آیا ویتامین دی به کاهش وزن کمک می کند؟

ویتامین D3 برای لاغری خوبه؟ کاهش وزن و کنترل متابولیسم از پیچیده‌ترین فرایندهای فیزیولوژیکی بدن انسان است که تحت تأثیر شبکه‌ای از عوامل هورمونی، عصبی و تغذیه‌ای قرار دارد. در سال‌های اخیر، نقش ریزمغذی‌ها به‌ویژه ویتامین‌ها و مواد معدنی در تنظیم وزن بیش از پیش مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است.

ویتامین D به عنوان یکی از ترکیبات حیاتی در عملکرد متابولیک، حساسیت انسولین و تعادل انرژی شناخته می‌شود. ما در این مقاله، با رویکردی علمی و مبتنی بر شواهد، مسیرهای اصلی دخیل در ارتباط ویتامین دی با لاغری را به صورت کامل شرح می دهیم.
 

آنچه در این مقاله خواهید خواند:

• بهترین ویتامین ها برای لاغری
• فواید ویتامین دی برای لاغری
• لاغری با قرص ویتامین دی
• طریقه مصرف ویتامین D3 برای لاغری

مدت زمان تقریبی مطالعه: 5 دقیقه
 

بهترین ویتامین ها برای لاغری

کاهش وزن نتیجه یک فرایند پیچیده متابولیک است که در آن تعادل میان انرژی دریافتی و مصرفی به سمت کسری کالری سوق داده می‌شود. این فرآیند شامل مجموعه ای از مسیرهای بیوشیمیایی در بدن است که هر یک تحت کنترل شبکه‌ای از عوامل عصبی، هورمونی و تغذیه‌ای قرار دارند.

- کاهش اشتها و تنظیم سیری

تمایل به دریافت غذا از طریق تعدیل فعالیت مرکز هیپوتالاموس در مغز و تغییر سطوح انتقال دهنده های عصبی مانند دوپامین، سروتونین و نورآدرنالین رخ می‌دهد. هر عاملی که بتواند هورمون لپتین و پاسخ سیری را تقویت یا ترشح هورمون گرسنگی مانند گرلین را مهار کند، به کاهش دریافت انرژی کمک خواهد کرد.

در این میان، برخی ویتامین‌ها، به‌ویژه ویتامین‌های گروه ب و ویتامین د3 از طریق تأثیر بر مسیرهای عصبی و گیرنده‌های لپتین در این تنظیم نقش دارند.
 

- کاهش تمایل به دریافت کربوهیدرات ها

میل به مصرف کربوهیدرات‌ها ارتباط نزدیکی با وضعیت متابولیک و سطح قند خون دارد. هنگامی که حساسیت به انسولین کاهش می‌یابد، افت سریع گلوکز پس از وعده غذایی موجب افزایش تمایل به مصرف مجدد کربوهیدرات می‌شود. ریزمغذی‌هایی نظیر کروم، منیزیم و ویتامین د3 می‌توانند از طریق بهبود عملکرد گیرنده‌های انسولینی و کاهش نوسانات گلوکز، به تعادل اشتها و کنترل تمایل به قند کمک کنند.
 

- افزایش چربی سوزی

چربی‌سوزی نتیجه فعال‌سازی مسیرهای لیپولیتیک در بافت چربی و اکسیداسیون اسیدهای چرب در میتوکندری بوده و تحت تأثیر هورمون‌ها قرار دارد. برخی ریزمغذی‌ها نظیر ویتامین C و یا ویتامین‌های B2 و B3 در انتقال و اکسیداسیون چربی‌ها نقش مستقیم دارند.
 

- افزایش نرخ متابولیک پایه

افزایش متابولیسم پایه به معنی بالا رفتن مصرف انرژی حتی در حالت استراحت است. این امر به عملکرد بهینه میتوکندری، تولید ATP و فعالیت غدد تیروئید وابسته است. ویتامین‌های ب، ید، آهن و منیزیم در تنظیم این مسیرها نقش کوفاکتوری حیاتی دارند. همچنین ویتامین D3 با اثر بر بیان ژن‌های مربوط به میتوکندری، می‌تواند به بهبود بهره‌وری متابولیک کمک کند.

بر این اساس، می توان ادعا کرد که ویتامین‌ها و مواد معدنی با ایفای نقش در مسیرهای بیوشیمیایی کلیدی، نه تنها در تولید انرژی بلکه در تنظیم اشتها، حساسیت به انسولین و عملکرد غدد درون‌ریز نقش حیاتی دارند.
 

فواید ویتامین دی برای لاغری

ویتامین دی به عنوان یکی از ویتامین های محلول در چربی فواید شناخته شده ای برای سلامت استخوان ها، دندان ها و سیستم ایمنی دارد. هر چند نقش هورمونی ویتامین د3 در بدن نشان می دهد که تنها یک ویتامین ساده نیست، بلکه از نظر عملکردی مانند یک هورمون استروئیدی عمل می‌کند.

دکتر کوشا شهیدی در ویدیو همه چیز درباره ویتامین D، توضیحات جامع و کاربردی پیرامون این ویتامین ارائه می دهد.
 

گیرنده‌های ویتامین دی در بسیاری از بافت‌ها شامل عضلات اسکلتی، بافت چربی، پانکراس، مغز و هیپوتالاموس وجود دارد که نشان می دهد ویتامین D فراتر از تنظیم کلسیم و استخوان، در کنترل متابولیسم انرژی نقش دارد.

تحقیقات نشان می دهند که ویتامین د3 می تواند در سلامت متابولیک بدن شرکت داشته و به طور غیر مستقیم در کنترل وزن هم شرکت کند. برخی از مهم ترین مسیرهایی که نشان دهنده ارتباط ویتامین دی و لاغری است در این جا آورده شده:
 

بهبود حساسیت به انسولین و تنظیم متابولیسم گلوکز

ویتامین د3 از طریق تنظیم بیان گیرنده انسولین و افزایش فسفوریلاسیون آن در سلول‌های عضلانی و چربی، باعث بهبود حساسیت انسولین می‌شود.

همچنین، با افزایش ورود کلسیم به سلول‌های بتای پانکراس، ترشح انسولین را تسهیل می‌کند. این عملکرد به کاهش نوسانات قند خون و مهار میل به مصرف کربوهیدرات‌ها منجر می‌شود که عاملی کلیدی در کنترل وزن و پیشگیری از پرخوری است.
 

تعدیل عملکرد سلول های چربی

گیرنده ویتامین  د3 در سلول های چربی یا آدیپوسیت‌ها فعال شده و بیان ژن‌های مرتبط با ساخت و تجزیه چربی را تنظیم می‌کند. مطالعات سلولی نشان داده‌اند که حضور کافی ویتامین D می‌تواند بیان ژن PPAR-γ (عامل تمایز چربی) را مهار کرده و تمایل سلول‌های بنیادی به تمایز به سلول چربی را کاهش دهد. بدین ترتیب، ویتامین دی ممکن است از تشکیل چربی جدید جلوگیری کند.
 

افزایش ترموژنز و مصرف انرژی

ویتامین D از طریق تعامل با مسیرهایی در میتوکندری، می‌تواند مصرف انرژی را بدون افزایش تولید ATP (یعنی از طریق گرمازایی) افزایش دهد. فعال‌سازی UCP1 در بافت چربی قهوه‌ای یکی از مسیرهای کلیدی در افزایش سوخت‌وساز پایه است.
 

اثر بر هورمون‌های تنظیم‌کننده اشتها

ویتامین دی از طریق اثر بر گیرنده‌های VDR در هیپوتالاموس، بر تنظیم لپتین و گرلین اثرگذار است. سطح کافی ویتامین د3 با افزایش حساسیت گیرنده‌های لپتین و کاهش ترشح گرلین منجر به کاهش اشتها و دریافت کالری می‌شود.
 

کاهش التهاب مزمن در چاقی

چاقی معمولاً با یک التهاب مزمن در بافت چربی همراه است. ویتامین D با کاهش تولید سایتوکاین‌های التهابی نظیر TNF-α و IL-6  و افزایش سایتوکاین‌های ضدالتهابی، موجب بهبود محیط متابولیک سلولی و افزایش حساسیت انسولین می‌شود.

بر اساس آنچه گفته شد، می توان گفت که ویتامین دی برای لاغری خوب است و خلاصه ای از فواید ویتامین برای کاهش وزن عبارتند از:

• بهبود ترکیب بدن از طریق کمک به کاهش توده چربی احشایی و حفظ توده عضلانی در طی کاهش وزن.
• افزایش انرژی و کاهش خستگی متابولیک از طریق بهبود عملکرد میتوکندری.
• مهار ذخیره چربی جدید از راه تنظیم بیان ژن‌های چربی‌ساز.
• بهبود خلق‌وخو و کنترل اشتها به وسیله تنظیم سروتونین و دوپامین در مغز.
• افزایش پاسخ به ورزش؛ به این معنی که افراد با سطح مناسب ویتامین D در بدن، پاسخ متابولیکی بهتری به فعالیت فیزیکی دارند.
   

لاغری با قرص ویتامین دی

با ویتامین D چربی بسوزانید! در سال‌های اخیر، برخی تبلیغات تجاری مکمل‌های ویتامین دی را به عنوان قرص چربی سوز معرفی کرده‌اند؛ اما از دیدگاه علمی، چنین ادعایی فاقد پشتوانه تجربی مستقیم است.

بنابراین علیرغم نقش ویتامین د3 در مسیرهای تنظیم کننده وزن، ویتامین D به‌خودی‌خود سبب چربی‌سوزی یا کاهش وزن سریع نمی‌شود، بلکه تنها در صورت وجود کمبود، بهبود عملکرد متابولیک و افزایش پاسخ بدن به رژیم و ورزش را تسهیل می‌کند.

پس، این ویتامین نه مسیر لیپولیز را به‌طور مستقیم فعال می‌کند، نه موجب مهار اشتها به شیوه داروهای شیمیایی می‌شود و مصرف قرص ویتامین دی برای لاغری نادرست است و باید آن را عامل کمکی برای بهینه‌سازی متابولیسم و تعادل هورمونی در روند کنترل وزن دانست.
 

قرص ویتامین دی برای لاغری

ویتامین D برخلاف اغلب ویتامین‌ها در منابع غذایی بسیار محدودی یافت می‌شود. تنها چند ماده غذایی به‌طور طبیعی حاوی مقادیری از آن هستند، از جمله، ماهی‌های چرب مانند سالمون، ساردین، تن، روغن کبد ماهی ، زرده تخم‌مرغ و تا حدودی قارچ‌هایی که در معرض نور UV رشد کرده‌اند.
 

حتی با مصرف منظم این خوراکی‌ها، دریافت روزانه ویتامین D معمولاً از ۱۰۰ تا ۲۰۰ واحد بین‌المللی (IU) فراتر نمی‌رود، در حالی که نیاز بدن در بزرگسالان حدود ۶۰۰ تا ۸۰۰ IU و در صورت کمبود، تا ۲۰۰۰ IU یا بیشتر است. به همین دلیل، کمبود این ویتامین در جمعیت عمومی، حتی در کشورهایی با تنوع غذایی مناسب، شایع است.

از سویی، منبع اصلی سنتز ویتامین D در بدن، تابش نور فرابنفش نوع B بر پوست است که منجر به تبدیل ۷-دهیدروکلسترول به کوله کلسیفرول یا همان ویتامین D3 می شود. با این حال، عوامل متعددی سبب می گردند این مسیر طبیعی در بسیاری از افراد ناکافی باشد:

• زندگی شهری و کمبود تماس مستقیم با آفتاب.
• استفاده گسترده از ضدآفتاب‌ها که جذب UVB را تقریباً ۹۰٪ کاهش می‌دهد.
• فصول سرد، عرض جغرافیایی بالا و آلودگی هوا که شدت تابش UVB را کم می‌کند.
• رنگدانه ملانین بالا در پوست که نفوذ پرتو UVB را محدود می‌سازد.

به همین علت، در شرایطی که دریافت از غذا و نور خورشید ناکافی است، مصرف منظم مکمل ویتامین D₃ بهترین و علمی‌ترین روش برای حفظ سطح فیزیولوژیک این ویتامین محسوب می‌شود.
 

طریقه مصرف ویتامین D3 برای لاغری

بهترین زمان مصرف ویتامین دی برای لاغری تفاوتی به مصرف آن برای اهداف دیگر ندارد و آن چه باید توجه داشت این است که ویتامین D یک ویتامین محلول در چربی است؛ بنابراین برای جذب بهینه باید همراه با وعده‌ حاوی چربی سالم (مثل روغن زیتون، تخم‌مرغ یا آووکادو) باشد.

مطالعات نشان داده‌اند که مصرف ویتامین د3 همراه با وعده های غذایی اصلی (به‌ویژه ناهار یا شام) باعث افزایش جذب تا دو برابر نسبت به حالت ناشتا می‌شود.

از نظر ریتم بیولوژیکی، مصرف آن در صبح یا ظهر توصیه می‌شود، زیرا مصرف شبانه ممکن است به علت اثرات تنظیم‌کننده ویتامین دی بر ملاتونین، در برخی افراد با اختلال جزئی در خواب مرتبط باشد.
 

میزان مصرف ویتامین دی برای لاغری

میزان نیاز روزانه به ویتامین دی بسته به سن، وزن و سطح سرمی آن متفاوت است.

یک نکته قابل توجه در مطالعات این است که با افزایش توده چربی بدن، بخشی از ویتامین D در بافت چربی ذخیره و از دسترس بیولوژیک خارج می‌شود، بنابراین افراد دارای اضافه‌وزن معمولاً به دوزهای بالاتر نیاز دارند تا سطح خونی مناسبی حفظ شود.

هر چند افزایش دوز مصرفی چه به صورت روزانه و چه ماهانه، می بایست زیر نظر متخصص تغذیه یا پزشک صورت گیرد تا از بروز تجمع و مسمومیت ویتامینی به علت ماهیت محلول در چربی ویتامین د3 جلوگیری شود.

در این زمینه و برای کسب اطلاعات بیشتر می توانید مقاله ویتامین دی 50000 را چند روز یکبار بخوریم، در مجله علمی داروکده مطالعه نمایید.

افرادی که بیماری‌های خاص مانند سنگ کلیه، سارکوئیدوز، نارسایی کلیوی یا پرکاری پاراتیروئید دارند، باید مصرف مکمل ویتامین D را تنها تحت نظر پزشک انجام دهند. همچنین بهتر است سطح سرمی ویتامین د3 هر ۶ ماه یک‌بار اندازه‌گیری شود تا دوز مناسب بر اساس نتیجه آزمایش تنظیم گردد و از کمبود ویتامین دی و عوارض آن بر استخوان ها، سیستم ایمنی و تنظیم متابولیک و وزن بدن جلوگیری گردد.
 

کلام آخر

در نهایت، با وجودی که ویتامین د3 را نمی توان یک داروی لاغری یا چربی‌سوز در نظر گرفت، اما مصرف ویتامین دی برای لاغری با توجه به نقش بنیادینی که در ایجاد بستر متابولیکی سالم برای کاهش وزن پایدار ایفا می‌کند، قابل چشم پوشی نیست.

دریافت کافی این ویتامین از طریق نور خورشید، رژیم غذایی یا خرید مکمل ویتامین د3 با با جلوگیری از کمبود آن در بدن، به کاهش وزن کمک می کند.

داروخانه آنلاین داروکده که متشکل از جمع فعال متخصصان داروسازی و کارشناسان ارشد تغذیه است، به شما این فرصت را می دهد که شرایط خود را طی تماس های تلفنی رایگان با تیم علمی ما در میان گذاشته و بهترین مشاوره ها را متناسب با نیاز خود دریافت نمایید.

ضمن اینکه، چنانچه در مسیر کاهش وزن حرکت می کنید، می توانید در کنار دریافت کافی ویتامین ها نظیر ویتامین د3، از مکمل های کاهش وزن به منظور دستیابی سریع تر به هدف خود کمک بگیرید که در تنوع گسترده ای در داروخانه اینترنتی داروکده عرضه می شود.

در نهایت، امید داریم اطلاعات گردآوری شده در این مقاله از مجله علمی داروکده برای شما مفید بوده باشد و می توانید در همین راستا سوالات و نظرات ارزشمند خود را با ما به اشتراک بگذارید.