معرفی و بررسی ۲ شربت گل ختمی برتر در بازار دارویی

سرفه‌های خشک و آزاردهنده، گلودردهای مداوم، احساس خارش در حلق و سرفه‌های شبانه که خواب را مختل می‌کند، از شایع‌ترین مشکلات فصل سرما و آلرژی در ایران هستند. بیشتر افراد در مواجهه با این علائم، ابتدا به سراغ شربت‌های گیاهی می‌روند تا از عوارض داروهای شیمیایی مانند خواب‌آلودگی، یبوست یا وابستگی دوری کنند. در میان ده‌ها شربت گیاهی موجود در داروخانه‌ها، محصولاتی که پایه اصلی‌شان عصاره ریشه گل ختمی باشد، به دلیل اثر پوشاننده و آرام‌بخش سریع، همیشه جزو اولین انتخاب‌ها بوده‌اند.

گل ختمی با موسیلاژ طبیعی خود مثل یک لایه ژله‌ای محافظ روی مخاط گلو می‌نشیند و تحریک را در همان دقایق اول کاهش می‌دهد. در این مقاله جامع، دو تا از بهترین شربت‌های گل ختمی در بازار ایران یعنی برونکونیچر زردبند (خالص و اقتصادی) و کاف‌ویا (ترکیبی با آویشن و اثر گسترده‌تر) را دقیق بررسی می‌کنیم، با سایر برندها مقایسه می‌کنیم، هشدارها و احتیاط‌های مهم را بازگو می‌کنیم و در نهایت به شما کمک می‌کنیم بدانید در چه شرایطی کدام شربت واقعاً برای شما یا فرزندتان مناسب‌تر است.

آنچه در این مقاله خواهید خواند:

• نقش درمانی گل ختمی و جایگاه آن در شربت‌های ضدسرفه گیاهی
• شربت برونکونیچر: خلوص بالا و تمرکز اختصاصی بر اثر پوشاننده گل ختمی
• شربت کاف‌ویا: ترکیب سینرژیک گل ختمی و آویشن برای پوشش گسترده‌ طیف سرفه
• مقایسه برونکونیچر و کاف‌ویا با سایر محصولات حاوی گل ختمی
• هشدارها، احتیاط‌های مصرف و ایمنی دو شربت
• جدول مقایسه کلیدی دو شربت

مدت زمان تقریبی مطالعه: ۶ دقیقه
 

نقش درمانی گل ختمی و جایگاه آن در شربت‌های ضدسرفه گیاهی

گل ختمی (Althaea officinalis L.) گیاهی چندساله از خانواده Malvaceae است که ریشه آن به‌دلیل محتوای بالای پلی‌ساکاریدهای موسیلاژی (۲۵–۳۵ درصد) به‌عنوان یکی از قوی‌ترین عوامل پوشاننده و نرم‌کننده مخاط (demulcent) در پزشکی گیاهی شناخته می‌شود. این پلی‌ساکاریدها پس از تماس با آب، لایه‌ای ژله‌ای و چسبناک روی مخاط حلق، حنجره و برونش‌ها ایجاد می‌کنند که تحریک‌پذیری رفلکس سرفه را به‌طور قابل‌توجهی کاهش داده و از تماس مستقیم عوامل محرک مکانیکی، شیمیایی یا میکروبی با بافت حساس جلوگیری می‌نماید. فلاونوئیدها و اسیدهای فنولیک موجود در عصاره نیز فعالیت آنتی‌اکسیدانی و ضدالتهابی خفیف اضافه می‌کنند که اثر تسکین‌دهنده را تقویت می‌کند.

در فارماکوپه اروپایی، کمیسیون E آلمان، ESCOP و مونوگراف‌های سازمان بهداشت جهانی، ریشه گل ختمی برای درمان علامتی التهابات مخاط دهان و حلق، سرفه‌های تحریکی خشک و تحریکات خفیف گوارشی تأیید شده و عصاره استاندارد آن پایه بسیاری از فرآورده‌های گیاهی بدون نسخه در بازار ایران است. در ایران شرکت‌های معتبر مانند زردبند با بهره‌گیری از استانداردهای استخراج آبی سرد و تیتر دقیق مواد مؤثره، شربت‌هایی با کیفیت بالا تولید می‌کنند که دو نمونه برجسته آن‌ها، برونکونیچر و کاف‌ویا، هستند و هر کدام رویکرد متفاوتی در خلوص یا ترکیب سینرژیک دارند.
 

شربت برونکونیچر: خلوص بالا و تمرکز اختصاصی بر اثر پوشاننده گل ختمی

شرکت زردبند با سابقه طولانی در تولید فرآورده‌های گیاهی استاندارد، شربت برونکونیچر را به‌عنوان یک مونوپرپریشن خالص بر پایه عصاره ریشه گل ختمی عرضه کرده است. استانداردسازی این محصول بر اساس حداقل ۰.۰۱۵ میلی‌گرم فلاونوئید تام در هر میلی‌لیتر انجام شده که نه تنها کیفیت موسیلاژ را تضمین می‌کند، بلکه حضور ترکیبات آنتی‌اکسیدانی همراه را نیز تأیید می‌نماید. این رویکرد باعث ایجاد لایه محافظ طولانی‌مدت و پایدار روی مخاط شده و اثر تسکین‌دهنده آن در سرفه‌های خشک خالص، فارنژیت و لارنژیت ناشی از ویروس‌ها یا آلرژی به‌سرعت ظاهر می‌شود.

بسته‌بندی در بطری ۱۲۰ میلی‌لیتری و طعم کاملاً طبیعی و ملایم تحمل‌پذیری بسیار بالایی در گروه‌های مختلف ایجاد کرده است. قیمت اقتصادی این شربت آن را به گزینه‌ای محبوب برای خانواده‌هایی تبدیل کرده که به دنبال درمان ساده، ایمن و بدون عارضه سرفه‌های فصلی، آلرژیک یا پس از ویروس هستند. فقدان دیگر ترکیبات گیاهی همراه نیز ریسک واکنش‌های حساسیتی یا تداخلات را به حداقل رسانده و مصرف طولانی‌مدت آن را کاملاً ایمن می‌سازد.

شربت کاف‌ویا: ترکیب سینرژیک گل ختمی و آویشن برای پوشش گسترده‌ طیف سرفه

شرکت به سازان پژوهان امید آریا شربت کاف‌ویا را با رویکرد ترکیبی طراحی کرده که در هر ۵ میلی‌لیتر، ۱۳۲ میلی‌گرم عصاره ریشه گل ختمی را همراه ۱۵۴ میلی‌گرم عصاره آویشن باغی (Thymus vulgaris) ارائه می‌دهد. استانداردسازی دقیق بر اساس ۱.۲۵ میلی‌گرم تیمول (ماده مؤثره اصلی آویشن) تضمین‌کننده فعالیت ضدمیکروبی، خلط‌آور، اسپاسمولیتیک و برونکودیلاتور ملایم است که مکمل عالی برای اثر پوشاننده گل ختمی محسوب می‌شود. این ترکیب سینرژیک باعث می‌شود کاف‌ویا نه تنها در سرفه‌های خشک، بلکه در سرفه‌های خلط‌دار، برونشیت خفیف، عفونت‌های ویروسی یا باکتریایی ضعیف تنفسی فوقانی و حتی موارد همراه با اسپاسم برونشیال عملکرد مناسبی نشان دهد.

دوزبندی دقیق و علمی (۵ میلی‌لیتر هر ۳ ساعت برای کودکان ۴–۱۱ سال با حداکثر ۳۰ میلی‌لیتر روزانه و ۱۰ میلی‌لیتر برای بزرگسالان با حداکثر ۶۰ میلی‌لیتر) همراه طعم مطلوب و اسانس طبیعی آویشن، پذیرش بیمار را افزایش داده است. شواهد بالینی و استانداردسازی دوگانه (موسیلاژ گل ختمی + تیمول آویشن) ارزش درمانی آن را در موارد پیچیده‌تر کاملاً توجیه می‌کند. به منظور کسب اطلاعات بیشتر درباره آویشن، پیشنهاد می‌شود مقاله دکتر احمدی تحت عنوان «آویشن چیست و چه خواصی دارد؟» را مطالعه نمایید.

مقایسه برونکونیچر و کاف‌ویا با سایر محصولات حاوی گل ختمی

در بازار پررقابت شربت‌های ضدسرفه گیاهی ایران، برونکونیچر و کاف‌ویا جایگاه ویژه‌ای دارند اما مقایسه با محصولات مشابه تفاوت‌هایی را نشان می‌دهد. کافنولیکس باریج اسانس حاوی آویشن شیرازی، ختمی و عشقه است اما استانداردسازی آن کمی متفاوت (استاندارد شده براساس وجود حداقل 1.5 میلی‌گرم تیمول و کارواکرول و 2.5 میلی‌گرم هدراکزید c در هر 5 میلی‌لیتر شربت) است و به علت فرمولاسیون فاقد قند برای افراد دیابتی گزینه مطلوبی به حساب می‌آید. شربت پدی کاف نیز با ترکیب گل ختمی، عشقه و آویشن، استاندارد شده بر مبنای 0.5 میلی گرم فنل بر حسب تیمول، مشابه کاف‌ویا رویکرد ترکیبی دارد اما اثر ضدالتهاب مجاری تنفسی بسیار قوی‌تری نشان می‌دهد، با این وجود، حجم آن ۶۰ میلی‌لیتر و نصف محصولات معرفی شده است.
 

هشدارها، احتیاط‌های مصرف و ایمنی دو شربت

هر دو شربت برونکونیچر و کاف‌ویا در دوزهای درمانی ایمن طبقه‌بندی می‌شوند و عوارض جانبی بسیار نادری دارند که عمدتاً محدود به واکنش‌های حساسیتی پوستی یا اختلالات گوارشی خفیف (تهوع، نفخ) در افراد حساس است. با این حال، لایه موسیلاژی گل ختمی می‌تواند جذب همزمان داروهای خوراکی (مانند آنتی‌بیوتیک‌ها، لووتیروکسین یا داروهای ضددیابت) را تا ۶۰ دقیقه به تأخیر بیندازد؛ بنابراین توصیه می‌شود داروها حداقل یک ساعت قبل یا دو ساعت بعد مصرف شوند. در برونکونیچر به‌دلیل خلوص بالا، این تأخیر جذب برجسته‌تر است.

در کاف‌ویا به‌دلیل حضور آویشن (حاوی تیمول و کارواکرول)، احتیاط بیشتری لازم است: مصرف در کودکان زیر ۴ سال ممنوع یا با نظر پزشک است، در افراد با سابقه حساسیت به خانواده لامیاسه (نعناع، ریحان، آویشن) ممکن است واکنش آلرژیک ایجاد کند و در دوز بالا می‌تواند باعث تحریک گوارشی یا افزایش فشار خون شود. هر دو شربت در بارداری و شیردهی به‌دلیل کمبود داده‌های کافی، تنها تحت نظارت پزشک مجاز هستند. افراد دیابتی باید قند خون را پایش نمایند. مصرف بیش از دوز توصیه‌شده (به‌ویژه در کاف‌ویا) ممکن است منجر به اسهال یا خواب‌آلودگی خفیف شود. در بیماران با بیماری‌های کلیوی شدید، نارسایی کبدی یا تحت درمان با داروهای مهارکننده CYP (به‌دلیل تیمول در کاف‌ویا) حتماً با پزشک مشورت شود.
 

جدول مقایسه کلیدی دو شربت

سخن پایانی

برونکونیچر و کاف‌ویا هر دو از باکیفیت‌ترین شربت‌های حاوی گل ختمی در بازار ایران هستند که اولی با تمرکز بر خلوص و اثر پوشاننده اختصاصی برای سرفه‌های خشک ساده و ایمنی حداکثری ایده‌آل است و دومی با ترکیب سینرژیک آویشن برای موارد عفونی، خلط‌دار و پیچیده‌تر مورد استفاده قرار می‌گیرد. انتخاب نهایی به شرایط بالینی بیمار، وجود یا عدم وجود خلط، علائم عفونی، سن، وضعیت متابولیک و حساسیت‌های احتمالی بستگی دارد. در کودکان، زنان باردار یا شیرده، سالمندان و بیماران با بیماری‌های زمینه‌ای حتماً پیش از مصرف با پزشک یا داروساز مشورت شود تا دوز مناسب تعیین شده و از ایمنی حداکثری اطمینان حاصل گردد. این دو فرآورده نمونه‌های برجسته‌ای از توانایی صنعت داروسازی گیاهی ایران در ارائه محصولات استاندارد، ایمن و سودمند هستند که می‌توانند جایگزین یا مکمل مناسبی برای شربت‌های شیمیایی در درمان‌های علامتی سرفه و التهابات تنفسی باشند.

داروکده به عنوان نخستین و معتبرترین داروخانه آنلاین ایران، فضایی مطمئن برای انتخاب و خرید محصولات مکمل و طبیعی فراهم نموده است. با مشورت با داروسازان و کارشناسان ارشد تغذیه داروکده، می‌توانید مناسب‌ترین محصولات را بر اساس نیازهای خود تهیه کنید و اطمینان حاصل کنید که بیشترین بهره را از انتخاب خود خواهید برد. همچنین، مجله داروکده با ارائه مقالات به‌روز در حوزه سلامت و تغذیه، مرجعی مناسب برای کسب دانش بیشتر در این زمینه است.

 منابع 

Parry RA, Wani SH, Mir IA, Bhat BA, Hussain MU, Mir M, Bashir N, Fadul AN, Eisa NH, Jangra S, Vats S. Anti-inflammatory and anticancer properties of Alcea rosea extracts: Insights from in vitro and in vivo studies. Frontiers in Pharmacology. 2025 Jul 9;16:1595604

Taşkın T, Kahvecioğlu D, Türkoğlu EA, Doğan A, Kuzu M. In vitro biological activities of different extracts from alcea dissecta. Clinical and Experimental Health Sciences. 2022;12(1):53-60

Azadeh Z, Asgharian S, Habtemariam S, Lorigooini Z, Taheri A. A review of botanical, phytochemical, and pharmacological properties of Alcea rosea L. Future Natural Products. 2023 Dec 28;9(2):88-99

Nawaz H, Akram H, Ishaq QH, Khalid A, Zainab B, Mazhar A. Polarity-dependent response of phytochemical extraction and antioxidant potential of different parts of Alcea rosea. Free Radicals and Antioxidants. 2022 Dec 17;12(2):49-54

Bahari Z, Saidi A, Anwar F, Tohidfar M, Shojaeiyan A, Ahmad N, Mnif W. High-value phytochemicals and Nutra-pharmaceutical prospects of Althaea officinalis L.(Marshmallow). A review. Biocatalysis and Agricultural Biotechnology. 2025 Jul 1;67:103601

Xue T, Ruan K, Tang Z, Duan J, Xu H. Isolation, structural properties, and bioactivities of polysaccharides from Althaea officinalis Linn.: A review. International journal of biological macromolecules. 2023 Jul 1;242:125098

Karimi S, Ghanbarzadeh B, Roufegarinejad L, Falcone PM. Polysaccharide extracted from Althaea officinalis L. root: New studies of structural, rheological and antioxidant properties. Carbohydrate Research. 2021 Dec 1;510:108438

Farhat C, Younes H, Alyamani OA, Mrad M, Hourani N, Khalifeh H, El-Makhour Y, Dbaibo G, Hage-Sleiman R. Chemical characterization and in vitro biological evaluation of aqueous extract of Althaea officinalis L. flower grown in Lebanon. Journal of Herbal Medicine. 2022 Jul 1;34:100575