عوارض قرص ویتامین دی 50000

ویتامین دی، فراتر از یک ویتامین عمل می‌کند و به عنوان یک هورمون استروئیدی شناخته می‌شود. این ویتامین پس از متابولیسم در کبد به 25-هیدروکسی ویتامین دی و سپس در کلیه به شکل فعال خود (1و25-دی هیدروکسی ویتامین دی) تبدیل می‌گردد. سطوح سرمی 25-هیدروکسی ویتامین دی به عنوان بهترین شاخص وضعیت ذخیره ویتامین دی بدن در نظر گرفته می‌شود این ویتامین از طریق نور خورشید و برخی از مواد غذایی جذب می‌شود و نقشی اساسی در سلامت استخوان‌ها، عملکرد سیستم ایمنی و متابولیسم کلسیم دارد. قرص ویتامین دی ۵۰۰۰۰ واحد یک دوز درمانی است که برای اصلاح سریع کمبود تجویز می‌شود و نباید به عنوان یک مکمل روزانه یا بدون تجویز پزشک مصرف گردد. در این مقاله، به بررسی فواید، عوارض و خطرات مصرف ویتامین دی 50000 و نحوه مصرف آن خواهیم پرداخت.
 

آنچه در این مقاله خواهید خواند:

• ویتامین دی ۵۰۰۰۰ برای چی خوبه؟
• عوارض ویتامین دی 50000
• زمان مصرف قرص ویتامین دی 50000

مدت زمان تقریبی مطالعه: 5 دقیقه
 

ویتامین دی 50000 برای چی خوبه؟

ویتامین دی نقش‌های متعددی در بدن ایفا می‌کند و مصرف آن به میزان کافی برای حفظ سلامت ضروری است. برخی از مهم‌ترین فواید مصرف ویتامین دی 50000 عبارتند از:

- سلامت استخوان و پیشگیری از اختلالات اسکلتی

ویتامین دی جذب کلسیم را از روده افزایش داده و بازسازی استخوان‌ها را تسهیل می‌کند. در افراد دچار کمبود، مصرف دوزهایی مانند ۵۰,۰۰۰ واحد، سطوح ویتامین دی را بالا برده و در نتیجه خطر ابتلا به راشیتیسم (در کودکان)، استئومالاسی (در بزرگسالان) و پوکی استخوان را کاهش می‌دهد. همچنین در مطالعات مروری و متاآنالیزها، ارتباط معناداری بین سطوح پایین ویتامین دی و افزایش خطر شکستگی‌های غیرمهره‌ای، خصوصا در افراد مسن، تایید شده است.
 

- تنظیم پاسخ‌های ایمنی و کاهش خطر عفونت‌ها

گیرنده‌های ویتامین دی (VDR) در بسیاری از سلول‌های ایمنی (مانند لنفوسیت‌ها و ماکروفاژها) یافت می‌شوند. ویتامین دی به تنظیم پاسخ‌های التهابی، تولید پپتیدهای ضد میکروبی و کاهش فعالیت بیش از حد سیستم ایمنی در بیماری‌های خودایمنی کمک می‌کند. مطالعه ای که در سال 2020 در ژورنال Nutrients به چاپ رسید، نشان داد که اگرچه مصرف پیشگیرانه دوز بالای ویتامین دی توصیه نمی‌شود، اما جبران آن در افرادی که کمبود شدید داشتند توانست به بهبود عملکرد ایمنی کمک ‌کند.
 

- تنظیم متابولیسم و ارتباط با سندرم متابولیک

شواهد فزاینده‌ای نشان می‌دهند که کمبود ویتامین دی با اختلالات متابولیک مرتبط است، اگرچه دوز ۵۰,۰۰۰ مستقیماً برای درمان این شرایط تجویز نمی‌شود، اما جبران کمبود می‌تواند وضعیت کلی متابولیسم را بهبود بخشد.

حساسیت به انسولین و دیابت: ویتامین دی بر سلول‌های بتا پانکراس (تولید کننده انسولین) تأثیر می‌گذارد و می‌تواند حساسیت بافت‌ها به انسولین را بهبود بخشد. کمبود ویتامین دی اغلب در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ و مقاومت به انسولین مشاهده می‌شود.

فشار خون: نقش ویتامین دی در تنظیم سیستم رنین-آنژیوتانسین (سیستم هورمونی حیاتی برای تنظیم فشار خون و تعادل مایعات و الکترولیت‌ها در بدن) مطرح شده است و اصلاح کمبود ممکن است به تنظیم فشار خون بالا کمک کند.

چاقی: کمبود ویتامین دی در افراد چاق شیوع بیشتری دارد و جبران آن در کنار رژیم غذایی و فعالیت بدنی، می‌تواند پارامترهای متابولیک را بهتر کند.
 

- بیماری‌های خاص

بیماری‌های مزمن کلیوی و کبدی، دو مسیر اصلی متابولیسم ویتامین دی را مختل می‌کنند و در نتیجه، بیمار دچار کمبود شدید یا اختلال در فعال‌سازی ویتامین دی می‌شود، حتی اگر دوزهای معمول مکمل را دریافت کند. کبد محل اصلی تبدیل ویتامین D3 غیرفعال (کوله‌کلسیفرول) به ۲۵-هیدروکسی ویتامین دی است. آسیب شدید کبدی، توانایی بدن در تولید این فرم ذخیره‌ای را کاهش می‌دهد. در این بیماران، برای رسیدن به سطوح قابل قبول ویتامین دی، اغلب نیاز به دوزهای بسیار بالا مانند ۵۰,۰۰۰ یا حتی بالاتر به صورت هفتگی یا روزانه برای دوره‌های طولانی‌تر است.

کلیه محل تبدیل فرم ذخیره‌ای ویتامین دی به فرم فعال هورمونی آن، یعنی ۱،۲۵-دی‌هیدروکسی ویتامین دی یا کلسیتریول است. این فرآیند توسط آنزیم آلفا-1-هیدروکسیلاز انجام می‌شود. در بیماران مبتلا به بیماری مزمن کلیوی (CKD)، کلیه‌ها نمی‌توانند به اندازه کافی آنزیم آلفا-1-هیدروکسیلاز تولید کنند. این وضعیت منجر به سطوح بسیار پایین کلسیتریول می‌شود. در نتیجه این بیماران برای مدیریت متابولیسم کلسیم و استخوان، ممکن است به تجویز مستقیم کلسیتریول نیاز داشته باشند. با این حال، استفاده از ویتامین D3 با دوز بالا (مانند ۵۰,۰۰۰) نیز ممکن است در مراحل اولیه CKD یا برای پر کردن ذخایر، تجویز شود تا تبدیل آن توسط بافت‌های خارج کلیوی تسهیل گردد.
 

عوارض ویتامین دی 50000

کمبود ویتامین D از طریق مکمل‌یاری قابل جبران است. اما نکته مهم در این زمینه رعایت دوز مصرفی است. مصرف بیش از حد ویتامین دی 50000 می‌تواند به مسمومیت منجر شده و سلامت فرد را تهدید کند. 

بنابراین بهتر است دوز مورد نیاز و روش مصرف ویتامین دی توسط پزشک تعیین شود. از مهم‌ترین عوارض مصرف بیش از حد مکمل ویتامین دی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

غلظت بسیار بالای ویتامین دی با فعال‌سازی گیرنده‌های ویتامین دی، منجر به افزایش شدید جذب کلسیم از روده می‌شود. اگرچه به طور مستقیم کلسیم را از استخوان‌ها آزاد نمی‌کند، اما هایپرکلسمی حاصل از جذب روده‌ای، تعادل متابولیک را بر هم زده و می‌تواند بر فرآیندهای استخوانی اثر بگذارد. این فرآیند، عامل اصلی افزایش سطح کلسیم خون (هایپرکلسمی) است که باعث بروز مشکلاتی مانند حالت تهوع، استفراغ، کاهش اشتها، سردرد و حتی آسیب به کلیه‌ها می‌گردد. علائم مسمومیت اغلب ناشی از تأثیر هایپرکلسمی بر سیستم‌های مختلف بدن است.

علائم کلی افزایش کلسیم خون

• گوارشی: تهوع، استفراغ، بی‌اشتهایی (Anorexia) و یبوست، در موارد شدیدتر پانکراتیت.
• کلیوی: پلی‌اوری (تکرر ادرار) و پلی‌دیپسی (تشنگی شدید) به دلیل تأثیر کلسیم بر توانایی کلیه‌ها در تغلیظ ادرار.
• عصبی-روانی: خستگی، ضعف عضلانی، بی‌حالی، سردرد، و در موارد شدید، گیجی، روان‌پریشی و کما.
• قلبی-عروقی: فشار خون بالا و آریتمی قلبی (به دلیل تأثیر کلسیم بر عملکرد قلب).
   

عوارض بلندمدت و جدی

• آسیب کلیوی: هایپرکلسمی طولانی‌مدت منجر به رسوب کلسیم در بافت‌های کلیه (نفروکلسینوز) و کاهش عملکرد کلیه می‌شود که می‌تواند به نارسایی مزمن کلیوی بیانجامد.
• سنگ کلیه: دفع بیش از حد کلسیم از طریق ادرار (Hypercalciuria) خطر تشکیل سنگ‌های کلیوی اگزالات کلسیمی را افزایش می‌دهد.
• کلسیفیه شدن بافت‌های نرم: تجمع کلسیم در عروق خونی، ریه‌ها و قلب که خطر بیماری‌های قلبی-عروقی را افزایش می‌دهد.
   

عوارض قرص ویتامین دی 50000 برای کودکان

بر اساس دستورالعمل‌های بالینی، نیاز روزانه کودکان به ویتامین دی بسیار کمتر از دوز ۵۰۰۰۰ واحد بین‌المللی (IU) است. دوز توصیه شده برای اطفال زیر ۱۲ ماه، 400 IU در روز و برای کودکان بالای ۱۲ ماه، 600 IU در روز است. تجویز دوز ۵۰۰۰۰ IU، که یک دوز درمانی بالاست، برای کودکان خطرناک تلقی می‌گردد و صرفاً تحت نظارت دقیق پزشکی و در شرایط کمبود شدید استفاده می‌شود. مصرف غیرضروری یا طولانی‌مدت این دوز می‌تواند منجر به مسمومیت با ویتامین دی یا هایپرویتامینوز D شود. خطر اصلی مصرف دوز 50000 در کودکان، عبور سریع از آستانه سمیت است که می‌تواند منجر به مسمومیت حاد یا مزمن گردد.

مسمومیت حاد: ممکن است زمانی رخ دهد که دوز مصرفی در کودکان به 10,000 IU در روز برسد.

مسمومیت مزمن: مصرف دوزهای بالاتر از 4000 IU در روز به مدت چند هفته.

از آنجایی که دوز 50000 IU در روز به طور قابل ملاحظه‌ای بالاتر از آستانه سمیت مزمن است، تجویز هفتگی یا مکرر آن در کودکان بدون پایش دقیق آزمایشگاهی، خطر هایپرکلسمی و عوارض جدی کلیوی را به دنبال دارد. طبق گزارش‌ها، تجویز دوز 50000 IU در روز در اطفال برای مدتی طولانی‌تر از ۹ هفته، می‌تواند سطح سرمی ویتامین دی را افزایش دهد.

با توجه به دوزهای بسیار پایین‌تر مورد نیاز برای بهبود سلامت استخوان و عملکرد عضلانی در کودکان استفاده از دوز ۵۰۰۰۰ IU در کودکان، تنها در شرایطی که پزشک آن را تجویز کرده باشد و یا کمبود بسیار شدید وجود داشته باشد، مجاز است.
 

عوارض قرص ویتامین دی 50000 در بارداری

استفاده از دوز ۵۰۰۰۰ IU ویتامین دی در دوران بارداری باید با احتیاط فراوان و تنها در موارد ضروری تحت نظر پزشک صورت گیرد. خطرات مصرف دوز بالای ویتامین دی در بارداری شامل موارد زیر می‌باشد:

- هایپرکلسمی در مادر: مهم‌ترین و جدی‌ترین خطر مصرف دوزهای بسیار بالا در بارداری، ایجاد هایپرکلسمی در مادر است. این وضعیت می‌تواند علائمی مانند تهوع، استفراغ، سنگ کلیه و حتی نارسایی کلیوی موقت یا دائم در مادر ایجاد کند.

- عوارض جنینی مرتبط با هایپرکلسمی مادر: هایپرکلسمی مادر می‌تواند به جنین منتقل شده و موجب عوارض قلبی-عروقی جدی شود. مصرف بیش از حد ویتامین دی و هایپرکلسمی مادر در طول بارداری می‌تواند با خطر بروز بیماری Supravalvular Aortic Stenosis (SVAS) در نوزاد مرتبط باشد.

- کلسینوز عروقی: هایپرکلسمی می‌تواند منجر به رسوب کلسیم در بافت‌های نرم و عروق جنین شود.

تجویز دوز ۵۰۰۰۰ IU ممکن است در زنانی که دچار کمبود شدید ویتامین دی هستند، برای رساندن سریع سطح سرمی به حد مطلوب استفاده شود. مصرف خودسرانه، طولانی‌مدت یا غیرضروری این دوز بدون نظر و تجویز پزشک توصیه نمی‌گردد.
 

زمان مصرف قرص ویتامین دی 50000

ویتامین D3 (کوله‌کلسیفرول) یک ترکیب محلول در چربی است. پس از مصرف دوز ۵۰۰۰۰ IU، جذب آن از روده باریک به کمک املاح صفراوی صورت می‌گیرد. به همین دلیل، مصرف همراه با غذاهای چرب، جذب آن را به حداکثر می‌رساند. این جذب به سیستم لنفاوی منتقل شده و سپس وارد جریان خون می‌شود. بنابراین، توصیه می‌شود قرص را همراه با ناهار یا شام مصرف کنید.
 

نحوه مصرف قرص ویتامین دی 50000 برای لاغری

هیچ مدرک قاطعی مبنی بر اینکه دوز ۵۰۰۰۰ IU به تنهایی عامل کاهش وزن است، وجود ندارد. کمبود ویتامین دی در افراد چاق شیوع بیشتری دارد و جبران این کمبود با دوز مناسب ممکن است در این زمینه کمک کننده باشد.

بافت چربی (آدیپوز) یک محل ذخیره عمده برای ویتامین دی است. در افراد چاق، حجم بیشتری از ویتامین دی در این بافت به دام افتاده و در دسترس جریان خون قرار نمی‌گیرد و در نتیجه به کبد منتقل نشده و فرم فعال آن در دسترس قرار نمی‌گیرد. چاقی خود یک وضعیت التهابی به شمار می‌رود و کمبود ویتامین دی نیز به طور مستقل با افزایش نشانگرهای التهابی در بدن مرتبط است. این چرخه معیوب التهابی، می‌تواند به طور همزمان به مقاومت به انسولین و اختلال در متابولیسم چربی‌ها دامن بزند. بنابراین، اصلاح کمبود ویتامین دی در این افراد، علاوه بر پر کردن ذخایر، می‌تواند با کاهش التهاب، به بهبود وضعیت متابولیک کلی بدن کمک کند. در مطالعات بالینی، بهبود وضعیت ویتامین دی در افراد چاق با دوزهای مناسب، که ممکن است شامل دوز ۵۰۰۰۰ IU باشد، با مکانیسم‌های زیر به بهبود پارامترهای متابولیک کمک می‌کند:

بهبود حساسیت به انسولین: ویتامین دی از طریق گیرنده‌های خود در سلول‌های بتا پانکراس تأثیر می‌گذارد. اصلاح کمبود می‌تواند مقاومت به انسولین را کاهش دهد، که خود عاملی کلیدی در انباشت چربی احشایی است.

تنظیم لیپوژنز: برخی شواهد نشان می‌دهند که ویتامین دی می‌تواند بر بیان ژن‌های مرتبط با ذخیره و تشکیل چربی (لیپوژنز) در سلول‌های چربی تأثیر بگذارد.

تنظیم هورمون گرسنگی: ویتامین دی ممکن است بر ترشح لپتین (هورمون سیری) و گرلین (هورمون گرسنگی) تأثیر بگذارد و در نتیجه به تنظیم اشتها کمک کند.

مطالعه ای که در مجله Clinical Nutrition به چاپ رسید، نشان داد که مکمل‌یاری با ویتامین دی در کنار یک رژیم غذایی کم کالری، می‌تواند اثرات مثبتی بر کاهش شاخص توده بدنی (BMI) و دور کمر داشته باشد، اما این اثرات معمولاً در افرادی مشاهده شد که از ابتدا دچار کمبود بودند.

برای کسب اطلاعات بیشتر در ارتباط با تاثیر ویتامین دی بر لاغری می‌توانید به مقاله "آیا ویتامین دی به کاهش وزن کمک می کند؟" مراجعه نمایید.
 

قرص ویتامین دی 50000 را چند روز یکبار بخوریم؟

در پاسخ به سوال رایج "ویتامین دی 50000 را چند روز یکبار بخوریم؟" دستورالعمل‌های بالینی انجمن غدد درون‌ریز (Endocrine Society Clinical Practice Guideline) و سایر نهادهای تخصصی، دوز ۵۰,۰۰۰ IU را به عنوان یک دوز درمانی برای استفاده کوتاه‌مدت تعریف می‌کنند (در کمبودهای شدید معمولاً هفته‌ای یک عدد ویتامین دی 50000 به مدت ۸ تا ۱۲ هفته تجویز می‌شود). پس از اتمام دوره درمانی، لازم است سطح 25 هیدروکسی ویتامین دی مجدداً اندازه‌گیری شده و مقدار دوز آن به دوز نگهدارنده (معمولاً 1000 تا 5000 IU در روز) کاهش یابد تا از مسمومیت جلوگیری شود.
 

سخن پایانی

در مجموع، قرص ویتامین دی ۵۰۰۰۰ واحد یک دوز درمانی برای جبران کمبود شدید است، اما مصرف آن باید کاملاً هدفمند و تحت نظر پزشک انجام شود. استفاده خودسرانه یا طولانی‌مدت این دوز می‌تواند با خطر مسمومیت و عوارض جدی همراه باشد. تعادل، پایش آزمایشگاهی و انتخاب دوز مناسب، کلید بهره‌مندی ایمن از فواید ویتامین دی است.

داروخانه آنلاین داروکده به‌عنوان یکی از مراجع معتبر فروش اینترنتی مکمل‌ها در کشور، امکان تهیه انواع مکمل‌های ویتامین دی با دوزهای مختلف را در بستری امن و قابل اعتماد فراهم کرده است. در صورت نیاز به مصرف مکمل‌هایی مانند ویتامین دی ۵۰۰۰۰ واحد، می‌توانید با بهره‌گیری از مشاوره داروسازان داروکده، محصول مناسب را بر اساس شرایط جسمی و نتایج آزمایشگاهی خود انتخاب کنید.

همچنین مجله داروکده با ارائه مطالب علمی، کاربردی و به‌روز در حوزه سلامت و تغذیه، به عنوان مرجعی قابل اتکا برای ارتقای دانش عمومی عمل می‌کند. از شما دعوت می‌شود تجربیات و دیدگاه‌های خود را با این مجموعه به اشتراک بگذارید تا سایر مخاطبان نیز از آن بهره‌مند شوند.
 

:References

Oberhelman S., Thacher T.D. In: Handbook of Vitamin D in Human Health: Vitamin D Deficiency in the 21st Century: An Overview. Watson R.R., editor. Volume 4. Wageningen Academic Publishers; Wageningen, The Netherlands: 2013. Human Health Handbooks

Rajakumar K., Moore C.G., Khalid A.T., Vallejo A.N., Virji M.A., Holick M.F., Greenspan S.L., Arslanian S., Reis S.E. Effect of Vitamin D3 Supplementation on Vascular and Metabolic Health of Vitamin D-Deficient Overweight and Obese Children: A Randomized Clinical Trial. Am. J. Clin. Nutr. 2020;111:757–768

Steenhoff A.P., Schall J.I., Samuel J., Seme B., Marape M., Ratshaa B., Goercke I., Tolle M., Nnyepi M.S., Mazhani L., et al. Vitamin D3 supplementation in Batswana children and adults with HIV: A Pilot Double Blind Randomized Controlled Trial. PLoS ONE. 2015;10:e0117123

Dougherty K.A., Schall J.I., Bertolaso C., Smith-Whitley K., Stallings V.A. Vitamin D supplementation improves health-related quality of life and physical performance in children with sickle cell disease and in healthy children. J. Pediatr. Health Care. 2020;34:424–434

Holick MF, Binkley NC, Bischoff-Ferrari HA, Gordon CM, Hanley DA, Heaney RP, Murad MH, Weaver CM. Evaluation, treatment, and prevention of vitamin D deficiency: an Endocrine Society clinical practice guideline. The Journal of clinical endocrinology & metabolism. 2011 Jul 1;96(7):1911-30

Karacan Küçükali G, Keskin M, Savaş Erdeve Ş, Çetinkaya S. Perinatal outcomes of high-dose vitamin D administration in the last trimester. Turk J Obstet Gynecol. 2021 Jun 2;18(2):159-162

Grant WB, Lahore H, McDonnell SL, Baggerly CA, French CB, Aliano JL, Bhattoa HP. Evidence that vitamin D supplementation could reduce risk of influenza and COVID-19 infections and deaths. Nutrients. 2020 Apr;12(4):988

Bischoff-Ferrari HA, Willett WC, Wong JB, Stuck AE, Staehelin HB, Orav EJ, Thoma A, Kiel DP, Henschkowski J. Prevention of nonvertebral fractures with oral vitamin D and dose dependency: a meta-analysis of randomized controlled trials. Archives of internal medicine. 2009 Mar 23;169(6):551-61

McCullough PJ, Lehrer DS, Amend J. Daily oral dosing of vitamin D3 using 5000 TO 50,000 international units a day in long-term hospitalized patients: Insights from a seven year experience. J Steroid Biochem Mol Biol. 2019 May;189:228-239

Asif A, Farooq N. Vitamin D Toxicity. [Updated 2023 May 24]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing