پروپوليس چيست و چه خواصی دارد؟

پروپولیس یا بره موم، یکی از ارزشمندترین فرآورده‌های زنبورعسل است که به دلیل ترکیبات منحصر ‌به‌ فرد و خواص درمانی گسترده، از دیرباز مورد توجه قرار گرفته است. این ماده طبیعی با ویژگی‌های ضد میکروبی، ضد التهابی و آنتی ‌اکسیدانی، می‌تواند در تقویت سیستم ایمنی، سلامت پوست، بهبود عملکرد گوارش و مراقبت از دهان و دندان و ... موثر باشد.

در این مقاله قصد داریم به طور جامع به بررسی پروپولیس و خواص آن بپردازیم و نکاتی را در خصوص عوارض و احتیاط مصرف آن ارائه دهیم تا بتوانید با شناخت کامل، از خواص این ماده ارزشمند به بهترین شکل بهره ببرید.

آنچه در این مقاله خواهید خواند:

• پروپولیس چیست؟
• خواص پروپولیس
• عوارض پروپولیس
• تداخلات دارویی پروپولیس

مدت زمان تقریبی مطالعه: 10 دقیقه

پروپولیس چیست؟

پروپولیس که با نام بره موم نیز شناخته می‌شود، ماده‌ای رزینی است که توسط زنبورهای عسل تولید می‌گردد. زنبورها این ماده را از ترکیب صمغ درختان، موم، آنزیم‌های بزاقی و سایر ترکیبات طبیعی می‌سازند و از آن برای محافظت از کندو در برابر عوامل بیماری‌زا، ترمیم شکستگی‌ها و پوشاندن درزهای کندو استفاده می‌کنند.

ترکیبات پروپولیس بسته به نوع گیاهانی که زنبورها از آن‌ها تغذیه می‌کنند، متفاوت است. با این حال، اجزای اصلی آن شامل موارد زیر هستند:

• رزین‌ها و ترکیبات فنولی (حدود %50)
• موم زنبور عسل (حدود 30%)
• روغن‌ها و اسانس‌ها (حدود 10%)
• گرده گل (حدود 5%)
• مواد آلی و معدنی دیگر مانند فلاونوئیدها، اسیدهای آمینه، ویتامین‌ها و عناصر کمیاب

این ترکیبات به پروپولیس خواص ضدمیکروبی، ضدالتهابی و آنتی‌اکسیدانی می‌بخشند که باعث شده این ماده در طب سنتی و مدرن مورد توجه قرار گیرد.

چرا زنبورها پروپولیس تولید می‌کنند؟

زنبورها از پروپولیس برای چندین هدف مهم در کندو استفاده می‌کنند:

- ضدعفونی کردن کندو: خاصیت ضدمیکروبی پروپولیس از رشد باکتری‌ها، ویروس‌ها و قارچ‌ها در کندو جلوگیری می‌کند.

- تقویت ساختار کندو: زنبورها از پروپولیس برای بستن درزها، تقویت دیواره‌های کندو و عایق‌بندی آن در برابر سرما و باد استفاده می‌کنند.

- مومیایی کردن مهاجمان: اگر حیوانات کوچک یا حشرات وارد کندو شوند و زنبورها نتوانند آن‌ها را از کندو خارج کنند، با لایه‌ای از پروپولیس پوشانده می‌شوند تا از تجزیه و انتشار آلودگی جلوگیری شود.

رنگ پروپولیس بسته به منشا آن متغیر است و ممکن است از زرد مایل به سبز تا قهوه‌ای تیره یا حتی سیاه باشد. بوی آن نیز معمولا ترکیبی از عسل، صمغ درختان و اسانس‌های گیاهی است که رایحه‌ای گرم و مطبوع دارد.

پروپولیس معمولا از دیواره‌های کندو جمع‌آوری شده و پس از تصفیه، در شکل‌های مختلف مانند قرص، کپسول، شربت، اسپری و کرم‌های موضعی برای استفاده‌های درمانی و صنعتی به کار می‌رود.

خواص پروپولیس

پروپولیس به دلیل ترکیبات زیست فعال خود، دارای خواص متعددی است. در ادامه به تفصیل این خواص را بررسی می‌نماییم.

1- خواص ضد میکروبی (ضد باکتری، ضد ویروس و ضد قارچ)

پروپولیس به دلیل دارا بودن فلاونوئیدها، فنول‌ها، ترپن‌ها و اسیدهای آلی، دارای خواص ضدمیکروبی بوده و می‌تواند در مقابله با باکتری‌ها، ویروس‌ها و قارچ‌ها اثرگذار باشد. اثرات ضدمیکروبی آن به دلیل مهار رشد و تکثیر میکروارگانیسم‌های بیماری‌زا، تخریب دیواره سلولی آن‌ها و کاهش توانایی اتصال آن‌ها به سلول‌های میزبان است.

مطالعات نشان داده‌اند که پروپولیس می‌تواند در برابر انواع باکتری‌های گرم مثبت مانند Staphylococcus aureus و Streptococcus mutans که در ایجاد عفونت‌های پوستی و پوسیدگی دندان نقش دارند، موثر باشد. همچنین برخی تحقیقات اثرات پروپولیس را در مهار رشد باکتری‌های گرم منفی مانند Escherichia coli و Helicobacter pylori بررسی کرده‌اند و نشان داده‌اند که ترکیبات فنولی موجود در پروپولیس می‌توانند به اختلال در عملکرد غشای سلولی این باکتری‌ها منجر شوند.

در مطالعات ضدویروسی، شواهدی وجود دارد که پروپولیس می‌تواند با مهار تکثیر برخی ویروس‌ها از جمله ویروس هرپس سیمپلکس (Herpes simplex virus) و ویروس آنفولانزا اثر حفاظتی داشته باشد. برخی مکانیسم‌های پیشنهادی شامل مهار ورود ویروس به سلول‌های میزبان، کاهش بیان ژن‌های ویروسی و تحریک پاسخ ایمنی میزبان هستند. در تحقیقات جدیدتر، بررسی‌هایی روی تاثیر احتمالی پروپولیس بر ویروس کرونا (SARS-CoV-2) انجام شده است که نشان می‌دهد برخی ترکیبات آن می‌توانند از ورود ویروس به سلول جلوگیری کنند.

دکتر شیدا احمدی متخصص فارماکوگنوزی در مقاله‌ای تحت عنوان "ارزیابی اثرات پروپولیس یا بره موم در بیماری کرونا ویروس 2019" به بررسی نقش پروپولیس در مقابله با این بیماری پرداخته است که خواندن آن خالی از لطف نیست. 

در زمینه خاصیت ضدقارچی، مطالعات نشان داده‌اند که پروپولیس قادر به مهار رشد قارچ‌هایی مانند Candida albicans است که عامل عفونت‌های دهانی و واژینال محسوب می‌شود. مکانیسم این اثر به مهار تولید آنزیم‌های مورد نیاز قارچ برای رشد و تخریب دیواره سلولی آن نسبت داده شده است.

بیشتر بخوانید: پروپولیس می تواند در مقابل ویروس موثر باشد؟

2- خواص ضدالتهابی و تسکین‌دهنده

پروپولیس دارای اثرات ضدالتهابی قابل توجهی است که عمدتا به فلاونوئیدها، اسیدهای فنولی و مشتقات استری آن‌ها مانند کافئیک اسید فن اتیل استر (CAPE)، نسبت داده می‌شود. این ترکیبات می‌توانند مسیرهای التهابی را از طریق کاهش تولید سایتوکاین‌های پیش‌التهابی، مهار مسیرهای سیگنالینگ NF-κB و COX-2 و کاهش استرس اکسیداتیو تنظیم کنند.

یکی از مکانیسم‌های کلیدی پروپولیس در کاهش التهاب، مهار فعالیت آنزیم سیکلواکسیژناز-2 (COX-2) است که نقش مهمی در تولید پروستاگلاندین‌های التهابی دارد. مطالعات نشان داده‌اند که CAPE، یکی از ترکیبات اصلی پروپولیس، می‌تواند فعالیت این آنزیم را سرکوب کرده و در نتیجه منجر به کاهش درد و التهاب در بافت‌های ملتهب شود. همچنین، این ترکیب از طریق مهار مسیر NF-κB که تنظیم‌کننده اصلی پاسخ‌های التهابی است، باعث کاهش بیان ژن‌های التهابی شده و از پیشرفت بیماری‌های التهابی جلوگیری می‌کند.

در تحقیقات آزمایشگاهی و مطالعات حیوانی، اثرات ضدالتهابی پروپولیس در مدل‌های مختلف التهاب از جمله التهاب مفاصل، بیماری‌های التهابی روده مانند کولیت اولسراتیو و التهابات پوستی بررسی شده است. نتایج نشان داده‌اند که مصرف موضعی و خوراکی پروپولیس می‌تواند شدت التهاب را کاهش داده و روند بهبود را تسریع کند. به‌طور خاص، در برخی مطالعات، بهبود علائم التهاب مفاصل و کاهش تورم در مدل‌های حیوانی مبتلا به آرتریت با مصرف پروپولیس مشاهده شده است.

پروپولیس علاوه بر کاهش التهاب، اثرات تسکین‌دهنده نیز دارد که به کاهش درد در شرایطی مانند التهاب لثه، سوختگی‌های پوستی و زخم‌های باز کمک می‌کند. 

3- تقویت سیستم ایمنی بدن

پروپولیس به دلیل ترکیبات زیست فعال خود، نقش مهمی در تقویت سیستم ایمنی دارد. به همین دلیل از این ماده ارزشمند به عنوان یکی از ترکیبات کلیدی در بسیاری از مکمل‌های تقویت کننده سیستم ایمنی استفاده می‌شود.

یکی از مکانیسم‌های اصلی پروپولیس در تقویت سیستم ایمنی، افزایش فعالیت سلول‌های ایمنی از جمله ماکروفاژها، لنفوسیت‌های T و سلول‌های کشنده طبیعی (NK cells) است. این سلول‌ها نقش کلیدی در شناسایی و از بین بردن عوامل بیماری‌زا دارند. مطالعات نشان داده‌اند که فلاونوئیدهای موجود در پروپولیس می‌توانند تولید سایتوکاین‌های تنظیم‌کننده ایمنی مانند اینترفرون‌ها و اینترلوکین‌ها را افزایش دهند که در مقابله با عفونت‌های ویروسی و باکتریایی موثر هستند.

علاوه بر این، پروپولیس به عنوان یک تعدیل‌کننده ایمنی عمل کرده و می‌تواند پاسخ‌های ایمنی بیش‌فعال را کنترل کند. این خاصیت در بیماری‌های خودایمنی و التهابی مزمن مانند آرتریت روماتوئید و کولیت اولسراتیو مورد توجه قرار گرفته است. ترکیبات فعال آن با کاهش تولید سایتوکاین‌های التهابی مانند TNF-α و IL-6 می‌توانند از شدت واکنش‌های ایمنی نامطلوب بکاهند.

در مطالعات آزمایشگاهی و بالینی، مصرف پروپولیس با کاهش دفعات و شدت عفونت‌های ویروسی مانند سرماخوردگی و آنفولانزا همراه بوده است. 

برخی تحقیقات نشان داده‌اند که ترکیبات موجود در پروپولیس می‌توانند تکثیر ویروس‌ها را مهار کرده و همزمان با تحریک ایمنی، تولید آنتی‌بادی‌ها را افزایش دهند. این امر می‌تواند باعث تسریع در بهبودی و کاهش مدت بیماری شود.

بیشتر بخوانید: بهترین مکمل‌های تقویت سیستم ایمنی بدن

4- خواص آنتی‌اکسیدانی و ضدسرطانی

خاصیت آنتی‌اکسیدانی پروپولیس عمدتا به ترکیباتی مانند کافئیک اسید فن اتیل استر (CAPE)، کوئرستین، کریسین، گالانژین و پینوسمبرین نسبت داده می‌شود. به طور معمول ترکیبات آنتی اکسیدانی پروپولیس با مهار رادیکال‌های آزاد و افزایش فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانی مانند سوپراکسید دیسموتاز (SOD) و گلوتاتیون پراکسیداز (GPx)، از آسیب سلولی و تخریب DNA جلوگیری می‌کنند. 

استرس اکسیداتیو که در اثر افزایش تولید رادیکال‌های آزاد و کاهش ظرفیت دفاعی بدن ایجاد می‌شود، یکی از عوامل کلیدی در پیری سلولی، التهابات مزمن و ایجاد بیماری‌های مختلف از جمله سرطان است.

در خصوص اثرات پروپولیس در سرطان، مطالعات متعددی نشان داده‌اند که ترکیبات فعال این ماده می‌توانند از طریق چندین مکانیسم در مهار رشد سلول‌های سرطانی نقش داشته باشند. مهم‌ترین این مکانیسم‌ها شامل القای آپوپتوز، مهار تکثیر سلولی، مهار رگ‌زایی (آنژیوژنز) و کاهش التهاب مرتبط با سرطان است.

نتایج برخی تحقیقات آزمایشگاهی حاکی از آن است که پروپولیس می‌تواند رشد سلول‌های سرطانی مانند سرطان پستان، سرطان روده بزرگ، سرطان پروستات و لوسمی را مهار کند. یکی از ترکیبات کلیدی در این اثر، CAPE است که از طریق مهار مسیر NF-κB، باعث کاهش التهاب و سرکوب تکثیر سلول‌های سرطانی می‌شود. همچنین، برخی مطالعات پیشنهاد کرده‌اند که پروپولیس می‌تواند بیان ژن‌های سرطانی مانند Bcl-2 (که مانع از مرگ سلولی است) را سرکوب کرده و بیان ژن‌های تنظیم‌کننده آپوپتوز مانند Bax را افزایش دهد که منجر به تخریب سلول‌های سرطانی می‌شود.

از دیگر مکانیسم‌های ضد سرطانی پروپولیس می‌توان به مهار آنژیوژنز (تشکیل عروق خونی جدید برای تامین مواد مغذی تومورها) اشاره کرد. ترکیبات فعال پروپولیس می‌توانند با سرکوب فاکتورهای رشد عروقی مانند VEGF، از تغذیه و رشد تومورها جلوگیری کنند.

علاوه بر این، برخی مطالعات بالینی اولیه نشان داده‌اند که مصرف مکمل‌های پروپولیس می‌تواند عوارض جانبی شیمی‌درمانی و پرتودرمانی مانند التهاب مخاط دهان (موکوزیت) و استرس اکسیداتیو ناشی از درمان‌های سرطان را کاهش دهد. این امر نشان می‌دهد که پروپولیس نه‌ تنها به‌عنوان یک عامل پیشگیرانه، بلکه به ‌عنوان یک مکمل حمایتی در بیماران سرطانی نیز مورد توجه قرار گرفته است.

5- ترمیم زخم‌ها و سلامت پوست

یکی از مهم‌ترین مکانیسم‌های پروپولیس در ترمیم زخم‌ها، اثر آن در تحریک تولید کلاژن و فیبروبلاست‌ها است. فیبروبلاست‌ها سلول‌های اصلی در فرایند ترمیم بافت هستند که تولید کلاژن و سایر پروتئین‌های ماتریکس خارج سلولی را بر عهده دارند. تحقیقات نشان داده‌اند که ترکیبات فنولی موجود در پروپولیس مانند کافئیک اسید فن اتیل استر (CAPE) و پینوسمبرین می‌توانند فعالیت فیبروبلاست‌ها را افزایش داده و سرعت بازسازی زخم را بالا ببرند.

خاصیت ضدباکتریایی پروپولیس نیز از عفونت زخم‌ها جلوگیری می‌کند. بسیاری از عفونت‌های پوستی به دلیل رشد باکتری‌هایی مانند Staphylococcus aureus ایجاد می‌شوند که می‌توانند روند بهبود زخم را مختل کنند. پروپولیس با مهار رشد این باکتری‌ها و تقویت سیستم ایمنی موضعی، خطر عفونت را کاهش داده و بهبود زخم را تسریع می‌کند.

پروپولیس همچنین دارای اثر ضدالتهابی قوی است که می‌تواند تورم، قرمزی و درد ناشی از آسیب‌های پوستی را کاهش دهد. فلاونوئیدهای موجود در پروپولیس از طریق مهار مسیرهای التهابی مانند NF-κB و COX-2 باعث کاهش التهاب در محل زخم شده و شرایط بهینه‌ای را برای بازسازی بافت فراهم می‌کنند.

در بهبود سوختگی‌های پوستی، پروپولیس می‌تواند از طریق افزایش رگ‌زایی (تشکیل رگ‌های خونی جدید) و بهبود اکسیژن‌رسانی به بافت، فرآیند بازسازی را تسریع کند. برخی مطالعات نشان داده‌اند که استفاده موضعی از عصاره پروپولیس بر روی زخم‌های سوختگی درجه دو، زمان بهبود را کاهش داده و به حداقل رساندن جای زخم کمک می‌کند.

با مطالعه مقاله "بهترین پماد برای از بین بردن جای زخم قدیمی" تالیف و ترجمه دکتر افروز محمد قلی بیکی، با انواع اسکار، جدیدترین روش‌های درمان اسکار و مکانیسم اثر پمادهای ترمیم‌کننده برای از بین بردن جای زخم آشنا خواهید شد. 

در زمینه سلامت پوست، پروپولیس به دلیل خاصیت آنتی‌اکسیدانی خود می‌تواند از آسیب ناشی از رادیکال‌های آزاد و اشعه UV جلوگیری کرده و از پیری زودرس پوست پیشگیری کند. فلاونوئیدهای موجود در آن باعث کاهش استرس اکسیداتیو در سلول‌های پوست شده و از تخریب کلاژن و ایجاد چین‌وچروک جلوگیری می‌کنند.

همچنین، پروپولیس در درمان آکنه و مشکلات التهابی پوست مفید است. به دلیل خواص ضدباکتریایی و تنظیم تولید چربی پوست، این ماده می‌تواند از رشد باکتری‌های مولد آکنه مانند Propionibacterium acnes جلوگیری کند و التهاب‌های پوستی را کاهش دهد. برخی تحقیقات نشان داده‌اند که کرم‌ها و ژل‌های حاوی پروپولیس می‌توانند شدت آکنه را کاهش داده و به بهبود سریع‌تر ضایعات پوستی کمک کنند.

6- سلامت دهان و دندان

از دیگر خواص پروپولیس کمک به سلامت دهان و دندان است. این ماده با مهار رشد باکتری‌های مولد پوسیدگی دندان مانند Streptococcus mutans و Lactobacillus spp به پیشگیری از پوسیدگی دندان کمک می‌کند. همچنین، ترکیبات ضدالتهابی آن باعث کاهش التهاب و خونریزی لثه‌ها در بیماری‌هایی مانند ژنژیویت و پریودنتیت می‌شود.

مطالعات نشان داده‌اند که پروپولیس می‌تواند تشکیل پلاک دندانی را کاهش داده و به عنوان یک جایگزین طبیعی برای دهان‌شویه‌های شیمیایی مانند کلرهگزیدین عمل کند، بدون اینکه عوارضی مانند تغییر رنگ دندان داشته باشد. علاوه بر این، این ماده با خاصیت ضدقارچی خود می‌تواند در کمک به درمان برفک دهانی (عفونت قارچی ناشی از Candida albicans) موثر باشد.

در جراحی‌های دندانپزشکی و درمان زخم‌های دهانی، پروپولیس به تسریع ترمیم بافت و کاهش درد کمک می‌کند. برخی تحقیقات نشان داده‌اند که ژل‌های حاوی پروپولیس می‌توانند روند بهبود زخم‌های پس از جراحی‌های دندانی را تسریع کنند.

با توجه به این خواص، از پروپولیس در ترکیب خمیر دندان، دهان‌شویه و ژل‌های ترمیم‌کننده استفاده می‌شود. 

7- بهبود عملکرد گوارشی

بره موم یا پروپولیس می‌تواند در بهبود عملکرد گوارشی نیز اثرات مفیدی داشته باشد. 

یکی از مهم‌ترین اثرات بره موم مهار رشد باکتری Helicobacter pylori است که عامل اصلی زخم معده و التهاب معده محسوب می‌شود. برخی مطالعات نشان داده‌اند که ترکیبات فنولی موجود در پروپولیس می‌توانند رشد این باکتری را سرکوب کرده و به کاهش علائم رفلاکس معده، سوءهاضمه و زخم‌های گوارشی کمک کنند.

خاصیت ضدالتهابی پروپولیس در کاهش التهاب روده‌ها نیز نقش دارد و ممکن است برای افراد مبتلا به سندروم روده تحریک‌پذیر (IBS) و بیماری‌های التهابی روده مانند کولیت اولسراتیو مفید باشد. این ماده با مهار تولید سایتوکاین‌های التهابی، از آسیب به مخاط روده جلوگیری کرده و باعث ترمیم دیواره گوارشی می‌شود.

همچنین، پروپولیس می‌تواند به تنظیم میکروبیوم روده کمک نماید. برخی تحقیقات نشان داده‌اند که مصرف آن باعث افزایش رشد باکتری‌های مفید روده و کاهش باکتری‌های بیماری‌زا می‌شود که این امر به بهبود هضم و جذب مواد مغذی کمک می‌کند.

8- کمک به سلامت تنفسی

پروپولیس ممکن است در پیشگیری و درمان بیماری‌های عفونی و التهابی دستگاه تنفس مانند سرماخوردگی، آنفولانزا، برونشیت و سینوزیت موثر باشد.

یکی از اثرات اصلی پروپولیس، مهار رشد باکتری‌ها و ویروس‌های تنفسی است. مطالعات نشان داده‌اند که ترکیبات فنولی و فلاونوئیدی آن می‌توانند تکثیر ویروس‌هایی مانند آنفولانزا و ویروس هرپس سیمپلکس (HSV) را مهار کنند. همچنین، این ترکیبات از چسبیدن ویروس‌ها به سلول‌های دستگاه تنفسی جلوگیری کرده و شدت علائم بیماری را کاهش می‌دهند.

خاصیت ضدالتهابی پروپولیس در کاهش التهاب مخاط دستگاه تنفسی نقش دارد. این ماده از طریق مهار سایتوکاین‌های التهابی مانند IL-6 و TNF-α می‌تواند تورم و التهاب در نای، برونش‌ها و سینوس‌ها را کاهش داده و علائم مانند سرفه، گلودرد و گرفتگی بینی را بهبود بخشد.

پروپولیس همچنین عملکرد سیستم ایمنی را تقویت کرده و می‌تواند مقاومت بدن را در برابر عفونت‌های ویروسی و باکتریایی افزایش دهد. این امر به پیشگیری از عفونت‌های مکرر دستگاه تنفس، به‌ویژه در افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند، کمک می‌کند.

برخی تحقیقات نشان داده‌اند که اسپری‌ها و قرص‌های حاوی پروپولیس می‌توانند شدت و مدت سرماخوردگی و آنفولانزا را کاهش داده و به بهبود سریع‌تر بیماران کمک کنند. همچنین، استفاده از آن در بیماران مبتلا به برونشیت مزمن و آسم آلرژیک باعث کاهش التهاب مجاری تنفسی و بهبود کیفیت تنفس شده است.

9- تنظیم سطح قند خون و کمک به بهبود دیابت

برخی مطالعات نشان داده‌اند که بره موم می‌تواند با بهبود حساسیت به انسولین، کاهش قند خون ناشتا و مهار استرس اکسیداتیو در بیماران مبتلا به دیابت نوع ۲ مفید واقع گردد. 

یکی از مهم‌ترین مکانیسم‌های پروپولیس در کنترل دیابت، مهار آنزیم‌های موثر در تجزیه کربوهیدرات‌ها مانند آلفا-گلوکوزیداز است. این عمل باعث کاهش سرعت جذب گلوکز در روده شده و از افزایش ناگهانی قند خون پس از غذا جلوگیری می‌کند. همچنین، برخی ترکیبات آن مانند کافئیک اسید فن اتیل استر (CAPE) و کوئرستین باعث تحریک ترشح انسولین از سلول‌های بتای پانکراس شده و عملکرد انسولین را بهبود می‌بخشند.

خاصیت آنتی‌اکسیدانی و ضدالتهابی پروپولیس نیز در کاهش عوارض دیابت نقش دارد. استرس اکسیداتیو و التهاب مزمن از عوامل مهم در ایجاد مقاومت به انسولین و آسیب به سلول‌های پانکراس هستند. ترکیبات موجود در پروپولیس می‌توانند رادیکال‌های آزاد را مهار کرده، از آسیب سلولی جلوگیری کنند و التهاب را کاهش دهند که این امر به کنترل بهتر دیابت و پیشگیری از عوارض آن، مانند نوروپاتی، نفروپاتی و بیماری‌های قلبی کمک می‌کند.

علاوه بر این، برخی مطالعات نشان داده‌اند که پروپولیس می‌تواند سطح کلسترول و تری‌گلیسیرید خون را کاهش دهد و در نتیجه به بهبود سلامت قلب و عروق در بیماران دیابتی کمک نماید.

اگرچه نتایج مطالعات اولیه نشان‌دهنده اثرات مفید پروپولیس در کنترل دیابت است، اما هنوز تحقیقات بیشتری برای تعیین دوز موثر، مدت مصرف و ایمنی مصرف طولانی‌ مدت آن در بیماران دیابتی لازم است. بنابراین، مصرف آن باید تحت نظر پزشک انجام شود، به‌ویژه در افرادی که از داروهای کاهش‌دهنده قند خون استفاده می‌کنند.

10- محافظت از کبد و کمک به سلامت قلب و عروق

طبق بررسی‌های صورت گرفته بره موم می‌تواند سطح آنزیم‌های کبدی مانند ALT و AST را در افراد مبتلا به بیماری کبد چرب غیرالکلی (NAFLD) کاهش دهد. همچنین، پروپولیس با مهار تجمع چربی در سلول‌های کبدی و افزایش فعالیت آنزیم‌های سم‌زدای کبد، از پیشرفت بیماری‌های کبدی جلوگیری به عمل می‌آورد.

برخی تحقیقات نیز نشان داده‌اند که پروپولیس می‌تواند در برابر آسیب‌های کبدی ناشی از سموم، داروهای هپاتوتوکسیک (مانند استامینوفن) و عفونت‌های ویروسی اثر محافظتی داشته باشد. همچنین، با کاهش التهاب و بهبود عملکرد آنتی‌اکسیدانی، از پیشرفت فیبروز کبدی و آسیب‌های ناشی از استرس اکسیداتیو جلوگیری می‌کند.

بره موم در حفظ سلامت قلب و عروق از طریق کاهش کلسترول بد (LDL)، افزایش کلسترول خوب (HDL) و کاهش تری‌گلیسیرید نقش دارد. این اثر به تنظیم متابولیسم چربی‌ها و جلوگیری از تجمع پلاک‌های چربی در دیواره عروق نسبت داده شده است که در پیشگیری از بیماری‌های قلبی عروقی مانند آترواسکلروز (تصلب شرایین) و فشار خون بالا موثر است.

پروپولیس همچنین دارای خاصیت ضدانعقادی و بهبود گردش خون است که می‌تواند از لخته شدن خون و تشکیل ترومبوز جلوگیری کند. ترکیبات فعال آن باعث کاهش التهاب در دیواره عروق شده و از آسیب اکسیداتیو که عامل اصلی گرفتگی رگ‌ها و بیماری‌های قلبی است، پیشگیری می‌کند.

برخی مطالعات نشان داده‌اند که پروپولیس ممکن است فشار خون را تنظیم کند و از طریق افزایش تولید نیتریک اکساید (NO) که یک گشادکننده عروق طبیعی است، باعث بهبود جریان خون و کاهش فشار خون شود.

عوارض پروپولیس

پروپولیس به عنوان یک ترکیب طبیعی دارای خواص متعددی است، اما مصرف آن در برخی افراد ممکن است با عوارض جانبی همراه باشد. مهم‌ترین این عوارض عبارتند از:

- واکنش‌های آلرژیک

شایع‌ترین عارضه پروپولیس، حساسیت و واکنش‌های آلرژیک است. افرادی که به نیش زنبور، گرده گل یا سایر محصولات زنبورعسل حساسیت دارند، ممکن است به پروپولیس نیز واکنش نشان دهند. این واکنش‌ها می‌توانند شامل موارد زیر باشند:

• درماتیت تماسی (التهاب و قرمزی پوست)
• خارش و کهیر
• تورم و التهاب پوستی
• در موارد شدید، واکنش‌های آنافیلاکتیک

- مشکلات گوارشی

مصرف خوراکی پروپولیس، به‌ویژه در دوزهای بالا یا استفاده طولانی‌مدت، ممکن است باعث تحریک دستگاه گوارش شود. برخی افراد ممکن است علائمی مانند تهوع، استفراغ یا درد شکمی را تجربه کنند. در صورت بروز این عوارض، کاهش دوز یا مشورت با پزشک برای ادامه مصرف توصیه می‌شود.

تداخلات دارویی پروپولیس

پروپولیس ممکن است بر متابولیسم و اثربخشی برخی داروها تاثیر بگذارد و در برخی موارد، موجب تقویت یا کاهش اثر آن‌ها گردد. به همین دلیل، پیش از مصرف هم‌زمان پروپولیس با داروها، مشورت با پزشک یا داروساز ضروری است تا از بروز تداخلات دارویی و عوارض احتمالی جلوگیری شود.

تداخلات مهم عبارتند از:

- داروهای ضدانعقاد (مانند وارفارین و هپارین): پروپولیس می‌تواند اثرات رقیق‌کننده خون را افزایش داده و خطر خونریزی را بیشتر کند.

- داروهای سرکوب‌کننده سیستم ایمنی (مانند سیکلوسپورین و تاکرولیموس): مصرف پروپولیس ممکن است پاسخ ایمنی را تغییر داده و اثربخشی این داروها را کاهش یا افزایش دهد.

- داروهای پایین‌آورنده قند خون (مانند متفورمین و انسولین): پروپولیس ممکن است باعث کاهش سطح قند خون شده و اثر این داروها را تقویت کند که می‌تواند منجر به افت قند خون شود.

- داروهای کاهنده فشار خون (مانند انالاپریل و آملودیپین): پروپولیس ممکن است اثرات کاهنده فشار خون را افزایش داده و خطر افت فشار خون را بیشتر کند.

- برخی آنتی‌بیوتیک‌ها (مانند تتراسایکلین و سیپروفلوکساسین): ترکیبات فعال پروپولیس ممکن است بر جذب و متابولیسم برخی آنتی‌بیوتیک‌ها تاثیر گذاشته و عملکرد آن‌ها را تعدیل نمایند.

سخن پایانی

در این مقاله تلاش کردیم تا پروپولیس و اثرات بالقوه‌اش بر سلامت بدن را بررسی کنیم. این ترکیب طبیعی با خواصی مانند تقویت سیستم ایمنی، خاصیت ضدمیکروبی، ضدالتهابی و آنتی اکسیدانی به عنوان یک مکمل ارزشمند مورد توجه قرار گرفته است. با این حال، علیرغم فواید متعدد، مصرف آن در شرایط خاص مانند دوران بارداری، شیردهی، ابتلا به بیماری‌های زمینه‌ای یا استفاده هم‌زمان با برخی داروها، باید تحت نظر پزشک انجام شود تا از بروز عوارض ناخواسته و تداخلات احتمالی جلوگیری گردد.

داروخانه آنلاین داروکده، به عنوان اولین و بزرگ‌ترین داروخانه اینترنتی در ایران و تنها داروخانه دارای نماد اعتماد الکترونیک 5 ستاره، مجموعه کاملی از مکمل‌های غذایی از جمله مکمل‌های حاوی پروپولیس را با تضمین اصالت عرضه می‌کند.

داروکده با رعایت استانداردهای نگهداری، تمامی مکمل‌ها و محصولات آرایشی و بهداشتی خود را در شرایط ایده‌آل حفظ کرده و به دست خریداران محترم در سراسر کشور می‌رساند. 

داروکده بر آن است تا علاوه بر ارائه محصولات معتبر، تجربه‌ای مطمئن و آگاهانه از خرید مکمل‌های سلامت محور را برای شما فراهم نماید. در همین راستا، تیم علمی داروکده، متشکل از داروسازان متخصص و کارشناسان ارشد تغذیه، آماده هستند تا پاسخگوی سوالات شما درباره انتخاب مکمل‌های مناسب، نحوه مصرف، تداخلات دارویی و دیگر موارد مرتبط باشند. همچنین تیم علمی با نگارش مقالات متعدد در مجله علمی داروکده تلاش می‌کنند اطلاعات کاربردی و مفیدی را در زمینه‌هایی همچون سلامت، تغذیه و مکمل‌های غذایی در اختیار شما قرار دهند.

در پایان، امیدواریم این مقاله اطلاعات مفیدی درباره پروپولیس و خواص آن در اختیار شما قرار داده باشد. اگر تجربه‌ای از مصرف این ماده ارزشمند دارید، نظرات خود را با ما به اشتراک بگذارید. همراهی شما به ما کمک می‌کند تا محتوایی دقیق‌تر، کاربردی‌تر و پاسخگوی نیازهای شما ارائه دهیم.