خواص یوهمبین برای لاغری

یوهمبین (Yohimbine) به عنوان یک آلکالوئید طبیعی که از پوست درخت یوهمبه استخراج می‌شود، در سال‌های اخیر به دلیل خواص مرتبط با سلامت خود مورد توجه قرار گرفته است. این ترکیب که بومی مناطق مرکزی و غربی آفریقا است، از دیرباز در طب سنتی برای اهداف مختلفی از جمله تقویت قوای جنسی استفاده می‌شده است. با پیشرفت علم، تحقیقات نشان داده‌اند که یوهمبین ممکن است اثرات قابل توجهی بر متابولیسم چربی و کاهش وزن داشته باشد، که آن را به یک گزینه محبوب در میان مکمل‌های کاهش وزن تبدیل کرده است. این مقاله با هدف بررسی علمی و جامع یوهمبین، به خواص بیولوژیکی به ویژه در زمینه لاغری می‌پردازد. 

فهرست مطالب:

• یوهمبین چیست؟
• فواید یوهمبین برای لاغری
• سایر خواص یوهمبین
• روش مصرف یوهمبین برای کاهش وزن

مدت زمان تقریبی مطالعه: 5 دقیقه

یوهمبین چیست؟

یوهمبین یک آلکالوئید ایندولی که از پوست درخت یوهمبه، گونه‌ای همیشه‌سبز متعلق به خانواده Rubiaceae، استخراج می‌شود. این ترکیب به صورت کریستال‌های سفید یا پودر موجود است و به دلیل حلالیت کم در آب، اغلب به شکل هیدروکلراید (Yohimbine HCl) در مکمل‌ها استفاده می‌شود. یوهمبین از نظر ساختاری به گروه آلکالوئیدهای مونوترپنوئیدی تعلق دارد و دارای یک حلقه ایندول است که فعالیت بیولوژیکی آن را تعیین می‌کند.

از نظر تاریخی، یوهمبین در آفریقای غربی به عنوان یک محرک جنسی و تقویت‌کننده عمومی سلامت استفاده می‌شد. در قرن بیستم، با ورود به بازار دارویی غرب، یوهمبین به عنوان راه کمک درمانی برای اختلال نعوظ مورد توجه قرار گرفت و به همین دلیل در گروه گیاهان دارویی موثر در افزایش قوای جنسی قرار می گیرد. با این حال، در دهه‌های اخیر، کاربرد آن در زمینه بدنسازی و کاهش وزن به دلیل اثرات لیپولیتیک آن گسترش یافته است. 

فواید یوهمبین برای لاغری

از منظر فارماکولوژی، یوهمبین با تاثیر بر گیرنده های سلولی، مسیرهای متابولیکی چربی سوزی، مراکز تنظیم اشتها در هیپوتالاموس، افزایش ترموژنز و... می تواند در کاهش وزن موثر باشد. اکنون با جزئیات بیشتری به خواص قرص یوهمبین برای لاغری اشاره می کنیم:
 

- اثرات لیپولیتیک یا چربی سوز

اصلی‌ترین خاصیت یوهمبین در زمینه کاهش وزن، توانایی آن در تحریک لیپولیز است. چربی سوزی یوهمبین با مسدود کردن گیرنده‌های آلفا-2 آدرنرژیک صورت می گیرد. یوهمبین به عنوان آنتاگونیست انتخابی این گیرنده ها عمل می کند که در سلول‌های چربی (آدیپوسیت‌ها) و سیستم عصبی مرکزی حضور دارند و نقش مهمی در تنظیم لیپولیز (تجزیه چربی) و آزادسازی نوروترانسمیترها ایفا می‌کنند.

یوهمبین در آدیپوسیت‌ها، مانع از مهار آنزیم آدنیلات سیکلاز می‌شود. این امر منجر به افزایش سطح آدنوزین مونوفسفات حلقوی (cAMP) می‌شود که فعال‌سازی لیپاز حساس به هورمون را در پی دارد. در نتیجه، تری‌گلیسریدهای ذخیره‌شده در سلول‌های چربی به اسیدهای چرب آزاد و گلیسرول تجزیه شده و برای تولید انرژی مورد استفاده قرار می‌گیرند. این مکانیسم به‌ویژه در نواحی مقاوم به چربی (مانند شکم و ران‌ها) که تراکم بالایی از گیرنده‌های آلفا-2 دارند، مؤثر است.

مطالعه‌ای در سال 2006 بر روی 20 ورزشکار نشان داد که مصرف 20 میلی‌گرم یوهمبین روزانه به مدت سه هفته، بدون تأثیر منفی بر توده عضلانی، کاهش معنی‌داری در درصد چربی بدن ایجاد کرد. این اثر به‌ویژه در نواحی مقاوم به چربی که به رژیم غذایی و ورزش پاسخ نمی‌دهند، برجسته است.

- کمک به کاهش اشتها

کاهش اشتها یکی از اصلی ترین راه ها برای دستیابی به کاهش وزن است. برخی مطالعات نشان داده‌اند که یوهمبین ممکن است با تأثیر بر مراکز تنظیم اشتها در هیپوتالاموس، احساس گرسنگی را کاهش دهد. این اثر احتمالاً به افزایش نوراپی‌نفرین و تعدیل سیگنال‌های عصبی مرتبط با گرسنگی، مرتبط است و دریافت کالری را کاهش می دهد. این خاصیت به‌ویژه در رژیم‌های کاهش وزن که کنترل اشتها چالش‌برانگیز است، مفید خواهد بود. اگرچه شواهد در این زمینه هنوز محدود بوده و نیاز به تحقیقات بیشتری است. 
 

- افزایش مصرف انرژی و ترموژنز

یوهمبین با تحریک سیستم عصبی سمپاتیک و آزادسازی کاتکول‌آمین‌ها که فرآیندهای متابولیکی را تسریع می‌کنند، تولید گرما و در نتیجه میزان متابولیسم پایه را افزایش می‌دهد که به نوبه خود کالری بیشتری مصرف می‌کند. این خاصیت در کنار فعالیت بدنی می‌تواند روند کاهش وزن را تقویت کند. یک مطالعه حیوانی نشان داد که موش‌هایی که یوهمبین دریافت کردند، افزایش قابل توجهی در مصرف انرژی بدون تغییر در مصرف غذا داشتند.
 

- بهبود عملکرد ورزشی

افزایش سطح نوراپی‌نفرین و انرژی ناشی از یوهمبین می‌تواند استقامت و شدت تمرینات را بهبود بخشد. این امر به افراد اجازه می‌دهد کالری بیشتری طی فعالیت بدنی بسوزانند که در نهایت به کاهش وزن کمک می‌کند. خواص قرص یوهمبین در بدنسازی در پژوهش های متعددی بررسی شده است و مطالعه‌ای در سال 2015 نشان داد که مصرف یوهمبین قبل از تمرین هوازی، اکسیداسیون چربی را تا 30% افزایش داد.
 

- کاهش مقاومت به انسولین

برخی تحقیقات نشان داده‌اند که یوهمبین می‌تواند حساسیت به انسولین را بهبود بخشد که در افراد چاق یا دارای سندرم متابولیک اهمیت دارد. این اثر با کاهش ذخیره‌سازی چربی و افزایش استفاده از گلوکز توسط عضلات همراه است و می‌تواند به مدیریت وزن کمک کند.

با همه این ها، اثربخشی یوهمبین به عوامل متعددی از جمله رژیم غذایی، سطح فعالیت بدنی و ژنتیک فرد بستگی دارد و به تنهایی نمی‌تواند جایگزین یک برنامه جامع کاهش وزن شود و باید با رژیم غذایی متعادل، ورزش و سایر مکمل های کاهش وزن همراه گردد تا بهترین نتایج بدست آید. 

سایر خواص یوهمبین

یوهمبین به دلیل تعامل پیچیده‌اش با سیستم‌های فیزیولوژیکی بدن، خواص متعددی دیگری نیز دارد که به آن ها هم اشاره می کنیم:

• تحریک سیستم عصبی مرکزی: یوهمبین با افزایش آزادسازی نوراپی‌نفرین و دوپامین در مغز، اثرات محرکی ایجاد می‌کند. این خاصیت می‌تواند هوشیاری، تمرکز و سطح انرژی را افزایش دهد که برای ورزشکاران و افرادی که به دنبال بهبود عملکرد فیزیکی هستند، مفید است و به کاهش خستگی و افزایش انگیزه برای فعالیت بدنی کمک می کند. 
   

• بهبود عملکرد جنسی: یوهمبین یک گشادکننده عروقی است و جریان خون را در اندام‌ها بهبود می‌بخشد، لذا در مکمل های تقویت جنسی آقایان برای درمان اختلال نعوظ استفاده می شود. یوهمبین با مهار گیرنده‌های آلفا-2 آدرنرژیک در عروق خونی آلت تناسلی، موجب اتساع عروق و بهبود خون‌رسانی به بافت‌های تناسلی می‌شود و می‌تواند در بهبود کیفیت و پایداری نعوظ موثر باشد. از سویی، یوهمبین با تأثیر بر مراکز نورونی خاصی در هیپوتالاموس و سیستم لیمبیک که در کنترل انگیزش و میل جنسی نقش دارند، ممکن است پاسخ جنسی را در مغز تحریک کرده و آن را تقویت کند.
   

• خواص آنتی‌اکسیدانی و ضدالتهابی: یوهمبین ممکن است اثرات آنتی‌اکسیدانی خفیفی داشته باشد که اگرچه کمتر مورد مطالعه قرار گرفته، اما برخی تحقیقات اولیه نشان می‌دهد یوهمبین احتمالا به محافظت از سلول‌ها در برابر استرس اکسیداتیو کمک می‌کند و در بهبود ریکاوری پس از ورزش مؤثر است.

روش مصرف یوهمبین برای کاهش وزن

از نظر فارماکوکینتیک، یوهمبین پس از مصرف خوراکی به سرعت از دستگاه گوارش جذب می‌شود و حداکثر غلظت پلاسمایی آن معمولاً در عرض 30 تا 60 دقیقه مشاهده می‌شود. تعیین دوز مناسب یوهمبین برای کاهش وزن نیازمند در نظر گرفتن چندین عامل از جمله وزن بدن، تحمل فردی، هدف مصرف و وجود بیماری‌های زمینه‌ای است. 
 

- دوز یوهمبین برای لاغری

بر اساس مطالعات علمی، دوز مؤثر یوهمبین برای کاهش وزن معمولاً بین 0.2 تا 0.6 میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن در روز است. با این حال، دوزهای رایج در مکمل‌ها اغلب بین 5 تا 20 میلی‌گرم در روز متغیر است که به صورت یک یا دو نوبت مصرف می‌شود. برای مثال قرص ویگرس، دارای عصاره خشک پودر درخت یوهیمبه است و در هر قرص 2.5 میلی گرم یوهمبین دارد که توصیه می شود دوبار در روز استفاده شود و به این ترتیب یک دوز 5 میلی گرم را فراهم می کند. 

با همه این ها، به دلیل احتمال عوارض جانبی مانند اضطراب، افزایش ضربان قلب و تهوع، توصیه می‌شود مصرف یوهمبین با دوزهای پایین و با مشورت متخصص آغاز شود و به تدریج بر اساس تحمل فرد افزایش یابد. 

همچنین، زنان ممکن است به دلیل تراکم بالاتر گیرنده‌های آلفا-2 در نواحی خاصی از بدن به ویژه ران ها و باسن، به دوزهای پایین‌تر حساس‌تر باشند. 

- بهترین زمان مصرف یوهمبین برای لاغری

با وجودی که زمان ویژه ای برای مصرف یوهمبین در کاهش وزن تعیین نشده، به نظر می رسد برای به حداکثر رساندن اثرات چربی سوز آن، توصیه می‌شود 30 تا 60 دقیقه قبل از تمرینات هوازی و در حالت ناشتا مصرف شود. مصرف در حالت ناشتا جذب و اثرگذاری آن را افزایش می‌دهد، زیرا حضور غذا (به‌ویژه کربوهیدرات‌ها) می‌تواند ترشح انسولین را تحریک کند و اثرات یوهمبین را کاهش دهد.

- موارد احتیاط در مصرف یوهمبین

با وجود ماهیت طبیعی یوهمبین، مانند هر محصول سلامت محور دیگری می بایست در برخی شرایط با مشورت پزشک استفاده شود. برخی از این موارد عبارتند از:

• ابتلا به فشار خون بالا یا بیماری های قلبی
• وجود اختلالات اضطرابی
• سابقه بیماری های کبدی و کلیوی
• مصرف داروهای ضدافسردگی، کافئین و کاهنده فشار خون

سخن پایانی

یوهمبین به عنوان یک ماده طبیعی با پتانسیل قابل توجه در کاهش وزن، از طریق مکانیسم‌های لیپولیتیک، ترموژنیک و محرک خود، گزینه‌ای جذاب برای افرادی است که به دنبال بهبود ترکیب بدنی هستند. خواص آن در افزایش تجزیه چربی، بهبود عملکرد ورزشی و کاهش اشتها، به آن پتانسیل یک مکمل چربی سوز را در کنار رژیم غذایی و ورزش داده است. هر چند، پژوهش ها در این حوزه همچنان ادامه دارد. 

داروخانه آنلاین داروکده، با مجوز رسمی از دانشگاه علوم پزشکی ایران، عرضه کننده مجموعه گسترده ای از مکمل ها و فرآورده های طبیعی است که بسیاری از آن ها با ترکیبات گیاهی ویژه ای فرموله شده اند و فواید بالقوه ای را در زمینه سلامت ارائه می دهند. 

یوهمبین در حال حاضر بیشترین محبوبیت را در گروه مکمل های تقویت جنسی آقایان داشته است و علیرغم فواید آن در کاهش وزن، با این عنوان کمتر در بازار مکمل ها به چشم می خورد. با این حال، تیم علمی داروکده، با حضور متخصصان داروسازی و کارشناسان ارشد تغذیه، می تواند در انتخاب محصول مناسب و شیوه صحیح مصرف، با توجه به هدف شما، مشاوره های کاربردی را در اختیارتان بگذارد. 

بدین ترتیب، امیدواریم ضمن بهره مندی از اطلاعات گردآوری شده در مقاله حاضر به عنوان بخشی از مجله علمی داروکده، در صورت هر گونه ابهام یا سوال پیرامون خواص یوهمبین برای لاغری، ما با در ارتباط باشید.