معرفی محصولات حاوی آنزیم لاکتاز داروخانه‌ای

ناتوانی در هضم لاکتوز، قند موجود در شیر و محصولات لبنی، که به‌عنوان عدم تحمل لاکتوز شناخته می‌شود، میلیون‌ها نفر را در سراسر جهان تحت تاثیر قرار می‌دهد و علائمی مانند نفخ، اسهال و درد شکمی را به‌همراه دارد.

لاکتاز، آنزیمی حیاتی در روده کوچک، مسئول تجزیه لاکتوز به قندهای ساده‌تر برای جذب است. برای افرادی که از کمبود این آنزیم رنج می‌برند، قرص لاکتاز و قطره لاکتاز به‌عنوان راهکارهایی موثر برای مدیریت علائم و مصرف محصولات لبنی بدون ایجاد ناراحتی معرفی شده‌اند. این مقاله با نگاهی علمی و دقیق به معرفی محصولات حاوی آنزیم لاکتاز می‌پردازد.

آنچه در این مقاله می‌خوانید:

• لاکتاز چیست؟
• کمبود لاکتاز چیست؟
• قرص لاکتاز برای چیست؟
• قطره لاکتاز برای چیست؟
• عوارض لاکتاز
• معرفی محصولات حاوی آنزیم لاکتاز

مدت زمان تقریبی مطالعه: 9 دقیقه

لاکتاز چیست؟

لاکتاز یک آنزیم گلیکوزید هیدرولاز است که به‌طور عمده در حاشیه برس‌مانند (brush border) روده کوچک پستانداران تولید می‌شود و وظیفه تجزیه لاکتوز، دی‌ساکارید موجود در شیر، به مونوساکاریدهای گلوکز و گالاکتوز را بر عهده دارد.

این آنزیم که توسط ژن LCT روی کروموزوم 2 کدگذاری می‌شود، در نوزادان به مقدار زیاد بیان می‌شود تا هضم شیر مادر یا شیرخشک را تسهیل کند. با افزایش سن، در بسیاری از افراد (به‌ویژه در جمعیت‌های غیراروپایی) بیان ژن LCT کاهش می‌یابد، که منجر به کاهش تولید آنزیم لاکتاز و بروز علائم عدم تحمل لاکتوز می‌شود.

آنزیم لاکتاز تجاری معمولا از مخمرهایی مانند Kluyveromyces lactis یا قارچ‌هایی مانند Aspergillus oryzae استخراج می‌شود و در قالب مکمل‌های داروخانه‌ای برای کمک به هضم لاکتوز در دسترس است. این آنزیم با pH بهینه حدود 6 و دمای بهینه 37 درجه سانتی‌گراد عمل می‌کند و در محیط اسیدی معده غیرفعال می‌شود، مگر اینکه در فرم‌های مقاوم به اسید ارائه شود.

کمبود لاکتاز چیست؟

لاکتاز دیفیشنسی یا کمبود لاکتاز به حالتی اطلاق می‌شود که بدن مقدار کافی آنزیم لاکتاز برای هضم لاکتوز تولید نمی‌کند، که منجر به عدم تحمل لاکتوز می‌شود. این کمبود می‌تواند به سه شکل اصلی رخ دهد: 

1) کمبود اولیه لاکتاز، که به‌دلیل کاهش طبیعی بیان ژن LCT پس از دوران کودکی در اکثر جمعیت‌های جهان (به‌ویژه در آسیا، آفریقا و خاورمیانه) ایجاد می‌شود و حدود 70% از بزرگسالان جهان را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

2) کمبود ثانویه لاکتاز، ناشی از آسیب به مخاط روده کوچک به‌دلیل بیماری‌هایی مانند سلیاک، کرون یا عفونت‌های روده‌ای (مانند روتاویروس) است.

3) کمبود مادرزادی لاکتاز، یک اختلال نادر ژنتیکی است که از بدو تولد وجود دارد و در نوزادان باعث اسهال شدید می‌شود.

در عدم تحمل لاکتوز، لاکتوز هضم‌نشده به کولون می‌رسد و توسط باکتری‌ها تخمیر می‌شود، که تولید گازهای هیدروژن و متان و علائمی مانند نفخ بعد از خوردن شیر، درد شکمی و اسهال را به‌دنبال دارد.

قرص لاکتاز برای چیست؟

قرص لاکتاز مکملی حاوی آنزیم لاکتاز است که برای کمک به هضم لاکتوز در بزرگسالان مبتلا به عدم تحمل لاکتوز طراحی شده است. قرص آنزیم لاکتاز با تامین آنزیم مورد نیاز برای تجزیه لاکتوز به گلوکز و گالاکتوز، از بروز علائم گوارشی مانند نفخ، اسهال، کرامپ و گاز پس از مصرف محصولات لبنی جلوگیری می‌کند.

قرص حاوی انزیم لاکتاز معمولا قبل یا همراه با اولین لقمه یا جرعه از محصولات لبنی مصرف می‌شود و اثربخشی آن به دوز (معمولا 3000 تا 9000 واحد FCC به ازای هر وعده) و زمان‌بندی مصرف بستگی دارد. این مکمل به افراد اجازه می‌دهد تا بدون نیاز به حذف کامل لبنیات، که منبع مهمی از کلسیم، ویتامین D و پروتئین هستند، از این مواد غذایی بهره‌مند شوند.

علاوه بر این، قرص آنزیم لاکتوز در برخی مطالعات برای کاهش علائم سندرم روده تحریک‌پذیر (IBS) مرتبط با مصرف لاکتوز نیز موثر گزارش شده است. 

قطره لاکتاز برای چیست؟

قطره لاکتاز برای کمک به هضم لاکتوز در نوزادان، کودکان و بزرگسالان مبتلا به عدم تحمل لاکتوز استفاده می‌شود. قطره آنزیم لاکتاز به‌ویژه برای نوزادانی که به‌دلیل کمبود لاکتاز مادرزادی یا ناپایداری گوارشی (مانند کولیک مرتبط با لاکتوز) نمی‌توانند شیر مادر یا شیرخشک را به‌خوبی هضم کنند، کاربرد دارد.

قطره لاکتاز نوزاد معمولا با افزودن چند قطره (3 تا 5 قطره) به شیر یا شیرخشک بلافاصله قبل از تغذیه استفاده می‌شود، زیرا آنزیم در دمای بدن (حدود 37 درجه سانتی‌گراد) فعال است و نباید به مایعات داغ اضافه شود تا از غیرفعال شدن آن جلوگیری شود.

قطره لاکتاز برای نوزاد می‌تواند علائم کولیک، نفخ و گریه بیش از حد را کاهش دهد، به‌ویژه در نوزادانی که به‌طور موقت به‌دلیل نارس بودن سیستم گوارش یا عفونت‌های روده‌ای دچار کمبود لاکتاز هستند. قطره حاوی آنزیم لاکتاز همچنین برای بزرگسالانی که ترجیح می‌دهند آنزیم را به شیر یا مایعات لبنی اضافه کنند، گزینه‌ای مناسب است. قطره حاوی لاکتاز انعطاف‌پذیری بیشتری در دوزبندی ارائه می‌دهد و برای افرادی که مشکل بلع قرص دارند، کاربردی است.

عوارض لاکتاز

عوارض قرص و قطره لاکتاز به‌طور کلی نادر و خفیف هستند، زیرا آنزیم لاکتاز به‌عنوان یک فراورده ایمن و غیرجذبی در روده عمل می‌کند و وارد جریان خون نمی‌شود. شایع‌ترین عوارض شامل واکنش‌های آلرژیک نادر (مانند راش پوستی، خارش یا تورم) در افراد حساس به ترکیبات غیرفعال موجود در فرمولاسیون‌ها، مانند پرکننده‌ها یا طعم‌دهنده‌ها است.

برخی افراد ممکن است در صورت مصرف بیش از حد یا نادرست (مثلا بدون مصرف لبنیات) دچار ناراحتی خفیف گوارشی شوند، اما این موارد معمولا گذرا هستند. در نوزادان، استفاده از قطره لاکتاز باید با دقت و تحت نظر پزشک انجام شود، زیرا دوز نامناسب ممکن است اثربخشی را کاهش دهد یا در موارد نادر باعث تحریک گوارشی شود.

هیچ‌گونه عارضه جدی یا تداخل دارویی قابل‌توجهی برای لاکتاز گزارش نشده است، اما افراد با بیماری‌های خاص یا آلرژی‌های شناخته‌شده بهتر است قبل از مصرف با پزشک مشورت کنند. عدم رعایت دوز و زمان‌بندی ممکن است باعث کاهش اثربخشی و تداوم علائم عدم تحمل لاکتوز شود.

معرفی محصولات حاوی آنزیم لاکتاز

وجود انواع محصولات حاوی آنزیم لاکتاز در بازار، نشان‌دهنده تنوع در فرم‌های دارویی است که برای گروه‌های سنی مختلف طراحی شده‌اند. این محصولات شامل قرص لاکتاز، قطره لاکتاز و در موارد نادر شربت لاکتاز هستند که به افراد مبتلا به عدم تحمل لاکتوز کمک می‌کنند تا از فواید تغذیه‌ای لبنیات بدون تجربه علائم گوارشی بهره‌مند شوند. در ادامه، برخی از این محصولات که در داروخانه‌های ایران در دسترس هستند، معرفی می‌شوند:
 

- قرص لاکتاز

قرص آنزیم لاکتاز به‌دلیل سهولت مصرف و قابلیت حمل، برای افرادی که به‌طور مکرر لبنیات مصرف می‌کنند، مناسب است. قرص لاکتاز برای نوزاد توصیه نمی‌شود، زیرا فرم‌های مایع برای این گروه سنی ایمن‌تر و کاربردی‌تر هستند. هنگام خرید، توجه به استاندارد بودن محصول، تاریخ تولید و انقضا یا گواهی کیفیت برند ضروری است تا از اثربخشی محصول اطمینان حاصل شود.
 

1. لاکتاز فورتی ژن

• فرم دارویی: کپسول
• ترکیبات: 9000 FCC آنزیم لاکتاز مشتق شده از قارچ آسپرژیلوس اوریزا در هر کپسول
• روش مصرف: یک کپسول بلافاصله قبل یا همراه با مصرف لبنیات و غذاهای حاوی لاکتوز
• مناسب برای مصرف افراد بالای 18 سال

2. دویجست ادز

• تحت لیسانس: Arthur Andrew کشور آمریکا
• فرم دارویی: کپسول
• ترکیبات: کلسیم کربنات، پتاسیم بی‌کربنات و مجموعه آنزیمی شامل پپتیداز DPP-IV، آمیلاز، گلوکو آمیلاز، آلفا گالاکتوزیداز، لاکتاز، بروملین، پروتئاز مقاوم به اسید، سلولاز، زایلاناز، لیپاز، همی سلولاز و پاپائین
• روش مصرف: 1 تا 2 کپسول به‌همراه هر وعده غذایی، در ابتدای صرف غذا 

3. دایجستیو اید نچرال ورد

• تحت لیسانس: NASCO کشور آمریکا
• فرم دارویی: قرص جویدنی
• ترکیبات: کلسیم کربنات، فروکتوالیگوساکاریدها و ترکیبی از 5 آنزیم گوارشی آمیلاز، پروتئاز، لاکتاز، لیپاز و سلولاز
• روش مصرف: 1 عدد قبل یا بعد از وعده غذایی به‌صورت جویدنی
• فاقد شکر
• با طعم توت

4. دایجسبس آر ایکس

• فرم دارویی: کپسول
• ترکیبات: مجموعه آنزیمی شامل آمیلاز، پروتئاز SP، مالتاز، اینورتاز، سلولاز، آلفا گالاکتوزیداز، لیپاز، لاکتاز، پپتیداز، پروتئاز DDP، بتائین هیدروکلراید و ال‌گلوتامین
• روش مصرف: 1 کپسول با هر وعده غذایی

- قطره لاکتاز

قطره لاکتاز به‌ویژه برای نوزادان و افرادی که بلع قرص برایشان دشوار است، طراحی شده است. قطره آنزیم لاکتاز معمولا حاوی دوزهای قابل تنظیم (600 FCC واحد در میلی‌لیتر) است. این قطره‌ها برای کاهش علائم کولیک و نفخ در نوزادان مبتلا به کمبود لاکتاز موقت یا دائم استفاده می‌شوند و با افزودن به شیر مادر یا شیرخشک (در دمای مناسب) عمل می‌کنند. این محصولات باید دور از حرارت بالا نگهداری شوند تا از تخریب آنزیم جلوگیری شود.
 

1. قطره ایزی کول بیبی

• تحت لیسانس: AEI24 کشور اسپانیا
• فرم دارویی: قطره
• ترکیبات: آنزیم پایدار شده لاکتاز
• روش مصرف: مطابق جدول روی محصول یا داخل بروشور، مقدار مناسب را به شیر یا شیرخشک اضافه کرده و خوب به هم بزنید. همچنین می‌توان مقدار مناسب را در قاشق چای‌خوری ریخته و قبل از شیردهی در دهان کودک چکاند.
• مناسب برای نوزادان از بدو تولد و کودکان

2. قطره میلکازیم

• فرم دارویی: قطره
• ترکیبات: 150 واحد بین‌المللی آنزیم لاکتاز در هر قطره
• روش مصرف: مطابق جدول روی محصول یا داخل بروشور، مقدار مناسب را به شیر خشک اضافه کنید و خوب به هم بزنید و کمی صبر نمایید (حداقل 15 دقیقه) سپس مصرف کنید. برای نوزادی که از شیر مادر تغذیه می‌کند، مطابق دستورالعمل تعداد قطره مناسب را در قاشق چای‌خوری ریخته و قبل از شیردهی در دهان نوزاد بچکانید.
• مناسب برای نوزادان از بدو تولد و کودکان
• فاقد گلوتن، تالک، طعم‌دهنده و شیرین‌کننده

- شربت لاکتاز

شربت لاکتاز به‌عنوان فرمی کمتر رایج از آنزیم لاکتاز شناخته می‌شود. شربت آنزیم لاکتاز معمولا حاوی دوزهای استاندارد لاکتاز به‌همراه طعم‌دهنده‌های طبیعی است و می‌تواند به مایعات لبنی یا به‌صورت مستقیم مصرف شود. در ایران، دسترسی به این فرم محدود است و اغلب از قرص لاکتاز یا قطره لاکتاز استفاده می‌شود.

سخن پایانی

لاکتاز به‌عنوان کلیدی برای مدیریت عدم تحمل لاکتوز، نقش مهمی در بهبود کیفیت زندگی افرادی ایفا می‌کند که نمی‌توانند محصولات لبنی را به‌راحتی هضم کنند. قرص لاکتاز و قطره لاکتاز با تامین آنزیم لاکتاز مورد نیاز، امکان مصرف لبنیات را بدون بروز علائم گوارشی فراهم کرده و به حفظ دریافت مواد مغذی ضروری مانند کلسیم و ویتامین D کمک می‌کنند.

وجود محصولات مختلف حاوی آنزیم لاکتاز نشان‌دهنده تنوع در فرم‌های دارویی است که برای گروه‌های سنی مختلف، از نوزادان تا بزرگسالان، طراحی شده‌اند. با این حال، انتخاب محصول مناسب و دوز صحیح باید با مشورت پزشک یا داروساز انجام شود تا از اثربخشی و ایمنی اطمینان حاصل شود. این مکمل‌ها، اگرچه ایمن و موثر هستند، باید به‌عنوان بخشی از یک استراتژی جامع مدیریت عدم تحمل لاکتوز در نظر گرفته شوند.

برای مشاهده قیمت و خرید قرص لاکتاز می‌توانید از طریق داروخانه آنلاین داروکده اقدام نمایید. داروکده به‌عنوان اولین داروخانه آنلاین ایران، با داشتن مجوز از معاونت غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی ایران و همچنین کسب نماد اعتماد الکترونیک 5 ستاره از وزارت صمت، دارای فعالیت گسترده در عرضه محصولات سلامت‌محور غیر دارویی به سراسر ایران است.

مجله علمی داروکده با هدف ارتقای دانش عمومی در حوزه سلامت و بهره‌مندی از تیمی متخصص شامل داروسازان و کارشناسان ارشد تغذیه، به‌صورت مداوم با تکیه بر جدیدترین پژوهش‌های علمی به‌روز می‌شود. این تیم با نگارش مقالاتی علمی و کاربردی، در تلاش است تا پاسخ‌های دقیق و قابل‌اعتمادی به سوالات مخاطبان در زمینه سلامت ارائه دهد.

امید است مقاله «معرفی محصولات حاوی آنزیم لاکتاز داروخانه‌ای» اطلاعات ارزشمندی در اختیارتان قرار داده باشد. لطفا با به‌اشتراک‌گذاری سوالات، پیشنهادها یا انتقادات خود، ما را در بهبود خدمات‌ یاری کنید.