چرا آهن بیس‌گلیسینات بهتر است؟ نقد و بررسی قرص ویتا فرو

کمبود آهن یکی از شایع‌ترین اختلالات تغذیه‌ای در جهان است که به ویژه در زنان سنین باروری، نوجوانان در دوره رشد و گروه‌های در معرض خطر، پیامدهای گسترده‌ای بر سلامت عمومی و عملکرد روزانه دارد.

در این میان، انتخاب فرم مناسب آهن در مکمل‌ها نه تنها بر جذب و اثرگذاری آن، بلکه بر تحمل گوارشی و تداوم مصرف نیز تأثیر مستقیم دارد.

در این مقاله، به بررسی علمی آهن بیس‌گلیسینات و فواید آن نسبت به سایر فرم‌های رایج آهن پرداخته و قرص ویتا فرو نیچرز پلنتی را به عنوان یک مکمل پیشرفته، ایمن و هدفمند برای پیشگیری و درمان کم‌خونی ناشی از فقر آهن معرفی می‌کنیم.

فهرست مطالب

• آهن بیس گلیسینات چیست؟
• فواید آهن به شکل فروس بیس گلیسینات
• قرص ویتا فرو؛ قرص آهن بدون عوارض گوارشی
• بهترین روش مصرف قرص آهن

مدت زمان تقریبی مطالعه: 4 دقیقه

آهن بیس گلیسینات چیست؟

آهن یک عنصر معدنی ضروری است که در ساختار بدن انسان نقش حیاتی دارد. این عنصر بیشتر به‌عنوان جزء مرکزی گروه «هِم» در هموگلوبین و میوگلوبین شناخته می‌شود؛ مولکول‌هایی که به‌ترتیب مسئول انتقال و ذخیره‌ اکسیژن هستند.

افزون بر این، آهن کوفاکتور بسیاری از آنزیم‌های کلیدی در مسیرهای مختلف متابولیکی است و در متابولیسم انرژی، سنتز DNA، تقسیم سلولی و عملکرد سیستم ایمنی حضور مستقیم دارد. از آن جایی که بدن انسان فاقد مسیر فعال دفع آهن است، بنابراین جذب و تنظیم آن تحت کنترل دقیق فیزیولوژیک انجام می‌شود.

مکمل یاری با آهن یکی از پر طرفدارترین و ضروری ترین اقدامات در گروه های مختلف به ویژه بانوان سنین باروری، نوجوانان سنین رشد و سایر گروه های در معرض کمبود آن می باشد.

گروه های مختلف مکمل های خوراکی آهن در تنوع بالایی وجود دارد که تفاوت آن‌ها عمدتاً به نوع نمک یا کمپلکس شیمیایی آهن برمی‌گردد. احتمالا می دانید که رایج‌ترین اشکال آهن به صورت فروس سولفات، فومارات، گلوکونات و... است که همگی در دسته‌ «نمک‌های آهن غیرهِم» قرار می‌گیرند.

اما سال های اخیر در کنار این‌ها، فرم‌های جدیدتر و پیشرفته‌تر از آهن شلاته شده نیز توسعه یافته‌اند که هدف آن‌ها بهبود پایداری شیمیایی آهن، افزایش فراهمی زیستی، جذب گوارشی بهتر و کاهش مشکلات گوارشی است.

آهن بیس‌گلیسینات یا Ferrous Bysglycinate یکی از شناخته‌شده‌ترین اشکال آهن شلاته است. از نظر شیمیایی، این ترکیب حاصل اتصال یک یون آهن دوظرفیتی (Fe²⁺) یا فروس، به دو مولکول اسیدآمینه‌ گلیسین است.

این پیوند، یک ساختار حلقوی نسبتاً پایدار ایجاد می‌کند که در آن آهن به‌صورت آزاد و یونی در محیط قرار ندارد، بلکه در قالب یک کمپلکس آلی محافظت‌شده حمل می‌شود.

نکته‌ مهم در مورد آهن بیس‌گلیسینات، ماهیت شلاته بودن آن است که باعث می‌شود آهن کمتر درگیر واکنش‌های ناخواسته و تداخل جذب با سایر ترکیبات رژیم غذایی مانند فیتات‌ها، پلی‌فنول‌ها یا کلسیم شود، پایداری نسبی در دستگاه گوارش دارد و تا حد زیادی به شکل کمپلکس دست‌نخورده باقی می‌ماند.

همین ویژگی، آهن بیس‌گلیسینات را از بسیاری از فرم‌های سنتی آهن متمایز می‌کند و آن را به یک گزینه‌ ویژه در طراحی مکمل‌های غذایی تبدیل کرده است.

فواید آهن به شکل فروس بیس گلیسینات

فواید آهن در یک نگاه کلی شامل مواردی نظیر تولید طبیعی هموگلوبین، انتقال مؤثر اکسیژن به بافت‌ها، عملکرد مناسب عضلات، حفظ متابولیسم طبیعی انرژی و فعالیت صحیح بسیاری از آنزیم‌های وابسته به اکسیداسیون ضروری ... می شود.

آهن همچنین در تکامل شناختی، تمرکز ذهنی، تنظیم پاسخ ایمنی و رشد سلولی نقش دارد و نیاز آن در دوره‌هایی مانند بارداری، شیردهی، رشد سریع و فعالیت بدنی شدید افزایش می‌یابد.

علائم کمبود آهن زمانی بروز می کند که دریافت، جذب یا ذخایر آهن پاسخگوی نیازهای بدن نباشد. شایع‌ترین پیامد آن کم‌خونی فقر آهن است که با کاهش هموگلوبین و ظرفیت حمل اکسیژن همراه می‌شود. از نظر بالینی، این وضعیت می‌تواند با خستگی مزمن، ضعف عمومی، کاهش تحمل فعالیت، رنگ‌پریدگی، تنگی نفس، سردرد و اختلال تمرکز همراه باشد.

در موارد شدیدتر یا طولانی‌مدت، کمبود آهن می‌تواند بر سیستم ایمنی اثر منفی بگذارد، خطر عفونت‌ها را افزایش دهد و در کودکان باعث اختلال رشد و تکامل عصبی شود. در زنان باردار نیز فقر آهن با پیامدهایی مانند زایمان زودرس و وزن کم نوزاد ارتباط دارد.

در ادامه به طور اختصاصی فواید آهن بیس گلیسینات را بررسی می کنیم:

1. فراهمی زیستی و جذب بالا

فروس بیس‌گلیسینات به دلیل شلاته بودن با دو مولکول گلیسین، در برابر مهارکننده‌های رایج جذب آهن مانند فیتات‌ها، اگزالات‌ها و پلی‌فنول‌ها مقاومت بیشتری نشان می‌دهد.

این ساختار شیمیایی پایدار مانع از آزاد شدن یون آهن در لومن روده می‌شود و احتمال تشکیل ترکیبات نامحلول را کاهش می‌دهد. در نتیجه، بخش بزرگ‌تری از آهن مصرف‌شده قابلیت عبور از سد اپیتلیوم روده و ورود به گردش خون را پیدا می‌کند.

2. پایداری شیمیایی در دستگاه گوارش

یکی از مزایای مهم فروس بیس‌گلیسینات، حفظ ساختار کمپلکس در دامنه وسیعی از pH معده و روده است. در حالی که بسیاری از نمک‌های آهن در شرایط اسیدی یا قلیایی دچار تغییر شکل یا اکسیداسیون می‌شوند، این فرم آهن ثبات بیشتری دارد. چنین پایداری‌ باعث می‌شود آهن تا زمان جذب به شکل قابل استفاده باقی بماند و افت کارایی مکمل به حداقل برسد.

3. جذب قابل‌پیش‌بینی و مستقل‌ از رژیم غذایی

ساختار شلاته آهن بیس‌گلیسینات باعث کاهش وابستگی فرآیند جذب به ترکیب وعده غذایی می‌شود. برخلاف نمک‌های آهن که جذب آن‌ها به‌شدت تحت تأثیر همزمانی مصرف با غذا، کلسیم یا فیبر قرار می‌گیرد، این فرم آهن رفتار جذب یکنواخت‌تری دارد. این ویژگی به‌ویژه در برنامه‌های مکمل‌یاری بالینی اهمیت دارد، زیرا دوز مؤثر با نوسان کمتری به بدن می‌رسد.

4. تحمل‌پذیری بهتر گوارشی

از آن‌جا که آهن در فروس بیس‌گلیسینات به‌صورت یون آزاد در تماس مستقیم با مخاط دستگاه گوارش قرار ندارد، تحریک موضعی بافت روده کاهش می‌یابد. این موضوع به تحمل بهتر مکمل از نظر گوارشی منجر می‌شود و امکان مصرف منظم آن را در افراد حساس فراهم می‌کند.

5. مسیرهای جذب متفاوت و کارآمدتر

شواهد زیست‌شناختی نشان می‌دهند که فروس بیس‌گلیسینات می‌تواند علاوه بر ناقل‌های کلاسیک آهن غیرهِم، از مسیرهای مرتبط با جذب دی‌پپتیدها و اسیدهای آمینه نیز وارد سلول‌های روده شود. این رفتار دوگانه، به‌ویژه در شرایطی که مسیرهای معمول جذب آهن دچار محدودیت هستند، موجب افزایش کارایی جذب می‌شود.

قرص ویتا فرو؛ قرص آهن بدون عوارض گوارشی

کپسول ویتا فرو نیچرز پلنتی، یک مکمل آهن بیس گلیسینات است که توسط شرکت افق تدبیر سلامت در بسته بندی های 30 و 60 عددی به بازار عرضه شده است.

ویتا فرو، در هر کپسول آهسته رهش خود 45 میلی گرم آهن المنتال فراهم می کند که می تواند در پیشگیری و بهبود کم خونی ناشی از فقر آهن کمک کننده باشد.

هر چند، فرمولاسیون پیشرفته قرص ویتا فرو تنها به وجود آهن بسنده نکرده است و به منظور کمک به جذب بهتر این ماده معدنی و عملکرد آن در راستای خون سازی، ریزمغذی های ضروری در این زمینه را هم با دوزهای مطلوب و کاربردی اضافه کرده است که عبارتند از:

• 100 میلی گرم ویتامین سی
• 12 میلی گرم زینک به فرم گلوکونات
• 500 میکروگرم فولیک اسید یا ویتامین ب9
• 10 میکروگرم ویتامین ب12
• 5 میلی گرم ویتامین ب6

بدین ترتیب، ویتا فرو نیچرز پلنتی با تأمین 45 میلی‌گرم آهن المنتال از فرم بیس‌گلیسینات فروس، یک مکمل هدفمند برای پیشگیری و بهبود کم‌خونی ناشی از فقر آهن است. ضمن اینکه، بهترین قرص آهن برای درمان کم خونی فارغ از دوز موثر، تحمل پذیری آن است؛ چرا که به واسطه داشتن حداقل عوارض گوارشی، تداوم مصرف به همراه خواهد داشت.

همچنین، با وجود 500 میکروگرم اسید فولیک، می تواند بهترین قرص آهن برای خانم ها به ویژه در صورت تصمیم برای بارداری محسوب شود و در بارداری و شیردهی با مشورت پزشک مورد استفاده قرار گیرد.

بهترین روش مصرف قرص آهن

بهترین روش مصرف مکمل‌های آهن به منظور جذب بهینه و کاهش عوارض گوارشی، ترکیبی از زمان‌بندی، فرم شیمیایی و هم‌زمانی با غذا است.

به طور کلی، بهترین زمان مصرف قرص آهن با معده خالی یا حداقل با فاصله از غذا است؛ زیرا برخی ترکیبات غذایی مانند کلسیم، فیتات‌ها، پلی‌فنول‌ها و تانن‌ها می‌توانند جذب آهن غیرهِم را کاهش دهند.

مثلا، برای فرم‌های متداول مانند سولفات آهن، معمولاً توصیه می‌شود مصرف صبحگاهی، نیم تا یک ساعت قبل از وعده غذایی، با یک لیوان آب یا نوشیدنی بدون کافئین انجام شود تا بیشترین میزان جذب حاصل شود و هم‌زمان احتمال تحریک معده به حداقل برسد. در صورت بروز ناراحتی گوارشی، می‌توان آن را همراه با وعده غذایی سبک مصرف کرد، هرچند این کار تا حدودی جذب آهن را کاهش می‌دهد.

در مقابل، ساختار شلاته و پایدار فروس بیس‌گلیسینات باعث می‌شود تا تعامل منفی با ترکیبات مهارکننده جذب در غذا به حداقل برسد و بنابراین مصرف آن حتی همراه با وعده غذایی نیز اثر قابل توجهی بر جذب آهن ندارد.

کلام آخر

در نهایت، آهن بیس‌گلیسینات با فراهمی زیستی بالا، جذب پایدار، انعطاف در زمان مصرف و تحمل گوارشی مطلوب، یک گزینه علمی و عملی برای حمایت از سلامت خون محسوب می‌شود.

مصرف منظم مکمل‌هایی مانند ویتا فرو نیچرز پلنتی که علاوه بر آهن، دیگر ریزمغذی‌های دخیل در خون‌سازی مانند ویتامین C، فولیک اسید و ویتامین‌های گروه B را نیز فراهم می‌کنند، می‌تواند نقش مؤثری در پیشگیری و بهبود کم‌خونی داشته باشد و سلامت عمومی، انرژی روزانه و عملکرد متابولیک بدن را تقویت کند.

داروخانه آنلاین داروکده، اولین و بزرگ ترین داروخانه اینترنتی کشور است که دارای تنوع گسترده ای از مکمل های آهن با برندها و ملح ها مختلف بوده و این امکان را به شما می دهد که بدون دغدغه خاطر و با اطمینان از سلامت، اصالت و کیفیت محصولات، بهترین انتخاب را متناسب با شرایط خود داشته باشید.

همچنین، مشاوره تلفنی رایگان با تیم علمی داروکده که گروهی از متخصصان داروسازی و کارشناسان ارشد تغذیه را تشکیل می دهد، برای راهنمایی و پاسخ به سوالات شما در زمینه سلامت، همواره فراهم است.

این مقاله نیز به عنوان بخشی از مجله علمی داروکده، سعی بر ارائه اطلاعات معتبر، علمی و کاربردی درباره فواید آهن بیس گلیسینات و معرفی ویتافرو به عنوان یکی از بهترین مکمل ها با این فرمولاسیون نگارش شده بود.

امید داریم این مطالب برای شما مفید بوده باشد و نظرات و تجربیات ارزشمند خود را با ما به اشتراک بگذارید و در صورت سوالات بیشتر هم با ما در ارتباط باشید.

منابع

1. Jeppsen RB, Borzelleca JF. Safety evaluation of ferrous bisglycinate chelate. Food and chemical toxicology. 1999 Jul 1;37(7):723-31.

2. Abbas AM, Abdelbadee SA, Alanwar A, Mostafa S. Efficacy of ferrous bis-glycinate versus ferrous glycine sulfate in the treatment of iron deficiency anemia with pregnancy: a randomized double-blind clinical trial. The Journal of Maternal-Fetal & Neonatal Medicine. 2019 Dec 17;32(24):4139-45.

3. Suva MA, Tirgar PR. Comparative evaluation of different oral iron salts in the management of iron deficiency anemia. DARU Journal of Pharmaceutical Sciences. 2024 Dec;32(2):485-94.

4. Pantopoulos K. Oral iron supplementation: new formulations, old questions. Haematologica. 2024 Apr 11;109(9):2790.