6 مشکل شایع تیروئید

همانطور که می دانید، تیروئید یکی از مهم‌ترین غدد درون‌ریز بدن است و با تولید هورمون‌های تیروئیدی، در تنظیم متابولیسم، تولید انرژی، عملکرد قلب و عروق، فعالیت سیستم عصبی و عضلات، تنظیم دمای بدن و رشد و تکامل نقش دارد. بنابراین، طبیعی است که اختلال در عملکرد یا ساختار این غده با طیف گسترده‌ای از علائم و بیماری ها همراه باشد.

از آنجا که بسیاری از علائم اختلالات تیروئید مانند تغییر وزن، خستگی، تغییر تحمل گرما و سرما، اختلال خواب، تغییرات ضربان قلب و مشکلات گوارشی اختصاصی نیستند، شناخت علائم و تفاوت میان آن ها اهمیت زیادی دارد.

در این مقاله از مجله علمی داروکده با ما همراه باشید تا بر اساس یافته های علمی، ضمن معرفی شایع ترین مشکلات تیروئیدی، علل و علائم آن ها بررسی می‌شود و درک دقیق‌تری از بیماری‌ تیروئید و اهمیت تشخیص و پیگیری مناسب آن ها برای شما فراهم آورد.
 

آنچه در این مقاله خواهید خواند:

• بیماری تیروئید چیست؟
• علائم مشکل تیروئید چیست؟
• علت بیماری های تیروئیدی چیست؟
• تیروئید کم کار چیست و چه علائمی دارد؟
• تیروئید پرکار چیست و چه علائمی دارد؟
• گواتر چیست؟
• تیروئید گره ای چیست؟
• بیماری تیروئیدیت چیست؟
• بیماری هاشیموتو تیروئید چیست؟
• بیماری گریوز تیروئید چیست؟

مدت زمان تقریبی مطالعه: 10 دقیقه
 

بیماری تیروئید چیست؟

بیماری‌های تیروئید به مجموعه‌ای از اختلالات گفته می‌شود که می‌توانند عملکرد، ساختار یا بافت غده تیروئید را تحت تأثیر قرار دهند. غده تیروئید یک غده درون‌ریز پروانه‌ای‌شکل است که در قسمت جلویی و پایینی گردن، در مجاورت نای قرار دارد و با تولید هورمون‌های تیروئیدی، به‌ویژه تیروکسین (T4) و تری‌یودوتیرونین (T3)، نقش مهمی در تنظیم فعالیت بسیاری از بافت‌ها و اندام‌های بدن ایفا می‌کند.

T4 هورمون اصلی ترشح‌شده از تیروئید است و بخش قابل‌توجهی از T4 در بافت‌های محیطی به T3، یعنی فرم فعال‌تر هورمون تیروئیدی، تبدیل می‌شود. هورمون‌های تیروئیدی از طریق تنظیم مصرف انرژی و متابولیسم، بر عملکرد قلب، مغز، عضلات، دستگاه گوارش و سایر سیستم‌های بدن اثر می‌گذارند.

پس اهمیت عملکرد طبیعی غده تیروئید در بدن در موارد زیر خلاصه می شود:

• تنظیم متابولیسم و انرژی: هورمون‌های تیروئیدی با تنظیم متابولیسم پایه، مصرف اکسیژن و تولید انرژی، نقش مهمی در کنترل وزن و سطح انرژی بدن دارند.
• حفظ سلامت قلب و عروق: هورمون‌های تیروئیدی بر ضربان قلب، قدرت انقباض قلب و عملکرد سیستم گردش خون اثر می‌گذارند.
• رشد و تکامل مغز: هورمون تیروئید برای رشد مغز و تکامل سیستم عصبی، به‌ویژه در دوران جنینی، نوزادی و کودکی ضروری است و کمبود شدید آن می‌تواند تکامل عصبی و رشد جسمی را مختل کند.
• عملکرد عضلات و سیستم عصبی: تعادل هورمون‌های تیروئیدی برای عملکرد طبیعی عضلات، سیستم عصبی و حفظ سطح انرژی ضروری است.
• تنظیم دمای بدن: هورمون‌های تیروئیدی از طریق تأثیر بر متابولیسم و تولید گرما به تنظیم دمای بدن کمک می‌کنند.
• سلامت گوارش و تولیدمثل: عملکرد تیروئید بر حرکات دستگاه گوارش، وزن بدن، چرخه قاعدگی و باروری تأثیر دارد.

اختلالات تیروئید را می‌توان به‌طور کلی بر اساس نوع درگیری غده به اختلالات عملکردی، التهابی و خودایمنی و ساختاری تقسیم کرد. البته برخی بیماری‌های تیروئید ممکن است همزمان بیش از یک ویژگی را داشته باشند.

1. اختلالات عملکردی: شامل کم‌کاری و پرکاری تیروئید هستند که در آن ها تولید یا اثر هورمون‌های تیروئیدی دچار اختلال می‌شود.

2. اختلالات التهابی و خودایمنی: تیروئیدیت به گروهی از بیماری‌های التهابی تیروئید گفته می‌شود که برخی از آنها، مانند تیروئیدیت هاشیموتو، منشأ خودایمنی دارند. بیماری گریوز نیز یک بیماری خودایمنی است که معمولاً باعث پرکاری تیروئید می‌شود.

3. اختلالات ساختاری: شامل گواتر و ندول‌های تیروئید هستند که با تغییر در اندازه یا ساختار بافت تیروئید همراه‌اند و ممکن است با عملکرد طبیعی، کم‌کاری یا پرکاری تیروئید دیده شوند.

بنابراین، این دسته‌بندی‌ها کاملاً از یکدیگر جدا نیستند و ممکن است یک بیماری تیروئیدی به‌طور همزمان دارای ویژگی‌های عملکردی، التهابی، خودایمنی یا ساختاری باشد.
 

علائم مشکل تیروئید چیست؟

علائم اختلالات تیروئید به نوع بیماری و میزان تأثیر آن بر عملکرد غده بستگی دارد و در پاسخ به این سوال که بیماری تیروئید چه علائمی دارد؟ باید گفت از آنجا که هورمون‌های تیروئیدی تقریباً بر تمام بافت‌های بدن اثر می‌گذارند، تغییرات عملکرد تیروئید می‌تواند با علائم متنوعی همراه باشد که شایع ترین آن ها موارد زیر است:

• تغییر غیرقابل توضیح در وزن
• خستگی، کاهش سطح انرژی ضعف عضلانی
• تغییر تحمل گرما یا سرما
• تپش قلب یا کاهش ضربان قلب
• تغییرات خلقی و اختلال خواب
• تغییر در اجابت مزاج
• خشکی پوست و ریزش مو
• اختلالات قاعدگی

برای مثال، در کم‌کاری تیروئید معمولاً کاهش سرعت متابولیسم باعث خستگی، احساس سرما، افزایش وزن، یبوست و خشکی پوست می‌شود، در حالی که در پرکاری تیروئید افزایش فعالیت متابولیک می‌تواند موجب کاهش وزن، تعریق، عدم تحمل گرما، تپش قلب، لرزش و اضطراب گردد.

با این حال، علائم بیماری های تیروئیدی اختصاصی نیستند و وجود آن ها به‌تنهایی به معنای بیماری تیروئید نیست. در نهایت تشخیص بر اساس شرح حال، معاینه و نتایج آزمایش‌هایی مانند TSH و Free T4 و در صورت نیاز بررسی آنتی‌بادی‌های تیروئیدی و سونوگرافی انجام می‌شود.
 

علت بیماری های تیروئید چیست؟

اینکه دلیل بیماری تیروئید چیست بسته به نوع مشکل تیرویئد، به عوامل متعددی وابسته است.

اختلالات تیروئیدی علل متنوعی دارند که به بیماری و نحوه درگیری غده بستگی دارد و گاهی یک عامل واحد را نمی‌توان به‌عنوان علت تمام مشکلات تیروئید در نظر گرفت. مهم‌ترین عوامل مؤثر شامل بیماری‌های خودایمنی، اختلال در دریافت ید، التهاب تیروئید، عوامل ژنتیکی و سابقه خانوادگی، برخی داروها، جراحی یا درمان با ید رادیواکتیو، پرتودرمانی ناحیه گردن و اختلالات هیپوفیز و هیپوتالاموس هستند.

همچنین عواملی مانند بارداری و دوره پس از زایمان، برخی بیماری‌های زمینه‌ای، تغییرات ساختاری بافت تیروئید و اختلالات مرتبط با رشد سلول‌های تیروئیدی می‌توانند در ایجاد برخی بیماری‌های این غده نقش داشته باشند. از سوی دیگر، تغییرات ساختاری با علل نامعلوم در بافت تیروئید نیز می‌تواند به ایجاد گواتر یا ندول‌های تیروئید منجر شود، بدون اینکه لزوماً عملکرد هورمونی غده مختل شده باشد.
 

تیروئید کم‌کار چیست و چه علائمی دارد؟

کم‌کاری تیروئید یا هیپوتیروئیدی به وضعیتی گفته می‌شود که غده تیروئید قادر به تولید مقدار کافی هورمون‌های تیروئیدی نیست و در نتیجه فرآیندهای متابولیک بدن کاهش می‌یابند. در کم‌کاری اولیه تیروئید، کاهش تولید T4 و T3 معمولاً با افزایش TSH از سوی هیپوفیز همراه است. شایع‌ترین علت کم‌کاری تیروئید در بسیاری از جوامع، تیروئیدیت خودایمنی هاشیموتو است.

تیروئید کم کار چه علائمی دارد؟

علائم کم‌کاری تیروئید معمولاً به‌تدریج ایجاد می‌شوند و شدت آنها به میزان کاهش هورمون‌های تیروئیدی و مدت زمان بیماری بستگی دارد. کاهش فعالیت متابولیک بدن می‌تواند موجب خستگی، کاهش انرژی، خواب‌آلودگی، افزایش وزن، احساس سرما و کاهش تحمل سرما شود.

از سویی، کاهش متابولیسم پایه در بسیاری افراد منجر به اضافه وزن و چاقی و یا مقاومت در برابر اقدامات لازم برای کاهش وزن می شود، لذا پایش عملکرد تیروئید، دارو درمانی در کنار رژیم های کاهش وزن و توجه به قرص های چربی سوز برای کم کاری تیروئید که تداخلی با کارکرد غده تیروئید نداشته باشد، اهمیت دارد.

همچنین ممکن است علائمی مانند خشکی پوست، ریزش یا نازک‌شدن موها، یبوست، پف‌کردگی صورت، کاهش ضربان قلب، ضعف و گرفتگی عضلات و کاهش تمرکز و سرعت پردازش ذهنی ایجاد شود. برخی افراد نیز دچار تغییرات خلقی، به‌ویژه کاهش خلق، می‌شوند.

در زنان، اختلال در تعادل هورمونی می‌تواند به قاعدگی‌های سنگین یا نامنظم، اختلال تخمک‌گذاری و کاهش باروری منجر شود. با این حال، شدت و ترکیب علائم در افراد مختلف متفاوت است و وجود یک یا چند مورد از این علائم به‌تنهایی برای تشخیص کم‌کاری تیروئید کافی نیست.
 

تیروئید کم کار چه خطراتی دارد؟

کم‌کاری درمان‌نشده در طولانی‌مدت می‌تواند با افزایش LDL و اختلالات چربی خون، افزایش خطر بیماری‌های قلبی‌عروقی، اختلالات باروری و در موارد شدید میکزدم همراه شود. درمان بسته به علت و شدت بیماری معمولاً با جایگزینی هورمون تیروئیدی، به‌ویژه لووتیروکسین، انجام می‌شود.

کم‌کاری تیروئید درمان‌نشده در صورت تداوم می‌تواند بر سیستم‌های مختلف بدن اثر بگذارد. کاهش متابولیسم چربی‌ها ممکن است موجب افزایش کلسترول تام و LDL شود و از این طریق در بلندمدت به افزایش خطر بیماری‌های قلبی‌عروقی منتهی گردد.

همچنین کم‌کاری کنترل‌نشده می‌تواند با اختلالات قاعدگی و باروری همراه باشد و در دوران بارداری، در صورت عدم تشخیص و درمان مناسب، عوارضی برای مادر و جنین ایجاد کند.

در موارد شدید و طولانی‌مدت، کاهش قابل‌توجه فعالیت متابولیک بدن می‌تواند به میکزدم (Myxedema) منجر شود که عارضه‌ای نادر اما جدی و نیازمند درمان فوری پزشکی است.
 

تیروئید پرکار چیست و چه علائمی دارد؟

پرکاری تیروئید (Hyperthyroidism) به شرایطی گفته می‌شود که غده تیروئید مقدار بیش از نیاز هورمون‌های تیروئیدی تولید و ترشح می‌کند. افزایش T3 و T4 موجب تحریک و افزایش سرعت بسیاری از فرآیندهای متابولیک بدن می‌شود. در پرکاری اولیه، معمولاً TSH کاهش یافته و Free T4 و/یا T3 افزایش می‌یابد.

علائم پرکاری تیروئید می‌توانند شامل کاهش وزن علی‌رغم اشتهای مناسب یا افزایش‌یافته، تپش قلب، افزایش ضربان قلب، تعریق، عدم تحمل گرما، لرزش دست‌ها، اضطراب، بی‌قراری، اختلال خواب، ضعف عضلانی و افزایش دفعات اجابت مزاج باشند.

تیروئید پرکار چه خطراتی دارد؟

پرکاری تیروئید اگر به درستی درمان نشود، می‌تواند بر سیستم‌های مختلف بدن اثر بگذارد. افزایش مزمن سطح هورمون‌های تیروئیدی با تحریک سیستم قلبی‌عروقی موجب تپش قلب، افزایش ضربان قلب و اختلالات ریتمی، به‌ویژه فیبریلاسیون دهلیزی، می گردد و در افراد مستعد خطر عوارض قلبی را افزایش می دهد.

از سوی دیگر، افزایش گردش و بازسازی استخوان در اثر تیروتوکسیکوز می‌تواند به کاهش تراکم معدنی استخوان و افزایش خطر پوکی استخوان و شکستگی منجر شود. پرکاری شدید و کنترل‌نشده در موارد نادر ممکن است طوفان تیروئیدی (Thyroid Storm) به همراه داشته باشد که وضعیتی حاد و تهدیدکننده است و با تب بالا، تاکی‌کاردی شدید، اختلال سطح هوشیاری، بی‌قراری و اختلال عملکرد ارگان‌های مختلف همراه خواهد بود.
 

تیروئید پرکار درمان دارد؟

پاسخ به این سوال مثبت است؛ پرکاری تیروئید در بسیاری از موارد قابل درمان و کنترل است، اما انتخاب روش درمان به علت زمینه ای پرکاری، شدت بیماری، سن، شرایط بالینی و وجود بیماری‌های همراه بستگی دارد.

گزینه‌های درمانی شامل داروهای ضدتیروئید برای کاهش سنتز هورمون‌های تیروئیدی، ید رادیواکتیو برای کاهش فعالیت بافت تیروئید و در برخی بیماران جراحی تیروئید است. داروهای بتابلوکر نیز ممکن است برای کنترل موقت علائمی مانند تپش قلب و لرزش استفاده شوند، اما مستقیماً تولید هورمون تیروئید را متوقف نمی‌کنند.

در پرکاری تیروئید ناشی از بیماری‌هایی مانند گریوز، انتخاب درمان بر اساس شرایط فرد و احتمال بهبودی یا عود بیماری انجام می‌شود و پس از درمان نیز پایش TSH و هورمون‌های تیروئیدی برای ارزیابی پاسخ به درمان و پیشگیری از کم‌کاری ناشی از درمان اهمیت دارد.
 

گواتر چیست؟

گواتر (Goiter) به معنی بزرگ‌شدن غیرطبیعی غده تیروئید است و به‌خودی‌خود نشان‌دهنده کم‌کاری یا پرکاری تیروئید نیست. فرد مبتلا به گواتر ممکن است عملکرد تیروئید طبیعی داشته باشد یا همزمان دچار کم‌کاری یا پرکاری تیروئید باشد.

گواتر می‌تواند منتشر باشد؛ یعنی کل غده به‌طور نسبتاً یکنواخت بزرگ شود، یا به شکل ندولار ایجاد شود که در آن یک یا چند ندول یا گره در غده وجود دارد. از علل گواتر می‌توان به بیماری‌های خودایمنی مانند هاشیموتو و گریوز، کمبود ید و برخی اختلالات ندولار تیروئید اشاره کرد.

گواترهای بزرگ ممکن است با ایجاد فشار بر ساختارهای مجاور موجب احساس فشار در گردن، دشواری بلع، احساس وجود توده در گلو یا در موارد شدید اختلال تنفس شوند. ارزیابی گواتر معمولاً شامل معاینه، آزمایش عملکرد تیروئید و در بسیاری از موارد سونوگرافی است.
 

تیروئید گره‌ای چیست؟

ندول تیروئید یک ناحیه یا توده موضعی در داخل بافت تیروئید است که از نظر ساختاری با بافت اطراف تفاوت دارد. ندول‌ها ممکن است جامد، کیستیک یا ترکیبی از هر دو باشند و به‌صورت منفرد یا متعدد ایجاد شوند.

بخش قابل‌توجهی از ندول‌های تیروئید خوش‌خیم هستند، اما برخی ندول‌ها ممکن است بدخیم باشند؛ بنابراین شناسایی ویژگی‌های خطر اهمیت دارد. سونوگرافی تیروئید ابزار اصلی برای ارزیابی ساختار ندول، اندازه، حاشیه، ترکیب و سایر ویژگی‌های تصویری آن است. در مواردی که ویژگی‌های ندول یا شرایط بیمار ایجاب کند، ممکن است نمونه‌برداری با سوزن ظریف (FNA) انجام شود.

نکته مهم این است که ندول تیروئید با گواتر یکی نیست. ندول به یک ضایعه موضعی اشاره دارد، در حالی که گواتر به بزرگ‌شدن کل غده یا بخشی از آن گفته می‌شود. البته ممکن است فرد همزمان دچار گواتر و ندول‌های متعدد باشد.
 

بیماری تیروئیدیت چیست؟

تیروئیدیت (Thyroiditis) به گروهی از بیماری‌های التهابی تیروئید گفته می‌شود که در آن ها التهاب و آسیب بافت تیروئید می‌تواند موجب تغییر موقت یا دائمی عملکرد غده شود. بنابراین تیروئیدیت یک بیماری واحد نیست، بلکه یک گروه از اختلالات با علل متفاوت است.

- تیروئیدیت حاد چیست؟

تیروئیدیت حاد یا التهاب عفونی تیروئید معمولاً در اثر عفونت، به‌ویژه عفونت باکتریایی، ایجاد می‌شود و برخلاف تیروئیدیت‌های خودایمنی، یک فرآیند عفونی حاد محسوب می‌شود. این بیماری می‌تواند با درد و حساسیت شدید ناحیه تیروئید، تورم گردن، تب و علائم عمومی عفونت همراه باشد و در موارد شدید نیازمند درمان سریع علت عفونی است.
 

- تیروئیدیت تحت حاد چیست؟

تیروئیدیت تحت حاد یا دکوئرون یک التهاب نسبتاً ناگهانی و معمولاً خودمحدودشونده تیروئید است که اغلب پس از یک عفونت ویروسی دستگاه تنفسی فوقانی رخ می‌دهد. مهم‌ترین تفاوت آن با تیروئیدیت حاد عفونی این است که معمولاً منشأ باکتریایی ندارد و با درد و حساسیت تیروئید، تب و گاهی افزایش CRP/ESR همراه است؛ همچنین معمولاً ابتدا به دلیل آزاد شدن هورمون‌های ذخیره‌شده، فاز پرکاری تیروئید ایجاد می‌شود و سپس ممکن است یک فاز موقت کم‌کاری و در نهایت بازگشت عملکرد تیروئید به حالت طبیعی رخ دهد.
 

- تیروئیدیت پس از زایمان

تیروئیدیت پس از زایمان نوعی التهاب خودایمنی و معمولاً گذرا است که در ماه‌های پس از زایمان رخ می‌دهد و از نظر مکانیسم به تیروئیدیت هاشیموتو شباهت دارد. الگوی کلاسیک آن شامل یک مرحله پرکاری تیروئید طی حدود ۱ تا ۴ ماه پس از زایمان است که معمولاً به‌دنبال آن مرحله کم‌کاری تیروئید ایجاد می‌شود؛ بسیاری از زنان طی ۱۲ تا ۱۸ ماه به عملکرد طبیعی تیروئید بازمی‌گردند، اگرچه در بخشی از بیماران کم‌کاری تیروئید می‌تواند پایدار شود.
 

بیماری هاشیموتو تیروئید چیست؟

بیماری هاشیموتو یا تیروئیدیت لنفوسیتی مزمن در گروه اختلالات تیروئیدیت مزمن قرار می گیرد و به التهاب طولانی‌مدت غده تیروئید گفته می‌شود که با منشأ خودایمنی همراه است. در این بیماری، سیستم ایمنی با تولید آنتی‌بادی‌هایی مانند Anti-TPO و Anti-Tg به تدریج به سلول‌های تیروئید آسیب می‌رساند و عملکرد غده را کاهش می‌دهد؛ در نتیجه، بیمار معمولاً به سمت کم‌کاری تیروئید پیش می‌رود که در بسیاری از موارد پایدار یا دائمی است و علائم در مرحله کم‌کاری شامل خستگی، افزایش وزن، عدم تحمل سرما، یبوست، خشکی پوست، ریزش مو، ضعف عضلانی و کاهش تمرکز است.
 

بیماری گریوز تیروئید چیست؟

بیماری گریوز (Graves' disease) یک بیماری خودایمنی است که برخلاف هاشیموتو، معمولاً باعث پرکاری تیروئید می‌شود. در این بیماری، سیستم ایمنی آنتی‌بادی‌هایی به نام آنتی‌بادی‌های گیرنده TSH یا TRAb تولید می‌کند. این آنتی‌بادی‌ها گیرنده TSH روی سلول‌های تیروئید را تحریک کرده و باعث افزایش سنتز و ترشح هورمون‌های T4 و T3 می‌شوند.

بیماری گریوز می‌تواند با کاهش وزن، تپش قلب، تعریق، عدم تحمل گرما، لرزش، اضطراب، بی‌قراری و ضعف عضلانی همراه باشد و در بسیاری از بیماران گواتر منتشر نیز مشاهده می‌شود.

یکی از ویژگی‌های مهم گریوز، امکان بروز درگیری چشمی تیروئیدی (Thyroid Eye Disease) است که می‌تواند موجب خشکی یا احساس فشار چشم، تورم اطراف چشم، بیرون‌زدگی چشم‌ها و در موارد شدید اختلال حرکات چشم یا بینایی شود. به همین دلیل، گریوز صرفاً یک اختلال افزایش هورمون تیروئید نیست و می‌تواند تظاهرات خارج تیروئیدی نیز داشته باشد.
 

کلام آخر

همانطور که در این مقاله از مجله علمی داروکده توضیح دادیم، بیماری‌های تیروئید طیف گسترده‌ای از اختلالات را شامل می‌شوند و می‌توانند عملکرد، ساختار یا بافت این غده را تحت تأثیر قرار دهند. کم‌کاری و پرکاری تیروئید از مهم‌ترین اختلالات عملکردی هستند، در حالی که گواتر و ندول‌ها بیشتر با تغییرات ساختاری و تیروئیدیت‌ها با فرآیندهای التهابی مرتبط‌اند.

از سوی دیگر، وجود علائمی مانند تغییر وزن، خستگی، تپش قلب، تغییر تحمل گرما یا سرما و اختلالات قاعدگی به‌تنهایی برای تشخیص بیماری تیروئید کافی نیست؛ زیرا این علائم ممکن است در بیماری های دیگر نیز وجود داشته باشند و همیشه تشخیص دقیق بر اساس مجموعه‌ای از اطلاعات شامل شرح حال، معاینه، آزمایش‌های عملکرد تیروئید مانند TSH و Free T4 و در صورت نیاز بررسی آنتی‌بادی‌های تیروئیدی و تصویربرداری مانند سونوگرافی انجام می‌شود.

در نهایت توجه به سلامت غده تیروئید از راه های مختلف نظیر پایش دوره ای آن زیر نظر پزشک متخصص، رعایت رژیم غذایی مناسب و حتی تهیه مکمل های تغذیه ای مانند محصولات سلنیوم که بیشترین نقش را در سلامت تیروئید دارند با مشورت پزشک، می تواند به برخورداری از سلامت هر چه بیشتر شما کمک کند.

در نهایت، داروخانه آنلاین داروکده با برخورداری از تیم علمی و متخصص متشکل از متخصصان داروسازی و کارشناسان ارشد تغذیه و در اقدامی منحصر به فرد، امکان مشاوره تلفنی رایگان را به شما می دهد تا در زمینه سلامت هر چه بیشتر خود و خانواده و انتخاب بهترین مکمل ها و محصولات سلامت محور، سوالات خود را مطرح نموده و علمی ترین پاسخ را دریافت نمایید. 
 

 :References

Benvenga S, Tuccari G, Ieni A, Vita R. Thyroid gland: anatomy and physiology. Encyclopedia of Endocrine Diseases. 2018 Jan 1;4:382-90

Gessl A, Lemmens-Gruber R, Kautzky-Willer A. Thyroid disorders. Sex and Gender Differences in Pharmacology. 2012 Sep 5:361-86

Kim G, Nandi-Munshi D, Diblasi CC. Disorders of the thyroid gland. InAvery's Diseases of the Newborn 2018 Jan 1 (pp. 1388-1402). Elsevier

Chiasera JM. Back to the basics: thyroid gland structure, function and pathology. Clinical Laboratory Science. 2013 Apr 1;26(2):112

Quintero BM, Yazbeck C, Sweeney LB. Thyroiditis: evaluation and treatment. American family physician. 2021 Dec;104(6):609-17