مکمل های مفید برای دردهای مفصلی ناشی از آرتروز

آرتروز یکی از شایع‌ترین بیماری‌های مزمن مفصلی است که میلیون‌ها نفر در سراسر جهان به آن مبتلا هستند و منجر به درد، سفتی مفاصل، محدودیت در دامنه حرکتی و افت کیفیت زندگی می‌شود.

این بیماری، که در اثر تخریب تدریجی غضروف مفصل ایجاد می‌شود، تنها محدود به افراد سالمند نیست، بلکه در میان جوان‌ترها نیز در نتیجه عوامل خطرزایی چون آسیب‌های ورزشی، چاقی و عوامل ژنتیکی دیده می‌شود.

درمان‌های رایج آرتروز شامل مصرف داروهای ضد التهاب غیراستروئیدی، فیزیوتراپی، کاهش وزن و در موارد شدید، جراحی تعویض مفصل است. اما این روش‌ها عمدتاً بر کنترل علائم تمرکز دارند و برخی از آن‌ها با عوارض جانبی قابل توجهی همراه هستند.

در سال‌های اخیر، علاقه به درمان‌های مکمل و تغذیه‌ای در مدیریت آرتروز افزایش یافته است.

 مکمل‌های غذایی متعددی به عنوان کمک درمان برای کاهش التهاب، تسکین درد و حتی حمایت از بازسازی مفصل پیشنهاد شده‌اند.

از ترکیبات گیاهی گرفته تا مکمل‌های تغذیه‌ای شناخته‌شده مانند گلوکزامین و امگا-۳، هرکدام نقشی بالقوه در بهبود کیفیت زندگی بیماران دارند.

در این مقاله، با تکیه بر شواهد علمی به‌روز، به بررسی مکمل‌های مفید برای کاهش دردهای مفصلی ناشی از آرتروز خواهیم پرداخت.
 

آنچه در این مقاله خواهید خواند:

• آرتروز و علائم آن چیست؟
• آرتروز چگونه باعث ایجاد درد مفاصل می‌شود؟
• درمان آرتروز چگونه است؟
• مکمل‌های مفید برای آرتروز

مدت زمان تقریبی مطالعه : 8 دقیقه
 

آرتروز و علائم آن چیست؟ 

آرتروز، که به آن استئوآرتریت نیز گفته می‌شود، شایع‌ترین نوع بیماری مفصلی است که میلیون‌ها نفر در سراسر جهان به آن مبتلا هستند.

این بیماری یک بیماری تحلیل برنده است که با تخریب تدریجی غضروف مفصل‌ها مشخص می‌شود.

غضروف، بافتی است که سطح مفاصل را می‌پوشاند و از تماس و اصطکاک مستقیم استخوان‌ها با یکدیگر جلوگیری می‌کند. هنگامی که غضروف از بین می‌رود، استخوان‌ها شروع به ساییدن یکدیگر می‌کنند که منجر به درد، التهاب و کاهش عملکرد مفاصل می‌شود.

آرتروز معمولاً مفاصل تحمل کننده وزن بدن مانند زانوها، ران‌ها، ستون فقرات و مفاصل دست را تحت تأثیر قرار می‌دهد، اما ممکن است در سایر مفاصل نیز دیده شود.

اصلی‌ترین عامل بروز آرتروز، افزایش سن است، اما عوامل دیگری نیز مانند آسیب‌های مفصلی، چاقی و عوامل ژنتیکی نیز در ایجاد این بیماری نقش دارند.

علائم آرتروز می‌تواند از خفیف تا شدید متغیر باشد و معمولاً با گذر زمان بدتر می‌شود.

برای کسب اطلاعات بیشتر در زمینه آرتریت و علائم آن می‌توانید به مقاله " آرتریت و انواع مکمل های موثر بر آن" تالیف و ترجمه دکتر الهه عبدالهی (داروساز) که در مجله علمی داروکده منتشر شده است، مراجعه کنید.
 

آرتروز چگونه باعث ایجاد درد مفاصل می‌شود؟

بیماری آرتروز با تخریب تدریجی غضروف مفصلی، تغییرات ثانویه در استخوان زیرغضروفی و التهاب خفیف بافت‌های اطراف مفصل همراه است.

این بیماری نه‌تنها منجر به درد و ناتوانی عملکردی می‌شود، بلکه کیفیت زندگی بیماران را به‌طور قابل توجهی تحت تأثیر قرار می‌دهد.

مکانیسم ایجاد درد در آرتروز پیچیده و متأثر از عوامل مکانیکی، التهابی و پاسخ‌های عصبی است؛ که در ادامه به آن اشاره خواهیم کرد.

- تحلیل غضروف در آرتروز

در مرحله نخست، تحلیل غضروف مفصلی نقش کلیدی در آغاز فرآیند درد دارد.

غضروف مفصلی به‌طور طبیعی سطحی صاف، بدون عصب و عروق است که نقش اصلی آن تسهیل حرکت و جذب فشارهای وارد شده به مفصل است.

در آرتروز، ساختار غضروف آسیب دیده و به تدریج نازک و ساییده می‌شود.

با تخریب غضروف، استخوان‌های زیرین به یکدیگر نزدیک می‌شوند و تماس مستقیم پیدا می‌کنند که منجر به تحریک پایانه‌های عصبی در استخوان زیرغضروفی و ایجاد درد می‌گردد.
 

- حساسیت عصب

تغییرات ساختاری در استخوان زیر غضروف مانند تشکیل استئوفیت (خارهای استخوانی) و افزایش فشار مکانیکی به تحریک گیرنده‌های درد کمک می‌کنند.

این تغییرات می‌توانند باعث افزایش حساسیت اعصاب محیطی و حتی در برخی موارد، ایجاد درد مزمن شوند.
 

- التهاب مفاصل

یکی دیگر از عوامل ایجاد درد، التهاب مزمن با شدت پایین است که در نتیجه فعال شدن سیستم ایمنی در پاسخ به تخریب غضروف آغاز می‌شود.

سلول‌های ایمنی در فضای مفصلی، با ترشح عوامل التهاب‌زا به منجر به تخریب بیشتر بافت مفصلی و ایجاد درد می‌شوند.

این عوامل التهاب‌زا همچنین باعث افزایش تولید آنزیم‌های تخریب‌کننده ماتریکس غضروف می‌شوند که به فرسایش بیشتر غضروف سرعت می‌دهد.

به‌طور خلاصه، درد در آرتروز حاصل ترکیب پیچیده‌ای از تخریب ساختار مفصل، التهاب موضعی، تغییرات بیوشیمیایی و پاسخ‌های عصبی است.
 

درمان آرتروز چگونه است؟ 

هدف اصلی درمان آرتروز کاهش درد مفصل و بهبود یا حفظ عملکرد طبیعی مفاصل بیمار است. در کنار کنترل درد، تلاش می‌شود روند تخریب غضروف و پیشرفت بیماری نیز به تأخیر بیفتد.

به همین دلیل، مدیریت آرتروز معمولاً ترکیبی از مداخلات غیردارویی و دارویی است.

در مراحل ابتدایی از اصلاح سبک زندگی و ورزش استفاده می‌شود و در صورت ادامه درد، درمان‌های دارویی و در نهایت با پیشرفت بیماری ممکن است مداخلات جراحی انجام شود.

- درمان دارویی

داروهای ضدالتهابی و مسکن‌ها برای کنترل علایم آرتروز به‌کار می‌روند.

ضدالتهاب‌های غیر استروئیدی خوراکی مانند ایبوپروفن و ناپروکسن، التهاب را کاهش داده و به‌صورت کوتاه‌مدت درد را تسکین می‌دهند.

داروهای موضعی نظیر ژل دیکلوفناک یا پماد کپسایسین نیز بدون عوارض سیستمیک محسوس برای کاهش درد مفید هستند.
 

- درمان‌های جایگزین

طب سوزنی، ماساژ درمانی و مراقبه ممکن است در مدیریت درد مزمن مؤثر باشند و به عنوان درمان کمکی برای کنترل آرتروز توصیه می‌شوند.
 

-  مداخلات جراحی

در مراحل پیشرفته بیماری و در صورت ناکارآمدی درمان‌های دیگر، گزینه‌های جراحی مطرح می‌شوند.

تعویض کامل مفصل (آرتروپلاستی) زانو یا لگن درمانی برای آرتروز پیشرفته است.
 

مکمل‌های مفید برای آرتروز

آرتریت یک بیماری مزمن و ناتوان‌کننده است که میلیون‌ها نفر را در سراسر جهان تحت تأثیر قرار داده و تاکنون درمان قطعی برای آن شناسایی نشده است.

با توجه به پیچیدگی‌های پاتوفیزیولوژیک این بیماری، مدیریت درمانی آن نیز با چالش‌هایی همراه است.

در حال حاضر، در کنار درمان‌های دارویی، استفاده از مکمل‌های غضروف‌ساز با خاصیت تقویت‌کننده بافت غضروفی به‌عنوان بخشی از رویکردهای درمانی مورد توجه قرار گرفته است.

از جمله مکمل‌هایی که در مدیریت علائم آرتریت مورد استفاده قرار می‌گیرند می‌توان به موارد زیر اشاره کرد :

- گلوکز آمین

گلوکزآمین یکی از ترکیبات طبیعی موجود در بافت غضروفی است و نقش مهمی در سنتز گلیکوزآمینوگلیکان‌ها و حفظ ماتریکس خارج سلولی غضروف‌ها دارد.

مکمل‌های گلوکزآمین، عمدتاً به‌صورت گلوکزآمین سولفات یا هیدروکلراید، از منابعی مانند پوسته صدف دریایی استخراج می‌شود و به‌طور رایج برای بهبود علائم آرتروز استفاده می‌شوند.

مطالعات نشان داده‌اند که مصرف گلوکزآمین با دوز ۱۵۰۰ میلی‌گرم روزانه می‌تواند در بلندمدت درد مفاصل را کاهش دهد و پیشرفت بیماری را کند کند.
 

- کندرویتین (Chondroitin)

کندرویتین ترکیب دیگری است که در غضروف طبیعی یافت می‌شود و با جذب آب به ماتریکس سلولی، انعطاف‌پذیری و مقاومت غضروف را افزایش می‌دهد.

مکمل‌های کندرویتین اغلب به همراه گلوکزامین به‌صورت ترکیبی عرضه می‌شوند.

کندرویتین برای کاهش شدت درد آرتروز زانو مفید است و حجم مایع مفصلی را بهبود می‌بخشد.

در مطالعات بالینی نشان داده شد، مصرف روزانه ۸۰۰ تا 2000 میلی‌گرم کندرویتین می‌تواند منجر به کاهش نیاز به داروهای ضدالتهاب غیر استروئیدی و بهبود عملکرد طبیعی افراد مبتلا به آرتروز شود.
 

- متیل سولفونیل متان (MSM)

متیل‌سولفونیل‌متان یک ترکیب ارگانیک گوگرددار است که به‌صورت طبیعی در بدن انسان و برخی مواد غذایی مانند سبزیجات، میوه‌ها و غلات یافت می‌شود.

این ماده خاصیت ضد التهابی دارد و به‌عنوان مکمل تغذیه‌ای در مدیریت اختلالات التهابی مانند آرتروز کاربرد دارد.

نتایج برخی مطالعات بالینی نشان داده است که مصرف روزانه 1.5 تا ۶ گرم MSM ممکن است در کاهش خفیف تا متوسط علائم آرتروز زانو مفید باشد، هرچند شواهد موجود هنوز محدود است و نیازمند تحقیقات جامع‌تری هستیم.

مکمل MSM به‌طور کلی ایمن تلقی می‌شود و با بروز حداقل عوارض جانبی همراه است.

MSM ممکن است در ترکیب با گلوکزآمین و کندرویتین، اثرات افزایشی نشان دهد.
 

- هیالورونیک اسید

هیالورونیک اسید یک گلیکوزآمینوگلیکان طبیعی است که به‌طور عمده در مایع مفصلی وجود دارد.

این ماده نقش مهمی در روان‌سازی، جذب ضربه و حفظ ویسکوزیته مفصل ایفا می‌کند.

در افراد مبتلا به آرتروز، غلظت و کیفیت هیالورونیک اسید مفصلی کاهش می‌یابد که منجر به خشکی، التهاب و درد می‌شود.

به همین دلیل، هیالورونیک اسید به‌صورت مکمل خوراکی یا تزریق داخل‌مفصلی برای درمان علائم آرتروز به‌ویژه در مفصل زانو مورد استفاده قرار می‌گیرد.

مطالعات نشان داده‌اند که مصرف قرص هیالورونیک اسید می‌تواند با افزایش سطح هیالورونیک اسید در مایع مفصلی و مهار برخی عوامل التهابی، منجر به کاهش درد، بهبود حرکت مفصل و افزایش کیفیت زندگی افراد مبتلا به آرتروز شود.

مکمل هیالورونیک اسید معمولاً به‌خوبی تحمل می‌شود و عوارض جانبی قابل‌توجهی ندارد.
 

- کلاژن

کلاژن فراوان‌ترین پروتئین ساختاری در بدن انسان است که نقش کلیدی در حفظ استحکام، انعطاف‌پذیری و عملکرد بافت‌های همبند از جمله غضروف مفصلی دارد.

در مفاصل، کلاژن نوع 2 بخش عمده‌ای از ساختار غضروف را تشکیل می‌دهد و در حفظ یکپارچگی و عملکرد طبیعی آن نقش دارد.

با افزایش سن یا در اثر تخریب ناشی از آرتروز، تولید کلاژن در بدن کاهش می‌یابد و این امر منجر به کاهش ضخامت غضروف، افزایش اصطکاک مفصلی و بروز درد می‌شود.

مطالعات بالینی نشان داده‌اند که مصرف قرص کلاژن برای مفاصل به ویژه کلاژن نوع 2 می‌تواند باعث کاهش درد، بهبود تحرک مفصل و کاهش نیاز به داروهای ضدالتهاب در بیماران مبتلا به آرتروز شود.
 

- کورکومین (Curcumin)

کورکومین، ترکیب فعال موجود در زردچوبه (Curcuma longa)، دارای خواص ضد التهابی، آنتی‌اکسیدانی و ضد درد است.

این ترکیب از دیرباز در طب سنتی هند و چین برای درمان بیماری‌های التهابی، گوارشی و مفصلی مورد استفاده قرار گرفته است.

برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد زردچوبه و خواص آن، پیشنهاد می‌شود مقاله" قرص زردچوبه چه خواصی دارد؟ " تالیف و ترجمه دکتر شیدا احمدی کولایی، متخصص داروسازی، که در مجله علمی داروکده منتشر شده است را مطالعه کنید.

کورکومین با مهار مسیر NF-κB که یکی از مسیرهای اصلی التهابی در آرتروز است، تولید مواد شیمیایی التهابی مانند TNF-α و IL-1β را کاهش می‌دهد.

با وجود اثرات مفید بالقوه، یکی از چالش‌های اصلی کورکومین، زیست‌دسترسی پایین آن در بدن است.

از این رو، فرم‌های مکمل کورکومین که به همراه پیپرین (ترکیب فعال فلفل سیاه) است؛ یا فرم‌های نانوذره‌ای برای افزایش جذب و اثربخشی آن توصیه می‌شود.
 

- اسیدهای چرب امگا-3

امگا-۳ یکی از مهم‌ترین اسیدهای چرب ضروری است که به‌طور عمده در ماهی‌های چرب (مانند سالمون، ساردین و ماکرو)، روغن ماهی و برخی منابع گیاهی مانند بذر کتان و روغن کانولا یافت می‌شود.

دو اسید چرب فعال اصلی در ترکیب امگا ۳ یعنی EPA (ایکوزاپنتانوئیک اسید) و DHA (دوکوزاهگزانوئیک اسید)، اثرات قابل توجهی در کاهش التهاب سیستمیک دارند و به همین دلیل در مدیریت بیماری‌های التهابی مزمن از جمله آرتروز مورد توجه قرار گرفته‌اند.
 

مطالعات بالینی نشان داده‌اند که مصرف مکمل‌های حاوی امگا ۳ می‌تواند با کاهش تولید سیتوکین‌های التهابی (مانند TNF-α و IL-1β) و مهار آنزیم‌های التهابی، باعث کاهش درد مفاصل، بهبود خشکی صبحگاهی و کاهش نیاز به داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی در بیماران مبتلا به آرتروز شود.

دوز توصیه‌شده امگا ۳ برای اهداف ضدالتهابی معمولاً در حدود ۱۰۰۰ تا ۳۰۰۰ میلی‌گرم EPA و DHA ترکیبی در روز است.

مکمل امگا-3 به‌طور کلی ایمن تلقی می‌شود، اما ممکن است باعث رقیق شدن خون یا اختلالات گوارشی خفیف شود و باید در افرادی که داروهای ضدانعقاد مصرف می‌کنند با احتیاط و تحت نظر پزشک متخصص مصرف شود.
 

- کندر

کندر (با نام علمی Boswellia serrata) گیاهی دارویی است که رزین آن، به‌ویژه به‌دلیل داشتن ترکیبات فعال مانند اسیدهای بوزولیک، دارای خواص ضدالتهابی قوی است و در طب سنتی و مکمل‌های مدرن برای کنترل بیماری‌های التهابی، از جمله آرتروز، مورد استفاده قرار می‌گیرد.

مطالعات بالینی نشان داده‌اند که عصاره کندر می‌تواند با مهار آنزیم 5-لیپواکسیژناز (5-LOX) که در تولید عوامل التهابی نقش دارد، باعث کاهش التهاب مفصلی، بهبود درد، کاهش خشکی مفصل و بهبود عملکرد حرکتی می‌شود.
 

دوز رایج مصرف عصاره کندر بین 100 تا 250 میلی‌گرم عصاره استانداردشده، دو تا سه بار در روز است، اما بسته به نوع فرآورده ممکن است متفاوت باشد.

این مکمل معمولاً بی‌خطر است، اما ممکن است در برخی افراد عوارض خفیفی مانند تهوع، رفلاکس یا اسهال ایجاد کند.
 

- ترکیبات غیرصابونی شونده آووکادو و سویا (Avocado and Soy Unsaponifiable)

ترکیبات آووکادو - سویا شامل اجزای غیرصابونی‌شونده روغن آووکادو و سویا هستند که به‌عنوان یک مکمل طبیعی با خواص ضدالتهابی و کندکننده تخریب غضروف در درمان کمکی آرتروز، به‌ویژه آرتروز زانو و لگن، مورد استفاده قرار می‌گیرند.

این ترکیبات با اثر سینرژیسم با تحریک سنتز اجزای ماتریکس خارج‌سلولی، به‌ویژه کلاژن، و مهار آنزیم‌های تخریب‌کننده مانند کلاژناز، موجب کاهش درد و بهبود عملکرد مفاصل در بیماران مبتلا به آرتروز می‌شوند.
 

مطالعات نشان داده‌اند که قرص آووکادو سویا با سرکوب فاکتورهای التهابی نظیر IL-1β، IL-6، IL-8 و PGE2، نقش مهمی در مهار فرآیندهای التهابی مفصل ایفا می‌کنند.

مکانیسم اثربخشی این فرآورده احتمالاً از طریق تقویت بازسازی غضروف، جلوگیری از تحلیل بافتی و حفظ فضای مفصلی است.

این ترکیب معمولاً به‌صورت مکمل خوراکی با دوز استاندارد ۳۰۰ میلی‌گرم در روز تجویز می‌شود و به‌خوبی توسط بیماران تحمل می‌شود.
 

- آناناس

بروملین، آنزیم ویژه‌ای است که از ساقه و میوه آناناس استخراج می‌شود و به‌عنوان یک مکمل ضدالتهاب و تسکین‌دهنده درد در بیماران مبتلابه آرتروز مورد توجه قرار گرفته است.

مطالعات نشان می‌دهند مصرف بروملین می‌تواند التهاب موضعی و تورم مفاصل را کاهش دهد. با این حال، شواهد علمی در مورد اثربخشی آن محدود بوده و هنوز نتایج برخی متناقض است.

دوز پیشنهادی بروملین معمولاً در بازه ۲۵۰ تا ۲۰۰۰ میلی‌گرم در روز قرار دارد.
 

هرچند بروملین به‌طور کلی با تحمل بالا همراه است، اما در برخی افراد ممکن است موجب ناراحتی‌های گوارشی خفیف یا واکنش‌های حساسیتی ناشی از آلرژی به آناناس شود.

در عین حال، با خواص ضدالتهابی و ضددرد این آنزیم، قرص آناناس، به‌عنوان یک مکمل طبیعی مفید برای حمایت از سلامت مفصل در بیماران مبتلا به آرتروز معرفی شده است.
 

- زنجبیل

زنجبیل از دیرباز در طب سنتی هند و چین نه‌تنها به‌عنوان چاشنی معطر در غذا، بلکه به‌عنوان دارویی طبیعی برای درمان طیف گسترده‌ای از بیماری‌ها مورد استفاده قرار گرفته است.

مطالعات اخیر نشان داده‌اند که ترکیبات فعال موجود در اسانس و عصاره زنجبیل، به‌ویژه جینجرول (Gingerol)، دارای خواص ضدالتهابی قابل توجهی هستند.

ترکیبات فعال موجود در زنجبیل با مهار آنزیم‌های کلیدی در مسیرهای التهابی مانع از سنتز مواد شیمایی پیش التهابی نظیر پروستاگلاندین‌ها و لوکوترین‌ها می‌شوند.

از این رو مکمل زنجبیل می‌توانند به تسکین درد و بهبود عملکرد مفصل در افراد مبتلا به آرتروز کمک کنند.
 

سخن پایانی

مصرف مکمل‌های غضروف ساز که شامل ترکیباتی نظیر گلوکوزآمین، کندرویتین، هیالورونیک اسید، کلاژن نوع 2 و MSM است در کنار مکمل‌های غذایی با خواص ضدالتهاب نظیر کورکومین و امگا3 می‌تواند نقش مفیدی در مدیریت درد و التهاب مفاصل ناشی از آرتروز ایفا کند.

این مکمل‌ها از طریق ترکیبات فعال خود با حمایت از سلامت غضروف و کاهش فعالیت آنزیم‌های تخریب‌کننده، می‌توانند در بهبود تحرک مفصل، کاهش سفتی و ارتقای کیفیت زندگی بیماران نقش داشته باشند.

انواع گسترده‌ای از مکمل‌های غضروف‌ساز با بهترین قیمت در داروکده، اولین و بزرگ‌ترین داروخانه اینترنتی در ایران، موجود هستند.

یکی از ویژگی‌های برجسته‌ی داروخانه آنلاین داروکده، امکان بهره‌مندی از مشاوره تخصصی رایگان توسط تیم علمی متشکل از داروسازان متخصص و کارشناسان ارشد تغذیه است.

کاربران گرامی می‌توانند در صورت هرگونه پرسش یا ابهام در زمینه مکمل‌های غضروف‌ساز یا سایر محصولات، از طریق تماس تلفنی یا ارسال نظر در صفحه محصول، در کوتاه‌ترین زمان پاسخ‌های دقیق و علمی دریافت کنند.