ویتامین های مخصوص دوران بارداری

بارداری دوره‌ای حیاتی است که نیازمند توجه ویژه به تغذیه و تأمین مواد مغذی است. رژیم غذایی متعادل به تنهایی ممکن است نتواند تمام نیازهای بدن مادر و جنین را تأمین کند. به همین دلیل، مکمل‌های بارداری که با نام مولتی‌ویتامین‌های پریناتال شناخته می‌شوند، به عنوان بخشی از مراقبت‌های دوران بارداری توصیه می‌شوند. این مقاله به بررسی نام مکمل‌های بارداری، ترکیبات آن‌ها و اهمیتشان برای سلامت مادر و جنین می‌پردازد.

آنچه در این مقاله خواهید خواند:

• چرا مکمل‌های بارداری ضروری هستند؟
• آیا مکمل‌های بارداری عوارض دارد؟

زمان تقریبی مطالعه: 6 دقیقه

چرا مکمل‌های بارداری ضروری هستند؟

نیاز به ویتامین‌ها و مواد معدنی در دوران بارداری به دلیل رشد جنین، افزایش حجم خون مادر و تغییرات متابولیکی افزایش می‌یابد. کمبود این مواد مغذی می‌تواند منجر به عوارضی مانند نقص لوله عصبی، کم‌خونی یا مشکلات رشد جنین شود. مکمل‌های بارداری به جبران این کمبودها کمک می‌کنند و سلامت مادر و جنین را تضمین می‌کنند. مولتی‌ویتامین‌های پریناتال حاوی ترکیباتی مانند اسید فولیک، آهن، کلسیم و ید هستند که از مهم‌ترین نیازهای تغذیه‌ای در این دوره محسوب می‌شوند. در ادامه دقیق‌تر به مطالعه هرکدام و تاثیرات آن‌ها در دوران بارداری خواهیم پرداخت.

1. اسید فولیک (ویتامین B9)

اسید فولیک، که به عنوان ویتامین B9 نیز شناخته می‌شود، یکی از مهم‌ترین ویتامین‌های مورد نیاز در دوران بارداری است. این ویتامین به ویژه برای جلوگیری از بروز نقص‌های لوله عصبی در جنین ضروری است. نقص‌های لوله عصبی معمولاً در 28 روز اول بارداری رخ می‌دهند، زمانی که ممکن است مادر هنوز از بارداری خود آگاه نباشد. به همین دلیل، مصرف منظم و به موقع اسید فولیک بسیار اهمیت دارد. سازمان بهداشت جهانی (WHO) توصیه می‌کند که تمام زنان در سنین باروری حداقل روزانه 400 میکروگرم اسید فولیک مصرف کنند تا خطر بروز این نقص‌ها در جنین کاهش یابد.

اسید فولیک به طور طبیعی در برخی مواد غذایی موجود است، اما دریافت آن از طریق مکمل‌ها در دوران بارداری اهمیت بیشتری دارد، زیرا به مادر کمک می‌کند تا از این ویتامین در سطوح مورد نیاز برای رشد صحیح جنین بهره‌مند شود. شروع مصرف اسید فولیک از قبل از بارداری و ادامه آن در مراحل اولیه بارداری برای محافظت از جنین در برابر نقص‌های عصبی بسیار مؤثر است. این ویتامین علاوه بر پیشگیری از نقص‌های لوله عصبی، برای تقسیم سلولی و رشد سریع جنین نیز ضروری است.

مصرف اسید فولیک حداقل یک ماه قبل از لقاح و ادامه آن در سه ماه اول بارداری برای پیشگیری از نقص‌های لوله عصبی بسیار مؤثر است. این روش پیشگیرانه در حفظ سلامت جنین و کاهش خطر مشکلات مادرزادی نقش اساسی دارد. زنان با سابقه مشکلات جنینی یا نقص‌های مادرزادی در بارداری‌های قبلی باید حتماً با پزشک خود مشورت کنند تا دوز مناسب و برنامه مصرفی برای آن‌ها تعیین شود. به یاد داشته باشید که مصرف مکمل‌ها باید همیشه تحت نظر پزشک صورت گیرد تا از تأثیرات مثبت آن به بهترین شکل ممکن بهره‌مند شوید.

ویدیو دکتر کوشا شهیدی با عنوان "همه چیز درباره فولیک اسید" می‌تواند اطلاعات کاملی در خصوص این ماده مغذی در اختیار شما قرار دهد.

2. آهن

آهن یکی از عناصر ضروری در بدن است که نقش حیاتی در تولید هموگلوبین، پروتئینی که اکسیژن را در خون حمل می‌کند، دارد. در دوران بارداری، نیاز به آهن به دلیل افزایش حجم خون مادر و همچنین نیازهای تغذیه‌ای جنین به طور قابل‌توجهی افزایش می‌یابد. حجم خون مادر به طور متوسط در دوران بارداری تا 50 درصد افزایش می‌یابد، که این تغییر به معنای نیاز بیشتر بدن به آهن برای تولید هموگلوبین و تأمین اکسیژن مورد نیاز است. کمبود آهن در دوران بارداری می‌تواند عواقب جدی به دنبال داشته باشد، از جمله کم‌خونی، خستگی مفرط، کاهش توان جسمی و حتی افزایش خطر زایمان زودرس و تولد نوزاد با وزن کم. بنابراین، تأمین آهن به میزان کافی در این دوران از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

کمبود آهن در دوران بارداری نه تنها سلامت مادر را تحت تأثیر قرار می‌دهد، بلکه به طور مستقیم بر سلامت جنین نیز اثرگذار است. کم‌خونی ناشی از کمبود آهن ممکن است به مشکلاتی مانند اختلالات رشد جنین، کاهش وزن هنگام تولد و مشکلات شناختی در دوران بعد از تولد منجر شود. به همین دلیل، مصرف مناسب آهن در دوران بارداری به تقویت سیستم ایمنی، حفظ سطح انرژی و بهبود کیفیت زندگی مادر و جنین کمک می‌کند.

در دوران بارداری، بدن مادر نیاز به آهن بیشتری دارد تا بتواند حجم خون بیشتری تولید کند و این امر به تأمین اکسیژن و مواد مغذی برای جنین کمک می‌کند. عدم تأمین کافی آهن در این دوران می‌تواند باعث کاهش سطح هموگلوبین و کم‌خونی شود. همچنین، آهن در عملکرد سیستم ایمنی بدن نیز نقش دارد و کمبود آن می‌تواند باعث ضعف در سیستم ایمنی و آسیب‌پذیری بیشتر مادر در برابر بیماری‌ها شود. علاوه بر این، به دلیل اثرات مثبت آهن بر رشد و تکامل جنین، تأمین این ماده معدنی به سلامت نوزاد کمک می‌کند و خطر بروز مشکلات جدی مانند نقص‌های رشد و کاهش وزن هنگام تولد را کاهش می‌دهد.

3. کلسیم

کلسیم یکی از مواد معدنی ضروری در دوران بارداری است که برای رشد و تکامل استخوان‌ها و دندان‌های جنین و همچنین حفظ سلامت استخوان‌های مادر اهمیت زیادی دارد. در دوران بارداری، نیاز به کلسیم به شدت افزایش می‌یابد، زیرا جنین برای تشکیل استخوان‌ها و دندان‌های خود به این ماده معدنی نیاز دارد. اگر بدن مادر نتواند کلسیم کافی تأمین کند، جنین برای برآوردن نیاز خود از ذخایر بدن مادر استفاده خواهد کرد، که می‌تواند موجب برداشت کلسیم از استخوان‌های مادر شود. این امر به مرور زمان خطر ابتلا به پوکی استخوان و مشکلات استخوانی در مادر را افزایش می‌دهد.
در این زمینه می‌توانید به مقاله دکتر داروساز الهه عبدالهی با عنوان "در دوران بارداری و شیردهی چقدر کلسیم مصرف کنیم؟" در مجله علمی داروکده مراجعه فرمایید.

کمبود کلسیم نه تنها سلامت مادر را تهدید می‌کند، بلکه به رشد جنین نیز آسیب می‌زند. اگر مادر در دوران بارداری با کمبود کلسیم مواجه باشد، جنین از ذخایر کلسیم بدن مادر برای تأمین نیازهای خود استفاده می‌کند. این موضوع می‌تواند منجر به مشکلاتی برای مادر در بلندمدت شود، زیرا استخوان‌های او به تدریج ضعیف‌تر می‌شوند. به همین دلیل، تأمین کلسیم به میزان کافی در دوران بارداری برای حفظ سلامت مادر و جنین بسیار حیاتی است.

توجه به این نکته ضروری است که مکمل‌های کلسیم باید به طور منظم و تحت نظر پزشک مصرف شوند، زیرا مصرف بیش از حد کلسیم نیز می‌تواند مشکلاتی مانند سنگ کلیه یا اختلالات گوارشی ایجاد کند. به علاوه، جذب بهتر کلسیم می‌تواند با مصرف آن همراه با ویتامین D افزایش یابد، زیرا ویتامین D به جذب کلسیم از روده‌ها کمک می‌کند. بنابراین، مادران باردار باید به دریافت کافی کلسیم و ویتامین D در دوران بارداری توجه داشته باشند تا سلامت خود و جنین را به بهترین شکل ممکن حفظ کنند.

4. ویتامین D

ویتامین D نقش حیاتی در سلامت دوران بارداری دارد و به ویژه در جذب کلسیم و فسفر از روده‌ها کمک می‌کند که این امر برای رشد استخوان‌ها و دندان‌های جنین ضروری است. این ویتامین همچنین نقش مهمی در رشد و تکامل سیستم ایمنی جنین دارد و برای پیشگیری از عوارضی چون پره‌اکلامپسی (فشار خون بالا در دوران بارداری) مؤثر است. کمبود ویتامین D می‌تواند منجر به مشکلات اسکلتی در جنین، از جمله نرم شدن استخوان‌ها (راشیتیسم) و همچنین افزایش خطر بروز مشکلات بارداری مانند پره‌اکلامپسی در مادر شود.

ویتامین D به بدن کمک می‌کند تا کلسیم را به طور مؤثر جذب کند و آن را به استخوان‌ها منتقل کند. این ویتامین در دوران بارداری به حفظ سلامت مادر و جنین و همچنین به تقویت سیستم ایمنی بدن مادر کمک می‌کند. علاوه بر این، ویتامین D در تنظیم سطح کلسیم و فسفر در خون نقش دارد، که برای رشد و تکامل جنین ضروری است.

5. ید

ید یکی از مواد معدنی ضروری است که برای تولید هورمون‌های تیروئید و رشد سالم مغز جنین در دوران بارداری نقش حیاتی دارد. هورمون‌های تیروئید که از ید ساخته می‌شوند، برای تنظیم متابولیسم و رشد مغزی جنین ضروری هستند. کمبود ید در دوران بارداری می‌تواند منجر به مشکلات جدی مانند عقب‌ماندگی ذهنی، سقط جنین، یا تولد نوزاد مرده شود. همچنین، کمبود ید می‌تواند باعث ناتوانی‌های ذهنی و جسمی شدید در کودک در آینده گردد. این کمبود می‌تواند بر رشد مغزی جنین اثرات منفی بگذارد و باعث اختلالات جدی در تکامل ذهنی و جسمی کودک شود.

به همین دلیل، تأمین ید کافی در دوران بارداری برای پیشگیری از این مشکلات ضروری است. ید به طور مستقیم بر سلامت تیروئید مادر و جنین تأثیر می‌گذارد و نقش مهمی در کنترل عملکرد متابولیک بدن دارد. بنابراین، مصرف مناسب ید در دوران بارداری به تقویت سیستم ایمنی مادر، بهبود رشد مغزی جنین و پیشگیری از مشکلات مربوط به تیروئید کمک می‌کند.

6. امگا-3

اسیدهای چرب امگا-3، به‌ویژه DHA (اسید دوکوزاهگزانوئیک) و EPA (اسید ایکوساپنتانوئیک)، برای رشد مغز و سیستم عصبی جنین در دوران بارداری ضروری هستند. این اسیدهای چرب به ویژه در تکامل مغز و چشم‌های جنین نقش کلیدی دارند. مصرف کافی امگا-3 در دوران بارداری می‌تواند خطر زایمان زودرس را کاهش دهد، رشد مغزی جنین را تسریع کند، و به بهبود عملکرد شناختی کودک در دوران بعد از تولد کمک کند. علاوه بر این، امگا-3 می‌تواند به حفظ سلامت قلب مادر کمک کند و خطر ابتلا به برخی از بیماری‌های قلبی و عروقی را کاهش دهد.

دریافت کافی DHA و EPA در دوران بارداری نه تنها به رشد بهتر جنین کمک می‌کند، بلکه باعث کاهش التهاب و تقویت سیستم ایمنی بدن مادر و جنین می‌شود. تحقیقات نشان داده‌اند که مصرف این اسیدهای چرب می‌تواند خطر ابتلا به اختلالات شناختی در نوزادان را کاهش دهد و به سلامت مغز و چشم‌های آن‌ها کمک کند. به همین دلیل، تأمین کافی این اسیدهای چرب در دوران بارداری بسیار مهم است.

- سایر ویتامین‌ها و مواد معدنی

مولتی‌ویتامین‌های پریناتال معمولاً شامل ویتامین‌ها و مواد معدنی مختلفی مانند ویتامین C برای تقویت سیستم ایمنی، تیامین (B1) برای متابولیسم انرژی، ریبوفلاوین (B2) برای سلامت پوست و چشم، نیاسین (B3) برای تولید انرژی، ویتامین B12 برای سلامت عصبی و خون‌سازی، ویتامین E برای محافظت از سلول‌ها، و روی برای رشد سلولی و ایمنی هستند.

آیا مکمل‌های بارداری عوارض دارد؟

مصرف مکمل‌های بارداری در حالت کلی و در صورت استفاده طبق دوز توصیه‌شده توسط پزشک، عوارض خاصی به همراه ندارد. این مکمل‌ها به‌طور ویژه برای تأمین نیازهای تغذیه‌ای مادر و جنین طراحی شده‌اند و معمولاً ایمن هستند. تنها در مواردی ممکن است برخی افراد دچار عوارض خفیف و گذرا مانند تهوع یا یبوست شوند که معمولاً با تغییر نوع مکمل یا مصرف آن همراه غذا برطرف می‌شود. همچنین اگر دوز مصرفی بالاتر از حد مجاز باشد، ممکن است مشکلاتی ایجاد شود؛ بنابراین رعایت مقدار توصیه‌شده توسط پزشک یا ماما اهمیت زیادی دارد.

بهترین مکمل مولتی ویتامین بارداری

در دوران بارداری، تأمین مواد مغذی کافی برای مادر و جنین اهمیت زیادی دارد. مولتی‌ویتامین‌های مخصوص بارداری با ترکیب ویتامین‌ها و مواد معدنی ضروری، به حفظ سلامت مادر و رشد صحیح جنین کمک می‌کنند. در ادامه، برخی از بهترین و معتبرترین محصولات مولتی‌ویتامین بارداری را معرفی می‌کنیم:

1. قرص پرگنازون

قرص پرگنازون یک مکمل تقویتی ویژه برای بانوان قبل از بارداری، در دوران بارداری و شیردهی است که حاوی 21 ریزمغذی ضروری می‌باشد. این مکمل با تأمین ویتامین‌ها و مواد معدنی مورد نیاز، به جلوگیری از کمبودهای تغذیه‌ای در مادران باردار و تقویت سیستم ایمنی مادر و جنین کمک می‌کند. پرگنازون همچنین با داشتن کولین، به تکامل سیستم عصبی جنین کمک کرده و نقش مهمی در رشد و نمو نوزاد دارد. از دیگر ترکیبات این مکمل می‌توان به فولیک اسید، ویتامین‌های A ،D،  E ،B6 و مواد معدنی مانند آهن و ید اشاره کرد که برای سلامت مادر و جنین حیاتی هستند. این فراورده به فرم قرص 30 عددی بوده و تحت لیسانس کشور انگلستان و در شرکت نیک اختر آریا در ایران تولید می‌شود.

2. پرگمام ویتالی تون

قرص پرگمام یک مکمل مولتی‌ویتامین مینرال است که نیازهای تغذیه‌ای مادران باردار را تأمین می‌کند. این مکمل شامل طیف کاملی از ویتامین‌ها، مواد معدنی و DHA (اسید چرب امگا-3) است که برای رشد صحیح جنین و حفظ سلامت مادر ضروری می‌باشد. ویتامین‌های A ،E ،D ،C و B کمپلکس، آهن، ید و زینک از جمله ترکیبات مهم این مکمل هستند که به تقویت سیستم ایمنی، بهبود رشد و نمو جنین، و پیشگیری از نقص‌های مادرزادی کمک می‌کنند. همچنین، DHA به تکامل مغز و سیستم عصبی جنین و حفظ سلامت چشم و بینایی مادر کمک می‌کند. قرص پرگمام به دلیل داشتن اسید چرب امگا 3 برتری قابل توجهی نسبت به سایر مولتی ویتامین های بارداری دارد. این فراورده به صورت سافت‌ژل 30 عددی تحت لیسانس شرکت سوئیسی ویتالی تون در ایران توسط شرکت دارویی پوراطب تولید می‌شود.

3. اکتی ناتال

قرص اکتی ناتال یک مکمل مولتی‌ویتامین و مینرال مخصوص دوران بارداری و شیردهی است که به تامین نیازهای تغذیه‌ای مادران باردار و جنین کمک می‌کند. این مکمل حاوی ویتامین‌ها و مواد معدنی ضروری مانند ویتامین A ،C ،D3 ،E، آهن، فولیک اسید، ید و زینک است که برای رشد و تکامل جنین، تقویت سیستم ایمنی مادر و پیشگیری از کمبودهای تغذیه‌ای در دوران بارداری و شیردهی بسیار موثر هستند. همچنین، قرص اکتی ناتال در پیشگیری از کم‌خونی، تقویت رشد مغز جنین و جلوگیری از مشکلاتی مانند پره‌اکلامپسی و نقص لوله عصبی نقش دارد. مصرف روزانه یک عدد از این قرص، به‌ویژه پس از وعده غذایی، به حفظ سلامت مادر و جنین کمک می‌کند. این محصول به شکل قرص 30 عددی توسط شرکت ایرانی ابیان دارو تولید می‌شود.

کلام اخر

مکمل‌های بارداری نقش بسیار مهمی در تأمین مواد مغذی ضروری برای سلامت مادر و رشد سالم جنین دارند. همان‌طور که دیدیم، ویتامین‌ها و مواد معدنی مانند اسید فولیک، آهن، کلسیم، ویتامین D، ید و اسیدهای چرب امگا-3 هر کدام برای پیشگیری از عوارض بارداری و حمایت از رشد و تکامل جنین ضروری هستند. مصرف این مکمل‌ها در کنار یک رژیم غذایی متعادل و تحت نظر پزشک می‌تواند سلامت مادر و کودک را تضمین کند.

اگر به دنبال خرید مکمل‌های بارداری اصل و باکیفیت هستید، می‌توانید از داروخانه آنلاین داروکده تهیه کنید تا با اطمینان خاطر از اصالت و سلامت محصولات، نیازهای تغذیه‌ای خود را در دوران بارداری تأمین نمایید.