بهترین زمان مصرف قرص کوآنزیم کیوتن

کوآنزیم کیوتن (CoQ10) یک ترکیب آنتی‌اکسیدانی و ضروری در زنجیره انتقال الکترون میتوکندریایی است که نقش مهمی در تولید انرژی سلولی، کاهش استرس اکسیداتیو و سلامت قلب دارد. با افزایش سن یا مصرف برخی داروها سطح تولید داخلی این ترکیب ضروری کاهش می‌یابد، از این‌رو استفاده از قرص کیوتن توصیه می‌شود.

یکی از پرسش‌های مهم در زمینه استفاده از این مکمل،  زمان مصرف قرص کوآنزیم کیوتن است تا جذب، اثربخشی و تحمل آن بهینه گردد. در این مقاله از مجله علمی داروکده، ضمن معرفی قرص کیوتن و اشاره به خواص آن، عوامل مؤثر بر جذب بیشتر این مکمل، تاثیر زمان مصرف بر جذب و اثربخشی و راهنمایی‌های عملی برای مصرف بهینه CoQ10 بررسی می‌شوند.
 

آنچه در این مقاله خواهید خواند:

• کیوتن چیست؟
• ساختار و انواع کیوتن
• منابع غذایی کیوتن
• فواید مصرف قرص کیوتن چیست؟
• بهترین زمان مصرف قرص کیوتن

مدت زمان تقریبی مطالعه : 7 دقیقه
 

کیوتن چیست؟

کوآنزیم کیوتن که گاهی به‌اختصار کیوتن (Q10) نامیده می‌شود، ترکیبی ‌شبه ویتامین است که به‌صورت طبیعی در بدن انسان وجود دارد و نقش حیاتی در تولید انرژی سلولی ایفا می‌کند.

این ماده در غشای داخلی میتوکندری سلول‌ها جای دارد و در زنجیره‌ی انتقال الکترون، مسئول انتقال انرژی برای ساخت آدنوزین‌تری‌فسفات (ATP) یا همان سوخت اصلی سلول‌ها است.

کیوتن در تمام سلول‌های بدن وجود دارد، اما در بافت‌هایی که انرژی بیشتری مصرف می‌کنند مانند قلب، کبد، کلیه و عضلات اسکلتی، غلظت بالاتری دارد.

بدن انسان به‌طور طبیعی این ترکیب را تولید می‌کند، ولی با افزایش سن، استرس اکسیداتیو، تغذیه نامناسب یا مصرف برخی داروها، خصوصاً داروهای کاهنده چربی خون از خانواده استاتین‌ها مانند آتورواستاتین، میزان آن کاهش می‌یابد.

در نتیجه، کاهش سطح کیوتن می‌تواند به خستگی، ضعف عضلانی، کاهش عملکرد قلبی و حتی اختلالات عصبی منجر شود. از این‌رو مکمل‌های حاوی CoQ10 به‌عنوان مکمل انرژی، ضد پیری و محافظ قلب شناخته شده‌اند.
 

ساختار و انواع کیوتن

کوآنزیم کیوتن از نظر شیمیایی ترکیبی شبه‌ویتامینی است که ساختاری متشکل از یک حلقه بنزوکینونی و یک زنجیره بلند ایزوپرنوئیدی دارد. این زنجیره چربی‌دوست به مولکول اجازه می‌دهد تا در غشای داخلی میتوکندری جای گیرد و در فرآیند انتقال الکترون بین کمپلکس‌های مختلف زنجیره تنفسی شرکت کند.

ویژگی برجسته‌ی CoQ10 در توانایی آن برای تغییر متقابل بین دو حالت اکسید و احیا است؛ تغییری که اساس عملکرد بیولوژیکی آن را تشکیل می‌دهد. در واقع، این مولکول در بدن به‌طور مداوم بین دو فرم شیمیایی در رفت‌و‌برگشت است و از همین ویژگی برای انتقال انرژی و حفاظت از سلول‌ها استفاده می‌کند.

دو فرم کیوتن عبارت‌اند از:

یوبی‌کینون (Ubiquinone)

شکل اکسیدشده CoQ10 است که بیشتر در فرآیندهای انتقال الکترون و تولید انرژی نقش دارد.

یوبی‌کینون از پایداری شیمیایی بالایی برخوردار است و در اغلب مکمل‌های کیوتن به کار می‌رود، زیرا در برابر نور و حرارت مقاوم‌تر است و ماندگاری بیشتری در شرایط محیطی دارد.
 

یوبی‌کینول (Ubiquinol)  

 شکل احیاشده CoQ10 محسوب می‌شود و توانایی بالایی در خنثی‌سازی رادیکال‌های آزاد دارد. این فرم در مقایسه با یوبی‌کینون خاصیت آنتی‌اکسیدانی قوی‌تر و زیست‌دسترس‌پذیری بالاتری دارد، به این معنا که در دستگاه گوارش راحت‌تر جذب می‌شود و غلظت پلاسمایی مؤثرتری ایجاد می‌کند.

بدن انسان قادر است هر دو فرم را به‌صورت متقابل به یکدیگر تبدیل کند؛ یعنی یوبی‌کینون پس از جذب می‌تواند به یوبی‌کینول احیا شود و بالعکس. این چرخه‌ی مداوم، عملکرد CoQ10 را در تولید انرژی و محافظت آنتی‌اکسیدانی پایدار نگه می‌دارد.
 

منابع غذایی کیوتن

منابع غذایی کوآنزیم Q10 نسبتاً محدودند و دریافت روزانه‌ی این ترکیب بیشتر از طریق گروه‌های مشخصی از مواد غذایی تأمین می‌شود. در ادامه به معرفی غنی‌ترین منابع کیوتن می‌پردازیم.

منابع حیوانی کیوتن

• گوشت: گوشت قرمز، مرغ، و گوشت اندام‌ها (مانند دل و جگر)
• ماهی: ماهی‌های چرب مانند قزل‌آلا، ماهی خال‌مخالی و ساردین

 منابع گیاهی کیوتن

• سبزیجات: اسفناج، بروکلی، و گل‌کلم
• آجیل و دانه‌ها: بادام زمینی، پسته، دانه کنجد
• روغن‌ها: روغن سویا و کانولا
   

فواید مصرف قرص کیوتن چیست؟ 

کوآنزیم کیوتن یکی از مولکول‌های کلیدی در بدن انسان است که هم در تولید انرژی نقش دارد و هم به عنوان یک آنتی‌اکسیدان قوی از سلول‌ها محافظت می‌کند. در سال‌های اخیر، تحقیقات بالینی و اپیدمیولوژیک متعددی نشان داده‌اند که مصرف مکمل کیوتن می‌تواند به بهبود عملکرد قلب، مغز، عضلات و حتی پوست کمک کند.

اهمیت این ماده زمانی بیشتر می‌شود که بدانیم با افزایش سن، استرس‌های محیطی، رژیم‌های غذایی نامناسب و مصرف برخی داروها (مانند استاتین‌ها)، سطح طبیعی CoQ10 در بدن کاهش می‌یابد. در نتیجه، مکمل‌سازی هدفمند می‌تواند نقشی اساسی در حفظ سلامت عمومی داشته باشد.

در ادامه، مهم‌ترین فواید علمی کیوتن را بررسی می‌کنیم: 

حفظ سلامت قلب و عروق

قلب به‌عنوان پرانرژی‌ترین عضله بدن، وابستگی شدیدی به تولید مداوم ATP دارد.

 CoQ10 یکی از اجزای حیاتی زنجیره انتقال الکترون در میتوکندری سلول‌های عضله قلب است. کاهش سطح این کوآنزیم می‌تواند عملکرد پمپاژ قلب را تضعیف کرده و در درازمدت زمینه‌ساز نارسایی قلبی شود.

مطالعات بالینی متعدد نشان داده‌اند که مصرف مکمل کیوتن در بیماران مبتلا به نارسایی قلبی مزمن، می‌تواند باعث بهبود علائم، افزایش تحمل فعالیت فیزیکی و کاهش میزان بستری در بیمارستان گردد.

علاوه بر این، CoQ10 با کاهش اکسیداسیون کلسترول LDL و جلوگیری از آسیب به دیواره عروق، در پیشگیری از تصلب شرایین نقش دارد.

همچنین، در برخی بیماران مبتلا به فشار خون بالا، مصرف روزانه کیوتن توانسته است به کاهش فشار خون کمک کند.

نکته قابل توجه آن است که داروهای استاتینی (مانند آتورواستاتین و روزوواستاتین) که برای کنترل چربی خون مصرف می‌شوند، مسیر سنتز CoQ10 را در بدن مهار می‌کنند و سطح آن را تا ۴۰  درصد کاهش می‌دهند. در چنین شرایطی، مصرف مکمل کیوتن می‌تواند از بروز دردهای عضلانی و خستگی ناشی از استاتین‌ها پیشگیری کند.
 

افزایش انرژی و کاهش خستگی

یکی از شناخته‌شده‌ترین اثرات CoQ10، افزایش انرژی عمومی بدن است. از آنجا که این ماده در تولید انرژی سلولی نقش مستقیم دارد، مصرف منظم آن باعث افزایش توان جسمی و ذهنی می‌شود.

در ورزشکاران و افرادی که فعالیت بدنی سنگین دارند، کیوتن با کاهش تجمع لاکتات در عضلات، از خستگی زودرس جلوگیری می‌کند و به بازیابی سریع‌تر پس از تمرین کمک می‌نماید.

برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد نقش کیوتن بر عملکرد ورزشکاران، مطالعه مقاله " کوانزیم Q10 و نقش آن در تمرینات ورزشی" تالیف و ترجمه دکتر کوشا شهیدی (داروساز) که در مجله علمی داروکده منتشر شده است؛ خالی از لطف نیست.
 

حمایت از سلامت مغز و عملکرد شناختی

مغز انسان حدود ۲۰ درصد از کل انرژی بدن را مصرف می‌کند و نسبت به استرس اکسیداتیو بسیار حساس است. در همین راستا،  CoQ10 نقش دوگانه‌ای دارد: از یک سو به تأمین انرژی سلول‌های عصبی کمک می‌کند و از سوی دیگر، به عنوان آنتی‌اکسیدانی قوی از غشای سلولی و میتوکندری نورون‌ها محافظت می‌کند.

تحقیقات نشان داده‌اند که در بیماران مبتلا به پارکینسون یا آلزایمر، سطح CoQ10 در سلول‌های عصبی کاهش می‌یابد. در برخی مطالعات، مصرف مکمل CoQ10 موجب کندتر شدن روند پیشرفت علائم حرکتی در بیماران پارکینسون و بهبود نسبی عملکرد ذهنی در سالمندان شده است. با این حال با توجه به حساسیت شرایط در بیماران مبتلا به اختلالات عصبی، پیشنهاد می‌شود قبل از مصرف با پزشک معالج مشورت شود.
 

خاصیت آنتی‌اکسیدانی و ضدپیری سلولی

یکی از ویژگی‌های منحصر‌به‌فردCoQ10، توانایی آن در خنثی کردن رادیکال‌های آزاد و بازگرداندن تعادل اکسیداتیو در بدن است. رادیکال‌های آزاد محصول طبیعی متابولیسم هستند که اگر بیش از حد تجمع پیدا کنند، به سلول‌ها آسیب می‌زنند و روند پیری را تسریع می‌کنند.

کیوتن با تثبیت غشاهای سلولی و جلوگیری از اکسیداسیون چربی‌ها و DNA، به جوان‌تر ماندن سلول‌ها کمک می‌کند.

افزون بر تأثیرات ظاهری، خاصیت ضدپیری کیوتن در سطح سلولی می‌تواند در پیشگیری از بیماری‌های مزمن وابسته به سن مانند دیابت نوع ۲، سندرم متابولیک و کاهش عملکرد کلیه‌ها نیز مفید باشد.
 

بهبود باروری در مردان و زنان

استرس اکسیداتیو یکی از عوامل اصلی در کاهش کیفیت اسپرم و تخمک است. کیوتن با عملکرد آنتی‌اکسیدانی خود می‌تواند از آسیب به سلول‌های جنسی جلوگیری کند.

مصرف کیوتن برای مردان، موجب افزایش تحرک، تعداد و سلامت اسپرم‌ها می‌شود؛ در زنان نیز با بهبود عملکرد میتوکندری در تخمک، احتمال لقاح و کیفیت جنین بالا می‌رود.

علاوه برا این مطالعات نشان داده‌اند که مصرف قرص کیوتن برای بانوان، اثرات مفیدی در افزایش کیفیت تخمک‌ها دارد. این یافته‌ها اهمیت نقش CoQ10 را در حفظ سلامت باروری ن نشان می‌دهد.
 

تقویت سیستم ایمنی و کاهش التهاب

در سال‌های اخیر، شواهدی مبنی بر اثرات تنظیم‌کنندگی CoQ10 بر سیستم ایمنی منتشر شده است. این ماده می‌تواند عملکرد سلول‌های ایمنی مانند ماکروفاژها و لنفوسیت‌ها را بهبود دهد و از طریق کاهش تولید سیتوکین‌های التهابی، سطح التهاب مزمن بدن را پایین آورد.

در بیماران مبتلا به اختلالات التهابی، مصرف مکمل CoQ10 گاهی با کاهش مارکرهای التهابی مانند CRP و بهبود احساس انرژی همراه بوده است. این ویژگی به‌ویژه برای افراد مبتلا به خستگی مزمن، سندرم متابولیک یا بیماری‌های التهابی خفیف ارزشمند است.
 

حمایت از سلامت پوست و جوان‌سازی ظاهری

پوست به‌طور مستقیم تحت تأثیر استرس اکسیداتیو و اشعه فرابنفش قرار دارد.

 CoQ10با تقویت انرژی سلول‌های پوست، سنتز کلاژن را افزایش می‌دهد و از تخریب الیاف الاستین جلوگیری می‌کند.
مصرف قرص کیوتن در کنار مکمل‌ تخصصی ضد لک و روشن کننده پوست می‌تواند باعث درخشان‌تر شدن پوست، کاهش خشکی و بهبود خاصیت کشسانی شود.
 

بهترین زمان مصرف قرص کیوتن

زمان مصرف قرص کیوتن یکی از پرسش‌های بسیار رایج در میان افرادی است که از این مکمل ارزشمند استفاده می‌کنند.

پاسخ به این سؤال به چند عامل مهم بستگی دارد: ماهیت چربی‌دوست (Fat-soluble) کوآنزیم کیوتن، ریتم خواب و بیداری بدن، هدف از مصرف و عادات غذایی فرد.

رعایت این نکات باعث می‌شود جذب و اثربخشی مکمل به حداکثر برسد.

مصرف کیوتن همراه غذا، به‌ویژه با وعده چرب

یکی از مهم‌ترین نکات در مورد زمان مصرف قرص کوآنزیم کیوتن این است که این ماده محلول در چربی است؛ بنابراین برای جذب بهتر باید همراه با غذایی مصرف شود که حاوی چربی‌های مفید باشد.

اگر قرص CoQ10 با معده خالی مصرف شود، جذب آن کاهش می‌یابد. در مقابل، مصرف همزمان با وعده‌هایی مانند ناهار یا شام، که معمولاً حاوی چربی بیشتری هستند، باعث افزایش چشمگیر جذب و پایداری سطح پلاسمایی CoQ10 می‌شود.

نمونه‌هایی از چربی‌های سالم که به جذب بهتر کمک می‌کنند عبارت‌اند از:

روغن زیتون، آووکادو، ماهی‌های چرب مانند سالمون و ساردین، مغزها و دانه‌ها، تخم‌مرغ و لبنیات.

به‌طور خلاصه، اگر می‌خواهید بهترین بهره را از مکمل خود ببرید، زمان مصرف قرص کیوتن باید همزمان با وعده‌ای چرب باشد، نه با معده خالی.
 

بهترین ساعت روز برای مصرف کیوتن

شواهد علمی و تجربی نشان می‌دهند که صبح یا اوایل بعدازظهر بهترین زمان مصرف قرص کوآنزیم کیوتن است. دلیل این توصیه، ارتباط مستقیم CoQ10 با افزایش انرژی سلولی است.

مصرف در ابتدای روز موجب افزایش سطح انرژی، تمرکز و کاهش خستگی در طول روز می‌شود.

در مقابل، مصرف CoQ10 در ساعات پایانی شب به‌ویژه نزدیک زمان خواب، ممکن است در برخی افراد باعث اختلال در خواب یا افزایش سطح هوشیاری شود.

بنابراین اگر هدف شما افزایش انرژی روزانه و تقویت عملکرد عمومی بدن است، بهتر است قرص کیوتن را همراه صبحانه‌ای کامل یا ناهار مصرف کنید.

برای ورزشکاران یا افرادی که از کیوتن جهت بهبود عملکرد و بازسازی عضلات استفاده می‌کنند، زمان مصرف می‌تواند متفاوت باشد. در این حالت، بهترین گزینه، مصرف حدود یک ساعت پیش از تمرین یا بلافاصله پس از آن همراه یک میان‌وعده غنی از چربی‌های سالم است؛ مثلاً ترکیب نان سبوس‌دار با کره بادام‌زمینی یا ماست پرچرب با مغزها.
 

تداوم مصرف از ساعت مصرف مهم‌تر است

اگرچه انتخاب زمان مناسب اهمیت دارد، اما مهم‌تر از آن تداوم مصرف روزانه است.

بدن برای بهره‌مندی از اثرات CoQ10 به یک سطح پایدار از این ماده در خون نیاز دارد، و این پایداری تنها با مصرف منظم حاصل می‌شود.

 بنابراین اگر فراموش کردن مکمل برایتان دشوار است، زمان مصرف را با یکی از وعده‌های غذایی ثابت روزانه هماهنگ کنید. این ثبات به بدن کمک می‌کند تا میزان CoQ10 را در گردش خون تنظیم کرده و اثربخشی طولانی‌مدت‌تری ایجاد کند.
 

دوز معمول و روش مصرف کیوتن

مقدار مصرف CoQ10 بسته به هدف و شرایط فرد متفاوت است، اما به‌طور معمول برای بزرگسالان، بین ۱۰۰ تا ۲۰۰ میلی‌گرم در روز توصیه می‌شود.

در برخی شرایط خاص مانند نارسایی قلبی، خستگی مزمن یا مصرف داروهای استاتینی، دوز مصرف کیوتن می‌تواند با تجویز پزشک یا داروساز متخصص بالاتر رود.

می‌توان کل دوز مصرفی را یک‌جا مصرف کرد یا آن را به دو وعده تقسیم نمود.

در هر دو حالت، مصرف همراه غذا الزامی است تا از جذب کامل و جلوگیری از ناراحتی گوارشی اطمینان حاصل شود.
 

سخن پایانی

قرص کیوتن (Q10) به عنوان یک مکمل غذایی با ویژگی‌های آنتی‌اکسیدانی و انرژی‌زا، نقش مهمی در بهینه‌سازی عملکرد بدن ایفا می‌کند و تعیین بهترین زمان مصرف قرص کوآنزیم کیوتن می‌تواند اثربخشی را افزایش دهد.

کوآنزیم Q10 با حمایت از تولید انرژی سلولی، بهبود سلامت قلب، کاهش خستگی و تقویت سیستم ایمنی، به افراد کمک می‌کند تا از مزایای حداکثری آن بهره‌مند شوند، به ویژه زمانی که بر اساس نیازهای فردی و در زمان مناسبی  و همراه با وعده غذایی مصرف شود.

انواع متنوعی از بهترین قرص‌های کیوتن ایرانی و خارجی در داروکده عرضه می‌شود.

داروخانه آنلاین داروکده با سابقه فعالیت از سال 1388، با تمرکز بر کیفیت خدمات و کسب رضایت کاربران، تنها داروخانه آنلاین در کشور است که نشان اعتماد الکترونیکی 5 ستاره را دریافت نموده است.

داروخانه آنلاین داروکده با راه‌اندازی خدمات مشاوره تلفنی حرفه‌ای توسط تیم علمی خود، ابتکاری تازه برای پشتیبانی از کاربران ایجاد کرده است.

مشاوره تخصصی رایگان توسط تیلم علمی متشکل از داروسازان و کارشناسان ارشد تغذیه، به کاربران اجازه می‌دهد تا از طریق تماس با داروکده، راهنمایی‌های دقیق و متناسب با شرایط خود در مورد محصولات سلامت محور دریافت نمایند.

این مشاوره‌ها، با رویکرد "یک تماس با مشاور، یک گام به سوی انتخاب ایمن‌تر"، ارائه می‌گردد و به کاربرانیاری می‌رساند تا با اعتماد بیشتر، محصولی متناسب با نیازهایشان انتخاب کنند.
 

:Reference

Kim JK, Kim EJ, Jung HY. Vitamin Q10: property, production and application. Industrial Biotechnology of Vitamins, Biopigments, and Antioxidants. 2016 Mar 28:321-65

Cirilli I, Damiani E, Dludla PV, Hargreaves I, Marcheggiani F, Millichap LE, Orlando P, Silvestri S, Tiano L. Role of coenzyme Q10 in health and disease: An update on the last 10 years (2010–2020). Antioxidants. 2021 Aug 23;10(8):1325 

Gutierrez-Mariscal FM, Arenas-de Larriva AP, Limia-Perez L, Romero-Cabrera JL, Yubero-Serrano EM, López-Miranda J. Coenzyme Q10 supplementation for the reduction of oxidative stress: Clinical implications in the treatment of chronic diseases. International journal of molecular sciences. 2020 Oct 23;21(21):7870 

Tippairote T, Bjørklund G, Gasmi A, et al. Combined supplementation of coenzyme Q10 and other nutrients in specific medical conditions. Nutrients. 2022;14(20):4383 

Aaseth J, Alexander J, Alehagen U. Coenzyme Q10 supplementation—in ageing and disease. Mech Ageing Dev. 2021;197:111521. doi: 10.1016/j.mad.2021.111521 

Mantle D, Dybring A. Bioavailability of coenzyme Q10: An overview of the absorption process and subsequent metabolism. Antioxidants (Basel). 2020;9(5):386. doi:10.3390/antiox9050386