ویتامین ب 300 چاق کننده است؟

ویتامین B1، که با نام علمی تیامین شناخته می‌شود، یکی از ویتامین‌های گروه B است که نقش حیاتی در متابولیسم انرژی، عملکرد سیستم عصبی و سلامت قلبی‌عروقی ایفا می‌کند. این ویتامین محلول در آب بوده و به صورت طبیعی در غذاهایی مانند غلات کامل، گوشت، ماهی و حبوبات یافت می‌شود. قرص ویتامین B1 300، حاوی 300 میلی‌گرم تیامین هیدروکلراید، یک مکمل دارویی با دوز بالا است که عمدتاً برای درمان کمبودهای شدید تیامین یا شرایط مرتبط با آن تجویز می‌شود. این دوز به طور قابل توجهی بالاتر از نیاز روزانه توصیه‌شده (RDA) برای بزرگسالان است و بنابراین، مصرف آن باید تحت نظارت پزشکی صورت گیرد. سؤال اصلی این مقاله، بررسی ارتباط احتمالی میان مصرف قرص ویتامین B1 300 و افزایش وزن است. با توجه به شواهد علمی موجود، تیامین به طور مستقیم عامل چاقی یا افزایش وزن نیست؛ بلکه کمبود آن می‌تواند منجر به کاهش وزن و بی‌اشتهایی شود. با این حال، در برخی موارد غیرمستقیم، مانند بهبود اشتها پس از درمان کمبود، ممکن است افزایش وزن مشاهده شود. این مقاله بر اساس بررسی جامع سایت‌های معتبر پزشکی، مقالات علمی به‌روز و پایگاه‌های داده تدوین شده است. مطالعات اخیر نشان می‌دهند که دوزهای بالای تیامین ممکن است حتی در کاهش علائم چاقی ناشی از رژیم غذایی پرچربی مؤثر باشد، که این امر بر خلاف تصور چاق‌کنندگی آن است.

آنچه در این مقاله خواهید خواند

• تعریف قرص ویتامین B1 300 (تیامین هیدروکلراید)
• قرص ویتامین B1 300 برای چیست؟
• قرص ویتامین B1 300 کی بخوریم؟
• عوارض جانبی قرص ویتامین B1 300
• بررسی ارتباط قرص ویتامین B1 300 با افزایش وزن

زمان تقریبی مطالعه: 8 دقیقه

تعریف قرص ویتامین B1 300 (تیامین هیدروکلراید)

تیامین هیدروکلراید یک فرم پایدار و مصنوعی از ویتامین B1 است که به دلیل جذب بهتر در بدن، در مکمل‌های دارویی مورد استفاده قرار می‌گیرد. این ترکیب به عنوان کوفاکتور برای آنزیم‌های کلیدی مانند پیرووات دهیدروژناز، آلفا-کتوگلوتارات دهیدروژناز و ترانس‌کتولاز عمل می‌کند و در تبدیل کربوهیدرات‌ها به انرژی (ATP) نقش دارد. قرص ویتامین B1 300 معمولاً به صورت خوراکی تجویز می‌شود و برای درمان کمبودهای تیامین طراحی شده است. جذب آن در روده کوچک رخ می‌دهد و مقادیر اضافی از طریق ادرار دفع می‌شود، که این امر خطر مسمومیت را کاهش می‌دهد. با این حال، ذخیره تیامین در بدن محدود است (حدود 25-30 میلی‌گرم، عمدتاً در کبد، قلب، کلیه و مغز) و نیمه‌عمر آن کوتاه (14-18 روز) است، بنابراین نیاز به مصرف مداوم وجود دارد.

از نظر فرمولاسیون، تیامین هیدروکلراید در دوزهای بالا مانند 300 میلی‌گرم برای اهداف درمانی خاص استفاده می‌شود، در حالی که مکمل‌های عمومی معمولاً حاوی 10 میلی‌گرم یا کمتر هستند. این قرص ممکن است به تنهایی یا در ترکیب با سایر ویتامین‌های گروه B (مانند B-کمپلکس) موجود باشد.

منابع غذایی تیامین شامل غلات غنی‌شده، گوشت خوک، ماهی، لوبیا سیاه، و آجیل است، اما در موارد کمبود شدید، مکمل‌های دارویی ضروری هستند. همچنین، فرم‌های دیگری مانند بنفوتیامین (که جذب بالاتری دارد) وجود دارد، اما تیامین هیدروکلراید رایج‌ترین فرم در قرص‌های 300 میلی‌گرمی است. وضعیت تیامین در بدن از طریق فعالیت آنزیم ترانس‌کتولاز یا دفع ادراری آن ارزیابی می‌شود.

جهت آشنایی بیشتر با ویتامین B1 و خواص آن، پیشنهاد می‌شود مقاله "همه چیز درباره ویتامین B1 یا تیامین" تالیف و ترجمه خانم دکتر الهه عبدالهی را در مجله علمی داروکده مطالعه فرمایید.

قرص ویتامین B1 300 برای چیست؟

قرص ویتامین ب1 300 بیشتر برای موارد درمانی استفاده می‌شود که خواص قرص ویتامین B1 300 شامل موارد زیر است.

- درمان کمبود تیامین و بیماری‌های مرتبط

قرص ویتامین B1 300 عمدتاً برای درمان و پیشگیری از کمبود تیامین و بیماری‌های مرتبط با آن تجویز می‌شود. کمبود تیامین می‌تواند منجر به بری‌بری (خشک: نوروپاتی محیطی، ضعف عضلانی؛ مرطوب: نارسایی قلبی، ادم) یا سندرم ورنیکه-کورساکوف (گیجی، اختلال حافظه، عدم هماهنگی) شود. این شرایط در افراد مبتلا به اعتیاد الکل‌، سوءتغذیه، HIV/AIDS، دیابت، جراحی‌های باریاتریک یا اختلالات گوارشی شایع است. دوز 300 میلی‌گرم برای جبران سریع کمبودهای شدید مؤثر است.

- حمایت از سیستم عصبی و متابولیسم

تیامین در متابولیسم گلوکز، اسیدهای آمینه و لیپیدها نقش دارد. در بیماران دیابتی، دوزهای بالا (150-300 میلی‌گرم) ممکن است علائم نوروپاتی را کاهش دهد و دفع آلبومین را بهبود بخشد. همچنین، در نارسایی قلبی مرتبط با کمبود (مانند بری‌بری مرطوب)، تیامین عملکرد بطن چپ را بهبود می‌بخشد.

- پیشگیری در گروه‌های پرخطر

جهت پیشگیری در گروه‌های پرخطر مانند افراد مسن، بیماران دیالیزی، زنان باردار یا شیرده، و کسانی که رژیم غذایی نامتعادل دارند، ممکن است نیاز به مکمل‌یاری داشته باشند. RDA (مقدار توصیه شده روزانه) برای بزرگسالان 1.2 میلی‌گرم برای مردان و 1.1 میلی‌گرم برای زنان است، اما در کمبود، دوزهای بالاتر توصیه می‌شود.

- سایر کاربردهای بالینی

تیامین ممکن است در کاهش خستگی مزمن، بهبود عملکرد شناختی در سالمندان، یا درمان عوارض شیمی‌درمانی (مانند داروی 5-فلورویوراسیل) مفید باشد، اگرچه شواهد محدود است. در مطالعات حیوانی، دوز بالای تیامین افزایش وزن ناشی از رژیم پرچربی را کاهش داد.

قرص ویتامین B1 300 کی بخوریم؟

مقدار مصرف هر دارو را پزشک تعیین می‌کند و مقدار مصرف آن در بیماران مختلف متفاوت است. با این حال به طور کلی مصرف آن در شرایط مختلف به شرح زیر است.

- کمبود خفیف تیامین

توصیه می‌شود روزانه 10 میلی‌گرم تیامین به صورت خوراکی به مدت یک هفته مصرف شود. پس از این دوره، مصرف روزانه 3 تا 5 میلی‌گرم تیامین به صورت خوراکی به مدت حداقل شش هفته ادامه یابد.

- کمبود شدید تیامین

در نوزادان، دوز 25 تا 30 میلی‌گرم تیامین به صورت وریدی تجویز می‌شود. در بزرگسالان، دوز 50 تا 100 میلی‌گرم تیامین به صورت وریدی توصیه می‌شود. سپس، به مدت حدود یک هفته، روزانه 10 میلی‌گرم تیامین به صورت عضلانی تزریق می‌شود و پس از آن، مصرف روزانه 3 تا 5 میلی‌گرم تیامین به صورت خوراکی به مدت حداقل شش هفته ادامه می‌یابد.

- سندرم ورنیکه-کورساکوف

دوز 200 میلی‌گرم تیامین به صورت وریدی، سه بار در روز، تا زمان توقف علائم بالینی تجویز می‌شود. در بیماران پرخطر، مصرف 100 میلی‌گرم تیامین به صورت خوراکی، سه بار در روز، توصیه می‌شود.

- دیابت و نوروپاتی مرتبط

مصرف روزانه 150 تا 300 میلی‌گرم تیامین به صورت خوراکی پیشنهاد می‌شود. همچنین، برای بهبود علائم نوروپاتی مرتبط با دیابت، مصرف روزانه 120 تا 900 میلی‌گرم بنفوتیامین به صورت خوراکی توصیه می‌شود.

عوارض جانبی قرص ویتامین B1 300

تیامین به طور کلی ایمن است و عوارض جدی نادری دارد، زیرا اضافی آن دفع می‌شود. عوارض شایع شامل ناراحتی‌های گوارشی مانند تهوع، استفراغ، درد معده یا اسهال، و عوارض عصبی مانند سردرد، سرگیجه، بی‌قراری یا احساس گرما می‌شود. واکنش‌های آلرژیک مانند خارش، راش پوستی یا آنافیلاکسی (به ویژه در فرم تزریقی) نادر هستند.

تداخلات دارویی شامل دیورتیک‌ها (مانند فوروزماید که دفع تیامین را افزایش می‌دهد) و آنتی‌بیوتیک‌ها (مانند اریترومایسین که جذب را کاهش می‌دهد) است. احتیاط مصرف در افراد حساس به ویتامین‌ها لازم است. هیچ سطح بالایی قابل تحمل (UL) برای تیامین تعیین نشده است، زیرا هیچ عوارض منفی از مصرف بالا از غذا یا مکمل‌ها گزارش نشده، و اضافی آن در ادرار دفع می‌شود. در افراد دچار کمبود، مکمل ممکن است اشتها را بهبود بخشد و منجر به افزایش وزن سالم شود، اما این غیرمستقیم است.

بررسی ارتباط قرص ویتامین B1 300 با افزایش وزن

شواهد علمی نشان می‌دهد که قرص ویتامین B1 300 به طور مستقیم عامل افزایش وزن نیست. تیامین در متابولیسم انرژی نقش دارد و کمبود آن می‌تواند باعث کاهش وزن، بی‌اشتهایی و خستگی شود. در واقع، کمبود تیامین با اختلال در متابولیسم مرتبط است که ممکن است به چاقی منجر شود، اما مصرف مکمل آن متابولیسم را بهبود می‌بخشد و می‌تواند به کاهش وزن کمک کند.

مطالعات در جستجوی آنکه ویتامین ب 300 چاق کننده است یا خیر، نشان می‌دهند که تیامین اثری بر افزایش وزن ندارد. در یک مطالعه حیوانی، تیامین هیچ تأثیری بر وزن بدن یا افزایش وزن نداشت. در افراد مبتلا به کمبود، درمان با تیامین ممکن است اشتها را بهبود بخشد و منجر به افزایش وزن غیرمستقیم شود، اما این به دلیل جبران کمبود است، نه خود ویتامین. یک مطالعه موردی گزارش کرد که کمبود حاشیه‌ای تیامین باعث ادم شدید و افزایش وزن شد، که با درمان دوز بالای تیامین (تیامین هیدروکلراید) بهبود یافت. بنابراین، افزایش وزن ناشی از بهبود کمبود بود، نه مصرف تیامین.

در برخی مطالعات، دوز بالای تیامین افزایش وزن ناشی از رژیم پرچربی و پرقند را کاهش داد و متابولیسم گلیکولیپید را، بدون تغییر در مصرف غذا بهبود بخشید. سایر منابع نیز تأیید می‌کنند که ویتامین B1 با افزایش متابولیسم به کاهش وزن کمک می‌کند و کمبود آن می‌تواند باعث چاقی شود.

در بیماران پس از جراحی باریاتریک، کمبود تیامین شایع است و می‌تواند منجر به بری‌بری یا ورنیکه شود، اما مکمل تیامین برای پیشگیری توصیه می‌شود. در دیابت نوع 2، سطوح پایین تیامین با دفع کلیوی مرتبط است و مکمل‌ها ممکن است به مدیریت وزن کمک کنند.

هیچ مطالعه‌ای دوز 300 میلی‌گرم را مستقیماً با افزایش وزن مرتبط نکرده؛ بالعکس، تیامین کالری ناچیزی دارد و ذخیره چربی را افزایش نمی‌دهد. تحقیقات نشان داده‌اند که کمبود تیامین می‌تواند منجر به کاهش تولید انرژی و افزایش خستگی شود، که ممکن است به کاهش فعالیت فیزیکی و افزایش وزن بیانجامد، اما مصرف تیامین این روند را معکوس می‌کند. در یک مطالعه، مکمل تیامین منجر به کاهش قابل توجه افزایش وزن و تأخیر در عدم تحمل گلوکز در رژیم غذایی پرچربی شد. همچنین، در موارد بری‌بری مرطوب ناشی از کمبود تیامین، ادم و افزایش وزن 10 کیلوگرمی گزارش شده که با درمان تیامین بهبود یافته است.

برای دستیابی به کاهش وزن و تناسب اندام، می‌توانید از محصولات تخصصی بهره ببرید که با روش‌های مختلفی مانند افزایش چربی‌سوزی، تقویت متابولیسم، کاهش اشتها و جلوگیری از جذب کربوهیدرات‌ها و چربی‌ها عمل می‌کنند. برای آشنایی بیشتر، به محصولات کاهش وزن در داروکده مراجعه کنید.

سخن پایانی

بر اساس بررسی جامع منابع علمی، در جواب این سوال که آیا قرص ویتامین ب1 300 چاق کننده است؟ باید گفت که قرص ویتامین B1 300 (تیامین هیدروکلراید) عامل چاقی یا افزایش وزن نیست. این مکمل برای درمان کمبود تیامین و حمایت از متابولیسم ضروری است و حتی ممکن است به طور غیرمستقیم با بهبود اشتها در موارد کمبود ویتامین B1، وزن را افزایش دهد، اما اثرات اصلی آن بهبود عملکرد متابولیکی و کاهش علائم کمبود است. البته مصرف خودسرانه توصیه نمی‌شود و باید با مشورت پزشک انجام گیرد.

داروخانه آنلاین داروکده، تحت نظارت معاونت غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی ایران و با دریافت نشان اعتماد الکترونیکی پنج‌ستاره از وزارت صنعت، معدن و تجارت، به ارائه خدمات با کیفیت بالا و ارتقای سطح آگاهی عمومی در حوزه سلامت پایبند است. این مجموعه با تکیه بر دانش و تخصص گروهی از داروسازان و کارشناسان تغذیه، مجله علمی داروکده را راه‌اندازی کرده است تا با انتشار مقالات دقیق و مبتنی بر آخرین یافته‌های علمی، اطلاعات معتبر و راهکارهای کاربردی برای بهبود سلامت و کیفیت زندگی را در اختیار مخاطبان قرار دهد.

علاوه بر این، داروکده با ایجاد بخش پرسش و پاسخ آنلاین، فضایی را فراهم کرده است تا کاربران بتوانند به‌راحتی سؤالات، نظرات یا پیشنهادهای خود را مطرح کنند و از مشاوره تخصصی تیم علمی بهره‌مند شوند. ما بر این باوریم که دیدگاه‌ها و بازخوردهای شما نقش مهمی در ارتقای کیفیت خدمات ما ایفا می‌کند و از شما دعوت می‌کنیم با به‌اشتراک‌گذاری نظرات خود، در این مسیر با ما همراه شوید.

منابع

1. Kalyesubula M, Mopuri R, Rosov A, Bommel GV, Dvir H. Metabolic Effects of Vitamin B1 Therapy under Overnutrition and Undernutrition Conditions in Sheep. Nutrients. 2021 Sep 29;13(10):3463.

2. Smidt LJ, Cremin FM, Grivetti LE, Clifford AJ. Influence of thiamin supplementation on the health and general well-being of an elderly Irish population with marginal thiamin deficiency. Journal of gerontology. 1991 Jan 1;46(1):M16-22.

3. Kalyesubula M, Mopuri R, Asiku J, Rosov A, Yosefi S, Edery N, Bocobza S, Moallem U, Dvir H. High-dose vitamin B1 therapy prevents the development of experimental fatty liver driven by overnutrition. Disease Models & Mechanisms. 2021 Mar 1;14(3):dmm048355.

4. Belfiore A, Cataldi M, Minichini L, Aiello ML, Trio R, Rossetti G, Guida B. Short-term changes in body composition and response to micronutrient supplementation after laparoscopic sleeve gastrectomy. Obesity surgery. 2015 Dec;25(12):2344-51.

5. Liu M, Alimov AP, Wang H, Frank JA, Katz W, Xu M, Ke ZJ, Luo J. Thiamine deficiency induces anorexia by inhibiting hypothalamic AMPK. Neuroscience. 2014 May 16;267:102-13.

6. Karkabounas S, Papadopoulos N, Anastasiadou C, Gubili C, Peschos D, Daskalou T, Fikioris N, Simos YV, Kontargiris E, Gianakopoulos X, Ragos V. Effects of α-lipoic acid, carnosine, and thiamine supplementation in obese patients with type 2 diabetes mellitus: a randomized, double-blind study. Journal of medicinal food. 2018 Dec 1;21(12):1197-203.

7. Zheng Y, Ma AG, Zheng MC, Wang QZ, Liang H, Han XX, Schouten EG. B vitamins can reduce body weight gain by increasing metabolism-related enzyme activities in rats fed on a high-fat diet. Current medical science. 2018 Feb;38(1):174-83.

8. Hamano Y. Effects of thiamine and clenbuterol on body composition, plasma metabolites and hepatic oxygen consumption in broiler chicks. British poultry science. 1999 Mar 1;40(1):127-30.

9. Alaei-Shahmiri F, Soares MJ, Lahouti M, Zhao Y, Sherriff J. High-dose thiamine supplementation may reduce resting energy expenditure in individuals with hyperglycemia: a randomized, double–blind cross-over trial. Journal of Diabetes & Metabolic Disorders. 2020 Jun;19(1):297-304.

10. Kurisu S, Fujiwara H. A Case Report of Wet Beriberi Due to Excessive White Rice Consumption in an Elderly Male Patient: A Potentially Forgotten and Underrecognized Disease. Cureus. 2024 Aug 21;16(8).