
در این مقاله از مجله داروکده با بررسی علائم یائسگی و گیاهان دارویی مفید در یائسگی، به معرفی قوی ترین قرص گیاهی برای یائسگی میپردازیم.
نویسنده: محمدرضا روح الامینی
تحریریه داروکده
آخرین به روزرسانی:
14 فروردین 1404
آیا این مطلب برای شما مفید بود؟
14 فروردین 1404
5K
قوی ترین قرص گیاهی برای گرگرفتگی یائسگی
یائسگی مرحلهای طبیعی در زندگی زنان است که با کاهش تولید هورمونهای جنسی و پایان دوره باروری همراه میشود. این دوره با علائمی مانند گرگرفتگی، تعریق شبانه و تغییرات خلقی مشخص میشود که میتوانند بر سلامت جسمی و روانی تأثیر منفی بگذارند. در حالی که درمانهای هورمونی جایگزین (HRT) به عنوان گزینهای مؤثر در کاهش علائم یائسگی شناخته شدهاند؛ اما به دلیل عوارض جانبی احتمالی مانند افزایش خطر سرطان سینه و بیماریهای قلبی، بسیاری از زنان به سمت استفاده قرص گیاهی برای یائسگی تمایل پیدا کردهاند.
قرصهای گیاهی که از عصاره گیاهان دارویی با خواص تعدیلکننده هورمونی تهیه میشوند، به عنوان مکملهایی با عوارض جانبی کمتر شناخته شدهاند. این محصولات با بهرهگیری از ترکیبات فعال گیاهانی مانند کوهوش سیاه، شبدر قرمز و پنج انگشت میتوانند به کاهش علائم یائسگی کمک کنند. در انتخاب قویترین قرص گیاهی برای یائسگی، بررسی علمی مکانیسم اثر این گیاهان و ارزیابی مطالعات بالینی مرتبط ضروری است. این مقاله به طور جامع به معرفی و تحلیل بهترین مکملهای گیاهی برای یائسگی و نقش آنها در بهبود کیفیت زندگی زنان در این دوران میپردازد.

آنچه در این مقاله خواهید خواند:
مدت زمان تقریبی مطالعه: 10 دقیقه
یائسگی به توقف دائمی قاعدگی در نتیجه کاهش تولید هورمونهای استروژن و پروژسترون توسط تخمدانها اطلاق میشود. این فرایند معمولاً با پایان یافتن ذخیره فولیکولهای تخمدانی و کاهش فعالیت هورمونی تخمدانها رخ میدهد. از نظر پزشکی و سازمان جهانی بهداشت (WHO)، یائسگی زمانی تأیید میشود که یک زن به مدت 12 ماه متوالی قاعدگی را تجربه نکند. این مرحله به سه دوره تقسیم میشود:
پیشیائسگی: این دوره که ممکن است چند سال طول بکشد، با نوسانات هورمونی و نامنظم شدن قاعدگی آغاز میشود. در دوره پیش یائسگی یا primenopause، سطح استروژن به تدریج کاهش مییابد و علائم اولیه مانند گرگرفتگی بروز میکند.
یائسگی: در این مرحله که قاعدگی به طور کامل متوقف میشود و معمولاً با اوج علائم همراه است. این مرحله به عنوان menopause شناخته میشود.
پسیائسگی: سالهای پس از یائسگی که علائم هورمونی کاهش مییابد؛ اما اثرات بلندمدت مانند پوکی استخوان و بیماریهای قلبیعروقی ممکن است ظاهر شود. تغییرات هورمونی در این دوره بر سیستم عصبی مرکزی، استخوانها، پوست و سیستم قلبیعروقی تأثیر میگذارد. به عنوان مثال، کاهش استروژن میتواند به از دست دادن کلسیم استخوانها منجر شود و خطر شکستگی را افزایش دهد. درک دقیق این مراحل برای انتخاب درمان مناسب ضروری است.

علائم یائسگی از نظر شدت و مدت در زنان مختلف متفاوت است و تحت تأثیر عوامل ژنتیکی، سبک زندگی و وضعیت سلامت قرار دارد. شایعترین علائم شامل موارد زیر است:
گرگرفتگی یکی از شایعترین علائم یائسگی است که در 75 تا 85 درصد زنان یائسه رخ میدهد و به عنوان احساس ناگهانی گرما شناخته میشود که اغلب از ناحیه صورت، گردن و قفسه سینه شروع شده و به سایر قسمتهای بدن گسترش مییابد. این پدیده معمولاً با تعریق شدید و گاهی لرز همراه است و هر بار بین 1 تا 5 دقیقه طول میکشد، اگرچه در موارد نادر ممکن است تا 10 دقیقه نیز ادامه یابد.
از نظر فیزیولوژیکی، گرگرفتگی نتیجه اختلال در مرکز تنظیم دمای هیپوتالاموس است که به کاهش سطح استروژن حساسیت نشان میدهد. استروژن بهطور طبیعی با تأثیر بر نوروترانسمیترهایی مانند سروتونین و نوراپینفرین، دمای بدن را تنظیم میکند. با افت این هورمون، محدوده دمایی قابل تحمل بدن کاهش مییابد و هیپوتالاموس به تغییرات جزئی دما با اتساع عروق خونی پوست و فعال شدن غدد تعریق، واکنش بیش از حد نشان میدهد. تعریق شبانه، که شکل شبانه گرگرفتگی است که خواب را مختل میکند و در 60 درصد زنان حداقل یک بار در هفته رخ میدهد. شدت و دفعات گرگرفتگی تحت تأثیر عوامل متعددی از جمله ژنتیک، سبک زندگی و محرکهای محیطی قرار دارد. استرس، مصرف کافئین، الکل و غذاهای تند میتوانند آن را تشدید کنند. افزون بر این، چاقی و اضافه وزن نیز به دلیل اختلال در متابولیسم استروژن توسط بافت چربی، یک عامل خطر محسوب میشود. از این رو، تاثیر رژیم غذایی بر میزان استروژن بر کسی پوشیده نیست. زنانی که رژیم غذایی غنی از فیتواستروژن دارند، گرگرفتگی کمتری را نسبت به سایر زنان تجربه میکنند.
اختلالات خواب یکی از شایعترین علائم یائسگی است که میتواند به صورت بیخوابی (Insomnia)، بیداری مکرر در شب بروز کند. این مشکلات اغلب ناشی از تعریق شبانه و اضطراب مرتبط با تغییرات هورمونی هستند و در صورت عدم مدیریت مناسب، ممکن است به بروز خستگی و کاهش کیفیت زندگی منجر شوند.
استفاده از محصولات تنظیم خواب حاوی ملاتونین، به عنوان یک هورمون تنظیمکننده ریتم خواب و بیداری، میتواند در بهبود خواب و کاهش بیداریهای شبانه مفید باشد. علاوه بر مکملها، پرهیز از مصرف کافئین پیش از خواب نیز توصیه میشود.
نوسانات خلقی در دوران یائسگی به دلیل تغییرات در سطح هورمونهای استروژن و پروژسترون رخ میدهد که میتواند بر عملکرد انتقالدهندههای عصبی مانند سروتونین تأثیر بگذارد. این تغییرات هورمونی ممکن است منجر به افسردگی، تحریکپذیری و اضطراب شود و بر کیفیت زندگی زنان در این دوره تأثیر منفی بگذارد.
کاهش سطح استروژن در دوران یائسگی منجر به کاهش جذب کلسیم و افزایش فعالیت استئوکلاستها میشود که خطر ابتلا به پوکی استخوان را به طور چشمگیری افزایش میدهد. مطالعات نشان میدهند که زنان میتوانند در پنج سال اول پس از یائسگی تا ۲۰ درصد از تراکم استخوانی خود را از دست بدهند که این وضعیت، خطر شکستگیهای استخوانی، به ویژه در نواحی ستون فقرات و لگن را افزایش میدهد. ازاینرو در چنین شرایطی، تأمین کلسیم به صورت مکمل غذایی، به خصوص از طریق قرص کلسیم برای پوکی استخوان در این دوران، مفید است.
کاهش استروژن منجر به نازک شدن دیواره واژن و کاهش ترشحات طبیعی میشود که میتواند در نهایت منجر به خشکی واژن در دوران یائسگی شود. این علائم که معمولاً در دوره پیشیائسگی آغاز میشوند، در سالهای اولیه پس از یائسگی به اوج میرسند و ممکن است با خارش، سوزش و عفونتهای مکرر همراه باشند. روشهای مدیریت این مشکلات شامل تغییرات سبک زندگی مانند افزایش مصرف مایعات و استفاده از لوبریکانتهای بر پایه آب، درمانهای هورمونی موضعی مانند کرمهای استروژن واژینال و درمانهای گیاهی با ترکیباتی مانند فیتواستروژنها است.

قرصهای گیاهی از عصاره گیاهانی با خواص فیتواستروژنی، ضدالتهابی یا تعدیلکننده هورمونی تهیه میشوند و به عنوان مکملهایی برای کاهش علائم یائسگی مورد استفاده قرار میگیرند. این محصولات به دلیل منشأ طبیعی و عوارض جانبی کمتر نسبت به HRT به ویژه برای زنانی که نمیتوانند یا نمیخواهند از درمانهای هورمونی استفاده کنند، از استقبال زیادی برخوردار هستند. اثربخشی این قرصها به ترکیبات فعال گیاهان موسوم به فیتواستروژن و دوز مصرف بستگی دارد و باید با توجه به شواهد علمی انتخاب شوند.
فیتواستروژنها ترکیبات گیاهی با ساختاری مشابه استروژن انسانی هستند که میتوانند به گیرندههای استروژن در بدن متصل شوند و اثرات مشابه استروژنی ایجاد کنند. این ترکیبات به سه دسته اصلی تقسیم میشوند:
ایزوفلاونها (موجود در سویا و شبدر قرمز)
لیگنانها (در بذر کتان و غلات کامل)
کومستانها (در جوانهها و برخی حبوبات)
افزون بر این، فیتواستروژنها با تعدیل فعالیت هورمونی به کاهش گرگرفتگی، بهبود سلامت استخوان و کاهش کلسترول کمک میکنند. مطالعات نشان دادهاند که در جوامع با مصرف بالای فیتواستروژن مانند ژاپن، شدت علائم یائسگی کمتر است که این امر به فواید فیتواستروژنها نسبت داده میشود.
گیاه ویتاگنوس (Vitex agnus-castus) معروف به پنج انگشت، از دیرباز در طب سنتی برای تنظیم هورمونها استفاده شده است. این گیاه میتواند در تنظیم ترشح هورمونهایی مانند پرولاکتین نقش داشته و به کاهش علائمی مانند گرگرفتگی و نوسانات خلقی در دوران یائسگی کمک میکند. مطالعات بالینی نشان دادهاند که مصرف عصاره ویتاگنوس میتواند شدت گرگرفتگی را کاهش دهد، اگرچه اثرات آن ممکن است در افراد مختلف بسته به دوز و مدت مصرف، متفاوت باشد.
مکانیسم اثر گیاه ویتاگنوس احتمالاً به تعادل هورمونهای جنسی و کاهش فعالیت بیش از حد هیپوفیز مربوط است. این گیاه به طور کلی ایمن تلقی میشود، اما ممکن است عوارض جانبی خفیفی مانند تهوع یا سردرد پس از مصرف، در برخی از افراد مشاهده شود. دکتر شیدا احمدی کولایی متخصص فارماکوگنوزی نیز در مقالهای با عنوان "گیاه پنج انگشت و خواص شگفت انگیز آن برای زنان" به فواید مصرف عصاره میوه این گیاه، پرداخته است.
کوهوش سیاه (Cimicifuga racemosa) گیاهی بومی آمریکای شمالی است که به طور گسترده برای کاهش گرگرفتگی و تعریق شبانه در دوران یائسگی استفاده میشود. مکانسیم اثر کوهوش سیاه احتمالاً با گیرندههای سروتونین و دوپامین در مغز ارتباط دارد و که به بهبود علائم یائسگی و تنظیم خلق و خو کمک میکند. یک متاآنالیز در سال 2016 نشان داد که مصرف 20 تا 40 میلیگرم عصاره کوهوش سیاه روزانه به مدت 12 هفته میتواند گرگرفتگی را در زنان یائسه کاهش دهد؛ اما مکانیسم دقیق آن هنوز کاملاً مشخص نیست.
این گیاه به دلیل اثرات مثبتش بر خواب و اضطراب نیز مورد توجه قرار گرفته است. با این حال، برخی مطالعات گزارشهایی از عوارض نادر مانند مشکلات کبدی را مطرح کردهاند که نیاز به احتیاط در مصرف طولانی مدت را نشان میدهد. کوهوش سیاه به ویژه برای زنانی که به دنبال گزینهای غیرهورمونی هستند، مناسب است؛ اما اثربخشی آن ممکن است به عوامل فردی بستگی داشته باشد و نیاز به بررسیهای بیشتر دارد.
ایزوفلاونهای موجود در سویا مانند جنیستئین و دایدزئین، فیتواستروژنهایی هستند که اثرات مشابه استروژن دارند. این ترکیبات با اتصال به گیرندههای استروژن، به کاهش گرگرفتگی و حفظ تراکم استخوان کمک میکنند. یک مطالعه در سال 2012 نشان داد که مصرف 50 تا 100 میلیگرم ایزوفلاون سویا روزانه به مدت 6 ماه، دفعات گرگرفتگی را تا 20 درصد و شدت آن را تا 26 درصد کاهش میدهد که این اثرات در جوامع با مصرف بالای سویا مانند آسیا مشهودتر است.
مصرف سویا همچنین به دلیل تأثیرات مثبت بر کلسترول و سلامت قلب مورد توجه است، اما اثربخشی آن در همه افراد یکسان نیست. همچنین ایزوفلاون سویا بهصورت مکمل یا در مواد غذایی مانند توفو قابل استفاده است و به طور کلی ایمن تلقی میشود، اگرچه در افراد با حساسیت به سویا و بیماران مبتلا به سرطانهای وابسته به هورمون احتیاط مصرف دارد.
شبدر قرمز (Trifolium pratense) منبعی غنی از ایزوفلاونها، مانند بیوکانین A و فرمونونتین است که به کاهش علائم یائسگی کمک میکند. یک مطالعه نشان داد که مصرف 40 تا 80 میلیگرم عصاره شبدر قرمز روزانه به مدت 12 هفته میتواند گرگرفتگی را کاهش دهد و سلامت قلبیعروقی را بهبود بخشد. این اثرات به فعالیت فیتواستروژنی آن نسبت داده میشود.
گل راعی (Hypericum perforatum) که با نام St John's Wort نیز مشهور است به دلیل خواص ضدافسردگی که دارد شناخته میشود و میتواند به کاهش اضطراب و افسردگی در دوران یائسگی کمک کند. مطالعات نشان دادهاند که مصرف آن به مدت 8 هفته میتواند علائم اضطراب را بهبود بخشد. گل راعی به ویژه برای زنانی که نوسانات خلقی شدید را تجربه میکنند، مفید است. با این حال، اثرات آن بر گرگرفتگی محدود است. مصرف این گیاه باید با احتیاط و تحت نظر پزشک صورت گیرد تا از عدم تداخل دارویی احتمالی، اطمینان حاصل شود.
گل مغربی (Oenothera biennis) یا Evening Primrose Oil گیاهی است که به دلیل محتوای بالای اسید گاما-لینولنیک (GLA) شناخته شده است. این ترکیب با نقش در کاهش التهاب و بهبود تعادل هورمونی به تسکین علائمی مانند حساسیت سینه، خشکی پوست و گرگرفتگی در دوران یائسگی کمک میکند. دکتر شیدا احمدی نیز در مقالهای با عنوان "گیاه گل مغربی با نام علمیOenothera biensis " به فواید مصرف گل مغربی برای گرگرفتگی یائسگی اشاره میکند.
رازک (Humulus lupulus) حاوی فیتواستروژن است که به کاهش گرگرفتگی کمک میکند. مطالعات نشان دادهاند که مصرف عصاره رازک روزانه میتواند شدت علائم را کاهش دهد. این گیاه به دلیل اثرات آرامبخش نیز شناخته شده است و ممکن است خواب را بهبود بخشد. با این حال، تحقیقات درباره اثرات بلندمدت آن هنوز در مراحل اولیه است و نیاز به تأیید بیشتری دارد.
یام وحشی (Dioscorea villosa) حاوی دیوسژنین، ترکیبی مشابه پروژسترون، است که به طور سنتی برای مشکلات هورمونی استفاده میشود. این گیاه اغلب به صورت کرم یا مکمل برای کاهش علائم یائسگی عرضه میشود. با این حال، فقدان دادههای قوی باعث شده که توصیه آن به عنوان یک گزینه اصلی محدود باشد. یام وحشی ممکن است در ترکیب با سایر گیاهان مانند کوهوش سیاه اثرات مثبتی بر کاهش علائم یائسگی داشته باشد.

قرص گیاهی برای یائسگی که میتواند از عصاره گیاهانی مانند گیاه پنج انگشت، کوهوش سیاه، شبدر قرمز و یام وحشی و ... استخراج شود، ممکن است به کاهش علائم مرتبط با یائسگی مانند گرگرفتگی، تعریق شبانه، نوسانات خلقی و خشکی واژن کمک کند. این مکملها با بهرهگیری از ترکیبات فعال گیاهی که خواص تنظیم هورمونی و تعدیلکننده علائم وازوموتور دارند، به بهبود کیفیت زندگی زنان در این دوره حساس کمک میکنند. در ادامه به معرفی سه مکمل گیاهی برای گرگرفتگی یائسگی، میپردازیم.
بالانس بلند مکملی غذایی است که با ترکیبی از ویتامینها، مواد معدنی و گیاهانی مانند پنج انگشت، رازک، یام وحشی و کوهوش سیاه به کاهش علائم یائسگی کمک میکند. این محصول تحت لیسانس شرکت fairhaven health کشور آمریکا بوده که با پروانه ساخت شرکت فروغ سلامت مهرگان، در ایران تولید میشود. بالانس بلند در بسته بندی قوطی پلاستیکی 90 عددی و به شکل کپسول عرضه میشود. این محصول نه تنها به کاهش علائم یائسگی کمک میکند بلکه ب عنوان یک مکمل مولتی ویتامین نیز در این دوران قابل استفاده است.
از دیگر محصولات شرکت خوشنام حکیمان طب کار میتوان به مکمل منو اورت یوروویتال اشاره کرد. منواورت تحت برند شناخته شده یوروویتال کشور آلمان در بسته بندی 60 عددی و به شکل قرص برای بانوان در دوران یائسگی عرضه میگردد. این محصول حاوی ایزوفلاونهای سویا بوده که به کاهش علائم یائسگی کمک میکند. افزون بر این، منواورت حاوی ویتامین D و کلسیم است که در جلوگیری از بروز پوکی استخوان ناشی از کاهش هورمون استروژن، مفید است.
آگنوگل فراوردهای کاملا گیاهی بوده که حاوی دوز مناسبی از گیاه پنج انگشت است. این محصول در بسته بندی 100 عددی به شکل قرص عرضه میشود که هر بلیستر آن حاوی 20 عدد قرص آگنوگل است. قرص آگنوگل محصول شرکت گل دارو است که در ایران تولید میشود و به کاهش علائم گرگرفتگی یائسگی کمک میکند. افزون بر این، گیاه پنج انگشت موجود در قرص آگنوگل در کاهش سایر علائم یائسگی مانند اختلال در خواب و خلق و خو نیز، کاربرد دارد.
بهترین زمان مصرف مکملهای گیاهی برای کاهش علائم یائسگی به ویژه گرگرفتگی، بستگی به ترکیبات و ماده مؤثره هر محصول دارد. مکملهایی که به تعادل هورمونی و کاهش علائمی مانند گرگرفتگی و نوسانات خلقی کمک میکنند، معمولاً بهتر است صبحها یا همراه با وعدههای غذایی اصلی مصرف شوند. این روش مصرف میتواند به جذب بهتر مواد مؤثره کمک کرده و عوارض گوارشی را کاهش دهد.
از سوی دیگر، مکملهای گیاهی که خاصیت آرامبخش دارند یا به بهبود کیفیت خواب کمک میکنند، معمولاً در ساعات عصر یا شب مصرف میشوند. این مکملها میتوانند به کاهش تعریق شبانه و بهبود خواب شبانه کمک کنند. شایان به ذکر است، مشورت با پزشک و رعایت دستورالعمل مصرف هر محصول، به اثربخشی مطلوب و جلوگیری از تداخلات احتمالی با داروهای دیگر کمک خواهد کرد.

استفاده از قرصهای گیاهی برای کاهش علائم یائسگی بهطور کلی ایمن تلقی میشود؛ اما همچنان ممکن است با عوارض جانبی و تداخلات دارویی همراه باشد. برخی ترکیبات گیاهی مانند فیتواستروژنها میتوانند در تعادل هورمونی نقش داشته باشند و در افرادی که سابقه بیماریهای هورمونی مانند سرطان پستان، آندومتریوز یا فیبروئیدهای رحمی دارند، مشکلاتی ایجاد کنند. از این رو، مصرف این نوع مکملها بدون مشورت با پزشک، توصیه نمیگردد.
برخی افراد نیز ممکن است با مصرف مکملهای گیاهی برای یائسگی عوارضی از جمله مشکلات گوارشی مانند تهوع، نفخ و اسهال یا واکنشهای آلرژیک مانند خارش را تجربه کنند. به همین دلیل، مصرف مکملهای گیاهی باید تحت نظر پزشک انجام شود و در صورت بروز هرگونه عارضه غیرمعمول، مصرف آنها متوقف و با پزشک مشورت شود.
یائسگی مرحلهای اجتنابناپذیر در زندگی زنان است که با تغییرات هورمونی و پایان دوره باروری همراه میشود. قرصهای گیاهی که از عصاره گیاهان دارویی با خواص فیتواستروژنی یا تعدیلکننده هورمونی تهیه میشوند، به عنوان گزینهای طبیعی مورد استقبال قرار گرفتهاند. در این راستا، محصولات گیاهی برای یائسگی به راحتی از داروکده قابل سفارش هستند.
در این راستا، داروخانه آنلاین داروکده بهعنوان اولین و بزرگترین داروخانه اینترنتی ایران، امکان دسترسی آسان به انواع مکملهای مناسب برای بانوان در دوران یائسگی را فراهم کرده است. با استفاده از خدمات داروکده، میتوانید با مشاوره تخصصی تیم مجرب متشکل از داروسازان و کارشناسان ارشد تغذیه، بهترین انتخاب را با توجه به شرایط خود داشته باشید. همچنین، مقالات علمی و آموزشی موجود در مجله داروکده به شما کمک میکند تا با آگاهی بیشتری مکمل مد نظر خود را انتخاب نمایید.
در نهایت، این تجربیات ارزشمند شماست که میتواند مسیر را برای دیگران روشنتر کند. آیا تجربهای در رابطه با استفاده از این مکملها دارید؟ دیدگاههای شما نه تنها به سایر کاربران کمک میکند تا انتخاب آگاهانهتری داشته باشند، بلکه فرصتی برای تبادل اطلاعات و بهبود آگاهی جمعی فراهم میسازد. در این راستا از شما دعوت میکنیم تا نظرات و تجربیات خود را در مورد مصرف مکملهای گیاهی در دوران یائسگی با ما و دیگر کاربران به اشتراک بگذارید.
پرسش و پاسخ
ثبت دیدگاه
پیام به صورت ناشناس ثبت گردد
پیام به صورت خصوصی ثبت گردد
منابع:
مقالات مرتبط
مجله داروکده یک مجله اینترنتی است که شما را در امر آشنایی، تهیه و مصرف صحیح محصولات سلامت محور یاری میرساند.
استفاده از مطالب مجله داروکده فقط برای مقاصد غیرتجاری و با ذکر منبع و درج لینک بلامانع است . کلیه حقوق این مجله به وب سایت داروکده تعلق دارد