
در این مقاله از مجله علمی داروکده به بررسی علت و درمان چاقی شکم و پهلو در افراد لاغر میپردازیم.
نویسنده: محمدرضا روح الامینی
تحریریه داروکده
آخرین به روزرسانی:
30 مرداد 1404
آیا این مطلب برای شما مفید بود؟
30 مرداد 1404
67
علت و درمان چاقی شکم و پهلو در افراد لاغر
چاقی شکم و پهلو در افراد لاغر که به عنوان چاقی موضعی شناخته میشود، یکی از مسائل شایع در حوزه سلامت و تناسب اندام است که بسیاری از افراد با وزن طبیعی یا حتی پایینتر از حد متوسط با آن مواجه هستند. این پدیده برخلاف باور عمومی که چاقی را صرفاً به افراد دارای اضافه وزن نسبت میدهد، میتواند به دلایل متعددی از جمله عوامل ژنتیکی، هورمونی و سبک زندگی ناسالم رخ دهد. تجمع چربی در نواحی شکم و پهلو نه تنها بر ظاهر فرد تأثیر میگذارد، بلکه میتواند نگرانیهایی در مورد سلامت عمومی به همراه داشته باشد.
علت چاقی شکم در افراد لاغر اغلب به عواملی مانند رژیم غذایی نامناسب، استرس مزمن و عدم تحرک کافی مرتبط است. چربی شکمی به ویژه نوع احشایی که اطراف اندامهای داخلی تجمع مییابد، میتواند خطر ابتلا به بیماریهای مزمن مانند دیابت نوع دوم و بیماریهای قلبی-عروقی را افزایش دهد. چاقی شکم و پهلو در افراد لاغر ممکن است برای بسیاری از افراد گیجکننده باشد، زیرا این افراد معمولاً وزن کلی بدنشان در محدوده سالم قرار دارد. با این حال، این موضوع نشاندهنده اهمیت توجه به توزیع چربی در بدن و تأثیر آن بر سلامت است.

آنچه در این مقاله خواهید خواند:
زمان تقریبی مطالعه: 10 دقیقه
چاقی شکم و پهلو یکی از مشکلات رایج در افراد است که ممکن است در ظاهر افراد لاغر نیز مشاهده شود. در حالی که معمولاً این تصور وجود دارد که چاقی تنها مختص افراد دارای اضافه وزن است، عوامل مختلفی مانند ژنتیک، مشکلات هورمونی، رژیم غذایی نامناسب، استرس و الگوی خواب میتوانند باعث تجمع چربی در نواحی شکم و پهلو در افراد لاغر شوند. دکتر داروساز کوشا شهیدی نیز در ویدیوی "همه چیز درباره چاقی شکمی" به طور مفصل به این عوامل پرداخته و راهکارهای نوینی برای رفع این مشکل ارائه داده است.
کورتیزول، که به عنوان هورمون استرس شناخته میشود، یکی از عوامل کلیدی در تجمع چربی شکم و پهلو در افراد لاغر است. این هورمون توسط غدد فوقکلیوی ترشح میشود و در شرایط استرس مزمن، مانند فشارهای کاری یا مشکلات خانوادگی، سطح آن در بدن افزایش مییابد. اثر کورتیزول بر افزایش وزن به این صورت است که کورتیزول میتواند متابولیسم چربی را تغییر دهد و باعث افزایش ذخیرهسازی چربی احشایی در ناحیه شکم شود. تحقیقات نشان دادهاند که سطوح بالای کورتیزول با افزایش چربی احشایی، حتی در افرادی با شاخص توده بدنی (BMI) طبیعی، مرتبط است.
انسولین هورمون دیگری است که در ایجاد چاقی شکم و پهلو در افراد لاغر نقش دارد. مقاومت به انسولین که ممکن است به دلیل رژیم غذایی نامناسب یا عوامل ژنتیکی در افراد لاغر رخ دهد، باعث میشود بدن چربی بیشتری در ناحیه شکم ذخیره کند. این مشکل به ویژه در افرادی که کربوهیدراتهای تصفیهشده مانند نان سفید و شیرینیها را به مقدار زیاد مصرف میکنند، شایعتر است. انسولین با هدایت چربی به سلولهای چربی، به ویژه در ناحیه شکم، به تجمع چربی موضعی منجر میشود.
هورمونهای جنسی مانند استروژن و تستوسترون نیز میتوانند بر توزیع چربی تأثیر بگذارند. برای مثال، در زنان مبتلا به سندرم تخمدان پلیکیستیک، عدم تعادل استروژن و افزایش آندروژنها میتواند به تجمع چربی شکمی منجر شود. این عدم تعادل هورمونی در مشکلاتی مانند PCOS یا همان سندروم تخمدان پلی کیستیک میتواند حتی در بانوان با وزن طبیعی رخ دهد و باعث افزایش چربی احشایی شود.
کمکاری تیروئید میتواند متابولیسم را کند کرده و به افزایش چربی موضعی کمک کند. افرادی که علائمی مانند خستگی مزمن، افزایش وزن موضعی، یا ریزش مو دارند، باید آزمایشهای تیروئیدی انجام دهند تا وضعیت هورمونهای تیروئید بررسی شود. مشاوره با پزشک متخصص غدد برای تشخیص دقیق و درمان مشکلات هورمونی ضروری است.
مصرف بیش از حد کربوهیدراتهای تصفیهشده، مانند نان سفید، کیک، شیرینی و نوشیدنیهای شیرین، یکی از علل اصلی تجمع چربی در شکم و پهلو است. این غذاها باعث افزایش سریع قند خون و ترشح انسولین میشوند که به ذخیرهسازی چربی در ناحیه شکم منجر میشود. این نوع غذاها معمولاً ارزش غذایی پایینی دارند و میتوانند باعث افزایش اشتها و پرخوری شوند.
کمبود پروتئین در رژیم غذایی میتواند به تجمع چربی شکمی کمک کند. پروتئین به حفظ توده عضلانی، افزایش احساس سیری و بهبود متابولیسم کمک میکند. افرادی که پروتئین کافی مصرف نمیکنند، ممکن است توده عضلانی خود را از دست بدهند و نسبت چربی بدنشان افزایش یابد. منابع پروتئینی مانند گوشت بدون چربی، ماهی، تخممرغ، حبوبات و لبنیات کمچرب باید بخش مهمی از رژیم غذایی باشند.
مصرف الکل و غذاهای پرچرب فرآوریشده مانند فستفودها، چیپس، و غذاهای سرخشده نیز میتوانند به تجمع چربی شکمی کمک کنند. الکل به دلیل کالری بالا و تأثیر آن بر متابولیسم کبد، میتواند چربی احشایی را افزایش دهد. این غذاها معمولاً حاوی چربیهای ترانس و اشباع هستند که به افزایش چربی شکمی کمک میکنند.
فیبر غذایی که در میوهها، سبزیجات، و غلات کامل یافت میشود، کمبود آن میتواند هضم را با اختلال مواجه کرده و به تجمع چربی در بدن منجر شود. فیبر محلول به کاهش جذب چربی و بهبود عملکرد گوارش کمک میکند. مصرف روزانه یک بشقاب سالاد سبزیجات یا یک کاسه جو دوسر با میوههای تازه میتواند فیبر مورد نیاز را تأمین کند.
ژنتیک یکی از عوامل غیرقابلتغییر اما تأثیرگذار در توزیع چربی بدن است. ژنهایی مانند FTO و MC4R، که با متابولیسم چربی و تنظیم اشتها مرتبط هستند، میتوانند بر نحوه توزیع چربی در بدن تأثیر بگذارند. اگر والدین یا خویشاوندان نزدیک فردی چربی شکمی بیشتری داشته باشند، احتمال بروز این مشکل در او نیز بالاتر است.
ساختار بدنی یا somatotype نیز نقش مهمی در تجمع چربی و چاقی شکم و پهلو دارد. افرادی با بدن نوع "سیبشکل"، که چربی بیشتری در ناحیه شکم ذخیره میکنند، در مقایسه با افرادی با بدن "گلابیشکل" که چربی در باسن و رانها تجمع مییابد، بیشتر در معرض چاقی شکم و پهلو هستند. اگرچه ژنتیک را در حال حاضر نمیتوان تغییر داد؛ اما با رژیم غذایی مناسب و ورزش منظم میتوان تأثیر آن را به حداقل رساند.
امروزه اثر کمخوابی بر بدن بر هیچ کسی پوشیده نیست. خواب ناکافی نیز تأثیر قابلتوجهی بر چاقی موضعی دارد. خواب کمتر از 6 ساعت در شب میتواند تعادل هورمونهای تنظیمکننده اشتها مانند گرلین که اشتها را افزایش میدهد و لپتین که احساس سیری را القا میکند را مختل کند. این امر میتواند به پرخوری و مصرف غذاهای پرکالری منجر شود. علاوه بر این، خواب ناکافی باعث افزایش کورتیزول و کاهش حساسیت به انسولین میشود که هر دو به تجمع چربی شکمی کمک میکنند.
کمتحرکی یکی از عوامل کلیدی در تجمع چربی شکم و پهلو در افراد لاغر است. افرادی که فعالیت بدنی کمی دارند، حتی اگر وزن کلی بدنشان طبیعی باشد، ممکن است چربی بیشتری در نواحی شکم و پهلو ذخیره کنند. فعالیت بدنی نه تنها کالری میسوزاند، بلکه متابولیسم را بهبود میبخشد و به تنظیم هورمونهای مرتبط با ذخیره چربی کمک میکند.

استرس مزمن یکی از عوامل مهم در ایجاد چاقی شکم و پهلو در افراد لاغر است. استرس باعث افزایش ترشح کورتیزول میشود که به ذخیرهسازی چربی احشایی منجر میشود. بسیاری از افراد در شرایط استرس به پرخوری احساسی یا حتی عصبی روی میآورند و غذاهای پرکالری مانند شیرینیها، شکلات، یا فستفودها را انتخاب میکنند، که به افزایش چربی شکمی منجر میشود.
اضطراب و افسردگی میتوانند با کاهش انگیزه برای فعالیت بدنی و تغییر الگوهای خواب، چاقی موضعی را تشدید کنند. مدیریت استرس از طریق تکنیکهایی مانند مدیتیشن، یوگا، تنفس عمیق و ذهنآگاهی میتواند به کاهش سطح کورتیزول و بهبود سلامت متابولیکی کمک کند. مشاوره با روانشناس نیز میتواند به اصلاح الگوهای رفتاری مضر کمک کند.

اصلاح رژیم غذایی یکی از مهمترین اقدامات برای درمان چاقی شکم و پهلو در افراد لاغر است. کاهش مصرف کربوهیدراتهای تصفیهشده، افزایش مصرف پروتئین و فیبر، و انتخاب چربیهای سالم مانند روغن زیتون و آووکادو میتواند به بهبود حساسیت به انسولین و کاهش چربی شکمی کمک کند.
فعالیت بدنی منظم، شامل ترکیبی از تمرینات هوازی و مقاومتی، میتواند به کاهش چربی بدن و افزایش توده عضلانی کمک کند. تمرینات متمرکز بر ناحیه شکم، مانند کرانچ و پلانک، به تقویت عضلات شکمی و بهبود ظاهر کلی بدن کمک میکنند.
مدیریت استرس و خواب کافی (7-9 ساعت در شب) به تنظیم هورمونهای اشتها و کاهش التهاب در بدن کمک میکند. تکنیکهای کاهش استرس مانند مدیتیشن و تنفس عمیق میتوانند سطح کورتیزول را کاهش دهند.
در مواردی که چاقی موضعی به دلیل مشکلات هورمونی مانند PCOS یا کمکاری تیروئید باشد، مشاوره با پزشک متخصص غدد یا تغذیه ضروری است. آزمایشهای هورمونی و در صورت لزوم، داروهایی مانند متفورمین و مکملهای مورد نیاز ممکن است تجویز شوند.

رژیم مدیترانهای یکی از بهترین رژیمهای غذایی برای کاهش چربی شکم و پهلو است. این رژیم غذایی بر مصرف مواد غذایی طبیعی و سالم مانند سبزیجات تازه، میوهها، غلات کامل، حبوبات، آجیل، ماهی و روغن زیتون تأکید دارد و مصرف گوشت قرمز و غذاهای فرآوریشده را محدود میکند. علاوه بر این، افزایش مصرف پروتئین در رژیم غذایی میتواند به حفظ توده عضلانی کمک کرده و باعث افزایش احساس سیری شود. منابع پروتئینی مانند تخممرغ، مرغ، ماهی و لبنیات کمچرب باید به طور منظم در این رژیم گنجانده شوند.
از سوی دیگر، فیبر غذایی نقش مهمی در کاهش چربی شکم و پهلو دارد. فیبر محلول که در غذاهایی مانند جو، سیب و لوبیا یافت میشود، به کاهش جذب چربی و بهبود عملکرد گوارش کمک میکند. مصرف روزانه 25-30 گرم فیبر برای عملکرد بهتر بدن توصیه میشود. همچنین، کاهش مصرف کربوهیدراتهای تصفیهشده مانند نان سفید و شیرینیها و جایگزینی آنها با کربوهیدراتهای پیچیده مانند کینوآ و برنج قهوهای برای کنترل سطح قند خون و کاهش چربی شکم بسیار سودمند است.

عصاره چای سبز به دلیل ترکیبات آنتیاکسیدانی همچون کاتچینها، میتواند متابولیسم بدن را افزایش دهد و به فرایند چربیسوزی کمک کند. این ترکیب باعث تسریع سوخت و ساز بدن و کاهش تجمع چربی، بهویژه در نواحی شکم و پهلو میشود. از سوی دیگر، کافئین با تحریک سیستم عصبی مرکزی، موجب افزایش انرژی و سرعت چربیسوزی میشود. ترکیب این دو ماده میتواند تأثیر زیادی در کاهش چربیهای شکم و پهلو، بهویژه در افرادی که تمایل به کاهش چربی موضعی دارند، داشته باشد.
یکی از مکملهایی که میتوان در این درسته نام برد، مکمل فت برنر اونسن است که با داشتن کافئین و عصاره چای سبز میتواند به کاهش چربی شکم و پهلو در کنار رعایت رژیم غذایی و فعالیت بدنی مناسب کمک کند. مکمل فت برنر در بستهبندی قوطی پلاستیکی 60 عددی، به شکل کپسول به بازار عرضه میشود. این مکمل با پروانه ساخت شرکت کیان سلامت پایدار و تحت لیسانس کشور پرتغال در ایران تولید میشود.
ال کارنیتین یک ترکیب آمینو اسیدی است که مسئول انتقال اسیدهای چرب به میتوکندریها برای تبدیل آنها به انرژی میباشد. این عملکرد باعث افزایش اکسیداسیون چربیها، به ویژه در نواحی شکم و پهلو، میشود. با تسریع در سوخت و ساز چربیهای ذخیرهشده، ال کارنیتین میتواند به کاهش چربی احشایی کمک کرده و متابولیسم چربیها را در بدن افزایش دهد.
مکملهای حاوی ال-کارنیتین مانند ال کارنیتین مایع فورت ای میتوانند در بهبود متابولیسم چربیها حتی در افراد لاغر که از وجود چربی در نواحی شکم و پهلو رنج میبرند نیز، مفید باشند. مکمل ال کارنیتین فورت ای با داشتن 2000 میلیگرم ال کارنیتین و 150 میلیگرم ویتامین C به ازای هر ویال، یک مکمل مناسب برای افرادی که هدف آنها بهبود ترکیب بدنی و حتی ریکاوری بهتر برای ورزش است، به شمار میرود. این مکمل با پروانه ساخت شرکت سمر طب درمان در ایران تولید و با طعم پرتقالی به بازار عرضه میشود.
اسید لینولئیک کنژوگه (CLA) یک اسید چرب طبیعی در بدن است که با داشتن نقش در متابولیسم چربیها و کاهش جذب چربی در بدن، به کاهش چربی شکم و پهلو کمک میکند. مکملهای حاوی این ترکیب میتوانند از تجمع چربیهای احشایی جلوگیری کرده و باعث بهبود ترکیب بدن در افراد لاغر شود. همچنین، CLA به تنظیم فرایندهای متابولیک و تسریع چربیسوزی کمک کرده و موجب کاهش ذخایر چربیهای شکمی میشود.
دوز موجود در CLA نیز برای کاهش چربی بدن و بهبود ترکیب بدنی اهمیت دارد. از این رو، بهتر است دوزهای 1000 تا 3000 مکملهای این ترکیب به صورت روزانه مصرف شود. مکمل CLA یوروویتال با تامین 1000 میلیگرم CLA به ازای هر کپسول، به بهبود ترکیب بدنی و کاهش چربی احشایی کمک میکند. این مکمل با پروانه ساخت شرکت حکیمان طب کار و تحت لیسانس کشور آلمان در ایران تولید و بستهبندی میشود.
آلفا لیپوئیک اسید یک آنتیاکسیدان قوی است که به کاهش التهاب و بهبود حساسیت به انسولین کمک میکند. این ویژگیها موجب بهبود روند چربیسوزی و کاهش چربی شکم و پهلو میشود. آلفا لیپوئیک اسید با کاهش ذخیره چربی در بدن و تقویت عملکرد متابولیکی، در کاهش چربیهای اضافی سودمند است.
یکی از مکملهای حاوی این ترکیب، مکمل آ ال آ یوروویتال است که با فراهم کردن 400 میلیگرم آلفالیپوئیک اسید به ازای هر کپسول، به بهبود ترکیب بدنی کمک میکند. این مکمل در بستهبندی جعبه مقوایی 30 عددی به بازار عرضه میشود. آلفا لیپوئیک اسید موجود در این مکمل، علاوه بر فواید آن در کاهش چربی بدن، دارای اثرات آنتیاکسیدانی بوده و از بدن در برابر آسیب رادیکالهای آزاد محافظت میکند.
پروتئین وی به دلیل دارا بودن تمام آمینواسیدهای ضروری و قابلیت جذب سریع، به حفظ توده عضلانی کمک کرده و از تحلیل عضلانی در هنگام کاهش وزن جلوگیری میکند. این امر منجر به افزایش سوخت و ساز بدن و چربیسوزی به ویژه در نواحی شکم و پهلو میشود. افزایش توده عضلانی باعث میشود بدن انرژی بیشتری مصرف کرده و چربیهای ذخیرهشده را برای تأمین انرژی بسوزاند.
برای افرادی که هدف آنها دوران کارت و چربیسوزی بوده یا میخواهند بدون از دست دادن پروتئین و با تقویت عضلات شکم، باعث کاهش چربی پهلو و شکم شوند، بهتر است از پروتئین وی ایزوله استفاده گردد. متاپیور زیروکرب QNT مکمل غذایی است که با فراهم کردن 25.5 گرم پروتئین وی ایزوله در هر اسکوپ انتخابی مناسب در این راستا به شمار میرود. متاپیور زیرو کرب QNT فاقد گلوتن بوده و با پروانه ساخت شرکت کیمیا مکمل راد تحت لیسانس شرکت QNT کشور بلژیک، در ایران تولید و بستهبندی میشود.
تمرینات برای کاهش چربی شکم و پهلو در افراد لاغر، یک برنامه ورزشی متنوع که شامل تمرینات هوازی، مقاومتی و تقویتکننده عضلات شکم باشد، میتواند بسیار مفید باشد. تمرینات هوازی مانند دویدن، دوچرخهسواری و شنا به سوزاندن کالری و کاهش چربی بدن کمک میکنند و همگی در یک برنامه بدنسازی چربیسوزی قرار میگیرند.
از این رو، توصیه میشود که حداقل 150 دقیقه فعالیت هوازی با شدت متوسط در طول هفته انجام شود تا به تدریج چربیهای اضافی، به ویژه در نواحی شکم و پهلو، کاهش یابد. علاوه بر این، تمرینات مقاومتی مانند اسکوات و ددلیفت برای افزایش توده عضلانی و بهبود متابولیسم بسیار مهم هستند. این تمرینات میتوانند به تسریع فرایند چربیسوزی کمک کرده و باعث افزایش مصرف کالری در طول روز شوند.
برای تقویت عضلات شکم و پهلو، تمرینات تقویتکننده شکم مانند پلانک و کرانچ ضروری هستند. این تمرینات علاوه بر تقویت عضلات مرکزی، به بهبود فرم و استحکام بدن کمک میکنند و باید 3-2 بار در هفته انجام شوند. در کنار این تمرینات، افزایش فعالیتهای روزمره مانند پیادهروی سریع و استفاده از پله به جای آسانسور نیز میتواند به افزایش مصرف کالری و تسریع روند کاهش چربی شکم و پهلو کمک کند. به طور کلی، ترکیب تمرینات هوازی، مقاومتی و تقویتی با فعالیتهای روزانه به بهترین شکل میتواند به کاهش چربیهای شکمی و افزایش سلامتی کمک کند.

علت و درمان چاقی شکم و پهلو در افراد لاغر نیازمند رویکردی جامع است که شامل اصلاح رژیم غذایی، ورزش منظم، مدیریت استرس، استفاده از مکملهای مناسب و در صورت نیاز، مداخلات پزشکی میشود. با پایبندی به سبک زندگی سالم و استفاده از راهکارهای علمی و خرید مکملهای متناسب با شرایط هر فرد از منابع معتبر مانند داروکده، میتوان چربی شکمی را کاهش داد و سلامت کلی بدن را بهبود بخشید.
داروکده به عنوان اولین و بزرگترین داروخانه آنلاین، امکان دسترسی سریع و مطمئن به انواع مکملهای تغذیهای از جمله مکملهای چربی سوز را برای کاربران فراهم میکند. سلامتی شما بزرگترین سرمایه ما است و ما در داروکده، برای حفظ و ارتقاء آن ارزش ویژهای قائل هستیم. تیم متخصص داروکده، شامل داروسازان و کارشناسان ارشد تغذیه، آمادهاند تا با ارائه مشاورههای کاملاً تخصصی، شما را در مسیر انتخاب مکملهای متناسب با شرایط فردی خود همراهی کنند.
یک تماس با مشاوران داروکده کافی است تا تمام سؤالات شما پاسخ داده شود و با اطمینان خاطر بهترین انتخاب را بر اساس وضعیت بدنی خود داشته باشید. علاوه بر این، مجله علمی داروکده با ارائه مقالات معتبر بهطور مستمر شما را در مسیر اتخاذ تصمیمات سالم و اصولی یاری میدهد.
در پایان، از شما دعوت میکنیم تا تجربیات خود را در زمینه روشهای کاهش چربی شکم، از جمله استفاده از مکملها و رژیمهای غذایی مختلف، با ما و دیگر کاربران به اشتراک بگذارید. نظرات شما میتواند به دیگران کمک کند تا انتخابهای بهتری داشته باشند و در مسیر تصمیمگیری آگاهانهتر قرار گیرند. این تعامل جمعی فرصتی است تا از تجربیات یکدیگر بیاموزیم و در راستای بهبود سلامتی خود گام برداریم.
پرسش و پاسخ
ثبت دیدگاه
پیام به صورت ناشناس ثبت گردد
پیام به صورت خصوصی ثبت گردد
منابع:
مقالات مرتبط
مجله داروکده یک مجله اینترنتی است که شما را در امر آشنایی، تهیه و مصرف صحیح محصولات سلامت محور یاری میرساند.
استفاده از مطالب مجله داروکده فقط برای مقاصد غیرتجاری و با ذکر منبع و درج لینک بلامانع است . کلیه حقوق این مجله به وب سایت داروکده تعلق دارد