مکمل های ضروری برای بارداری دوقلویی

بارداری دوقلویی به عنوان یکی از انواع بارداری‌های چندقلویی، با چالش‌های تغذیه‌ای منحصربه‌فردی همراه است که نیازهای مادر را به دلیل وجود دو جنین به طور قابل توجهی افزایش می‌دهد و این امر می‌تواند بر سلامت کلی مادر و جنین‌ها تأثیرگذار باشد. تحقیقات علمی اخیر نشان می‌دهند که بارداری دوقلو با ریسک بالاتری از عوارضی مانند زایمان زودرس، کم‌وزنی نوزادان هنگام تولد، کم‌خونی در مادر و کمبودهای مختلف ویتامین‌ها و مواد معدنی همراه است که این عوامل اغلب ناشی از تقاضای متابولیکی بالاتر بدن مادر برای تأمین انرژی و مواد مغذی است.

تأمین یک برنامه تغذیه‌ای مناسب و استفاده از مکمل برای مادر باردار دوقلو نه تنها برای جلوگیری از این عوارض حیاتی تلقی می‌شود، بلکه می‌تواند به بهبود نتایج کلی بارداری از جمله وزن تولد مناسب نوزادان و کاهش ریسک مشکلات پس از زایمان کمک کند. این مقاله به بررسی دقیق و جامع نقش مکمل‌های ضروری برای بارداری دوقلویی می‌پردازد.

آنچه در این مقاله خواهید خواند:

• اهمیت تغذیه در بارداری دوقلویی
• کالری مورد نیاز و میزان وزن‌گیری در بارداری دوقلویی
• مکمل‌های ضروری در بارداری دوقلویی
• معرفی مولتی ویتامین دوران بارداری

مدت زمان تقریبی مطالعه: 7 دقیقه

اهمیت تغذیه در بارداری دوقلویی

تغذیه در بارداری دوقلویی نقش کلیدی و حیاتی در حمایت از رشد همزمان دو جنین، حفظ ذخایر تغذیه‌ای مادر و کاهش ریسک عوارض احتمالی ایفا می‌کند و این اهمیت به دلیل بار اضافی بر سیستم‌های فیزیولوژیکی مادر دوچندان می‌شود.

تحقیقات علمی نشان می‌دهند که زنان باردار دوقلو اغلب با کمبودهای تغذیه‌ای جدی مواجه هستند، زیرا تقاضای متابولیکی بدن برای انرژی، پروتئین و میکرونوتریئنت‌ها به طور چشمگیری افزایش می‌یابد و این کمبودها می‌تواند منجر به مشکلات مانند کم‌خونی، فشار خون بالا در بارداری و حتی اختلالات رشد جنینی شود. برای مثال، نرخ کمبود ویتامین D و آهن در این نوع بارداری‌ها به طور قابل توجهی بالاتر از بارداری‌های تک‌قلویی است که این امر می‌تواند به زایمان زودرس و کم‌وزنی نوزادان هنگام تولد منجر شود و در نتیجه، سلامت بلندمدت نوزادان را تحت تأثیر قرار دهد.

علاوه بر این، حجم پلاسما و نیاز به گسترش عروقی در بارداری دوقلویی بیشتر است که این تغییرات فیزیولوژیکی بر جذب و توزیع مواد مغذی در بدن مادر تأثیر می‌گذارد و نیازمند تنظیم دقیق رژیم غذایی است. نتایج مطالعات کلی حاکی از آن است که مداخلات تغذیه‌ای هدفمند، مانند افزایش مصرف کالری و پروتئین، می‌تواند وزن تولد نوزادان را به طور معناداری افزایش دهد و ریسک عوارض مادری مانند خستگی مزمن و مشکلات پس از زایمان را کاهش دهد.

در مقایسه با بارداری تک‌قلویی، نیازهای تغذیه‌ای در بارداری دوقلویی حدود 1.5 تا 2 برابر بیشتر است که این تفاوت مستقیماً ناشی از بار اضافی بر سیستم‌های قلبی عروقی، گوارشی و متابولیکی مادر است و بنابراین، تأکید بر یک رویکرد تغذیه‌ای جامع و مبتنی بر شواهد علمی ضروری است تا بتوان از بروز کمبودها جلوگیری کرد و سلامت کلی را تضمین نمود.

کالری مورد نیاز و میزان وزن‌گیری در بارداری دوقلویی

یکی از جنبه‌های اساسی و بنیادین تغذیه در بارداری دوقلویی، تأمین انرژی کافی از طریق مصرف کالری مناسب است که این نیاز نسبت به بارداری تک‌قلویی به طور قابل توجهی افزایش می‌یابد و باید بر اساس مراحل مختلف بارداری تنظیم شود. توصیه‌های علمی معتبر پیشنهاد می‌کنند که زنان باردار دوقلو حدود 300 کالری اضافی به ازای هر جنین در سه‌ماهه اول، 340 کالری در سه‌ماهه دوم و 452 کالری در سه‌ماهه سوم مصرف کنند که این افزایش برای حمایت از رشد سریع جنین‌ها، افزایش متابولیسم پایه مادر تا حدود 10 درصد بیشتر در سه‌ماهه سوم و توسعه بافت‌های مادری مانند جفت و رحم ضروری است.

 مطالعات نشان می‌دهند که مصرف انرژی ناکافی می‌تواند به وزن‌گیری ناکافی مادر منجر شود که این امر ریسک تولد نوزادان کوچک برای سن بارداری را افزایش می‌دهد و ممکن است به مشکلات تنفسی و تغذیه‌ای نوزادان پس از تولد منجر شود.

تأکید بر کیفیت کالری‌ها از اهمیت بالایی برخوردار است تا از مصرف غذاهای خالی از مواد مغذی جلوگیری شود.

شواهد علمی حاکی از آن است که وزن‌گیری بهینه و تدریجی، به ویژه در سه‌ماهه اول و دوم، با کاهش ریسک زایمان زودرس تا حدود 30 درصد و بهبود وزن تولد نوزادان همراه است در حالی که وزن‌گیری بیش از حد می‌تواند به عوارضی مانند فشار خون بالا در بارداری، دیابت بارداری و مشکلات زایمانی منجر شود. بنابراین، تمرکز بر کیفیت کالری‌ها و نه صرفاً کمیت آن‌ها ضروری است.

در جداول زیر می‌توانید میزان وزن‌گیری در تک قلویی و دوقلویی را بر اساس شاخص توده بدنی (BMI) مقایسه کنید تا متوجه افزایش نیاز به کالری و مواد مغذی در بارداری دوقلویی شوید.

میزان افزایش وزن برای مادران باردار بالاتر از 19 سال در بارداری تک قلویی بر اساس شاخص توده بدنی (BMI) قبل از بارداری

میزان افزایش وزن در بارداری دو قلویی بر اساس شاخص توده بدنی (BMI) قبل از بارداری

مکمل‌های ضروری در بارداری دوقلویی

با وجود اهمیت رژیم غذایی طبیعی، برخی نیازهای تغذیه‌ای در بارداری دوقلویی ممکن است از طریق غذاها به طور کامل تأمین نشود و بنابراین، مکمل‌ها نقش مهمی در پر کردن این شکاف‌ها ایفا می‌کنند و تحقیقات نشان می‌دهند که مکمل‌های مولتی ویتامین می‌توانند ریسک تولد نوزادان کوچک و آسیب‌پذیر را کاهش دهند و وضعیت کلی تغذیه‌ای مادر را بهبود بخشند.

در بارداری دوقلویی، دوزهای بالاتری نسبت به بارداری تک‌قلویی توصیه می‌شود اما این دوزها باید تحت نظارت دقیق پزشکی تجویز شوند تا از عوارض احتمالی مانند مسمومیت جلوگیری گردد و تمرکز بر مکمل‌هایی است که کمبودهای شایع را هدف قرار می‌دهند.

در ادامه به مکمل‌های ضروری برای بارداری دوقلویی اشاره و مکمل‌های مناسب را معرفی می‌کنیم:

- اسید فولیک در بارداری دوقلویی

مکمل اسید فولیک یکی از ضروری‌ترین مکمل‌ها برای جلوگیری از نقص‌های لوله عصبی در جنین‌ها است و در بارداری دوقلویی، دوز روزانه 1 میلی‌گرم توصیه می‌شود که این مقدار بیشتر از 0.4 تا 0.6 میلی‌گرم در بارداری تک‌قلویی است زیرا ریسک کمبود فولات در این موارد تا 8 برابر بیشتر است و مطالعات کلی نشان می‌دهند که مصرف مکمل‌ پیش از بارداری و در طول آن می‌تواند رشد عصبی جنین‌ها را حمایت کند.

همچنین ۲۵۰-۳۰۰ میکروگرم ید به صورت روزانه، برای رشد مغز جنین‌ها حیاتی است و کمبود آن با اختلالات شناختی همراه است.

• ید اسید فولیک یوروویتال

ید اسید فولیک یوروویتال یک مکمل غذایی است که ترکیبی از 800 میکروگرم اسید فولیک و 150 میکروگرم ید را به منظور کمک به رشد سیستم عصبی جنین، در اختیار بدن قرار می‌دهد.

• اسید فولیک 800 میکرو گرم اپوویتال

قرص Folsaure تامین‌کننده 800 میکروگرم اسید فولیک (ویتامین B9) مناسب جهت استفاده توسط بانوان در سنین باروری و خانم‌های باردار است.

- آهن در بارداری دوقلویی

مصرف مکمل آهن نیز به دلیل کمبود شایع آن در بارداری دوقلویی که در بیشتر موارد مشاهده می‌شود، ضروری است و دوز 30 تا 60 میلی‌گرم آهن المنتال در روز از هفته 12 بارداری پیشنهاد می‌شود. شواهد علمی حاکی از آن است که مصرف مکمل در موارد کمبود، وزن تولد نوزادان را افزایش می‌دهد و ریسک عوارض مانند زایمان زودرس و کم‌خونی مادر را کاهش می‌دهد هرچند مصرف بیش از حد می‌تواند عوارض گوارشی مانند یبوست ایجاد کند.

• قرص ففول

قرص ففول حاوی آهن و فولیک اسید و در واقع یک مکمل غذایی است که می‌تواند برای جلوگیری و جبران کمبود آهن و فولیک اسید و کم‌خونی فقر آهن مورد استفاده قرار گیرد.

• قرص فروس فومارات

قرص فروس فومارات، مکمل آهن شرکت الحاوی با تامین 60 میلی گرم آهن المنتال و با ملح فومارات برای بهبود کم‌خونی ناشی از فقر آهن و عوارض شایع آن مانند خستگی، سردرد، سرگیجه و ریزش مو طراحی شده است.

- کلسیم در بارداری دوقلویی

کلسیم نقش بسیار مهمی در بارداری دوقلویی ایفا می‌کند. دو جنین به طور همزمان استخوان‌ها، دندان‌ها، عضلات، قلب و سیستم عصبی خود را می‌سازند. به همین دلیل نیاز مادر به کلسیم تقریباً دو برابر بارداری تک‌قلویی افزایش می‌یابد. بدن مادر باید کلسیم کافی برای هر دو جنین تأمین کند تا رشد آن‌ها به طور طبیعی پیش برود.

دوز توصیه‌شده روزانه بین ۲۰۰۰ تا ۲۵۰۰ میلی‌گرم کلسیم خالص است. این مقدار بهتر است از ترکیب منابع غذایی مانند لبنیات، سبزیجات برگ‌ سبز و مغزها با مکمل‌های لازم تأمین شود. برای جذب بهتر و کاهش عوارض گوارشی، کلسیم را در دوزهای تقسیم‌شده (هر بار ۵۰۰ تا ۶۰۰ میلی‌گرم) مصرف کنید.

کمبود کلسیم ممکن است باعث گرفتگی عضلانی، مشکلات خواب، افزایش خطر پره‌اکلامپسی و کاهش تراکم استخوانی مادر پس از زایمان شود. از سوی دیگر، مصرف بیش از حد آن نیز خطر تشکیل سنگ کلیه را افزایش می‌دهد. بنابراین تنظیم دقیق دوز با نظر پزشک یا متخصص تغذیه ضروری است.

جهت اطلاع بیشتر در مورد کلسیم مورد نیاز را در بارداری می‌توانید به مقاله "در دوران بارداری و شیردهی چقدر کلسیم مصرف کنیم؟" تالیف و ترجمه خانم دکتر الهه عبدالهی در مجله داروکده مراجعه فرمایید.

• قرص کلسیم یوروویتال 

قرص کلسیم یوروویتال حاوی 600 میلی گرم کلسیم المنتال به همراه ویتامین D ،K و E است. کلسیم 600 یوروویتال از معدود مکمل‌هایی می‌باشد که با فراهم نمودن دوز بالای کلسیم در کنار ویتامین‌های دخیل در سلامت استخوان، به افزایش استحکام استخوان‌های بدن و حفظ سلامتی دندان‌ها کمک می‌نماید.

• کلسیم دی دینه 

کلسیم دی دینه با ترکیب متعادل 500 میلی‌گرم کلسیم به فرم کربنات و 200 واحد بین المللی ویتامین D3 در هر قرص، طراحی شده تا به جلوگیری و جبران کمبود این دو ماده حیاتی کمک کند.

- ویتامین D در بارداری دوقلویی

ویتامین D برای جذب صحیح کلسیم از روده حیاتی است. بدون مقدار کافی ویتامینD، حتی مصرف زیاد کلسیم نمی‌تواند به خوبی برای ساخت استخوان‌های جنین‌ها مورد استفاده قرار گیرد. در بارداری دوقلویی، کمبود این ویتامین شایع‌تر از بارداری تک‌قلویی است زیرا دو جنین به طور همزمان به آن نیاز دارند.

دوز معمول توصیه‌شده روزانه بین ۶۰۰ تا ۲۰۰۰ واحد بین‌المللی است. انجام آزمایش سطح ۲۵-هیدروکسی ویتامین D در ابتدای بارداری و تکرار آن در ماه‌های بعدی کمک می‌کند تا دوز مناسب تنظیم شود.

مطالعات علمی متعدد نشان داده‌اند که کمبود ویتامین D با افزایش خطر زایمان زودرس، پره‌اکلامپسی و وزن کم هنگام تولد همراه است. مصرف متعادل مکمل ویتامین D می‌تواند خطر زایمان زودرس را کاهش دهد. همچنین این ویتامین به تقویت سیستم ایمنی مادر و جنین‌ها و کاهش احتمال عفونت‌های تنفسی در نوزادان کمک می‌کند.

• ویتامین د3 هلث اید 1000 واحد

ویتامین د3 هلث اید 1000 واحد، تولید شرکت نیک اختر آریا تحت لیسانس برند هلث اید انگلستان، حاوی 1000 واحد بین‌المللی (IU) یا 25 میکروگرم ویتامین D3 در هر قرص است.

• ویتامین د3 1000 یوروویتال 

ویتامین د3 1000 یوروویتال، حاوی 25 میکروگرم ویتامین D3 معادل 1000 واحد بین المللی در هر قرص است و تحت لیسانس کمپانی یورو او تی سی فارما آلمان و با پروانه ساخت شرکت حکیمان طب کار توسط هگمتان داروی غرب تولید می‌گردد.

- امگا 3

امگا 3 شامل DHA و EPA با دوز 300 تا 500 میلی‌گرم در روز برای حمایت از رشد مغزی جنین‌ها و کاهش ریسک زایمان زودرس پیشنهاد می‌شود و تحقیقات حاکی از بهبود نتایج بارداری با این مکمل است.

• امگا 3 فرمولیتد ساینسز 

امگا 3 فرمولیتد ساینسز نوعی روغن ماهی فاقد جیوه است که توسط شرکت آدونیس کیش تولید می‌شود. هر سافت ژل امگا 3 فرمولیتد ساینسز حاوی 1000 میلی گرم روغن ماهی، 180 میلی گرم EPA و 120 میلی گرم DHA است.

• امگا ۳ زهراوی

امگا ۳ زهراوی بدون جیوه مکمل تغذیه‌ای حاوی 1000 میلی‌گرم روغن ماهی در هر کپسول (شامل 180 میلی‌گرم ایکوزا پنتانوئیک اسید و 120 میلی‌گرم دوکوزا هگزانوئیک اسید) است.

- زینک

در دوران بارداری دوقلویی، زینک (روی) به عنوان یکی از مهم‌ترین میکرونوتریئنت‌ها نقش بسیار برجسته‌تری نسبت به بارداری تک‌قلویی ایفا می‌کند، زیرا تقاضای متابولیکی بدن مادر برای این عنصر به دلیل رشد همزمان دو جنین، تشکیل دو جفت و افزایش حجم خون و بافت‌های مادری به طور چشمگیری بالا می‌رود.

زینک در بیش از ۳۰۰ واکنش آنزیمی بدن به عنوان کوفاکتور عمل می‌کند و در سنتز DNA و RNA، تقسیم سلولی، سنتز پروتئین، رشد استخوانی و عصبی جنین‌ها، عملکرد سیستم ایمنی مادر و کاهش استرس اکسیداتیو جفتی نقش حیاتی دارد.

کمبود زینک در این نوع بارداری با افزایش خطر زایمان زودرس (به‌ویژه پیش از هفته ۳۴)، کم‌وزنی نوزادان هنگام تولد، محدودیت رشد داخل رحمی، عفونت‌های مکرر مادر و حتی افزایش ریسک پره‌اکلامپسی مرتبط است. نیاز روزانه زینک در بارداری دوقلویی حدود ۲۰ تا ۳۰ میلی‌گرم است که تقریباً ۱.۵ تا ۲ برابر نیاز در بارداری تک‌قلویی (۱۱ میلی‌گرم) می‌باشد و این افزایش برای حفظ ذخایر مادر و حمایت از رشد مناسب هر دو جنین ضروری است.

مصرف مکمل‌ زینک در بارداری دوقلویی معمولاً به صورت بخشی از مکمل‌های مولتی ویتامین انجام می‌شود و در صورت تأیید کمبود با آزمایش خون، دوز ۲۰ تا ۳۰ میلی‌گرم زینک المنتال در روز تحت نظارت پزشک توصیه می‌گردد.

• قرص زینک ایکس مارت

قرص زینک 30 میلی گرم ایکس مارت یک مکمل تک جزئی است که توسط شرکت داروسازی نیکان فارمد مهر تولید شده است.

• زینک دینه

زینک دینه، حاوی زینک به فرم زینک گلوکونات است و هر قرص آن حاوی 30 میلی گرم روی خالص است.

معرفی مولتی ویتامین دوران بارداری

شواهد علمی اخیر بر پایه بررسی‌های سیستماتیک، مطالعات هم‌گروهی و مداخلات تغذیه‌ای استوار است و نتایج کلی نشان می‌دهند که زنان باردار دوقلو اغلب انرژی مصرفی خود را به طور متوسط افزایش می‌دهند اما ترکیب رژیم غذایی آن‌ها ثابت می‌ماند که این امر می‌تواند به کمبودهای میکرونوتریئنت مانند آهن و ویتامین D منجر شود و در نتیجه، ریسک عوارض مانند کم‌وزنی نوزادان و زایمان زودرس را افزایش دهد.

مداخلات تغذیه‌ای مانند افزایش کالری و پروتئین، ریسک زایمان زودرس را تا 30 درصد کاهش می‌دهد و وزن تولد نوزادان را بهبود می‌بخشد.

در مورد مکمل‌ها، مکمل‌های چندمیکرونوتریئنت ریسک تولد نوزادان کوچک را کاهش می‌دهد و وضعیت تغذیه‌ای مادر را ارتقا می‌بخشد.

در مجموع، تغذیه متعادل با حمایت مکملی، نتایج بارداری را به طور قابل توجهی بهبود می‌بخشد در ادامه به معرفی مولتی ویتامین دوران بارداری میپردازیم:

توجه داشته باشید به علت شرایط حساس دوران بارداری، قبل از مصرف هرگونه مکمل باید با پزشک معالج هماهنگ شود تا از تداخلات دارویی یا اثرات جانبی جلوگیری شود.

• پرگمام ویتالی تون

قرص پرگمام مولتی ویتامین تخصصی دوران بارداری، حاوی طیف کاملی از ویتامین‌ها، مواد معدنی و DHA (اسید چرب امگا3) است. همچنین حاوی 800 میکروگرم فولیک اسید برای کمک به جلوگیری از بروز نقص لوله عصبی در جنین است.

• پرگناکر اورجینال

قرص پرگناکر یکی از بهترین مولتی ویتامین بارداری است. پرگناکر علاوه بر ویتامین‌های محلول در آب و محلول در چربی حاوی مواد معدنی نظیر آهن، منیزیم، مس، سلنیوم، روی و ید است.

• پریناتال مولتی ویتامین

قرص پریناتال مولتی ویتامین یوروویتال یک مکمل تغذیه ای تخصصی برای دوران قبل، حین و پس از بارداری خانم‌ها می‌باشد. قرص پریناتال یوروویتال دارای فرمولی منحصر به فرد، متشکل از 23 ویتامین و ماده معدنی ضروری می‌باشد که قادر است اغلب نیازهای تغذیه ای مادر، جنین و نوزاد را تأمین نماید. قرص پریناتال مولتی ویتامین حاوی مقدار استانداردی از آهن، فولیک اسید، ید و ویتامین D3 است که برای تشکیل لوله عصبی جنین در ابتدای دوره بارداری و رشد و تکامل جنین حیاتی می‌باشند. علاوه بر این، پریناتال یوروویتال کمک می‌کند خطر ابتلا به نواقص مادرزادی که ناشی از کمبود مواد مغذی است، به حداقل کاهش پیدا کند.

سخن پایانی

بارداری دوقلویی نیازمند یک رویکرد تغذیه‌ای جامع و دقیق است که بر پایه افزایش کالری، پروتئین و میکرونوتریئنت‌ها استوار باشد و این رویکرد می‌تواند ریسک عوارض را به طور مؤثری کاهش دهد و سلامت مادر و جنین‌ها را تضمین کند. مکمل‌های ضروری مانند اسید فولیک، آهن، ویتامین D و امگا 3 نقش حمایتی مهمی دارند. شواهد علمی تأکید می‌کنند که این استراتژی تغذیه‌ای می‌تواند وزن تولد مناسب، کاهش زایمان زودرس و بهبود کلی نتایج را به همراه داشته باشد و بنابراین، توصیه می‌شود زنان باردار دوقلو تحت نظارت منظم متخصصان تغذیه و پزشکان قرار گیرند تا رژیم و مکمل‌ها بر اساس نیازهای فردی تنظیم شود.

برای کسب اطلاعات جامع در مورد قیمت مکمل‌های مولتی ویتامین دوران بارداری و یا خرید اینترنتی مکمل‌های دوران بارداری ‌می‌توانید به داروخانه آنلاین داروکده مراجعه نمایید. داروکده اولین و بزرگترین داروخانه آنلاین در سطح کشور است که با نظارت دانشگاه علوم پزشکی ایران، انواع محصولات سلامت‌محور غیر دارویی را با تضمین کیفیت و اصالت کالا عرضه می‌کند.

تیم علمی داروکده با هدف ارتقای سطح آگاهی مخاطبین پیرامون موضوعات مرتبط با حوزه سلامت، به‌طور مداوم به نگارش مقالات علمی، به‌روز و کاربردی پرداخته و نتایج جدیدترین پژوهش‌های علمی در این زمینه را به‌صورت منسجم در قالب مجله علمی داروکده ارائه می‌دهند.

خوشبختانه امکان مشاوره آنلاین با متخصصین داروکده فراهم است. در صورت داشتن هرگونه سوال یا نیاز به مشاوره، می‌توانید پیام خود را در قسمت پرسش و پاسخ ثبت نمایید تا کارشناسان ما در اسرع وقت به آن پاسخ دهند.

منابع

1. Wierzejska RE. Review of Dietary Recommendations for Twin Pregnancy: Does Nutrition Science Keep Up with the Growing Incidence of Multiple Gestations? Nutrients. 2022;14(6):1143.

2. Zgliczynska M, Kosinska-Kaczynska K. Micronutrients in Multiple Pregnancies—The Knowns and Unknowns: A Systematic Review. Nutrients. 2021;13(2):386.

3. Zgliczynska M, Ostrowska M, Zebrowska K, Rzucidlo-Szymanska I, Szymusik I, Kowalski K, Kosinska-Kaczynska K. Assessment of the maternal key micronutrient supply and its correlation with cord blood parameters in twin pregnancies. Front Public Health. 2025;13:1487730.

4. Dinu M, Napoletano A, Giangrandi I, Lotti S, Ruotolo A, Renda I, Nardone L, Paternò I, Seravalli V, Tristan Asensi M, Pagliai G, Colombini B, Di Tommaso M, Sofi F. Exploring basal metabolic rate and dietary adequacy in twin pregnancies: the VENERE study. Nutr Metab (Lond). 2024;21(1):99.

5. Salatas C, Bronnert A, Lawrence R, Alexander T, Wall C, Bloomfield FH, Lin L. Dietary Patterns and Diet Quality before and/or during Pregnancy and How These Affect Birth Outcomes: A Systematic Review and Meta-analysis. Adv Nutr. 2025;16(10):100490.

6. Smith ER, Gomes F, Adu-Afarwuah S, Aguayo VM, Arifeen SE, Bhutta ZA, Caniglia EC, Christian P, Devakumar D, Dewey KG, Fawzi WW, Friis H, Gomo E, Guindo O, Hallamaa L, Isanaka S, Kæstel P, Lachat C, Maleta K, Moore SE, Sudfeld CR. Contribution of Maternal Adherence to the Effect of Multiple Micronutrient Supplementation During Pregnancy: A Systematic Review and Individual Participant Data Meta-analysis. Adv Nutr. 2025;16(7):100455.

7. William A, Lachat C, Petalios D, Deshons A, Tesfamariam Hadush K, Broin M, Abbeddou S. Long-Term Effects of Multiple-Micronutrient Supplementation During Pregnancy, Lactation, and Early Childhood on the Cognitive Development of Children Aged 4–14 Years: A Systematic Review of Randomized Controlled Trials. Nutrients. 2025;17(24):3966.

8. Brown JE, Carlson M. Nutrition and multifetal pregnancy. J Am Diet Assoc. 2000;100(3):343-8.