مریم برای لاغری به دلیل تأثیر آن بر متابولیسم چربی و حساسیت به انسولین مورد توجه برخی مطالعات علمی قرار گرفته است. سیلیمارین، ترکیب فعال اصلی این گیاه، دارای خواص آنتیاکسیدانی و ضدالتهابی است که میتواند استرس اکسیداتیو و التهاب مزمن مرتبط با چاقی را کاهش دهد. مکانیسمهای پیشنهادی شامل تنظیم مسیرهای متابولیکی در کبد، افزایش حساسیت به انسولین، بهبود ترکیب میکروبی روده و تعدیل گیرنده FXR است که در تنظیم چربیهای بدن نقش دارد.
مطالعات حیوانی نشان دادهاند که سیلیمارین با تنظیم گیرنده FXR و متابولیتهای صفراوی میتواند در کاهش سندرم متابولیک و تجمع چربی مؤثر باشد. در یک کارآزمایی بالینی، ترکیب سیلیمارین با آلفا-لیپوئیک اسید و رژیم مدیترانهای منجر به کاهش شاخص توده بدنی (BMI) و تغییرات مثبت در وضعیت التهابی در بیماران مبتلا به کبد چرب متابولیک شد.
با این حال، دوز و مدتزمان مصرف مؤثر برای کاهش وزن در افراد سالم هنوز بهطور قطعی مشخص نشده است. چرا که، بیشتر کارآزماییهای بالینی بر بیماران دارای مشکلات متابولیکی تمرکز داشتهاند و برای تأیید اثرگذاری خار مریم برای لاغری در جمعیت عمومی، تحقیقات بیشتری لازم است.

هیچ مطالعه علمی معتبری روش دقیق مصرف عرق خار مریم برای لاغری را تأیید نکرده است. با این حال، در منابع طب سنتی مانند مخزنالادویه، این گیاه بهعنوان تقویتکننده کبد و پاککننده اخلاط زائد معرفی شده است. طریقه مصرف عرق خار مریم برای لاغری بیشتر بر پایه تجربیات سنتی است و توصیه میشود که عرق خار مریم ناشتا یا ۳۰ دقیقه قبل از غذا مصرف شود تا جذب ترکیبات آن افزایش یابد. برای دستیابی به نتایج بهتر، میتوان عرق خار مریم را همراه با یک رژیم غذایی متعادل و فعالیت بدنی منظم مصرف کرد.
خار مریم برای زنان ممکن است در برخی جنبههای سلامت تأثیرگذار باشد. این گیاه علاوه بر اثرات خود بر سلامت کبد و متابولیسم، میتواند دفعات و شدت گرگرفتگی را در زنان یائسه کاهش دهد. علاوه بر این، خواص خار مریم برای رحم به یکی از موضوعات مورد توجه در تحقیقات علمی تبدیل شده است. ترکیبات موثره این گیاه به علت قابلیت ضدالتهابی و آنتیاکسیدانی برجسته، میتوانند در بهبود وضعیت بافتهای رحمی نقش داشته باشد. برخی شواهد حاکی از آن است که این ترکیبات ممکن است از آسیبهای اکسیداتیو در بافت رحم جلوگیری کنند. شواهد محدودی نیز در ارتباط با مصرف خار مریم برای تنبلی تخمدان وجود دارد. تحقیقات اولیه نشان میدهند که سیلیمارین ممکن است با افزایش حساسیت به انسولین و کاهش التهاب، در مدیریت سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS) نقش داشته باشد. با این حال، برای تأیید این اثرات، به مطالعات بالینی بیشتری نیاز است. بنابراین، پیش از مصرف خار مریم برای مشکلات زنان، مشورت با پزشک متخصص توصیه میشود.
خار مریم برای فشار خون به دلیل خواص آنتیاکسیدانی و ضدالتهابی ترکیب فعال آن، سیلیمارین، مورد توجه برخی مطالعات علمی قرار گرفته است. پژوهشها نشان دادهاند که این گیاه ممکن است از طریق کاهش استرس اکسیداتیو و بهبود عملکرد عروق به سلامت قلب و عروق کمک کند. با این حال، شواهد قطعی در مورد اثر مستقیم خار مریم برای فشار خون در انسان محدود است و مصرف آن بهعنوان جایگزین داروهای ضد فشار خون توصیه نمیشود.
خار مریم برای چربی خون ممکن است در کاهش سطح کلسترول و تریگلیسیرید نقش داشته باشد که این اثر به وجود ترکیباتی مانند سیلیمارین نسبت داده میشود. مطالعات نشان دادهاند که این گیاه ممکن است از طریق بهبود عملکرد کبد و تنظیم متابولیسم چربیها، باعث کاهش کلسترول LDL (کلسترول بد) و تریگلیسیرید شود و در عین حال سطح HDL (کلسترول خوب) را افزایش دهد. مکانیسم اثر آن احتمالاً به کاهش استرس اکسیداتیو و تنظیم آنزیمهای کبدی مرتبط با چربی خون بازمیگردد. با این حال، شواهد قطعی برای استفاده از خار مریم برای چربی خون بهعنوان یک درمان مستقل کافی نیست و مصرف آن باید تحت نظر پزشک و در کنار اصلاح سبک زندگی انجام شود.
خار مریم برای پوست به دلیل ترکیبات موثره ای همچون سیلیمارین و سایر ترکیبات فنولی، دارای خواص آنتیاکسیدانی و ضدالتهابی قوی است که میتواند از آسیبهای ناشی از رادیکالهای آزاد و استرس اکسیداتیو جلوگیری کند. تحقیقات نشان دادهاند که این ترکیب با تقویت سد دفاعی پوست و کاهش التهابهای پوستی، به بهبود سلامت پوست کمک میکند. خار مریم برای پوست صورت ممکن است از آن در برابر آسیبهای ناشی از اشعهUV محافظت کرده و موجب کاهش چینوچروک و افزایش خاصیت ارتجاعی پوست شود. به همین علت، برخی از محصولات مراقبتی مانند کرمهای ضد آفتاب و فرمولاسیونهای ضدالتهابی از روغن خار مریم بهعنوان یک ترکیب فعال برای محافظت و ترمیم پوست بهره میبرند. با این حال، برای تأیید قطعی اثرات آن، تحقیقات بیشتری مورد نیاز است.
خار مریم برای لک صورت به دلیل ترکیبات آنتیاکسیدانی قوی مانند سیلیمارین، در تحقیقات علمی بهعنوان یک عامل بالقوه برای کاهش هایپرپیگمانتاسیون و لکهای پوستی مورد بررسی قرار گرفته است. مطالعات نشان دادهاند که سیلیمارین با مهار آنزیم تیروزیناز و کاهش تولید ملانین، در روشنتر شدن پوست تأثیرگذار است. علاوه بر این، روغن خار مریم برای لک صورت به دلیل دارا بودن فلاونولیگنانهای فعال، به کاهش التهابات پوستی و یکنواخت کردن رنگ پوست کمک میکند. اگرچه استفاده از روغن خار مریم برای لک صورت در برخی پژوهشها نتایج مثبتی نشان داده است، اما برای تعیین اثربخشی قطعی، همچنان به تحقیقات بالینی گستردهتری نیاز است.

سیلیمارین، بهعنوان مهمترین ترکیب فعال در خار مریم، با کاهش استرس اکسیداتیو و تنظیم عملکرد سیستم ایمنی پوست، میتواند به کاهش التهاب غدد چربی و کنترل تولید سبوم کمک کند. تحقیقات نشان دادهاند که این ترکیب، چه بهصورت موضعی و چه خوراکی، ممکن است شدت آکنه را کاهش داده و التهاب و قرمزی جوشها را بهبود بخشد. علاوه بر این، خار مریم برای جوش صورت به دلیل خواص ضدباکتریایی خود، ممکن است در کاهش باکتریهای مولد آکنه مؤثر باشد. ازاینرو، برخی مطالعات آن را بهعنوان یک گزینه طبیعی و ایمن برای رفع مشکلات پوستی معرفی کردهاند. بااینحال، شواهد علمی در این زمینه هنوز محدود است و برای تأیید قطعی اثرات خار مریم برای جوش، تحقیقات بالینی بیشتری مورد نیاز است.
مضرات خار مریم ممکن است شامل عوارض گوارشی مانند نفخ، درد شکم، اسهال، گاز، سوء هاضمه، کاهش اشتها و تهوع باشد. برخی افراد ممکن است به دلیل حساسیت به گیاهان خانواده کاسنیان، با مصرف خار مریم واکنشهای آلرژیک مانند التهاب پوست، خارش و کهیر را تجربه کنند. به طور کلی، مضرات خار مریم نادر و خفیف هستند، با این وجود در صورت بروز هرگونه عارضه، مشورت با پزشک توصیه میشود.
خار مریم یکی از گیاهان دارویی ارزشمند است که به دلیل خواص بینظیر خود در حفظ سلامت کبد و کاهش التهابات، مورد توجه بسیاری از افراد قرار گرفته است. این گیاه در اشکال مختلفی مانند دمنوش، عصاره و مکملهای دارویی در بازار عرضه میشود و بسته به فرآوری و کیفیت، قیمت خار مریم متفاوت خواهد بود.
قیمت خار مریم تحت تأثیر عواملی همچون روش کشت، کیفیت مواد اولیه، شرایط فرآوری و بستهبندی قرار دارد. گیاهانی که تحت شرایط استاندارد پرورش یافته و فرآوری شدهاند، معمولاً از کیفیت بالاتری برخوردار بوده و قیمت بیشتری دارند. همچنین، میزان ترکیبات فعال موجود در محصول، یکی از فاکتورهای کلیدی در تعیین قیمت این گیاه دارویی است. در ایران، قیمت خار مریم به دلیل افزایش تقاضا برای محصولات گیاهی، روندی متغیر دارد و بسته به برند، نحوه عرضه و میزان نظارتهای کیفی، متفاوت خواهد بود. خریداران میتوانند با مراجعه به مراکز معتبر و داروخانهها، محصولاتی با کیفیت بالا و قیمت مناسب تهیه کنند و از فواید این گیاه دارویی بهرهمند شوند.
خار مریم، با اثرات درمانی برجسته از گذشته تا امروز در طب سنتی و روشهای طبیعی مراقبت از سلامت، جایگاه ویژهای داشته است. این گیاه، به دلیل نقش مؤثر خود در محافظت از کبد و مقابله با اثرات مخرب سموم، توجه بسیاری را به خود جلب کرده است. گنجاندن خار مریم در رژیم غذایی یا استفاده از مکملهای آن، میتواند به بهبود سلامت عمومی و افزایش کیفیت زندگی کمک کند.
برای بهرهگیری از تمامی خواص خار مریم، انتخاب محصولی استاندارد و دارای تأییدیههای لازم، از اهمیت بالایی برخوردار است. داروخانه آنلاین داروکده، بهعنوان تنها دارنده نماد الکترونیک پنج ستاره در بین داروخانههای سراسر کشور، بستری امن و مطمئن برای خرید مکملهای حاوی خار مریم فراهم کرده است. تمامی محصولات این پلتفرم، با تضمین اصالت، قیمت مصوب و شرایط نگهداری استاندارد عرضه میشوند، تا با خیالی آسوده بتوانید از فواید این گیاه دارویی بهرهمند شوید.
علاوه بر این، مجله داروکده با ارائه مقالات علمی و بهروز، اطلاعات کاملی درباره خواص، دوز مصرف و موارد احتیاطی خار مریم در اختیار شما قرار میدهد. نظرات و تجربیات شما در استفاده از این گیاه میتواند برای دیگران مفید باشد. خوشحال میشویم اگر آن را در بخش دیدگاهها با ما به اشتراک بگذارید!
پرسش و پاسخ
ثبت دیدگاه
پیام به صورت ناشناس ثبت گردد
پیام به صورت خصوصی ثبت گردد
منابع:
مقالات مرتبط
مجله داروکده یک مجله اینترنتی است که شما را در امر آشنایی، تهیه و مصرف صحیح محصولات سلامت محور یاری میرساند.
استفاده از مطالب مجله داروکده فقط برای مقاصد غیرتجاری و با ذکر منبع و درج لینک بلامانع است . کلیه حقوق این مجله به وب سایت داروکده تعلق دارد