چرا نباید پروبیوتیک و آنتی بیوتیک را همزمان مصرف کرد؟

در دنیای پزشکی امروز، آنتی‌بیوتیک‌ها یکی از اصلی‌ترین ابزارها برای درمان عفونت‌های باکتریایی هستند، اما مانند یک شمشیر دو لبه عمل می کنند و مصرف خودسرانه یا بی‌رویه آن‌ها می‌تواند با ایجاد مقاومت به آنتی بیوتیک و تاثیرات منفی بر سلامت روده و میکروبیوتای آن همراه باشد.

از سوی دیگر، پروبیوتیک‌ها به عنوان باکتری‌های مفید می‌توانند به حفظ تعادل میکروبی روده کمک کنند. اما سوالی که در اینجا مطرح می‌شود این است که آیا می‌توان آنتی بیوتیک و پروبیوتیک را همزمان مصرف کرد؟

در این مقاله، به بررسی تداخلات و اثرات مصرف همزمان آنتی‌بیوتیک و پروبیوتیک می پردازیم و نحوه مصرف صحیح آن‌ها را توضیح می دهیم.
 

آنچه در این مقاله خواهید خواند:

• اثر آنتی بیوتیک بر باکتری های مفید روده
• عوارض آنتی بیوتیک بر روده
• فواید مصرف پروبیوتیک
• مصرف همزمان آنتی بیوتیک و پروبیوتیک

مدت زمان تقریبی مطالعه: 4 دقیقه
 

اثر آنتی بیوتیک بر باکتری های مفید روده

آنتی‌بیوتیک‌ها داروهایی هستند که برای درمان عفونت‌های باکتریایی استفاده می‌شوند. این داروها با هدف از بین بردن باکتری‌های بیماری‌زا طراحی شده‌اند، اما در عین حال ممکن است بر باکتری‌های مفید و طبیعی که در روده انسان زندگی می‌کنند نیز تأثیر بگذارند. این تأثیرات می‌تواند به تغییرات منفی در ترکیب میکروبیوتای روده منجر شود و سلامت گوارش و سیستم ایمنی بدن را به خطر بیندازد.

میکروبیوتای روده و اهمیت آن 

میکروبیوتای روده به مجموعه‌ای از میلیاردها باکتری، قارچ، ویروس و پروتوزوآ گفته می‌شود که در سیستم گوارشی انسان زندگی می‌کنند. این میکروارگانیسم‌ها نقش حیاتی در حفظ سلامت دارند و به هضم غذا، تولید ویتامین‌ها، تقویت سیستم ایمنی، متابولیسم چربی‌ها و حتی تنظیم خلق و خو کمک می‌کنند. علاوه بر این، باکتری‌های مفید روده با باکتری‌های مضر مقابله می‌کنند و از رشد بیش از حد آن ها جلوگیری می‌کنند.
 

تأثیر آنتی‌بیوتیک‌ها بر باکتری های روده

آنتی‌بیوتیک‌ ها ابزار مؤثری برای درمان عفونت‌ها هستند و به طور خاص برای از بین بردن باکتری‌های بیماری‌زا طراحی شده‌اند، اما آنها قادر به نابود کردن طیف وسیعی از باکتری‌ها، از جمله باکتری‌های مفیدی هستند که به حفظ تعادل میکروبیوتا کمک می‌کنند.

آنتی‌بیوتیک‌ها به دو صورت مختلف بر میکروبیوتای روده تأثیر می‌گذارند:

1. کاهش تعداد باکتری‌های مفید: مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها می‌تواند باعث کاهش شدید تعداد و تنوع باکتری‌های مفید موجود در روده شود. این کاهش به اختلال در فرآیندهای گوارشی و افزایش حساسیت بدن به بیماری‌ها منجر می شود.

2. اختلال در تعادل میکروبی: استفاده از آنتی‌بیوتیک‌ها می‌تواند تعادل طبیعی باکتری‌ها را مختل کند و اجازه رشد بیش از حد باکتری‌های مضر کلستریدیوم دیفیسیل را بدهد که به عفونت‌ها و التهاب روده منجر می‌شود.
 

عوارض آنتی بیوتیک بر روده

مصرف هر آنتی بیوتیک بسته به نوع آن می تواند عوارض جانبی مخصوص به خود را به همراه داشته باشد؛ ولی به طور کلی اثرات منفی مصرف آنتی بیوتیک بر روده شامل موارد زیر است.

- اسهال ناشی از مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها: این مشکل زمانی ایجاد می‌شود که آنتی‌بیوتیک‌ها باعث از بین رفتن باکتری‌های مفید روده و رشد باکتری‌های مضر می شوند.

- نقص در عملکرد ایمنی: میکروبیوتای روده نقش مهمی در تحریک و تنظیم پاسخ‌های ایمنی بدن دارد. اختلال در ترکیب میکروبیوتا می‌تواند باعث کاهش توانایی بدن در مقابله با عفونت‌ها و بیماری‌ها شود.

- افزایش مقاومت آنتی‌بیوتیکی: مصرف بی‌رویه آنتی‌بیوتیک‌ها می‌تواند باعث رشد و تکثیر باکتری‌های مقاوم به دارو شود. این باکتری‌ها می‌توانند بر سایر باکتری‌های مفید تأثیر گذاشته و موجب تشدید مشکلات گوارشی و عفونی شوند.

چگونه عوارض آنتی‌بیوتیک‌ را از بین ببریم؟

برای کاهش اثرات منفی آنتی‌بیوتیک‌ها بر میکروبیوتای روده، در وهله اول می بایست تا جای امکان مصرف آنتی بیوتیک ها را محدود به شرایط ضروری کرد و به صورت منطقی و مطابق با دستور پزشک از آن ها استفاده نمود. در ادامه، با توجه به اثرات مفید پروبیوتیک ها بر بدن و بازیابی تعادل میکروبی روده، می توان با مصرف پروبیوتیک بعد از آنتی بیوتیک، تا حدی عوارض آنتی بیوتیک ها را جبران نمود.
 

فواید مصرف پروبیوتیک

پروبیوتیک‌ها میکروارگانیسم‌های زنده‌ای هستند که هنگام مصرف در مقادیر مناسب، فواید سلامت‌زایی برای ما دارند. این باکتری‌ها و مخمرهای مفید به حفظ تعادل میکروبی روده کمک کرده و در بهبود سلامت گوارشی و عمومی بدن نقش مثبتی ایفا می کنند.  

پروبیوتیک ها را می توانید هم در منابع غذایی نظیر ماست، کفیر، ترشیجات تخمیری مانند کلم ترش و... پیدا کنید و هم در صورت نیاز از مکمل پروبیوتیک با سویه مناسب برای هدف خود، استفاده کنید.
 

کمک به سلامت سیستم گوارش

پروبیوتیک‌ها نقش مهمی در حفظ تعادل میکروبی در دستگاه گوارش ایفا می‌کنند. مصرف منظم پروبیوتیک برای معده و سیستم گوارشی از جهات مختلفی دارای فایده است.

• جلوگیری و درمان اسهال: یکی از فواید شناخته‌شده پروبیوتیک‌ها جلوگیری از اسهال است، به ویژه اسهال ناشی از مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها. همچنین، مطالعات نشان داده‌اند که پروبیوتیک‌ها می‌توانند در کاهش اسهال ناشی از عفونت‌ها و درمان اسهال عفونی نیز مؤثر باشند.
• تقویت هضم و جذب مواد مغذی: پروبیوتیک‌ها می‌توانند به هضم بهتر غذاها کمک کرده و فرایند جذب مواد مغذی را در روده بهبود بخشند.
• کاهش علائم سندرم روده تحریک‌پذیر: سندرم روده تحریک‌پذیر یکی از اختلالات شایع گوارشی است که با علائمی چون درد شکمی، نفخ و تغییرات در حرکات روده همراه است. مصرف پروبیوتیک‌ها با کاهش التهاب روده به بهبود علائم IBS و تسکین درد و ناراحتی ناشی از این بیماری کمک می کنند.
   

تقویت سیستم ایمنی

پروبیوتیک‌ها با تقویت سد دفاعی روده، تولید آنتی‌بادی‌ها و تحریک تولید سلول‌های ایمنی (مانند لنفوسیت‌ها) به بدن کمک می‌کنند تا در برابر عوامل بیماری‌زا و عفونت‌ها محافظت شود. باکتری‌های مفید روده با رقابت با باکتری‌های مضر، از رشد آنها جلوگیری کرده و به حفظ سلامت سیستم ایمنی کمک می‌کنند.
 

کاهش التهاب و ارتقای سلامت قلبی

مصرف پروبیوتیک‌ها می‌تواند با کاهش التهاب در بدن، خطر بروز بسیاری بیماری‌های مزمن را کاهش دهد. علاوه بر این، برخی از انواع پروبیوتیک‌ها می‌توانند به کاهش سطح کلسترول خون کمک کنند و بدین ترتیب سلامت قلبی و عروقی را ارتقا دهند.
 

کمک به تنظیم وزن و متابولیسم

مطالعات نشان داده‌اند که پروبیوتیک‌ها برای لاغری نیز کاربرد دارند و ‌توانند به تنظیم وزن و کاهش چربی بدن کمک کنند. این باکتری‌ها با تأثیر بر نحوه پردازش چربی‌ها و کربوهیدرات‌ها در بدن، به تنظیم متابولیسم و جلوگیری از چاقی کمک می‌کنند. پروبیوتیک‌ها با تولید اسیدهای چرب کوتاه زنجیر، می‌توانند به افزایش انرژی مصرفی و بهبود حساسیت به انسولین کمک کنند.
 

کمک به کاهش التهاب در بیماری‌های خودایمنی

بعضی از بیماری‌های خودایمنی، مانند لوپوس و آرتریت روماتوئید، با التهاب‌ مزمن در بدن همراه هستند. پروبیوتیک‌ها با تأثیر بر سیستم ایمنی و کاهش التهاب می‌توانند به تسکین علائم این بیماری‌ها کمک کنند و باعث کاهش فعالیت‌های خودایمنی در بدن شوند.
 

پیشگیری از عفونت‌های دستگاه ادراری- تناسلی

پروبیوتیک‌ها به پیشگیری از عفونت‌های دستگاه ادراری و واژن نیز کمک می‌کنند و با رشد در واژن و دستگاه ادراری، از رشد باکتری‌های مضر جلوگیری می نمایند.
 

مصرف همزمان آنتی بیوتیک و پروبیوتیک

با توجه با ماهیت عملکردی آنتی بیوتیک ها در مقابله با باکتری ها، این سوال پیش می آید که آیا استفاده همزمان آنتی بیوتیک و پروبیوتیک می تواند منطقی باشد؟

در پاسخ باید گفت از آنجایی که آنتی‌بیوتیک‌ها می‌توانند به طور غیر انتخابی هم باکتری‌های مضر و هم باکتری‌های مفید را از بین ببرند، مصرف همزمان آن ها در یک دوره با پروبیوتیک‌ها باید با دقت انجام شود و فاصله زمانی استاندارد رعایت گردد زیرا احتمال دارد آنتی‌بیوتیک‌ها تأثیرات منفی بر روی پروبیوتیک‌ها داشته باشند و از عملکرد بهینه آن‌ها جلوگیری کنند.
 

فاصله بین آنتی بیوتیک و پروبیوتیک

برای جلوگیری از کاهش اثربخشی پروبیوتیک‌ها توسط آنتی‌بیوتیک‌ها، بهترین روش مصرف پروبیوتیک‌ها این است که آنها را در فاصله زمانی از مصرف آنتی‌بیوتیک مصرف کنید. توصیه علمی معمولاً به این صورت است که زمان مصرف پروبیوتیک حداقل ۲ ساعت پس از مصرف آنتی‌بیوتیک‌ باشد.

مصرف پروبیوتیک بعد از آنتی بیوتیک به پروبیوتیک‌ها این فرصت را می‌دهد تا به روده برسند و تأثیرات مثبت خود را بر میکروبیوتا بگذارند، بدون آنکه آنتی‌بیوتیک‌ها اثرات منفی بر روی آن‌ها داشته باشند.
 

مصرف پروبیوتیک‌ و آنتی‌بیوتیک‌ در یک دوره زمانی

در حالی که مصرف همزمان پروبیوتیک‌ها و آنتی‌بیوتیک‌ها در یک ساعت توصیه نمی‌شود، مصرف آن‌ها در یک دوره زمانی، مثلاً در طول دوره درمان آنتی‌بیوتیک، کاملاً قابل انجام است و حتی مفید می باشد؛ چرا که به بازسازی میکروبیوتای روده کمک می کند.

البته، این نکته مهم است که پروبیوتیک‌ها نمی‌توانند از بروز تمامی مشکلات گوارشی ناشی از آنتی‌بیوتیک‌ها جلوگیری کنند، اما مصرف آنها می‌تواند به بهبود سریع‌تر فلور میکروبی روده و تقویت سیستم ایمنی بدن کمک کند.
 

بعد از مصرف آنتی بیوتیک چی بخوریم؟

در واقع، پروبیوتیک ها بهترین انتخاب بعد از اتمام دوره درمان با آنتی‌بیوتیک‌ می باشد تا به بازگرداندن تعادل باکتری‌های مفید روده کمک کند.

برای دستیابی به بهترین اثر، پروبیوتیک‌ها را حداقل ۲ تا ۴ هفته پس از پایان دوره آنتی‌بیوتیک ادامه دهید. این مدت زمان به روده اجازه می‌دهد تا به تعادل طبیعی برسد و تا حدودی عوارض جانبی مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها جبران گردد.
 

کلام پایانی

در پایان، مصرف پروبیوتیک‌ها پس از اتمام دوره آنتی‌بیوتیک نه تنها به بازسازی میکروبیوتای روده کمک می‌کند بلکه از بروز عوارض جانبی مانند اسهال و مشکلات گوارشی جلوگیری می‌نماید.

اگرچه مصرف همزمان پروبیوتیک‌ها و آنتی‌بیوتیک‌ها باید با فاصله زمانی مشخص انجام شود تا سبب کاهش اثرات پروبیوتیک نگردد. همچنین، ادامه مصرف پروبیوتیک‌ها پس از آنتی‌بیوتیک می‌تواند به تقویت سیستم ایمنی و بهبود سلامت گوارشی کمک کند.

بنابراین، استفاده هوشمندانه از این دو می‌تواند به حفظ تعادل طبیعی روده و سلامت کلی بدن کمک شایانی نماید. همچنین، با توجه به اهمیت نگهداری پروبیوتیک ها در شرایط محیطی استاندارد برای حفظ خواص سویه های باکتریایی، خریداری آن از مراکز معتبر اهمیت بالایی دارد.

داروکده، اولین و بزرگ ترین داروخانه آنلاین کشور محسوب می شود که عرضه کننده تنوع بسیار بالایی از مکمل های سلامت محور و فرآورده های طبیعی است و می توانید خرید قرص پروبیوتیک مورد نظر خود را با اطمینان خاطر از سلامت، کیفیت و اصالت از داروخانه اینترنتی داروکده انجام دهید.

مشاوره تلفنی رایگان توسط تیم علمی داروکده که جمعی از متخصصان داروسازی و کارشناسان ارشد تغذیه است، به شما فرصت انتخاب مناسب ترین محصول و بهترین شیوه مصرف را می دهد.

مجله علمی داروکده، نیز به عنوان یک بانک اطلاعاتی جامع با گردآوری مقالات متعدد سعی در افزایش آگاهی عمومی در زمینه های مختلف سلامت دارد. این مقاله هم به منظور ارائه مطالب علمی و رفع ابهام درباره مصرف همزمان آنتی بیوتیک و پروبیوتیک و صحیح ترین شیوه مصرف آن ها نگارش شده بود.

امید داریم این اطلاعات برای شما سودمند بوده باشد و در صورت هر گونه سوال یا پیشنهاد با تیم علمی ما در ارتباط باشید.