اختلالات خواب؛ از بی‌خوابی و خروپف تا راه‌های بازگشت به خواب سالم

خواب بخش مهمی از زندگی انسان است و سلامت جسم و ذهن تا حد زیادی به کیفیت آن وابسته است. در طول خواب، بدن فرصت پیدا می‌کند بسیاری از فرایندهای حیاتی خود را تنظیم و بازسازی کند؛ از تثبیت حافظه و عملکردهای شناختی گرفته تا تنظیم هورمون‌ها، تقویت سیستم ایمنی و حمایت از سلامت قلب و عروق.

با این حال، خواب همیشه آرام و منظم پیش نمی‌رود. گاهی استرس، تغییر برنامه زندگی یا یک دوره کوتاه فشار کاری باعث می‌شود چند شب خواب مناسبی نداشته باشیم. این وضعیت معمولاً موقتی است. مشکل زمانی جدی‌تر می‌شود که اختلال در خواب تکرار شود، ادامه پیدا کند و عملکرد روزانه را تحت تأثیر قرار دهد.

اختلالات خواب گروهی از مشکلات هستند که کیفیت، مدت یا زمان‌بندی خواب را مختل می‌کنند. بی‌خوابی، آپنه خواب، اختلالات ریتم شبانه‌روزی، سندرم پای بی‌قرار و خواب‌آلودگی بیش از حد در طول روز از مهم‌ترین انواع این اختلالات به شمار می‌روند.

شناخت نشانه‌ها و علت‌های این مشکلات اهمیت زیادی دارد؛ زیرا بسیاری از اختلالات خواب قابل مدیریت و درمان هستند و نباید آن‌ها را بخشی اجتناب‌ناپذیر از زندگی یا افزایش سن دانست.

در این ویدیو در خدمت جناب آقای دکتر علیرضا یاراحمدی، متخصص مغز و اعصاب، فلوشیپ صرع و طب خواب هستیم و با مهم‌ترین انواع اختلالات خواب، علل و نشانه‌های آن‌ها، عوارض اختلالات خواب و روش‌های مؤثر برای بهبود و درمان آن آشنا خواهیم شد. با ما همراه باشید.
 

دکتر یاراحمدی متخصص مغز و اعصاب، فلوشیپ صرع و طب خواب
 

فهرست مطالب

• اختلال خواب از چه زمانی یک مشکل جدی محسوب می‌شود؟
• کمبود خواب چگونه سلامت بدن را تحت تأثیر قرار می‌دهد؟
• نشانه‌هایی که باید برای آن‌ها به متخصص مراجعه کرد
• خروپف؛ از یک صدای ساده تا نشانه آپنه خواب
• عوامل افزایش‌دهنده خطر آپنه خواب
• آپنه خواب درمان‌نشده و خطرات قلبی عروقی
• بی‌خوابی مزمن؛ وقتی بدن خسته است اما ذهن بیدار می‌ماند
• راه‌های مقابله با بی‌خوابی
• چرا تلاش زیاد برای خوابیدن می‌تواند بی‌خوابی را بیشتر کند؟
• مکمل‌های خواب؛ چه گزینه‌هایی می‌توانند کمک‌کننده باشند؟
• آیا مکمل‌های طبیعی باعث وابستگی می‌شوند؟
• انتخاب مکمل خواب متناسب با شرایط هر فرد
• آیا امکان بازگشت به خواب طبیعی وجود دارد؟
• جمع‌بندی؛ خواب خوب بخشی از سلامت است

مدت زمان تقریبی مطالعه: ۷ دقیقه
 

اختلال خواب از چه زمانی یک مشکل جدی محسوب می‌شود؟

فقط چند شب بد خوابیدن به معنای ابتلا به اختلال خواب نیست. ممکن است یک فرد به دلیل استرس، امتحان، مشکلات کاری یا یک اتفاق ناخوشایند برای مدت کوتاهی خواب نامنظمی داشته باشد. در چنین شرایطی، معمولاً با برطرف شدن عامل زمینه‌ای، الگوی خواب نیز به وضعیت طبیعی برمی‌گردد.

اختلال خواب زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که مشکل به شکل مستمر تکرار شود و باعث ناراحتی قابل توجه یا کاهش عملکرد فرد شود. افت تمرکز، اختلال حافظه، کاهش توانایی انجام فعالیت‌های روزمره، مشکلات کاری یا تحصیلی و تأثیر منفی بر روابط اجتماعی می‌توانند از پیامدهای چنین شرایطی باشند.

از مهم‌ترین گروه‌های اختلالات خواب می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• بی‌خوابی: مشکل در شروع خواب، حفظ خواب یا بیدار شدن زودهنگام.
• اختلالات تنفسی هنگام خواب: از جمله آپنه انسدادی خواب که معمولاً می‌تواند با خروپف، مکث تنفسی و بیدار شدن همراه با احساس خفگی دیده شود.
• اختلالات ریتم شبانه‌روزی: زمانی که ساعت بیولوژیک بدن با برنامه زندگی هماهنگ نیست؛ برای مثال در برخی افراد شاغل در شیفت‌های کاری.
• اختلالات حرکتی مرتبط با خواب: مانند سندرم پای بی‌قرار.
• خواب‌آلودگی بیش از حد روزانه: حالتی که فرد در طول روز به شکل غیرطبیعی و ناخواسته احساس خواب‌آلودگی می‌کند یا به خواب می‌رود.
   

کمبود خواب چگونه سلامت بدن را تحت تأثیر قرار می‌دهد؟

خواب سالم فقط برای رفع خستگی نیست. بدن در زمان خواب مجموعه‌ای از فرایندهای مهم را انجام می‌دهد که برای عملکرد طبیعی مغز و سایر اندام‌ها اهمیت دارند.

محرومیت مزمن از خواب با افزایش خطر چاقی، دیابت نوع ۲، فشار خون بالا و بیماری‌های قلبی و عروقی ارتباط دارد. کیفیت پایین خواب همچنین می‌تواند عملکرد سیستم ایمنی، خلق‌وخو، تمرکز و توانایی‌های شناختی را تحت تأثیر قرار دهد.

از سوی دیگر، خواب‌آلودگی روزانه و کاهش تمرکز می‌تواند ایمنی فرد را در فعالیت‌هایی مانند رانندگی یا کار با تجهیزات و دستگاه‌ها کاهش دهد. به همین دلیل، خواب نامناسب تنها یک مسئله مربوط به احساس خستگی صبحگاهی نیست و در صورت تداوم باید جدی گرفته شود.
 

نشانه‌هایی که باید حتماً به متخصص مراجعه کنید

برخی علائم می‌توانند نشان دهند که مشکل خواب از یک بی‌خوابی موقت فراتر رفته است. بی‌خوابی که بیش از سه شب در هفته رخ دهد و دست‌کم سه ماه ادامه داشته باشد، یکی از معیارهای مهم برای بررسی بی‌خوابی مزمن است.

در کنار آن، خروپف شدید و مکرر، به‌خصوص اگر با مکث تنفسی، نفس‌نفس زدن یا احساس خفگی همراه باشد، نیاز به ارزیابی پزشکی دارد.

خواب‌آلودگی شدید روزانه نیز اهمیت زیادی دارد. اگر فرد بدون اختیار در طول روز به خواب برود، به‌ویژه هنگام رانندگی یا کار با دستگاه‌ها، مراجعه برای بررسی علت ضروری است.
 

خروپف؛ یک صدای ساده یا نشانه اختلال تنفسی در خواب؟

خروپف همیشه به معنای وجود یک بیماری جدی نیست. این صدا معمولاً در اثر لرزش بافت‌های راه هوایی فوقانی هنگام عبور هوا ایجاد می‌شود. با این حال، نوع خروپف و علائم همراه آن اهمیت زیادی دارد.

اگر خروپف با مکث‌های قابل مشاهده در تنفس، احساس خفگی، نفس‌نفس زدن یا بیدار شدن‌های مکرر همراه باشد، احتمال آپنه انسدادی خواب مطرح می‌شود.

در آپنه انسدادی خواب، راه هوایی در زمان خواب به صورت مکرر دچار انسداد می‌شود. در نتیجه، جریان هوا کاهش می‌یابد یا برای مدتی متوقف می‌شود و سطح اکسیژن خون می‌تواند افت کند. مغز برای بازگرداندن تنفس، فرد را برای چند ثانیه از خواب خارج می‌کند.

این بیداری‌های کوتاه معمولاً آن‌قدر مختصر هستند که فرد صبح چیزی از آن‌ها به یاد نمی‌آورد. با این حال، خواب در طول شب بارها قطع می‌شود و نتیجه آن می‌تواند خستگی شدید، سردرد صبحگاهی، خشکی دهان، خواب‌آلودگی و کاهش تمرکز باشد.
 

عوامل افزایش‌دهنده خطر آپنه خواب

اضافه‌وزن و چاقی از مهم‌ترین عوامل خطر آپنه انسدادی خواب هستند. تجمع بافت چربی در اطراف گردن و راه هوایی فوقانی می‌تواند فضای عبور هوا را کاهش دهد.

عوامل دیگری نیز در احتمال بروز این اختلال نقش دارند، از جمله:

• مصرف الکل
• استعمال دخانیات
• افزایش سن
• ساختار آناتومیک راه هوایی
• انسداد مزمن بینی
• بزرگی لوزه‌ها
• برخی ویژگی‌های فردی که احتمال تنگی راه هوایی را افزایش می‌دهند

در صورت وجود خروپف بلند و مکرر همراه با مکث تنفسی یا علائم روزانه مانند خواب‌آلودگی شدید، سردرد صبحگاهی و کاهش تمرکز، بررسی تخصصی اهمیت زیادی دارد.
 

آپنه خواب درمان‌نشده و خطرات قلبی عروقی

آپنه انسدادی خواب فقط کیفیت خواب را کاهش نمی‌دهد. شواهد علمی، ارتباط میان آپنه خواب درمان‌نشده و افزایش خطر برخی بیماری‌های قلبی و عروقی را نشان داده‌اند.

این اختلال با افزایش خطر فشار خون، به‌خصوص فشار خون مقاوم به درمان، بیماری عروق کرونر، سکته مغزی و برخی آریتمی‌های قلبی ارتباط دارد. خواب‌آلودگی روزانه ناشی از آپنه نیز می‌تواند خطر حوادث رانندگی را افزایش دهد.

به همین دلیل، خروپف شدید زمانی که با قطع تنفس یا علائم روزانه همراه است، نباید صرفاً یک عادت آزاردهنده تلقی شود.
 

بی‌خوابی مزمن؛ وقتی بدن خسته است اما ذهن همچنان بیدار می‌ماند

یکی از تجربه‌های رایج در بی‌خوابی این است که فرد با وجود خستگی شدید، هنگام رفتن به رختخواب نمی‌تواند به خواب برود. در برخی افراد، این وضعیت با نوعی برانگیختگی بیش از حد ذهنی و جسمی همراه است.

استرس مزمن می‌تواند سیستم عصبی را در حالت آماده‌باش نگه دارد و فرایند طبیعی ورود به خواب را دشوار کند. در کنار آن، استفاده از تلفن همراه و تبلت در ساعات نزدیک به خواب، مصرف کافئین در ساعات پایانی روز و تغییر مداوم زمان خواب و بیداری نیز می‌توانند شرایط را نامناسب‌تر کنند.

نور صفحه‌نمایش‌ها نیز می‌تواند در تنظیم ترشح ملاتونین و ساعت بیولوژیک بدن نقش داشته باشد. مجموع این عوامل ممکن است شرایطی ایجاد کند که در آن بدن خسته است، اما مغز همچنان آمادگی بیداری دارد.
 

راه‌های مقابله با بی‌خوابی

اصلاح عادت‌های مرتبط با خواب، یکی از پایه‌های مهم مدیریت بی‌خوابی است. چند تغییر ساده اما منظم می‌تواند به تنظیم ساعت بیولوژیک و ایجاد شرایط مناسب‌تر برای خواب کمک کند.

زمان خواب و بیداری را ثابت نگه دارید

ثبات ساعت بیدار شدن اهمیت زیادی دارد. بهتر است زمان خواب و بیداری تا حد امکان در طول هفته منظم باشد و حتی در روزهای تعطیل تغییر زیادی نکند.
 

مصرف کافئین و وعده‌های سنگین را به ساعات پایانی روز منتقل نکنید

قهوه، چای، نوشابه‌های حاوی کافئین و سایر منابع کافئین می‌توانند در برخی افراد خواب را مختل کنند. مصرف نیکوتین و غذاهای سنگین در ساعات نزدیک به خواب نیز باعث اختلال می‌شود.
 

پیش از خواب از صفحه‌نمایش فاصله بگیرید

قرار گرفتن در معرض نور صفحه موبایل، تبلت و سایر نمایشگرها در ساعات نزدیک به خواب می‌تواند با فرایند طبیعی خواب تداخل داشته باشد. استفاده از این وسایل را حدود ۶۰ تا ۹۰ دقیقه پیش از خواب محدود کنید.
 

چرا تلاش زیاد برای خوابیدن می‌تواند بی‌خوابی را بیشتر کند؟

گاهی تلاش مداوم برای خوابیدن، نتیجه‌ای برخلاف انتظار ایجاد می‌کند. فردی که بارها در تخت بیدار می‌ماند و با اضطراب به ساعت نگاه می‌کند، ممکن است به‌تدریج تخت خواب را با نگرانی و تلاش برای خوابیدن مرتبط کند.

این فرایند نوعی شرطی‌سازی منفی ایجاد می‌کند. در نتیجه، نزدیک شدن زمان خواب یا قرار گرفتن در تخت می‌تواند به جای آرامش، اضطراب ایجاد کند.

یکی از روش‌های مؤثر در این شرایط، درمان شناختی رفتاری بی‌خوابی یا CBT-I  است. این روش با اصلاح باورهای مرتبط با خواب و تغییر الگوهای رفتاری، به شکستن چرخه بی‌خوابی کمک می‌کند و برای بی‌خوابی مزمن یکی از درمان‌های اصلی و استاندارد محسوب می‌شود.

در این رویکرد، یکی از توصیه‌های شناخته‌شده این است که اگر فرد مدت قابل توجهی در تخت بیدار مانده و خواب‌آلود نیست، برای مدتی از تخت خارج شود و پس از ایجاد خواب‌آلودگی دوباره به رختخواب برگردد.
 

مکمل‌های خواب؛ چه گزینه‌هایی مؤثر هستند؟

در برخی افراد، به‌خصوص در مشکلات خفیف خواب یا اختلالات مرتبط با ریتم شبانه‌روزی، بعضی مکمل‌ها و فرآورده‌های طبیعی ممکن است به عنوان کمک‌درمان مورد استفاده قرار گیرند. با این حال، انتخاب آن‌ها باید بر اساس علت و نوع مشکل خواب انجام شود.

ملاتونین و تنظیم ساعت بیولوژیک

ملاتونین بیشترین کاربرد را در تنظیم ریتم شبانه‌روزی دارد. شواهد موجود از نقش آن در شرایطی مانند جت‌لگ، اختلال تأخیر فاز خواب و برخی مشکلات خواب مرتبط با شیفت کاری حمایت می‌کنند.

قرص ملاتونین را نباید یک داروی خواب‌آور قوی به معنای معمول در نظر گرفت. نقش اصلی آن بیشتر کمک به تنظیم ساعت بیولوژیک بدن است و به همین دلیل در اختلالات مربوط به زمان‌بندی خواب می‌تواند کاربرد بیشتری داشته باشد.
 

منیزیم و آرامش عضلانی و عصبی

منیزیم در عملکرد طبیعی سیستم عصبی و عضلات نقش دارد. برخی مطالعات نشان داده‌اند که مصرف آن ممکن است در بعضی افراد، به‌ویژه سالمندان، به بهبود کیفیت خواب کمک کند.
 

GABA و فرآورده‌های آرام‌بخش

گابا (GABA) یک انتقال‌دهنده عصبی مهاری در سیستم عصبی مرکزی است. برخی فرآورده‌های مکمل با هدف حمایت از مسیرهای آرامش عصبی تولید می‌شوند، اما میزان شواهد و اثرگذاری آن‌ها می‌تواند بسته به ترکیب و شرایط فرد متفاوت باشد.
 

سنبل‌الطیب

سنبل‌الطیب (Valerian) یکی از گیاهان شناخته‌شده در فرآورده‌های مرتبط با خواب است. برخی شواهد از نقش آن در بهبود کیفیت خواب و کاهش زمان لازم برای به خواب رفتن حمایت می‌کنند و معمولاً به عنوان یک فرآورده آرام‌بخش ملایم مورد استفاده قرار می‌گیرد.

گل ساعتی

گل ساعتی (Passionflower) از دیگر گیاهانی است که به دلیل اثرات آرام‌بخش مورد توجه قرار گرفته است. این گیاه ممکن است از طریق تأثیر بر مسیرهای مرتبط با سیستم گابا به کاهش تحریک‌پذیری عصبی کمک کند.
 

بادرنجبویه

بادرنجبویه (Lemon balm) در فرآورده‌های آرام‌بخش و ضداضطراب گیاهی کاربرد دارد و می‌تواند با برخی گیرنده‌های مرتبط با آرامش در مغز تعامل داشته باشند. به همین دلیل، بادرنجبویه در فرآورده‌ها و روش برخی افراد به کاهش بی‌قراری و اضطراب خفیف پیش از خواب کمک کند.
 

بابونه

بابونه حاوی ترکیباتی مانند آپیژنین است که می‌توانند با برخی گیرنده‌های مرتبط با آرامش در مغز تعامل داشته باشند. به همین دلیل، بابونه در فرآورده‌ها و روش‌های سنتی مرتبط با آرامش و خواب کاربرد دارد.
 

رازک

رازک (Hops) نیز دارای اثرات آرام‌بخش است و در برخی فرآورده‌های گیاهی همراه با سنبل‌الطیب استفاده می‌شود. ترکیب این دو گیاه در بعضی مطالعات با اثرات مکمل و هم‌افزا همراه بوده است.
 

اسطوخودوس و آروماتراپی

استفاده از رایحه اسطوخودوس نیز یکی از روش‌های مکمل برای ایجاد آرامش پیش از خواب است. برخی شواهد نشان می‌دهند که استفاده مداوم از آروماتراپی با اسطوخودوس می‌تواند در بعضی بزرگسالان به بهبود کیفیت خواب کمک کند.
 

آیا مکمل‌های طبیعی باعث وابستگی می‌شوند؟

طبیعی یا گیاهی بودن یک فرآورده به معنای بی‌خطر بودن مطلق آن نیست. با این حال، مکانیسم اثر مکمل‌هایی مانند ملاتونین و برخی فرآورده‌های گیاهی با داروهای خواب‌آور خاص مانند بنزودیازپین‌ها یکسان نیست.

برخی داروهای خواب‌آور می‌توانند در مصرف طولانی‌مدت باعث تحمل دارویی و وابستگی جسمی شوند و قطع ناگهانی آن‌ها نیز ممکن است با علائم ترک یا برگشت بی‌خوابی همراه باشد.

در مقابل، مصرف استاندارد ترکیباتی مانند ملاتونین و بسیاری از فرآورده‌های گیاهی آرام‌بخش معمولاً با وابستگی جسمی مشابه بنزودیازپین‌ها همراه نیست. با این حال، امکان ایجاد وابستگی روانی یا شکل‌گیری این باور که «بدون این مکمل نمی‌توانم بخوابم» وجود دارد.

بنابراین، مصرف مداوم هر فرآورده‌ای برای خواب بهتر است بر اساس نیاز واقعی و با توجه به شرایط فرد انجام شود.
 

انتخاب مکمل خواب متناسب با شرایط هر فرد باشد

برای مشکلات خواب نمی‌توان یک محصول یا ترکیب واحد را برای همه افراد مناسب دانست.

برای نمونه، فردی که مشکل اصلی او به‌هم‌خوردن ریتم خواب و بیداری است ممکن است از فرآورده‌های حاوی ملاتونین سود بیشتری ببرد. در مقابل، در فردی که اضطراب خفیف پیش از خواب دارد، فرآورده‌های گیاهی آرام‌بخش می‌توانند گزینه مناسب‌تری باشند.

همچنین در فردی که دچار گرفتگی عضلانی یا برخی علائم مرتبط با کمبود دریافت منیزیم است، مکمل منیزیم ممکن است مطرح شود؛ البته وجود علائم مشابه به‌تنهایی به معنای نیاز قطعی به مصرف مکمل نیست. همچنین بهتر است فرآورده‌های مکمل از منابع معتبر و در قالب محصولات استاندارد داروخانه‌ای تهیه شوند.

برخی مکمل‌های مورد استفاده برای حمایت از خواب

- اسلینایت:

اسلینایت فرآورده‌ای متشکل از ملاتونین، ترکیبات گیاهی و اسیدهای آمینه است و برای افرادی که با دشواری در به‌خواب‌رفتن یا اختلال در چرخه خواب و بیداری مواجه‌اند، کاربرد دارد. وجود ملاتونین در فرمولاسیون این مکمل، آن را به انتخابی مناسب برای مدیریت و اصلاح اختلالات ریتم شبانه‌روزی تبدیل کرده است. 

- گوته نخت:

این فرآورده از ترکیب ملاتونین، عصاره بادرنجبویه و سنبل‌الطیب تشکیل شده است و علاوه بر کمک به تنظیم زمان خواب، به القای آرامش پیش از خواب نیز کمک می‌کند. استفاده از گوته نخت به‌ویژه برای افرادی با الگوی خواب سبک یا افراد دچار بی‌خوابی ناشی از پرواززدگی (جت‌لگ) و تغییر ساعت بیولوژیک بدن، اثربخش است.

- نورم اسلیپیا:

نورم اسلیپیا حاوی ملاتونین، گابا (GABA)، ال‌تیانین و مجموعه‌ای از عصاره‌های گیاهی آرام‌بخش است و تمرکز اصلی آن بر تسهیل فرآیند خواب و کاهش تنش‌های عصبی پیش از آن قرار دارد. این مکمل به‌ویژه برای افرادی که بی‌خوابی آن‌ها ریشه در اضطراب، نشخوار فکری و تنش‌های ذهنی دارد، انتخابی هدفمند به‌شمار می‌رود.

- والتونین:

والتونین ترکیبی از ملاتونین، سنبل‌الطیب، گابا، تریپتوفان و عصاره‌های گیاهی آرام‌بخش است که با هدف هم‌گام‌سازی ریتم خواب و ارتقای کیفیت استراحت شبانه طراحی شده است. تنوع ترکیبات مؤثره در کنار ملاتونین، این مکمل را به گزینه‌ای کارآمد برای بهبود اختلالات خوابِ ناشی از استرس مزمن یا به‌هم‌خوردگی ساعت خواب تبدیل کرده است.
 

آیا امکان بازگشت به خواب طبیعی وجود دارد؟

مزمن شدن اختلال خواب به این معنا نیست که فرد برای همیشه باید با خواب نامناسب زندگی کند. مغز از قابلیت انعطاف‌پذیری عصبی یا  Neuroplasticity برخوردار است و می‌تواند در پاسخ به تغییرات رفتاری و درمانی، الگوهای خود را اصلاح کند.

در آپنه خواب، درمان مناسب می‌تواند کیفیت خواب و تنفس شبانه را بهبود ببخشد. برای برخی بیماران، استفاده صحیح از دستگاه فشار مثبت مداوم راه هوایی مانند CPAP بخش مهمی از درمان است.

بی‌خوابی مرتبط با اضطراب نیز در بسیاری از موارد با اصلاح الگوهای رفتاری، درمان مناسب و مدیریت عوامل زمینه‌ای قابل بهبود است. اختلالات ریتم شبانه‌روزی، از جمله مشکلات مرتبط با شیفت کاری، نیز می‌توانند با مداخلات مناسب مدیریت شوند.

هرچه علت اختلال زودتر شناسایی شود و فرد پایبندی بیشتری به برنامه درمانی داشته باشد، احتمال دستیابی به خواب باکیفیت بیشتر خواهد بود.
 

جمع‌بندی؛ خواب خوب بخشی از سلامت است

اختلالات خواب شایع هستند، اما نباید آن‌ها را یک وضعیت طبیعی و اجتناب‌ناپذیر دانست. بی‌خوابی مداوم، خروپف همراه با قطع تنفس و خواب‌آلودگی شدید روزانه می‌توانند نشانه مشکلاتی باشند که به بررسی تخصصی نیاز دارند.

تنظیم ساعت خواب و بیداری، کاهش مصرف کافئین در ساعات پایانی روز، محدود کردن استفاده از موبایل و تبلت پیش از خواب و ایجاد محیطی آرام، تاریک و خنک برای خواب، از پایه‌های مهم بهداشت خواب هستند.

مکمل‌هایی مانند ملاتونین، منیزیم و برخی فرآورده‌های گیاهی از جمله سنبل‌الطیب، گل ساعتی، بادرنجبویه، بابونه و رازک نیز در شرایط خاص می‌توانند به عنوان کمک‌درمان مطرح باشند. با این حال، انتخاب آن‌ها باید با توجه به نوع اختلال خواب، شرایط فرد و داروهای مصرفی انجام شود.

مهم‌تر از همه، مکمل یا داروی خواب نباید جایگزین درمان علت اصلی شود. اگر بی‌خوابی، خروپف یا خواب‌آلودگی روزانه ادامه پیدا کرده است، پیدا کردن علت و درمان آن مسیر مطمئن‌تری برای رسیدن به خواب سالم خواهد بود.

همچنین برای تهیه محصولات سلامت‌محور و فرآورده‌های داروخانه‌ای استاندارد می‌توانید به داروخانه آنلاین داروکده مراجعه نمایید. داروکده، به‌عنوان نخستین و بزرگ‌ترین داروخانه آنلاین ایران، بستری جامع، مطمئن و استاندارد برای دسترسی به طیف وسیعی از محصولات سلامت‌محور است.

 اگر درباره مصرف مکمل‌هایی که در تنظیم خواب مؤثر هستند پرسشی دارید، می‌توانید از مشاوره تلفنی رایگان تیم علمی داروکده، بهره‌مند شوید و پاسخ پرسش‌های خود را درباره تداخلات دارویی، انتخاب مکمل مناسب و مصرف آگاهانه دریافت کنید.