اثرات جینکوبیلوبا بر تقویت حافظه

قرص تقویت حافظه جینکوبیلوبا چیست؟ امروزه در میان انواع مکمل‌های گیاهی، قرص جینکوبیلوبا به دلیل اثرات بالقوه‌اش بر بهبود عملکرد شناختی، افزایش تمرکز و تقویت حافظه به شکلی چشمگیر مورد توجه جامعه علمی و متخصصان قرار گرفته است. درخت جینکوبیلوبا، یکی از قدیمی‌ترین گونه‌های درختی جهان محسوب می‌شود و قدمت آن در برخی منابع به میلیون‌ها سال پیش برمی‌گردد. از این رو، غالباً به آن لقب “فسیل زنده” می‌دهند. این درخت دارای برگ‌های بادبزنی‌شکل و ترکیبات زیست‌فعال متنوعی است که به طور ویژه در صنعت داروسازی و مکمل‌های غذایی به کار می‌روند.

در این مقاله، قصد داریم ضمن پرداختن به ترکیبات زیست فعال جینکوبیلوبا، تاثیر قرص جینکوبیلوبا بر مغز را مورد بررسی قرار دهیم و به طور خاص به قرص تقویت حافظه جینکوبیلوبا اشاره کنیم. 

آنچه در این مقاله خواهید خواند:

• گیاه جینکوبیلوبا چیست؟
• تاثیر جینکو بر مغز
• اثرات جینکوبیلوبا بر تقویت حافظه بنابر مطالعات علمی
• قرص جینکوبیلوبا برای تقویت حافظه
• بهترین زمان مصرف قرص جینکوبیلوبا برای تقویت حافظه

مدت زمان تقریبی مطالعه: 8 دقیقه

گیاه جینکوبیلوبا چیست؟

گیاه جینکوبیلوبا یکی از کهن‌ترین درختان شناخته‌شده در جهان است که بقای آن به بیش از 200 میلیون سال پیش باز می‌گردد. از نظر تکاملی، این گیاه به دوره مزوزوئیک یا حضور دایناسورها بر روی زمین تعلق دارد. در طول قرن‌ها، جینکوبیلوبا به عنوان یک گیاه مقدس در فرهنگ‌ شرق، به‌ویژه در چین، ژاپن و کره، کشت و نگهداری می‌شده است. چینی‌ها از هزاران سال پیش از برگ و دانه‌های این درخت در طب سنتی خود استفاده می‌کردند و آن را برای درمان بیماری‌های مختلف و بهبود عملکرد بدن به کار می‌بردند.

جینکوبیلوبا در قرن حاضر نیز مورد توجه گیاه‌شناسان قرار گرفت و به تدریج با پیشرفت علم و روش های استخراج عصاره‌های استاندارد، پژوهشگران دریافتند که ترکیبات موجود در برگ‌ جینکوبیلوبا می‌توانند تأثیرات مفیدی بر سلامت عروق، مغز و سیستم عصبی داشته باشند.

ترکیبات فعال جینکوبیلوبا

عصاره برگ جینکوبیلوبا حاوی ترکیبات زیست‌فعال گوناگونی است که عمدتاً به دو دسته زیر تقسیم می‌شوند:

فلاونوئیدها شامل کوئرستین، کامفرول و ایزورامنتین که اثرات آنتی‌اکسیدانی قوی دارند. 

ترپنوئیدها که به طور خاص بر جریان خون مغزی تأثیر گذاشته و از تجمع پلاکت‌ها جلوگیری می‌کنند.

گیاه جینکوبیلوبا در طب سنتی و نوین

در طب سنتی چین، برگ‌ها و دانه‌های جینکوبیلوبا برای بهبود عملکرد شناختی، افزایش انرژی حیاتی و درمان مشکلات مختلف مورد استفاده قرار می‌گرفت. با گسترش علوم داروشناسی مدرن، تحقیقات نشان دادند که ویژگی‌های ضداکسیدانی و ضدالتهابی این گیاه، می‌تواند در بهبود و پیشگیری از اختلالات عصبی-شناختی نظیر زوال عقل موثر باشد. امروزه عصاره این گیاه به شکل های مختلف قرص، کپسول و شربت تولید و عرضه می‌شود و در گروه موثرترین ترکیبات مکمل های تقویت حافظه و تمرکز قرار دارد. 

تأثیر جینکو بر مغز

پیش از آن که به بررسی اثرات جینکوبیلوبا بر تقویت حافظه بپردازیم بهتر است به تأثیر گیاه جینکوبیلوبا بر مغز که از طریق چند مکانیسم اصلی صورت می‌گیرد، اشاره کنیم:

بهبود جریان خون مغزی

ترپنوئیدهای موجود در جینکوبیلوبا، به‌ویژه جینکولیدها، می‌توانند با گشاد کردن رگ‌ها و جلوگیری از تجمع پلاکت‌ها در عروق، جریان خون مغزی را افزایش دهند. بهبود خون‌رسانی به بافت مغزی منجر به افزایش اکسیژن‌رسانی و تامین مواد مغذی ضروری برای نورون‌ها شده و در نتیجه به حفظ سلامت و کارایی سلول‌های مغزی کمک می‌کند.

مهار استرس اکسیداتیو

فلاونوئیدهای جینکوبیلوبا به دلیل خواص آنتی‌اکسیدانی بسیار قوی، قادر به خنثی کردن رادیکال‌های آزاد هستند. استرس اکسیداتیو یکی از عوامل مهم در فرایند پیری سلولی و تخریب نورون‌ها در بیماری‌هایی مانند آلزایمر محسوب می‌شود. جینکوبیلوبا از این مسیر می‌تواند نقش محافظتی در برابر پیری و تخریب عصبی ایفا کند. دکتر افروز محمد قلی بیگی نیز در مقاله ای با عنوان "برای جلوگیری از آلزایمر چه بخوریم؟"، ضمن پرداختن به ترکیبات مغذی مفید در این زمینه، به جینکوبیلوبا اشاره کرده است. 

تعدیل انتقال‌دهنده‌های عصبی

برخی مطالعات حاکی از آن‌ هستند که این گیاه می‌تواند متابولیسم انتقال‌دهنده‌های عصبی از جمله استیل‌کولین، دوپامین و سروتونین را تحت تأثیر قرار دهد. این میانجی‌های شیمیایی نقش مهمی در حافظه، خلق‌وخو و تمرکز دارند. در نتیجه، مصرف عصاره جینکوبیلوبا ممکن است به تعدیل این انتقال‌دهنده‌ها و در نهایت بهبود عملکرد شناختی منجر شود.

کاهش التهاب عصبی

فرایندهای التهابی در مغز و سیستم عصبی مرکزی، در بسیاری از بیماری‌های نورودژنراتیو همچون آلزایمر، پارکینسون و مولتیپل اسکلروزیس دخیل هستند. ترکیبات گیاه جینکوبیلوبا با کاهش سیتوکین‌های التهابی، می‌توانند التهاب عصبی را کاهش داده و از پیشرفت آسیب‌های بافتی جلوگیری کنند.

اثرات جینکوبیلوبا بر تقویت حافظه بنابر مطالعات علمی 

پژوهش‌های متعددی در زمینه تاثیر جینکو بر مغز صورت گرفته و در این قسمت به برخی از یافته های حاصل از این مطالعات بر روی جمعیت های مختلف اشاره خواهیم کرد. 

مطالعات روی افراد سالم

برخی کارآزمایی‌های بالینی نشان داده‌اند که مصرف مکمل‌ جینکوبیلوبا در افراد سالم می‌تواند موجب بهبود سرعت پردازش اطلاعات، افزایش تمرکز و تقویت حافظه کوتاه‌مدت شود. اگرچه برخی پژوهش‌ها تفاوت معناداری بین گروه دارونما و گروه مصرف‌کننده جینکو گزارش نکرده اند، اما نتایج بدست آمده از متاآنالیزهای اخیر حاکی از این هستند که مصرف منظم با دوز مناسب این قرص جینکوبیلوبا احتمالاً اثرات سودمند خفیف تا متوسطی بر عملکرد شناختی افراد سالم دارد.

مطالعات بر روی افراد مسن و مبتلایان به اختلالات شناختی 

مهم‌ترین تأثیر مثبت جینکوبیلوبا در ادبیات علمی، مربوط به افراد مسن است که دچار افت شناختی ناشی از سن هستند. تحقیقات نشان می دهد مصرف این گیاه ممکن است افت حافظه و زوال شناختی را کندتر کند و حتی در مواردی از پیشرفت اختلال شناختی خفیف به زوال عقل پیشگیری نماید. 

مطالعات در زمینه آلزایمر

در بیماران مبتلا به آلزایمر، به‌ویژه در مراحل خفیف تا متوسط، مصرف عصاره استاندارد شده جینکوبیلوبا در برخی مطالعات منجر به بهبود عملکرد حافظه، بهبود رفتارهای شناختی و حتی کاهش تعدادی علائم روانی-رفتاری مرتبط شده است. البته در این حوزه نیز، تناقضاتی در نتایج پژوهش‌ها به چشم می‌خورد. برخی مطالعات کلینیکی گزارش کرده‌اند که اثرات جینکو در افراد با آلزایمر شدید محدود است؛ ازاین‌رو، زمان شروع مداخله و شدت بیماری اهمیت دارد.

قرص جینکوبیلوبا برای تقویت حافظه

بر اساس آنچه گفته شد، می توانیم به جینکوبیلوبا به عنوان یک قرص تقویت حافظه گیاهی نگاه کنیم و فارغ از کاربرد سنتی گیاه جینکوبیلوبا در طب سنتی شرق دور، فرموله کردن آن به فرم یک داروی گیاهی تقویت حافظه با مقادیر فلاونوئیدها و ترپنوئیدهای استانداردشده، اثری مستقیم بر سلامت سلول‌های عصبی خواهد داشت. 

اولین گام در تقویت حافظه، آشنایی عمیق با عملکرد آن است. برای درک انواع مختلف حافظه، تماشای ویدیوی "حافظه نامحدود" که گفت‌وگویی جذاب با دکتر علیرضا زالی، متخصص برجسته جراحی مغز و اعصاب است، را به شما پیشنهاد می‌کنیم.

قرص جینکوبیلوبا برای چیست؟

 مهم ترین موارد مصرف قرص جینکوبیلوبا به صورت زیر خلاصه می شوند:

افزایش هوشیاری و بهبود عملکرد شناختی با کمک افزایش خون‌رسانی به مغز به واسطه ترکیبات ترپنی که باعث گشاد شدن عروق و مهار تجمع پلاکتی می‌شوند.

پیشگیری و کاهش سرعت پیشرفت بیماری های تحلیل برنده عصبی از راه محافظت سلول‌های عصبی با کمک ترکیبات آنتی‌اکسیدانی و جلوگیری از اکسیداسیون چربی‌ها و پروتئین‌های سلولی 

تقویت حافظه، یادگیری و تمرکز از طریق افزایش سطح انتقال دهنده های عصبی دوپامین و استیل کولین، تقویت سیگنال‌دهی نورونی و احتمالا افزایش بیان برخی پروتئین‌های مرتبط با شکل‌گیری حافظه

بهبود نسبی خلق و خو و کاهش اضطراب با مکانیسم‌های ضدالتهابی و تنظیم‌کننده‌ی انتقال‌دهنده‌های عصبی 

کمک به کاهش وزوز گوش و سرگیجه به واسطه بهبود گردش خون در مجاری گوش داخلی

انواع قرص تقویت حافظه جینکوبیلوبا

مکمل جینکوبیلوبا به طور معمول در اشکال دارویی قرص و کپسول تولید و عرضه می شود و بسته به برند و استانداردسازی، دوزهای مختلفی از 20 تا 200 میلی‌گرم عصاره در هر قرص یا کپسول فرموله می گردد؛ مانند:

- جینک اکتیو گلدن لایف به عنوان یک قرص تقویت حافظه جینکو خارجی، تحت لیسانس شرکت وایتکس (گلدن لایف) استرالیا با پروانه ساخت درمان یاب دارو در ایران به فرم کپسول در قوطی های 30 عددی به بازار عرضه می شود و هر کپسول آن 50 میلی گرم عصاره جینکوبیلوبا را فرموله کرده که روزانه 1 تا 2 بار بسته به نیاز افراد قابل استفاده است.

- جینکوویتال OPD Pharma متعلق به شرکت امید پارسینا دماوند نیز به فرم قرص در قوطی های پلاستیکی 30 عددی برای استفاده بزرگسالان طراحی شده و با فرموله کردن 200 میلی گرم عصاره برگ گیاه جینکوبیلوبا و نداشتن هر گونه نگهدارنده، طعم‌دهنده شکر و نمک، می توان آن را در دسته بهترین قرص برای تقویت حافظه بزرگسالان قرار داد. 

از طرفی، جینکوبیلوبا را می توان در کنار سایر گیاهان یا مواد مغذی مانند جینسینگ، ویتامین‌های گروه B یا کیوتن فرموله کرد تا اثر هم‌افزایی داشته باشند.

- منتال انرژی یوروویتال، قرص تقویت حافظه و تمرکز تحت لیسانس کمپانی Euro OTC Pharma GmbH آلمان و پروانه ساخت شرکت حکیمان طب کار، مجموعه کاملی از ریزمغذی ها، جینسنگ و گوارانا را به همراه 50 میلی گرم عصاره جینکوبیلوبا در هر قرص قرار داده است.

در نهایت اینکه، برخی شرکت‌ها، عصاره مایع جینکوبیلوبا را تولید می‌کنند تا از این طریق برای کودکان، سالمندان و کسانی که قادر به بلع قرص نیستند، کارایی داشته باشد.

- جینکوویتون داروسازی رها به فرم شربت با طعم پرتقالی طراحی شده و در هر 5 میلی لیتر خود 22.5 میلی گرم عصاره جینکو به همراه ویتامین C، ویتامین های گروه B، آهن، زینک، کلسیم و منگنز دارد. هر چند استفاده از آن در افراد زیر 18 سال می بایست زیر نظر پزشک و با تعیین دوز مناسب توسط ایشان صورت گیرد. 

بهترین زمان مصرف قرص جینکوبیلوبا برای تقویت حافظه

طریقه مصرف قرص جینکوبیلوبا عوامل متعددی از جمله دوز مصرفی، هدف از استفاده، سن مصرف کننده، شکل دارویی و... دارد. به طور کلی هنگام مصرف قرص جینکوبیلوبا برای تقویت حافظه به موارد زیر توجه کنید:

- دوز مصرفی: به طور معمول عصاره جینکوبیلوبا در دوزهای بالا به دو نوبت منقسم صبح و عصر تقسیم می شوند. 

- هدف از استفاده: اگر از جینکوبیلوبا به عنوان قرص تقویت حافظه برای درس خواندن استفاده می کنید بهتر است به ریتم شبانه روزی خود توجه داشته باشید. بدن انسان از یک ساعت درونی برخوردار است که الگوی ترشح هورمون‌ها، سطح انرژی و عملکرد شناختی را در طول 24 ساعت تنظیم می‌کند. برخی افراد ممکن است هنگام صبح تمرکز و انرژی ذهنی بیشتری داشته باشند و برخی دیگر در ساعات عصر. 

اگر هدفتان افزایش تمرکز در طول روز است، شاید مصرف صبحگاهی مناسب‌تر باشد. در مقابل، چنانچه شب‌ها به مطالعه یا فعالیت ذهنی می‌پردازید، مصرف عصرگاهی بهتر عمل می کند. 

- تداخل با وعده‌های غذایی: تعدادی از مکمل‌ها جذب بهتری هنگام مصرف با غذا دارند. در مورد جینکوبیلوبا، پژوهش‌ها نشان داده‌اند که مصرف آن با وعده غذایی سبک می‌تواند تحمل گوارشی را بهبود بخشد و ریسک ناراحتی‌های معده را کاهش دهد. 

از سوی دیگر، برخی افراد ترجیح می‌دهند قرص جینکوبیلوبا را با معده نسبتاً خالی مصرف کنند تا سرعت جذب ترکیبات فعال افزایش یابد. 

- تداخل‌های دارویی: از مهم‌ترین جوانب مصرف جینکوبیلوبا، امکان افزایش ریسک خونریزی در صورت مصرف همزمان با داروهای رقیق‌کننده خون مانند آسپرین، وارفارین یا هپارین است. لذا در این شرایط، استفاده از جینکو حتماً تحت نظر پزشک انجام گیرد.

- مدت زمان مصرف: مطالعات نشان داده اند که اثرات مطلوب جینکوبیلوبا معمولاً پس از چند هفته (حداقل 4 تا 6 هفته) بروز پیدا می‌کند. ازاین‌رو، انتظار نداشته باشید که بلافاصله پس از مصرف چند روزه، شاهد تغییرات چشمگیر در حافظه و تمرکز باشید. پایداری در مصرف منظم، عاملی کلیدی در دستیابی به حداکثر اثربخشی است.

سخن پایانی

در پایان، می‌توان گفت که جینکوبیلوبا یک گزینه جذاب و با فواید بالقوه برای افرادی است که ترجیح می دهند برای بهبود حافظه، تمرکز و سلامت مغز به سراغ گزینه های گیاهی با حداقل عوارض در مقایسه با داروهای شیمیایی بروند. هرچند، این گیاه تنها یک ابزار کمکی است و نباید از نقش عوامل مهم دیگر مانند ورزش منظم، رژیم غذایی متعادل، مدیریت استرس و خواب کافی در حفظ سلامت شناختی غافل شد. ترکیبی از این اقدامات، در کنار خرید محصولات تقویت حافظه و تمرکز از جمله قرص جینکوبیلوبا، می‌تواند به شما در بهبود کیفیت زندگی و کارکرد مغزی کمک کند.

داروخانه آنلاین داروکده به عنوان اولین و بزرگ ترین مرکز عرضه کننده فرآورده های سلامت محور غیردارویی، تنوعی از انواع قرص جینکوبیلوبا را با ضمانت سلامت، کیفیت و اصالت عرضه می کند. ضمن اینکه تیم علمی داروکده با پشتیبانی همه جانبه و تعامل پیوسته با شما عزیزان، امکان خرید محصولات را متناسب با نیاز هر فرد فراهم می آورد که این امر وجه تمایز داروکده با بسیاری سایت ها و مراکز غیرمعتبر می باشد که محصولات مرتبط با سلامت را بدون هیچگونه پشتیبانی ارائه می کنند.

از طرفی، مجله علمی داروکده با مجموعه ای از مقالات علمی، در راستای ارتقای سطح دانش و آگاهی عموم جامعه اقدام به گردآوری یافته های علمی بر اساس تازه ترین پژوهش ها در حوزه سلامت می نماید. لذا هدف از  نگارش مقاله حال حاضر نیز، آشنایی هر چه بیشتر شما با اثرات جینکوبیلوبا برای تقویت حافظه بود؛ پس امید داریم نهایت استفاده را برده باشید و نظرات و پیشنهادات خود را با متخصصان داروسازی و کارشناسان ارشد تغذیه در تیم علمی داروکده به اشتراک بگذارید.