آیا ملاتونین باعث کابوس می‌شود؟

ملاتونین یکی از مکمل‌هایی است که برای کمک به تنظیم چرخه خواب و بیداری مورد استفاده قرار می‌گیرد. این هورمون به‌طور طبیعی در بدن تولید می‌شود و ترشح آن معمولاً با کاهش نور محیط در ساعات عصر و شب افزایش می‌یابد تا بدن برای خواب آماده شود. مکمل ملاتونین نیز در شرایطی مانند جت‌لگ یا به‌هم‌ریختگی زمان خواب، ممکن است به تنظیم ساعت خواب کمک کند.

بااین‌حال، برخی افراد پس از مصرف ملاتونین از دیدن خواب‌های عجیب، واضح یا ترسناک شکایت می‌کنند. این تجربه ممکن است باعث نگرانی درباره عوارض مکمل و تأثیر آن بر کیفیت خواب شود. به همین دلیل، این سؤال مطرح می‌شود که آیا ملاتونین واقعاً باعث کابوس می‌شود یا خیر.

شواهد موجود نشان می‌دهند که خواب‌های غیرمعمول و کابوس در میان عوارض گزارش‌شده مصرف ملاتونین قرار دارند؛ اما هنوز مشخص نیست که این مکمل مستقیماً باعث ایجاد کابوس می‌شود یا عوامل دیگری در بروز این تجربه نقش دارند.

در این مقاله، ارتباط احتمالی میان ملاتونین و کابوس، دلایل احتمالی دیدن خواب‌های واضح یا ترسناک، تأثیر مقدار و زمان مصرف، سایر عوارض این مکمل و راهکارهای مناسب برای مدیریت این مشکل را بررسی می‌کنیم.
 

آنچه در این مقاله می‌خوانید:

• ملاتونین چیست و چه تأثیری بر خواب دارد؟
• ملاتونین باعث کابوس می‌شود؟
• چرا بعد از مصرف ملاتونین خواب‌های واضح یا ترسناک می‌بینیم؟
• آیا دوز بالای ملاتونین باعث کابوس می‌شود؟
• آیا زمان مصرف ملاتونین بر کابوس تأثیر دارد؟
• اگر بعد از مصرف ملاتونین کابوس دیدیم، چه کار کنیم؟
• سایر عوارض قرص ملاتونین چیست؟
• چه عواملی غیر از ملاتونین باعث کابوس می‌شوند؟
• پرسش‌های متداول درباره ملاتونین و کابوس

مدت زمان تقریبی مطالعه: 8 دقیقه
 

ملاتونین چیست و چه تأثیری بر خواب دارد؟ 

ملاتونین هورمونی است که عمدتاً در غده اپی فیز مغز تولید می‌شود و به تنظیم ساعت زیستی بدن کمک می‌کند. ساعت زیستی، زمان‌بندی بسیاری از فعالیت‌های بدن را در طول شبانه‌روز تنظیم می‌کند و در تعیین زمان خواب و بیداری نقش دارد.

با کاهش نور محیط در ساعات عصر و شب، ترشح طبیعی ملاتونین افزایش می‌یابد و بدن برای خواب آماده می‌شود. در مقابل، قرار گرفتن در معرض نور، به‌ویژه نور در ساعات پایانی روز و شب، می‌تواند بر ترشح این هورمون و زمان‌بندی خواب تأثیر بگذارد.

مکمل ملاتونین در برخی شرایط می‌تواند به تنظیم زمان خواب کمک کند. برای مثال، افرادی که پس از سفر میان مناطق زمانی مختلف دچار جت ‌لگ می‌شوند یا ساعت خواب آن‌ها به‌طور قابل‌توجهی به تأخیر افتاده است، ممکن است با توجه به شرایط خود و راهنمایی متخصص از این مکمل استفاده کنند.

بااین‌حال، ملاتونین برای همه مشکلات خواب راه‌حل مناسبی نیست. اگر بی‌خوابی به دلیل اضطراب، درد، مشکلات تنفسی هنگام خواب یا بیماری دیگری ایجاد شده باشد، شناسایی و درمان علت اصلی اهمیت دارد. همچنین، مصرف ملاتونین لزوماً به معنای خواب عمیق‌تر، کاهش بیدار شدن‌های شبانه یا بهبود تمام جنبه‌های کیفیت خواب نیست.
 

ملاتونین باعث کابوس می‌شود؟

برخی افراد پس از مصرف ملاتونین، خواب‌های واضح‌تر، عجیب‌تر یا حتی کابوس‌های ترسناک را تجربه می‌کنند. بااین‌حال، هنوز شواهد علمی کافی برای اثبات اینکه ملاتونین مستقیماً باعث ایجاد کابوس می‌شود، وجود ندارد.

برای مثال، ممکن است فرد پس از شروع مصرف این مکمل متوجه شود که خواب‌هایش واقعی‌تر به نظر می‌رسند یا جزئیات بیشتری از آن‌ها را به خاطر می‌سپارد. گاهی این خواب‌ها خوشایند هستند، اما در بعضی موارد ممکن است محتوای ترسناکی داشته باشند و باعث بیدار شدن فرد در طول شب شوند.

کابوس و خواب‌های غیرمعمول در برخی مطالعات مربوط به ملاتونین به‌عنوان عوارض احتمالی گزارش شده‌اند. بااین‌حال، گزارش شدن یک عارضه به این معنا نیست که رابطه علت و معلولی آن با مصرف مکمل به‌طور قطعی اثبات شده است. همچنین، اطلاعات موجود برای تعیین میزان دقیق شیوع کابوس ناشی از ملاتونین کافی نیست.

بنابراین، اگر پس از مصرف ملاتونین کابوس می‌بینید، ممکن است این مکمل در بروز آن نقش داشته باشد، اما نمی‌توان آن را تنها علت احتمالی دانست. استرس، کمبود خواب، اختلالات خواب و مصرف برخی داروها نیز می‌توانند در تجربه خواب‌های ناخوشایند نقش داشته باشند.

اگر کابوس‌ها پس از شروع مصرف مکمل به‌طور مکرر رخ می‌دهند یا کیفیت خواب و عملکرد روزانه شما را مختل می‌کنند، بهتر است برای بررسی علت و تصمیم‌گیری درباره ادامه مصرف با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
 

چرا بعد از مصرف ملاتونین خواب‌های واضح یا ترسناک می‌بینیم؟

علت دقیق ارتباط احتمالی میان مصرف ملاتونین و دیدن کابوس هنوز مشخص نیست. بااین‌حال، چند توضیح احتمالی می‌تواند به درک بهتر این تجربه کمک کند.

- تغییر در الگوی خواب

خواب شبانه از چند مرحله تشکیل شده است که در طول شب به‌صورت چرخه‌ای تکرار می‌شوند. یکی از این مراحل، خواب با حرکات سریع چشم یا REM نام دارد. در این مرحله، فعالیت مغز افزایش می‌یابد و رویاهای واضح و به‌یادماندنی اغلب در همین مرحله تجربه می‌شوند؛ البته رویا دیدن به خواب REM محدود نیست.

ملاتونین به تنظیم چرخه خواب و بیداری کمک می‌کند و ممکن است بر برخی جنبه‌های الگوی خواب تأثیر بگذارد. ازاین‌رو، یکی از احتمال‌ها این است که تغییر در الگوی خواب بر تجربه رویاها یا میزان وضوح و یادآوری آن‌ها اثر بگذارد.

بااین‌حال، هنوز مشخص نیست که این تغییرات تا چه اندازه در ایجاد کابوس پس از مصرف ملاتونین نقش دارند. نمی‌توان نتیجه گرفت که ملاتونین در همه افراد مدت‌زمان خواب REM را افزایش می‌دهد یا تغییرات این مرحله از خواب حتماً باعث کابوس می‌شوند.
 

- به خاطر سپردن بیشتر خواب‌ها

یکی دیگر از توضیحات احتمالی این است که فرد پس از مصرف ملاتونین، خواب‌های خود را بهتر به خاطر می‌سپارد؛ نه اینکه لزوماً تعداد رویاها یا کابوس‌های او بیشتر شده باشد.

برای مثال، اگر فرد بلافاصله پس از دیدن یک خواب واضح از خواب بیدار شود، ممکن است جزئیات آن را بهتر به یاد بیاورد. اگر محتوای خواب ترسناک باشد، احتمال دارد آن را به‌عنوان یک کابوس به خاطر بسپارد.

در چنین شرایطی، فرد ممکن است تصور کند که ملاتونین باعث افزایش کابوس‌ها شده است، درحالی‌که ممکن است تفاوت اصلی در میزان یادآوری خواب‌ها باشد. البته این توضیح نیز هنوز به‌عنوان علت قطعی کابوس‌های مرتبط با ملاتونین تأیید نشده است.

در مجموع، تغییر احتمالی در الگوی خواب، یادآوری بیشتر رویاها و تفاوت واکنش بدن افراد، توضیحاتی هستند که ممکن است به درک ارتباط احتمالی میان ملاتونین و کابوس کمک کنند؛ اما برای مشخص شدن علت دقیق این پدیده، شواهد علمی بیشتری لازم است.
 

آیا دوز بالای ملاتونین باعث کابوس می‌شود؟

یکی از پرسش‌های رایج درباره ملاتونین و کابوس این است که آیا مصرف مقدار بیشتر این مکمل احتمال دیدن خواب‌های ترسناک را افزایش می‌دهد یا خیر.

مقدار مصرف ملاتونین می‌تواند بر شدت اثرات آن و احتمال بروز برخی عوارض جانبی تأثیر بگذارد. مصرف مقدار نامناسب ممکن است با عوارضی مانند خواب‌آلودگی روزانه، سردرد، سرگیجه یا حالت تهوع همراه باشد.

بااین‌حال، شواهد علمی موجود برای اثبات رابطه مستقیم میان افزایش دوز ملاتونین و افزایش احتمال کابوس کافی نیست. به عبارت دیگر، نمی‌توان گفت که هرچه مقدار مصرف بیشتر باشد، احتمال دیدن خواب‌های ترسناک نیز حتماً افزایش می‌یابد.

در عین حال، اگر پس از افزایش مقدار مصرف متوجه شده‌اید که خواب‌های ناخوشایند شما بیشتر شده‌اند، بهتر است این تغییر را نادیده نگیرید. در چنین شرایطی، مقدار مصرف، زمان استفاده و سایر عوامل مؤثر بر خواب باید بررسی شوند.
 

افزایش خودسرانه دوز ملاتونین برای بهبود خواب توصیه نمی‌شود. مقدار مناسب و نحوه مصرف این مکمل باید با توجه به علت استفاده، شرایط فرد و دستورالعمل فرآورده تعیین شود.
 

آیا زمان مصرف ملاتونین بر کابوس تأثیر دارد؟

زمان مصرف ملاتونین در اثرگذاری آن بر ساعت زیستی بدن اهمیت دارد. این مکمل تنها برای ایجاد خواب‌آلودگی فوری استفاده نمی‌شود، بلکه می‌تواند در تنظیم زمان خواب و بیداری نیز نقش داشته باشد.

زمان مناسب مصرف به علت استفاده از مکمل و شرایط فرد بستگی دارد. برای مثال، زمان‌بندی مصرف در فردی که دچار جت‌لگ شده است ممکن است با فردی که ساعت خواب او به‌طور مداوم به تأخیر افتاده، متفاوت باشد.

در حال حاضر، شواهد کافی وجود ندارد که نشان دهد مصرف ملاتونین در یک ساعت مشخص به‌طور قطعی از کابوس جلوگیری می‌کند. بنابراین، اگر پس از مصرف این مکمل خواب‌های ناخوشایند ایجاد شده‌اند، نمی‌توان صرفاً با تغییر ساعت مصرف انتظار داشت که مشکل حتماً برطرف شود.

از طرف دیگر، مصرف ملاتونین در زمان نامناسب ممکن است باعث خواب‌آلودگی در ساعات بیداری یا اختلال در تنظیم ساعت زیستی شود. به همین دلیل، بهتر است زمان مصرف بر اساس هدف استفاده، دستورالعمل فرآورده و در صورت نیاز توصیه پزشک یا داروساز تعیین شود.
 

اگر بعد از مصرف ملاتونین کابوس دیدیم، چه کار کنیم؟

اگر خواب‌های ترسناک پس از شروع مصرف ملاتونین ایجاد شده‌اند، بهتر است شدت و تکرار آن‌ها و ارتباط زمانی‌شان با مصرف مکمل بررسی شود. اقدامات زیر می‌توانند به مدیریت این مشکل کمک کنند.

• مقدار مصرف را بررسی کنید. اگر مکمل را بدون تجویز مصرف می‌کنید، از افزایش خودسرانه دوز خودداری کنید. در صورت بروز کابوس‌های مکرر، درباره تغییر مقدار مصرف یا قطع آن با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
• زمان شروع کابوس‌ها را یادداشت کنید. ثبت زمان مصرف مکمل، ساعت خواب، دفعات بیدار شدن و زمان وقوع کابوس می‌تواند به شناسایی الگوی احتمالی کمک کند. اگر هم‌زمان دارو یا مکمل جدیدی مصرف کرده‌اید، این موضوع را نیز در نظر بگیرید.
• عادت‌های خواب خود را بهبود دهید. خوابیدن و بیدار شدن در ساعت‌های تقریباً ثابت، کاهش مصرف کافئین در ساعات پایانی روز، محدود کردن استفاده از تلفن همراه پیش از خواب و فراهم کردن محیطی تاریک و آرام می‌توانند به بهبود کیفیت خواب کمک کنند.
• در صورت تداوم علائم، علت زمینه‌ای را بررسی کنید. اگر کابوس‌ها مرتب تکرار می‌شوند، باعث ترس از خوابیدن شده‌اند یا عملکرد روزانه را مختل می‌کنند، مراجعه به پزشک اهمیت دارد. ممکن است مشکل اصلی به اختلال خواب، استرس یا داروهای مصرفی مربوط باشد.
• در صورت بروز علائم شدید، ارزیابی پزشکی را به تعویق نیندازید. کابوس به‌تنهایی معمولاً نشانه یک وضعیت اورژانسی نیست، اما اگر با علائم شدید یا غیرعادی دیگری همراه باشد، باید متناسب با شدت علائم پیگیری شود.

در مجموع، اگر کابوس‌ها پس از شروع مصرف ملاتونین ایجاد شده‌اند، بررسی ارتباط زمانی آن‌ها با مکمل اهمیت دارد. بااین‌حال، نباید بدون بررسی عوامل دیگر، ملاتونین را علت قطعی این مشکل دانست.
 

سایر عوارض قرص ملاتونین چیست؟

ملاتونین در مطالعات بالینی معمولاً تحمل‌پذیری مناسبی داشته است، اما مانند سایر مکمل‌ها ممکن است در برخی افراد عوارض جانبی ایجاد کند.

در مطالعات صورت گرفته، خواب‌آلودگی روزانه، سردرد، سرگیجه و برخی عوارض مرتبط با خواب از جمله موارد گزارش‌شده بودند. کابوس، خستگی، تغییرات خلقی، بی‌قراری، تحریک پوستی و تپش قلب نیز در میان عوارض گزارش‌شده قرار داشتند. البته این عوارض در همه مصرف‌کنندگان رخ نمی‌دهند و احتمال بروز آن‌ها یکسان نیست.
 

در صورت تمایل به کسب اطلاعات بیشتر در این رابطه، مطالعه مقاله با عنوان "بررسی علمی عوارض جانبی ملاتونین" که در مجله علمی داروکده منتشر شده است، پیشنهاد می شود.
 

چه عواملی غیر از ملاتونین باعث کابوس می‌شوند؟

دیدن کابوس همیشه به مصرف مکمل‌ها مربوط نیست. عوامل مختلفی می‌توانند بر محتوای خواب و احتمال تجربه خواب‌های ترسناک اثر بگذارند. به همین دلیل، بررسی شرایط فرد برای مشخص شدن علت احتمالی اهمیت دارد. برخی از این علل عبارتند از:

• استرس و اضطراب
• کمبود خواب و برنامه خواب نامنظم
• اختلالات خواب از جمله آپنه انسدادی خواب
• داروهای مصرفی برای مثال برخی داروهای مسدودکننده گیرنده بتا و بعضی آنتی‌هیستامین‌ها

اگر فرد هم‌زمان با ملاتونین دارو یا مکمل دیگری مصرف می‌کند، بررسی احتمال تداخل یا عوارض جانبی اهمیت دارد. نباید داروهای تجویزشده را بدون مشورت با پزشک قطع کرد یا مقدار مصرف آن‌ها را تغییر داد.
 

پرسش‌های متداول درباره ملاتونین و کابوس

1. آیا قطع ملاتونین باعث از بین رفتن کابوس می‌شود؟

اگر کابوس‌ها واقعاً با مصرف ملاتونین ارتباط داشته باشند، ممکن است پس از قطع یا تغییر مقدار مصرف کاهش پیدا کنند؛ بااین‌حال، این نتیجه در همه افراد یکسان نیست. اگر مکمل برای یک مشکل خواب مشخص مصرف می‌شود، بهتر است پیش از تغییر برنامه درمانی با پزشک مشورت کنید. 

2. آیا مصرف دوز کم ملاتونین از کابوس جلوگیری می‌کند؟

مصرف مقدار کمتر ممکن است احتمال برخی عوارض وابسته به دوز را کاهش دهد، اما شواهد کافی وجود ندارد که نشان دهد دوز پایین‌تر حتماً از کابوس جلوگیری می‌کند. مقدار مناسب باید با توجه به شرایط فرد و هدف مصرف تعیین شود.
 

سخن پایانی

ملاتونین و کابوس موضوعی است که برای پاسخ قطعی به آن، به شواهد علمی بیشتری نیاز است. برخی مصرف‌کنندگان ملاتونین خواب‌های واضح یا کابوس را تجربه می‌کنند و مطالعات بالینی نیز کابوس را در میان عوارض گزارش‌شده این مکمل قرار داده‌اند. بااین‌حال، نمی‌توان گفت ملاتونین در همه افراد باعث کابوس می‌شود یا رابطه مستقیمی میان افزایش دوز آن و شدت خواب‌های ترسناک وجود دارد.

استرس، اضطراب، نامنظم بودن ساعت خواب، اختلالات خواب و مصرف بعضی داروها نیز ممکن است در بروز این مشکل نقش داشته باشند. بنابراین، اگر کابوس‌ها پس از مصرف ملاتونین شروع شده‌اند، بهتر است زمان شروع علائم، مقدار مصرف و سایر عوامل مؤثر بررسی شوند.

در نهایت، ملاتونین باید متناسب با نیاز فرد و علت اصلی اختلال خواب استفاده شود. رعایت اصول بهداشت خواب، پرهیز از افزایش خودسرانه دوز و مشورت با پزشک یا داروساز در صورت تداوم کابوس‌ها، به مدیریت مناسب‌تر این مشکل کمک می‌کند.

انواعی از بهترین مکمل ملاتونین در داروکده موجود است. داروخانه انلاین داروکده که از سال 1388 فعالیت خود را آغاز کرده، با تکیه بر خدمات باکیفیت و جلب رضایت مشتریان، تنها داروخانه آنلاین کشور است که موفق به دریافت نماد اعتماد الکترونیکی 5 ستاره شده است.

داروخانه آنلاین داروکده با ارائه خدمات مشاوره تلفنی تخصصی توسط تیم علمی خود، گامی نو در راستای حمایت از مشتریان برداشته است. این سرویس به کاربران امکان می‌دهد تا با برقراری تماس با مشاوران مجرب، اطلاعات دقیق و شخصی‌سازی‌شده‌ای درباره محصولات سلامت‌محور دریافت کنند.

این مشاوره‌ها، با شعار یک تماس با مشاور، یک قدم تا انتخاب مطمئن‌تر، که توسط داروسازان و متخصصان تغذیه ارائه می‌شود، به مشتریان کمک می‌کند تا با اطمینان بیشتری محصول مناسب نیاز خود را انتخاب کنند، به‌ویژه در مواردی که انتخاب محصول نیازمند دانش تخصصی است.

امیدواریم مقاله "آیا ملاتونین باعث کابوس می‌شود؟" برای شما حاوی اطلاعات مفیدی باشد. هدف ما در مجله علمی داروکده افزایش آگاهی مخاطبان در حیطه سلامت و ارائه پاسخ هایی علمی در رابطه با دغدغه های موجود در این زمینه است. تیم علمی داروکده متشکل از داروسازان متخصص و دانش آموختگان رشته تغذیه به تألیف و ترجمه مقالات پیرامون موضوعات حائز اهمیت در حوزه سلامت می پردازند. در صورت وجود هر گونه پرسش در رابطه با ملاتونین و کابوس، می‌توانید در بخش نظرات سوال خود را مطرح کرده تا تیم علمی داروکده در اسرع وقت به آن پاسخ دهند.

 :References

Besag FMC, Vasey MJ, Lao KSJ, Wong ICK. Adverse Events Associated with Melatonin for the Treatment of Primary or Secondary Sleep Disorders: A Systematic Review. CNS Drugs. 2019 Dec;33(12):1167-1186

McGrane IR, Leung JG, St Louis EK, Boeve BF. Melatonin therapy for REM sleep behavior disorder: a critical review of evidence. Sleep Med. 2015 Jan;16(1):19-26

Abdul-Razzak KK, Alkhatatbeh MJ. Nightmares and bad dreams among individuals with musculoskeletal pain: a link to vitamin D and calcium. Res Psychother. 2021 Aug 24;24(2):533

Tordjman S, Chokron S, Delorme R, Charrier A, Bellissant E, Jaafari N, Fougerou C. Melatonin: Pharmacology, Functions and Therapeutic Benefits. Curr Neuropharmacol. 2017 Apr;15(3):434-443

Tuft C, Matar E, Menczel Schrire Z, Grunstein RR, Yee BJ, Hoyos CM. Current Insights into the Risks of Using Melatonin as a Treatment for Sleep Disorders in Older Adults. Clin Interv Aging. 2023 Jan 12;18:49-59