پوکی استخوان بعد از زایمان

پوکی استخوان بعد از زایمان، یکی از مهم‌ترین موضوعات مرتبط با سلامت بانوان پس از تولد نوزاد است که می‌تواند کیفیت زندگی مادر را تحت تاثیر قرار دهد. در طی دوران بارداری و شیردهی، بدن مادر وارد یک مرحله فیزیولوژیک ویژه می‌شود که در آن تامین املاح برای رشد اسکلتی جنین و تولید شیر در اولویت قرار می‌گیرد. اگر میزان کلسیم دریافتی از طریق تغذیه روزانه کافی نباشد، مکانیسم‌های دفاعی بدن برای جبران این کمبود، دست به برداشت از ذخایر استخوانی مادر می‌زنند. این فرایند اگرچه یک سازوکار طبیعی برای بقای نوزاد است، اما در صورت عدم توجه می‌تواند منجر به افت تراکم استخوان و آسیب‌پذیری اسکلت شود.

تغییرات هورمونی، خصوصا افت سطح استروژن در طول شیردهی، روند تجزیه و بازجذب استخوانی را سرعت می‌بخشد. با این حال، شناخت دقیق فیزیولوژی بدن و اصلاح رفتارهای تغذیه‌ای می‌تواند از ماندگار شدن این آسیب‌ها جلوگیری کند. برخلاف باورهای قدیمی، تحقیقات جدید نشان می‌دهند که بدن مادر توانایی شگفت‌انگیزی در تطبیق با این شرایط دارد. در ادامه این مقاله، ابعاد مختلف این پدیده، علائم هشداردهنده، میزان دقیق نیاز به کلسیم بر اساس شاخص‌های جهانی، راهکارهای پیشگیری و اصول انتخاب مکمل مناسب به تفصیل بررسی شده است.
 

آنچه در این مقاله خواهید خواند:

• پوکی استخوان چیست؟
• علائم پوکی استخوان در شیردهی
• میزان کلسیم مورد نیاز روزانه در شیردهی
• جلوگیری از پوکی استخوان در شیردهی
• بهترین قرص کلسیم برای بانوان شیرده

مدت زمان تقریبی مطالعه: 8 دقیقه
 

پوکی استخوان چیست؟

پوکی استخوان یا استئوپروز (تضعیف تدریجی بافت و کاهش تراکم استخوان‌ها)، حالتی است که در آن ساختار داخلی اسکلت بدن دچار تخلخل، کاهش جرم و افت استحکام مکانیکی می‌شود. در حالت طبیعی، درون استخوان‌ها از شبکه‌های متراکمی تشکیل شده است که شباهت زیادی به اسفنج‌های فشرده دارند. هنگامی که فرد دچار پوکی استخوان می‌شود، حفره‌ها و منافذ موجود در این شبکه بزرگ‌تر شده و دیواره‌های نگهدارنده آن باریک و شکننده می‌گردند. این تغییرات ساختاری سبب می‌شوند استخوان‌ها حتی در برابر فشارهای عادی روزمره یا ضربه‌های خفیف نیز مستعد آسیب و شکستگی باشند.

بافت استخوانی برخلاف ظاهر سخت خود، یک اندام کاملاً زنده، فعال و پویا است که در تمام طول زندگی بازسازی می‌شود. در این بازسازی دائم، دو گروه از سلول‌های تخصصی نقش دارند: سلول‌های استخوان‌خوار (استئوکلاست‌ها) که بافت قدیمی و فرسوده را تجزیه می‌کنند و سلول‌های استخوان‌ساز (استئوبلاست‌ها) که بافت تازه و حاوی املاح را جایگزین می‌نمایند. تعادل میان عملکرد این دو دسته سلول، تعیین‌کننده سلامت و تراکم نهایی اسکلت است. اگر به هر دلیلی سرعت تخریب و برداشت املاح از سرعت جایگزینی و ساخت بافت جدید پیشی بگیرد، روند پوکی استخوان آغاز خواهد شد.

پوکی استخوان معمولاً به عنوان یک بیماری خاموش شناخته می‌شود، زیرا کاهش تراکم استخوان به خودی خود هیچ درد یا علامت اولیه مشخصی ایجاد نمی‌کند. فرد ممکن است سال‌ها بدون اطلاع از کاهش تراکم اسکلتی خود زندگی کند تا زمانی که یک اتفاق کوچک، مانند یک زمین‌خوردن ساده، منجر به شکستگی استخوان شود. به همین دلیل، آگاهی از عوامل زمینه‌ساز و ارزیابی‌های دوره‌ای نقش حیاتی در تشخیص زودهنگام و جلوگیری از پیامدهای بعدی دارد.

پوکی استخوان بعد از زایمان و در دوران شیردهی، ویژگی‌های خاص خود را دارد و در اکثر موارد با پوکی استخوان سنین سالمندی متفاوت است. در این دوران، افت تراکم استخوان معمولاً یک فرآیند موقت، حاد و بازگشت‌پذیر است. پس از اتمام دوران شیردهی و با بازگشت سیکل‌های قاعدگی و تنظیم مجدد سطح استروژن، مکانیسم‌های استخوان‌سازی در بدن مادر فعال می‌شوند. در این مرحله، اگر رژیم غذایی حاوی املاح کافی باشد، اسکلت بدن می‌تواند بخش عمده‌ای از تراکم از دست‌رفته را مجدداً بازسازی کند.

عوامل متعدد ژنتیکی و محیطی در شکل‌گیری یا شدت یافتن پوکی استخوان نقش دارند. سابقه خانوادگی ابتلا به شکستگی‌های استخوانی، جثه کوچک و استخوان‌بندی ظریف، کمبودهای تغذیه‌ای مزمن به خصوص کمبود کلسیم و ویتامین D، عدم تحرک، مصرف دخانیات و ابتلا به برخی بیماری‌های مزمن گوارشی یا غددی از مهم‌ترین عوامل خطرساز محسوب می‌شوند. شناخت این زمینه‌ها به پزشکان و خود افراد کمک می‌کند تا استراتژی‌های محافظتی را پیش از بروز آسیب جدی اجرا کنند.
 

علائم پوکی استخوان در شیردهی

بر اساس پژوهش‌ها و مستندات معتبر، بروز پوکی استخوان حاد و شدید بلافاصله بعد از زایمان یا در دوران شیردهی پدیده‌ای بسیار نادر است و به هیچ وجه یک بیماری شایع یا همه‌گیر در میان مادران محسوب نمی‌شود. زایمان و شیردهی به خودی خود باعث پوکی استخوان آنی و ناگهانی نمی‌شوند. آنچه در دوران شیردهی رخ می‌دهد، یک افت فیزیولوژیک و موقت ۳ تا ۹ درصدی در تراکم املاح استخوان است که بدن آن را برای تامین کلسیم شیر انجام می‌دهد و پس از بازگشت سیکل‌های قاعدگی و قطع شیردهی، این تراکم به‌طور کامل بازسازی می‌شود.

با این حال، در موارد نادر که از آن با عنوان پوکی استخوان مرتبط با بارداری و شیرده (PLO) یاد می‌شود، برخی از مادران ممکن است علائم مشخصی را تجربه کنند. علائم پوکی استخوان در شیردهی در مراحل ابتدایی ممکن است با خستگی‌های معمولی دوران مادری اشتباه گرفته شوند. نخستین و رایج‌ترین نشانه‌ای که مادران در این شرایط تجربه می‌کنند، دردهای شدید و ناگهانی یا مزمن در ناحیه کمر، ستون فقرات، لگن و مفاصل بزرگ است. این دردها معمولاً هنگام ایستادن‌های طولانی‌مدت، حمل نوزاد یا نشستن در وضعیت‌های نادرست هنگام شیردهی شدت پیدا می‌کنند.

با تداوم افت تراکم استخوان و وارد آمدن فشارهای میکروسکوپی بر مهره‌های ستون فقرات، نشانه‌های واضح‌تری ممکن است بروز کنند. یکی از این علائم، کاهش تدریجی قد یا احساس تغییر در قامت مادر است. همچنین ایجاد انحنا و گوژپشتی خفیف در قسمت بالایی پشت (ناحیه توراسیک) نیز می‌تواند نشان‌دهنده فشرده شدن ریزسازه مهره‌ها باشد. گرفتگی‌ها و اسپاسم‌های مکرر و دردناک عضلانی، از دیگر علائم جانبی است که به ناپایداری در تعادل املاح سرمی اشاره دارد.

در موارد شدیدتر این سندرم، شکنندگی استخوان‌ها به حدی می‌رسد که فرد با کوچک‌ترین فشار دچار درد حاد یا شکستگی می‌شود. شکستگی‌های ناشی از پوکی استخوان در این دوران بیشتر در مهره‌های کمری و پشتی، مچ دست و مفصل ران رخ می‌دهند. بروز درد ناگهانی، شدید و تیرکشنده در کمر که با کوچک‌ترین حرکت بدن یا تغییر وضعیت بدتر می‌شود، یک علامت هشداردهنده جدی است که نیازمند مراجعه فوری به مرکز درمانی و انجام تصویربرداری یا سنجش تراکم استخوان است.

علاوه بر این، احساس ضعف شدید در مفاصل اصلی، حساسیت به لمس یا فشار روی استخوان‌های بلند (مانند استخوان ساق یا بازو) و احساس ناتوانی در بلند کردن اجسام کم‌وزن نیز از دیگر علائمی هستند که نباید نادیده گرفته شوند. شناسایی زود هنگام این نشانه‌ها توسط مادران شیرده و ارزیابی سریع پزشکی، از بروز عوارض دائمی و شکستگی‌های پیچیده جلوگیری می‌کند.

برای تشخیص قطعی این وضعیت، پزشک معمولاً از تست سنجش تراکم استخوان (DEXA) استفاده می‌کند. این آزمایش بدون درد و با کمترین میزان پرتوگیری، میزان دقیق تراکم املاح را در مهره‌های کمر و مفصل ران اندازه‌گیری می‌کند. همچنین انجام آزمایش‌های خون برای بررسی سطح کلسیم، فسفر، ویتامین D و هورمون پاراتیروئید به تکمیل ارزیابی‌های بالینی کمک می‌کند.
 

میزان کلسیم مورد نیاز روزانه در شیردهی

میزان کلسیم مورد نیاز روزانه در شیردهی بر اساس استانداردهای بین‌المللی تغذیه نظیر مقدار توصیه‌شده روزانه (RDA) تعیین می‌شود. برخلاف یک باور قدیمی و نادرست، پژوهش‌های جامع علمی نشان داده‌اند که میزان نیاز به کلسیم در دوران بارداری و شیردهی نسبت به دوران پیش از بارداری افزایش پیدا نمی‌کند. علت این پدیده آن است که بدن مادر در طول بارداری و شیردهی دچار یک سازگاری فیزیولوژیک می‌شود و راندمان جذب کلسیم را در روده بالا می‌برد. میزان نیاز روزانه به کلسیم به شرح زیر است:

• مادران شیرده ۱۴ تا ۱۸ سال: روزانه ۱۳۰۰ میلی‌گرم کلسیم
• مادران شیرده بالای ۱۸ سال: روزانه ۱۰۰۰ میلی‌گرم کلسیم

تفاوت در میزان نیاز این دو گروه سنی به این دلیل است که مادران نوجوان (۱۴ تا ۱۸ سال) خود در سنین رشد فعال اسکلتی قرار دارند و اسکلت آن‌ها هنوز به تراکم حداکثری نرسیده است. از این رو، نیاز پایه آن‌ها به کلسیم ۱۳۰۰ میلی‌گرم است تا هم رشد اسکلت خودشان ادامه یابد و هم کلسیم شیر تامین شود. اما برای مادران بالای ۱۸ سال، همان میزان ۱۰۰۰ میلی‌گرم در روز برای حفظ سلامت اسکلتی و تامین املاح کافی شیر کفایت می‌کند.

همچنین تعیین حداکثر میزان مجاز دریافت روزانه (UL) کلسیم برای پیشگیری از عوارض زیاده‌روی در مصرف مکمل‌ها اهمیت دارد. سقف مجاز دریافت کلسیم (UL) در دوران شیردهی نیز همانند شرایط عادی تعیین شده و به شرح زیر است:

• مادران شیرده ۱۴ تا ۱۸ سال: حداکثر ۳۰۰۰ میلی‌گرم در روز
• مادران شیرده بالای ۱۸ سال: حداکثر ۲۵۰۰ میلی‌گرم در روز

دریافت کلسیم بیشتر از حد مجاز (UL) نه تنها سودی برای سلامت استخوان‌ها ندارد، بلکه ریسک بروز سنگ کلیه، اختلالات شدید گوارشی (مانند یبوست مزمن) و کاهش جذب سایر املاح حیاتی نظیر آهن، روی و منیزیم را به همراه دارد. به همین دلیل، هدف اصلی در رژیم غذایی دوران شیردهی، تامین دقیق دوز توصیه‌شده (RDA) بدون عبور از سقف مجاز است.

بهترین روش برای تامین نیاز روزانه به کلسیم، مصرف منظم خوراکی‌های طبیعی حاوی این ماده معدنی است. شیر، ماست، پنیر، سبزیجات برگ‌سبز تیره (مانند کلم بروکلی و اسفناج)، بادام، کنجد و ماهی‌های خوراکی با استخوان‌های نرم (مانند ساردین و تن) از غنی‌ترین منابع غذایی کلسیم هستند. اگر رژیم غذایی روزانه فرد به هر دلیلی نتواند این میزان کلسیم را فراهم کند، استفاده از مکمل‌های تخصصی زیر نظر پزشک ضرورت پیدا می‌کند.

برای کسب اطلاعات بیشتر در رابطه با مصرف کلسیم در دوران شیردهی، مطالعه مقاله "در دوران بارداری و شیردهی چقدر کلسیم مصرف کنیم؟" اطلاعات سودمندی در اختیار شما قرار می‌دهد.

جلوگیری از پوکی استخوان در شیردهی

جلوگیری از پوکی استخوان در شیردهی نیازمند طراحی یک برنامه جامع مراقبتی است که اصلاح سبک زندگی، اصلاح تغذیه، فعالیت بدنی هدفمند و مدیریت عوامل محیطی را در برگیرد. از آنجا که بدن مادر در این دوران مقادیر قابل توجهی کلسیم را وارد شیر می‌کند، اصلی‌ترین گام پیشگیری، اطمینان از دریافت مستمر کلسیم روزانه از طریق منابع غذایی حاوی کلسیم متوازن است. گنجاندن حداقل ۳ واحد از لبنیات در رژیم روزانه یا استفاده از جایگزین‌های گیاهی غنی‌شده، پایه اصلاح تغذیه را تشکیل می‌دهد.

ویتامین D کلید اصلی جذب و بهره‌وری کلسیم در بدن است. حتی اگر میزان کلسیم دریافتی فرد کاملاً کافی باشد، بدون حضور سطح مطلوب ویتامین D در خون، کلسیم نمی‌تواند از روده جذب شده و وارد بافت استخوانی گردد. قرار گرفتن روزانه به مدت ۱۰ تا ۱۵ دقیقه در معرض نور مستقیم خورشید (روی پوست دست‌ها و صورت بدون ضدآفتاب) به تولید طبیعی این ویتامین کمک می‌کند. با این حال، به دلیل شیوع بالای کمبود ویتامین D، بررسی آزمایشگاهی سطح ویتامین D و مصرف مکمل مطابق با دستور پزشک معمولاً الزامی است.

انجام ورزش‌ها و تمرینات تحمل‌کننده وزن (Weight-bearing exercises) یکی از قوی‌ترین محرک‌های بیولوژیک برای حفظ و افزایش تراکم استخوان محسوب می‌شود. در این نوع ورزش‌ها، استخوان‌ها و عضلات در برابر نیروی جاذبه زمین فعالیت می‌کنند. پیاده‌روی منظم و تند، نرمش‌های هوازی سبک، صعود از پله و تمرینات مقاومتی ملایم با وزنه یا کش‌های ورزشی، سلول‌های استخوان‌ساز را تحریک کرده و فرایند رسوب کلسیم در اسکلت را تسریع می‌کنند. انجام حداقل ۱۵۰ دقیقه پیاده‌روی در هفته می‌تواند نقش مفیدی در حفظ توان اسکلتی مادر داشته باشد.

پرهیز از عوامل تخریب‌کننده بافت استخوانی و مواد منع‌کننده جذب کلسیم، بخش دیگری از راهبرد پیشگیری است. مصرف بیش از حد کافئین (موجود در قهوه، چای پررنگ و نوشابه‌های انرژی‌زا) دفع کلیوی کلسیم را افزایش می‌دهد. همچنین مصرف زیاد نمک و غذاهای شور باعث خروج کلسیم همراه با سدیم از طریق ادرار می‌شود. پرهیز مطلق از دخانیات و الکل نیز اهمیت حیاتی دارد، زیرا این مواد مستقیماً عملکرد سلول‌های استخوان‌ساز را مختل می‌سازند و جذب گوارشی املاح را کاهش می‌دهند.

تنظیم فواصل بارداری‌ها نیز نقش تعیین‌کننده‌ای در فرصت دادن به اسکلت بدن برای بازسازی دارد. فاصله حداقل ۱۸ تا ۲۴ ماه بین دو بارداری متوالی، این امکان را به سیستم هورمونی و تراکم استخوانی مادر می‌دهد که منابع از دست‌رفته را کاملاً جایگزین کند. همچنین آموختن تکنیک‌های درست نشستن و ارگونومی صحیح هنگام شیردهی و آغوش گرفتن نوزاد، فشار روی مهره‌های کمری و گردنی را کاهش داده و از بروز دردهای مفصلی و عضلانی جلوگیری می‌کند.
 

بهترین قرص کلسیم برای بانوان شیرده

انتخاب بهترین قرص کلسیم برای بانوان شیرده نیازمند بررسی دقیق وضعیت گوارشی، دوز مورد نیاز، ملح کلسیم به کار رفته در فرمولاسیون و ترکیبات جانبی مکمل است. مکمل‌های کلسیم در اشکال دارویی و نمک‌های مختلفی تولید می‌شوند که هر کدام ویژگی‌ها، مزایا و معایب خاص خود را دارند. دو فرم رایج و استاندارد کلسیم در بازار دارویی، کلسیم کربنات و کلسیم سیترات هستند.

کلسیم کربنات پرمصرف‌ترین و مقرون‌به‌صرفه‌ترین ملح کلسیم است. این فرم دارای درصد بالایی از کلسیم المنتال (حدود %40 کلسیم خالص قابل جذب) است، به این معنی که حجم قرص یا تعداد آن در روز کمتر خواهد بود. اما کلسیم کربنات برای انحلال و جذب بهینه در روده، نیازمند محیط اسیدی معده است. بنابراین حتماً باید همراه با وعده‌های غذایی یا بلافاصله پس از غذا مصرف شود. عارضه جانبی اصلی این ملح، احتمال بروز نفخ، سوءهاضمه و یبوست در برخی افراد است.

کلسیم سیترات فرم دیگری از مکمل کلسیم است که ملح آلی محسوب می‌شود. این فرآورده اگرچه درصد کلسیم المنتال کمتری دارد (حدود %21)، اما جذب گوارشی راحت‌تر و کامل‌تری داشته و برای انحلال نیازی به اسید معده ندارد. از این رو، کلسیم سیترات را می‌توان در هر زمان از روز، چه با معده خالی و چه با معده پر مصرف کرد. این فرم برای مادرانی که از مشکلات گوارشی مانند نفخ، یبوست، ترشح کم اسید معده یا سابقه سنگ کلیه رنج می‌برند، انتخاب به مراتب بهتری است.

بهترین مکمل کلسیم برای دوران شیردهی معمولاً فرآورده‌های ترکیبی (سینرژیک) هستند که علاوه بر کلسیم، حاوی ترکیبات کمکی زیر باشند:

• مکمل ویتامین D3: جذب کلسیم در روده را تا چند برابر افزایش می‌دهد.
• منیزیم: به ساخت ماتریکس استخوانی کمک کرده و عوارض گوارشی کلسیم (مانند یبوست) را کاهش می‌دهد.
• زینک (روی): در ترمیم سلولی و فعال‌سازی آنزیم‌های استخوان‌ساز نقش دارد.
• ویتامین K2: هدایت کلسیم به سمت بافت استخوان و جلوگیری از رسوب آن در عروق و کلیه را بهبود می‌بخشد.

در مصرف قرص‌های کلسیم باید به اصول دوزبندی دقت شود. بدن انسان در هر بار مصرف توانایی جذب حداکثر ۵۰۰ تا ۶۰۰ میلی‌گرم کلسیم المنتال را دارد. بنابراین اگر فردی نیاز به مصرف دوزهای بالاتر مکمل دارد، باید آن را در دو یا چند دوز منقسم (مثلاً یک قرص صبح و یک قرص شب) استفاده کند تا راندمان جذب حداکثری شود. همچنین مصرف همزمان قرص کلسیم با مکمل‌های آهن، فیبرهای رژیمی و برخی آنتی‌بیوتیک‌ها می‌تواند جذب آن‌ها را دچار اختلال کند و باید حداقل ۲ ساعت فاصله زمانی رعایت گردد.

در ادامه به بررسی چند مکمل مناسب کلسیم در دوران شیردهی می‌پردازیم. دقت نمایید که مصرف مکمل‌های کلسیم در دوران شیردهی باید تحت نظارت پزشک متخصص انجام گیرد:

1. سوپراکل دی

این مکمل تحت لیسانس شرکت بایوپلاس، با پروانه ساخت شرکت آبا دارو طب در ایران تولید می‌شود. فرمولاسیون اصلی هر قرص آن حاوی ۱۰۰۰ میلی‌گرم کلسیم سیترات (معادل ۲۱۰ میلی‌گرم کلسیم المنتال) به همراه ۴۰۰ واحد بین‌المللی ویتامین D3 است. علاوه بر این، در ترکیب آن منیزیم و روی (زینک) نیز وجود دارد تا فرایند معدنی‌شدن استخوان بهینه‌تر انجام شود. این محصول همچنین فاقد رنگ و طعم‌دهنده‌های مصنوعی، مواد نگهدارنده، گلوتن، سویا و گندم است.
 

2. لیکوئی کلسیم 6 پلاس 

این محصول به فرم سافت‌ژل (کپسول ژلاتینی نرم) برای بلع و جذب سریع‌تر توسط شرکت آدونیس کیش تولید می‌گردد. ویژگی منحصر‌به‌فرد این مکمل، داشتن ۶ ملح مختلف کلسیم (شامل سیترات، آسپارتات، گلوکونات، مالات، هیدروکسی‌آپاتیت و کربنات) است که در هر سروینگ مجموعاً حدود ۹۰۰ میلی‌گرم کلسیم المنتال را فراهم می‌کنند. فرمولاسیون این فرآورده حاوی ۱۲۰۰ واحد بین‌المللی ویتامینD3، ۶۰ میلی‌گرم منیزیم، ۱۰۰ میکروگرم ویتامین K2 و عصاره گیاه دم ‌اسب است تا هدایت کلسیم به بافت استخوانی با حداکثر کارایی صورت گیرد. این محصول همچنین فاقد گلوتن، شکر، گندم، مخمر، نگهدارنده، رنگ‌ها و طعم‌دهنده‌های مصنوعی است.
 

3. استئوکینون

این مکمل تخصصی توسط شرکت آرین سلامت سینا در ایران تولید می‌شود. هر قرص استئوکینون حاوی ۲۵۰ میلی‌گرم کلسیم المنتال (از ملح کلسیم کربنات)، ۲۰۰ واحد بین‌المللی ویتامین D3 و ۴۵ میکروگرم ویتامین K2-7 است. وجود ویتامین K2-7 در این فرمولاسیون نقش مهمی ایفا می‌کند، زیرا با فعال‌سازی پروتئین استئوکلسین، کلسیم را مستقیماً به سمت بافت استخوان هدایت کرده و از رسوب آن در عروق خونی و کلیه‌ها جلوگیری می‌نماید. این محصول همچنین فاقد گلوتن، شکر، مواد تراریخته و نگهدارنده است.
 

4. کلسی کر

قرص کلسی کر توسط شرکت خوارزمی در ایران تولید و عرضه می‌شود. این مکمل فرآورده‌ای ترکیبی و کامل برای سلامت اسکلتی است که هر ۲ قرص آن حاوی ۸۰۰ میلی‌گرم کلسیم، ۴۰۰ واحد بین‌المللی ویتامین D3، ۲۰۰ میلی‌گرم منیزیم و ۸ میلی‌گرم روی (زینک) است. کلسی کر فاقد گلوتن، بدون لاکتوز، فاقد الکل، فاقد فرآورده های شیر، فاقد رنگ مصنوعی، بدون نمک و بدون مخمر است.
 

سخن پایانی

پوکی استخوان بعد از زایمان یک وضعیت فیزیولوژیک گذرا و قابل مدیریت است که با اتخاذ رویکرد علمی می‌توان به راحتی از پیشرفت آن جلوگیری کرد. با توجه به استانداردهای علمی میزان نیاز روزانه به کلسیم در دوران شیردهی نسبت به شرایط عادی افزایش نمی‌یابد؛ زیرا بدن با افزایش توان جذب گوارشی این نیاز را پوشش می‌دهد. هوشیاری نسبت به علائم پوکی استخوان در شیردهی، مانند دردهای کمر و مفاصل، امکان مداخله زودهنگام را فراهم می‌سازد.

اجرای اصول پیشگیری شامل تغذیه متوازن، ورزش‌های تحمل‌کننده وزن، اصلاح سبک زندگی و تامین ویتامین D، ضمانت‌کننده سلامت استخوانی مادر است. در صورت نیاز به دریافت مکمل، انتخاب بهترین قرص کلسیم برای بانوان شیرده تحت نظر پزشک متخصص، به جبران سریع‌تر کمبودها بدون ایجاد عوارض گوارشی کمک خواهد کرد.

این مقاله به عنوان بخشی از مجله علمی داروخانه آنلاین داروکده، با این هدف نگارش شده که دانش عمومی شما را پیرامون پوکی استخوان بعد از زایمان ارتقا دهد؛ ضمن اینکه با مقایسه چند نمونه از بهترین مکمل های کلسیم برای دوران شیردهی، به شما کمک می‌کند برای خرید قرص کلسیم جوانب مختلف را در نظر بگیرید.

امیدواریم از مطالعه آنچه گفته شد، نهایت استفاده را برده باشید. در صورت داشتن هرگونه سوال یا نیاز به مشاوره تخصصی درزمینه انتخاب و مصرف مکمل‌ها، می‌توانید سوالات خود را در بخش نظرات ثبت کنید تا داروسازان و کارشناسان ارشد تغذیه در تیم علمی داروکده در سریع‌ترین زمان ممکن پاسخگوی شما باشند.
 

 :References

Oboh I, Coleman C, Cremona A. The influence of lactation and its duration on bone mineral density in pregnancy and postpartum: A systematic review with meta-analysis. Clin Nutr ESPEN. 2021 Dec;46:121-132

Anagnostis P, Lampropoulou-Adamidou K, Bosdou JK, Trovas G, Galanis P, Chronopoulos E, Goulis DG, Tournis S. Comparative Effectiveness of Therapeutic Interventions in Pregnancy and Lactation-Associated Osteoporosis: A Systematic Review and Meta-analysis. J Clin Endocrinol Metab. 2024 Feb 20;109(3):879-901

Hardcastle SA. "Pregnancy and Lactation Associated Osteoporosis". Calcif Tissue Int. 2022 May;110(5):531-545

https://ods.od.nih.gov/factsheets/Calcium-HealthProfessional/

Cano A, Chedraui P, Goulis DG, Lopes P, Mishra G, Mueck A, Senturk LM, Simoncini T, Stevenson JC, Stute P, Tuomikoski P, Rees M, Lambrinoudaki I. Calcium in the prevention of postmenopausal osteoporosis: EMAS clinical guide. Maturitas. 2018 Jan;107:7-12

Liu C , Kuang X , Li K , Guo X , Deng Q , Li D . Effects of combined calcium and vitamin D supplementation on osteoporosis in postmenopausal women: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Food Funct. 2020 Dec 1;11(12):10817-10827

Hadji P, Athanasiadis A, Brandi ML, Chakhtoura M, Chandran M, Chervenak F, Grünebaum A, Lambrinoudaki I, Lems WF, Mamopoulos AM, McCloskey E, Nappi RE, Pepe J, Reginster JY, Rizzoli R, Stute P, Tuzun Ş, Vincent AJ, Zanchetta MB, Zillikens MC, Kyvernitakis I. Pregnancy- and lactation-associated osteoporosis: A position statement of the IAPM, IOF, ECTS, ESCEO, IMS, and EMAS. Int J Gynaecol Obstet. 2026 Jul 16

Issa Z, Saad R, Lama Y, Ammar S, Akiki V, Kovacs CS, El-Hajj Fuleihan G, Chakhtoura M. Pregnancy and Lactation Associated Osteoporosis: A Systematic Review. Calcif Tissue Int. 2026 Mar 18;117(1):42