
در این مقاله از مجله علمی داروکده به بررسی علل خشکی چشم و معرفی بهترین قرص برای خشکی چشم خواهیم پرداخت.
نویسنده: مریم اکبری کیا
تحریریه داروکده
آخرین به روزرسانی:
11 تیر 1404
آیا این مطلب برای شما مفید بود؟
11 تیر 1404
1K
بهترین قرص برای خشکی چشم
خشکی چشم یکی از مشکلات شایع چشمی است که میتواند باعث ناراحتی، سوزش، خارش و حتی تاری دید شود. این مشکل ممکن است به دلایل مختلفی از جمله تغییرات هورمونی، استفاده طولانیمدت از صفحهنمایش، بیماریهای خودایمنی یا حتی مصرف برخی داروها ایجاد شود. در این مقاله، به بررسی بهترین قرصها و مکملهای غذایی برای درمان خشکی چشم، علل و علائم آن و راهکارهای مکمل برای مدیریت این مشکل میپردازیم.

آنچه در این مقاله خواهید خواند:
زمان تقریبی مطالعه: 8 دقیقه
خشکی چشم، که در منابع علمی با عنوان Dry Eye Disease (DED) نیز شناخته میشود، یک اختلال مزمن و شایع در سطح چشم است که ناشی از کاهش تولید اشک یا افزایش تبخیر آن میباشد. این وضعیت منجر به ناپایداری لایه اشکی، التهاب سطح چشم و در موارد شدید، آسیب قرنیه و اختلال بینایی میشود.
لایه اشک، که سطح چشم را میپوشاند، از سه جزء اصلی تشکیل شده است:
1. لایه مخاطی (mucin layer): تولیدشده توسط سلولهای جامی شکل ملتحمه
2. لایه آبکی (aqueous layer): ترشحشده از غدد اشکی
3. لایه چربی (lipid layer): ترشحشده از غدد میبومین، که تبخیر اشک را کاهش میدهد
خشکی چشم بهطور عمده به دو زیرگروه پاتوفیزیولوژیک تقسیم میشود:
در این حالت، عملکرد غدد اشکی کاهش یافته و حجم کافی از لایه آبکی اشک تولید نمیشود. از مهمترین علل آن میتوان به:
این فرم عمدتاً به اختلال در عملکرد غدد میبومین مربوط است که منجر به ناکافی بودن لایه لیپیدی اشک میشود. در نتیجه، اشک بهسرعت تبخیر شده و سطح چشم خشک میگردد. این وضعیت میتواند ناشی از:
باشد.
علائم شایع خشکی چشم عبارتاند از احساس سوزش یا خارش، وجود حس جسم خارجی در چشم، تاری دید گذرا، اشکریزش رفلکسی بهدلیل تحریک بیش از حد سطح چشم، قرمزی و حساسیت به نور. این بیماری یک اختلال مزمن اما قابل کنترل است که نیازمند تشخیص دقیق و رویکرد درمانی چندوجهی میباشد؛ از جمله استفاده از اشک مصنوعی، کاهش التهاب، درمان اختلالات لبه پلک مانند بلفاریت و بهرهگیری از مداخلات تغذیهای یا دارویی متناسب با علت زمینهای.
در کنار روشهای درمانی رایج، برخی مکملهای تغذیهای نیز میتوانند در بهبود علائم خشکی چشم مؤثر باشند. مکملهایی که حاوی اسیدهای چرب امگا ۳ (مانند روغن ماهی یا روغن بذر کتان) هستند، با کاهش التهاب و بهبود کیفیت لایه چربی اشک میتوانند به کاهش تبخیر اشک کمک کنند. همچنین، مکملهای حاوی آنتیاکسیدانهایی مانند ویتامین C، ویتامین E، زینک و سلنیوم ممکن است از طریق کاهش استرس اکسیداتیو و حمایت از سلامت سلولهای سطح چشم نقش حمایتی داشته باشند. برخی ترکیبات گیاهی مانند عصاره زغالاخته یا بیلبری نیز در تقویت گردش خون چشمی و حفظ عملکرد غدد اشکی مؤثر گزارش شدهاند.

درک علتهای زمینهای خشکی چشم گام اول در انتخاب روش درمانی مناسب، از جمله انتخاب مکمل یا داروی مؤثر است. خشکی چشم میتواند بهدلیل اختلال در تولید، ترکیب یا پایداری لایه اشکی رخ دهد. در ادامه به مهمترین عوامل مؤثر در بروز این اختلال اشاره میشود:
افزایش سن یکی از شایعترین دلایل خشکی چشم است. با بالا رفتن سن، عملکرد غدد اشکی بهتدریج کاهش مییابد و ترکیب لایه اشکی نیز دچار تغییر میشود. کاهش ترشح اشک و افت کیفیت آن باعث ناپایداری فیلم اشکی، افزایش تبخیر و در نهایت تحریک سطح قرنیه میگردد. این وضعیت در افراد بالای 50 سال بسیار شایع است و ممکن است بهویژه در زنان بهدلیل همزمانی با یائسگی، شدت بیشتری داشته باشد. بنابراین، افزایش سن یک عامل طبیعی اما مهم در ایجاد خشکی چشم بهحساب میآید که نیاز به مراقبتهای بیشتر دارد.

تغییرات هورمونی بهویژه در زنان، نقش مهمی در تعادل تولید اشک دارند. هورمونهایی مانند استروژن و آندروژن در تنظیم عملکرد غدد اشکی و غدد چربی پلک نقش دارند. در دوران یائسگی، بارداری یا حتی در اثر استفاده از قرصهای ضدبارداری یا درمانهای هورمونی، این تعادل میتواند دچار اختلال شود. در نتیجه، تولید اشک کاهش یافته یا کیفیت آن دچار مشکل میشود. خشکی چشم ناشی از تغییرات هورمونی معمولاً مزمن و مقاوم به درمانهای سطحی است و نیاز به مداخلات ساختاریتر مانند مکملهای هورمونپشتیبان یا تغذیهای دارد.
بیماریهای خودایمنی میتوانند مستقیماً غدد ترشحی از جمله غدد اشکی را هدف قرار دهند. در سندرم شوگرن، سلولهای ایمنی به غدد اشکی و بزاقی حمله میکنند و باعث خشکی شدید و مزمن چشم و دهان میشوند. همچنین در بیماریهایی مانند آرتریت روماتوئید و لوپوس، التهاب سیستمیک میتواند منجر به اختلال در ترشح اشک و تحریک مزمن سطح چشم شود. این نوع خشکی چشم معمولاً شدیدتر است و پاسخ به درمانهای موضعی مانند اشک مصنوعی ضعیفتر است. در این شرایط، درمان اصلی باید بر مدیریت بیماری زمینهای تمرکز داشته باشد.
مصرف برخی داروها میتواند باعث کاهش ترشح اشک یا تغییر در ترکیب آن شود. داروهایی مانند آنتیهیستامینها، ضدافسردگیها (بهویژه داروهای سهحلقهای و SSRIها) بتابلوکرها، دیورتیکها و داروهای ضدپروستات از جمله داروهایی هستند که میتوانند منجر به خشکی چشم شوند. این داروها ممکن است از طریق مهار سیستم پاراسمپاتیک یا تأثیر مستقیم بر غدد اشکی باعث کاهش تولید اشک شوند. در صورت مشکوک بودن به دارو بهعنوان عامل زمینهای، باید تحت نظر پزشک داروها ارزیابی و در صورت لزوم جایگزین شوند.

عوامل محیطی از جمله قرار گرفتن در معرض هوای خشک، باد، دود سیگار و آلودگی هوا میتوانند باعث افزایش تبخیر اشک شوند. استفاده از سیستمهای گرمایشی یا تهویه مطبوع نیز میتواند رطوبت هوا را کاهش دهد و محیط را برای تبخیر سریعتر اشک فراهم کند. همچنین زندگی در مناطق کویری یا کار در محیطهای خشک مانند آزمایشگاهها، دفاتر با هوای فشرده یا مکانهای صنعتی از عوامل تشدیدکننده محسوب میشوند. محافظت از چشم با عینک، استفاده از دستگاههای بخور و اجتناب از تماس مستقیم با باد میتواند در کاهش این عامل مؤثر باشد.
استفاده مداوم و ناصحیح از لنزهای تماسی یکی از علل رایج خشکی چشم است. لنز تماسی با قرار گرفتن روی سطح قرنیه میتواند مانع پخش یکنواخت اشک و تبخیر طبیعی آن شود. همچنین ممکن است باعث تحریک سطح قرنیه یا واکنش التهابی مزمن شود. استفاده از لنزهای غیر استاندارد، طولانیمدت یا خوابیدن با لنز میتواند این وضعیت را تشدید کند. در چنین مواردی، جایگزینی لنز با عینک، کاهش ساعات استفاده یا مصرف اشک مصنوعی میتواند تا حدی علائم خشکی را کاهش دهد.
کاهش دفعات پلک زدن در طول فعالیتهای دیداری طولانیمدت مانند کار با کامپیوتر، گوشی هوشمند، یا رانندگی میتواند منجر به خشکی چشم شود. در حالت طبیعی، پلک زدن باعث پخش یکنواخت اشک روی سطح چشم و محافظت از قرنیه میشود، اما هنگام تمرکز شدید، نرخ پلک زدن بهطور ناخودآگاه کاهش مییابد. این پدیده بهویژه در ساعات طولانی کار با صفحهنمایش رایج است. ایجاد وقفههای منظم، استفاده از تکنیک 20-20-20 و یادآوری پلک زدن آگاهانه میتواند از بروز خشکی ناشی از این عامل جلوگیری کند.
اختلال در عملکرد غدد میبومین، که مسئول ترشح لایه چربی اشک هستند، یکی از دلایل مهم تبخیر سریع اشک و خشکی چشم است. این غدد در لبه پلکها قرار دارند و انسداد یا التهاب آنها باعث کاهش ترشح چربی و در نتیجه افزایش تبخیر میشود. شرایطی مانند بلفاریت، آکنه روزاسه یا استفاده مداوم از لوازم آرایشی میتواند عملکرد این غدد را مختل کند. در این موارد، درمانهایی مانند کمپرس گرم، ماساژ پلک، مکملهای امگا ۳ یا داروهای موضعی میتوانند به بهبود عملکرد غدد و کاهش خشکی کمک کنند.
برخی جراحیهای چشمی مانند لیزیک، PRK یا جراحیهای پلکی میتوانند باعث اختلال در تولید اشک یا حساسیت سطح قرنیه شوند. در این موارد، ممکن است اعصاب قرنیه که نقش مهمی در تحریک ترشح اشک دارند آسیب ببینند و در نتیجه، ترشح اشک کاهش یابد. همچنین بعد از عمل، التهاب سطح چشم و تغییرات ساختاری ممکن است باعث ناپایداری فیلم اشکی شود. اغلب این نوع خشکی چشم موقت است، اما در برخی موارد ممکن است مزمن شود و نیاز به درمانهای بلندمدت مانند قطرههای ضدالتهاب، اشک مصنوعی یا نور درمانی داشته باشد.

کمبودهای تغذیهای نیز میتوانند در عملکرد غدد اشکی و سلامت سطح چشم تأثیرگذار باشند. کمبود اسیدهای چرب امگا ۳ باعث کاهش کیفیت لایه چربی اشک و افزایش تبخیر آن میشود. همچنین، کمبود ویتامین A میتواند منجر به اختلال در سلامت اپیتلیوم قرنیه و ایجاد زخمهای سطحی شود. ویتامینهای B12 ،C ،E، روی و سلنیوم نیز از طریق نقشهای آنتیاکسیدانی و ضدالتهابی در حفظ سلامت بافتهای چشمی نقش دارند. استفاده از مکملهای مناسب و رژیم غذایی متعادل میتواند به کنترل علائم خشکی چشم کمک کند.
درمان خشکی چشم معمولاً شامل استفاده از قطرههای چشمی، اصلاح سبک زندگی و در برخی موارد، مصرف مکملهای غذایی یا داروهای خاص است. در ادامه، به معرفی بهترین مکملها و قرصهایی که میتوانند به بهبود علائم خشکی چشم کمک کنند، میپردازیم.
امگا-۳ یکی از شناختهشدهترین مکملها برای کمک به درمان خشکی چشم است. اسیدهای چرب امگا-۳، بهویژه DHA و EPA، به بهبود عملکرد غدد میبومین و افزایش کیفیت لایه چربی اشک کمک میکنند. این ترکیبات میتوانند التهاب سطح چشم را کاهش دهند و به افزایش پایداری فیلم اشکی کمک کنند. منابع غذایی امگا-۳ شامل روغن ماهی، روغن بذر کتان و برخی مکملهای گیاهی مثل جلبک هستند. دوز توصیهشده معمولاً بین 1000 تا 2000 میلیگرم در روز است و بهتر است با مشورت پزشک تعیین شود. استفاده منظم از این مکملها میتواند باعث تسکین علائم سوزش، خارش و احساس خشکی شود. با این حال، افرادی که داروهای ضدانعقاد مصرف میکنند باید احتیاط کرده و پیش از مصرف با پزشک مشورت کنند.
ویتامین A نقش کلیدی در حفظ سلامت اپیتلیوم قرنیه و تولید اشک ایفا میکند. کمبود این ویتامین میتواند منجر به خشکی شدید چشم و حتی زخمهای قرنیه شود. منابع غذایی ویتامین A شامل جگر، هویج، اسفناج و کدو حلوایی هستند. همچنین، این ویتامین در قالب مکملهایی بهصورت رتینول یا بتاکاروتن در دسترس است. دوز پیشنهادی برای بزرگسالان بین 700 تا 900 میکروگرم در روز است، اما باید از مصرف بیش از حد آن پرهیز کرد؛ زیرا دوزهای بالا ممکن است سمی باشند و آسیب کبدی یا مشکلات بینایی ایجاد کنند. دریافت متعادل و تحت نظر پزشک، بیشترین فایده را خواهد داشت.
مطالعات نشان دادهاند که کمبود ویتامین D با افزایش خطر ابتلا به خشکی چشم و کاهش ترشح اشک همراه است. این ویتامین نقش مهمی در کاهش التهاب و بهبود عملکرد غدد اشکی دارد. منابع غذایی ویتامین D شامل ماهیهای چرب، زرده تخممرغ و محصولات لبنی غنیشده هستند. در شرایطی که کمبود وجود دارد، استفاده از مکملهای ویتامین D به میزان 1000 تا 4000 واحد بینالمللی در روز میتواند مؤثر باشد. مصرف این ویتامین به تنظیم پاسخ ایمنی و کاهش التهاب کمک میکند، اما پیش از مصرف بهتر است با انجام آزمایش خون، سطح سرمی آن بررسی شود.
آنتیاکسیدانهایی مانند ویتامین C و ویتامین E به مقابله با آسیبهای اکسیداتیو در سلولهای چشمی کمک میکنند. این ویتامینها با خنثیسازی رادیکالهای آزاد، از بافتهای حساس سطح چشم محافظت کرده و میتوانند التهاب و آسیبهای مزمن را کاهش دهند. ویتامین C در مرکبات، توتفرنگی و فلفل دلمهای یافت میشود، در حالی که ویتامین E بیشتر در دانهها و مغزها مانند بادام و تخمه آفتابگردان وجود دارد. مصرف روزانه حدود 500 میلیگرم ویتامین C و 400 واحد ویتامین E میتواند در بهبود وضعیت خشکی چشم مؤثر باشد. استفاده از این ترکیبات در کنار سایر مکملها میتواند اثر همافزا داشته باشد.
هیالورونیک اسید مادهای طبیعی است که در بدن بهویژه در پوست و مایعات مفصلی یافت میشود و قابلیت بالایی در نگهداری آب دارد. این ویژگی باعث شده تا از آن در درمان خشکی چشم نیز استفاده شود. مکملهای خوراکی هیالورونیک اسید با دوزهای بین 100 تا 200 میلیگرم در روز میتوانند به افزایش رطوبت سطح چشم و کاهش علائم مانند سوزش و احساس خشکی کمک کنند.
زینک یکی از عناصر ضروری برای سلامت سیستم ایمنی و عملکرد آنزیمهای مرتبط با ترمیم سلولی و محافظت از بافتها است. کمبود این ماده معدنی میتواند منجر به تضعیف سیستم دفاعی چشم و کاهش تولید اشک شود. زینک در غذاهایی مانند گوشت قرمز، صدف، حبوبات و دانههای کدو یافت میشود و بهصورت مکمل نیز در بازار موجود است. دوز توصیهشده برای بزرگسالان حدود 8 تا 11 میلیگرم در روز است. استفاده از زینک، بهویژه در کنار سایر آنتیاکسیدانها، میتواند به بهبود علائم خشکی چشم و کاهش التهاب کمک کند. البته مصرف بیش از حد آن ممکن است باعث مشکلات گوارشی یا اختلال در جذب سایر مواد معدنی شود. در صورت تمایل به آشنایی بیشتر با زینک میتوانید به ویدیوی دکتر داروساز کوشا شهیدی با عنوان "همه چیز درباره زینک یا روی" در مجله علمی داروکده مراجعه نمایید.
لوتئین و زآگزانتین دو نوع از کاروتنوئیدهای زانتوفیلی هستند که به طور طبیعی در شبکیه چشم، بهویژه در ناحیه ماکولا تجمع مییابند و از چشم در برابر آسیبهای نوری و اکسیداتیو محافظت میکنند. هرچند این دو ترکیب بیشتر به دلیل نقششان در پیشگیری از دژنراسیون ماکولا وابسته به سن (AMD) شناخته شدهاند، اما مطالعات جدید نشان دادهاند که میتوانند در مدیریت خشکی چشم نیز مؤثر باشند.
مکانیسم اثر آنها در خشکی چشم بهطور عمده به ویژگیهای آنتیاکسیدانی و ضدالتهابی مربوط میشود. استرس اکسیداتیو یکی از عوامل مهم آسیب به سلولهای سطح چشم و ناپایداری لایه اشکی است. لوتئین و زآگزانتین با کاهش استرس اکسیداتیو در اپیتلیوم قرنیه و بافتهای اطراف، میتوانند از تحریک، سوزش، و آسیبهای ناشی از خشکی چشم جلوگیری کنند. همچنین شواهدی وجود دارد که نشان میدهد مصرف مداوم این ترکیبات میتواند به افزایش کیفیت لایه چربی اشک و کاهش تبخیر اشک کمک کند.
در برخی کارآزماییهای بالینی، مصرف مکملهای حاوی لوتئین، زاگزانتین و آنتیاکسیدانهای دیگر بهطور معناداری علائم خشکی چشم را کاهش داده و کیفیت زندگی بیماران را بهبود بخشیدهاند. در صورت علاقه به مطالعه بیشتر در این زمینه میتوانید به مقاله "لوتئین و زی زانتین دو ترکیب اصلی در سلامت چشم" ترجمه و تالیف دکتر داروساز کوشا شهیدی در مجله علمی داروکده مراجعه فرمایید.
در ادامه بهترین قرص برای رفع خشکی چشم را معرفی خواهیم کرد:
کپسول اوژن یوروویتال یک مکمل تخصصی برای حفظ سلامت چشم و تقویت بینایی است که با ترکیبی از لوتئین، ویتامین A، ویتامینهای آنتیاکسیدان (C و E)، زینک و مس، بهطور مؤثر از شبکیه و عدسی چشم در برابر آسیبهای ناشی از نور آبی، اشعه UV و استرس اکسیداتیو محافظت میکند. هر کپسول حاوی 10 میلیگرم لوتئین با خلوص بالا است که در کنار ترکیبات ضدالتهاب و تقویتکننده بینایی، به بهبود خشکی چشم، دید در شب و کاهش روند پیری چشم کمک میکند. این فراورده تحت لیسانس شرکت یوروویتال آلمان توسط داروسازی دانا در ایران تولید میشود.
کپسول ویژیوویت یک مکمل تخصصی برای تقویت بینایی و حفظ سلامت چشم است که با ترکیبی هوشمندانه از لوتئین، زیگزانتین، عصاره بلوبری، ویتامینهای A و E و زینک طراحی شده است. این محصول با اثرات آنتیاکسیدانی قوی، از شبکیه و لکه زرد در برابر نور آبی، اشعه UV و رادیکالهای آزاد محافظت کرده و به بهبود خشکی چشم، کاهش خستگی بینایی و پیشگیری از بیماریهای وابسته به سن مانند دژنراسیون ماکولا کمک میکند. ساختار آهستهرهش ویژیوویت جذب بهتر و تحمل گوارشی بالاتر را تضمین میکند و آن را به گزینهای قابل اعتماد برای سلامت چشم در زندگی شهری و دیجیتال تبدیل میسازد. این فراورده تحت لیسانس سوییس انرژی کشور سوییس در ایران توسط شرکت تامین فارمد تولید میشود.
کپسول ویژن فول پلاس ویواتیون یک مکمل تخصصی بینایی است که با ترکیبی جامع از لوتئین، زاگزانتین، بتاکاروتن، آنتیاکسیدانهای قوی مانند کوئرستین، روتین، لیکوپن و آستاگزانتین، همراه با اسیدهای چرب امگا3 (EPA و DHA)، برای محافظت چندوجهی از سلامت چشم طراحی شده است. این فرمول منحصر بهفرد ضمن کمک به پیشگیری از بیماریهایی مانند دژنراسیون ماکولا و آب مروارید، در کاهش خشکی چشم، خستگی بینایی و التهاب شبکیه مؤثر است. ویژن فول پلاس تحت لیسانس سوئیس تولید شده و بهواسطه ساختار سافتژل و جذب بهینه، انتخابی مناسب برای افراد مستعد بیماریهای چشمی یا کاربران مداوم نمایشگرها محسوب میشود.
در دنیای امروز که چشمها بیش از همیشه در معرض نور آبی، آلودگیهای محیطی و کار طولانیمدت با نمایشگرها قرار دارند، خشکی چشم به مشکلی آزاردهنده و رایج تبدیل شده است. احساس سوزش، خارش، تاری دید و خستگی مداوم چشم تنها بخشی از پیامدهای این اختلال است که میتواند عملکرد روزمره و کیفیت زندگی را تحت تأثیر قرار دهد. برای مدیریت مؤثر این وضعیت، تنها استفاده از قطره کافی نیست؛ بلکه تغذیه سلولی چشم و کاهش التهاب از درون، نقش کلیدی دارند. داروکده، بهعنوان اولین داروخانه آنلاین کشور با تضمین اصل بودن، تاریخ معتبر و نگهداری استاندارد، همراهی مطمئن در خرید مکملهای تخصصی چشم است. با مشاوره رایگان از تیم علمی داروکده، میتوانید انتخابی آگاهانه و ایمن داشته باشید.
پرسش و پاسخ
ثبت دیدگاه
پیام به صورت ناشناس ثبت گردد
پیام به صورت خصوصی ثبت گردد
منابع:
مقالات مرتبط
مجله داروکده یک مجله اینترنتی است که شما را در امر آشنایی، تهیه و مصرف صحیح محصولات سلامت محور یاری میرساند.
استفاده از مطالب مجله داروکده فقط برای مقاصد غیرتجاری و با ذکر منبع و درج لینک بلامانع است . کلیه حقوق این مجله به وب سایت داروکده تعلق دارد