
در این مقاله از مجله داروکده به بررسی اثر آلفا لیپوئیک اسید در نوروپاتی دیابتی و معرفی بهترین مکمل آلفا لیپوئیک اسید برای نوروپاتی دیابتی پرداختهایم.
نویسنده: مهشید رضائی
تحریریه داروکده
آخرین به روزرسانی:
21 شهریور 1405
آیا این مطلب برای شما مفید بود؟
21 شهریور 1405
34
اثر آلفا لیپوئیک اسید بر نوروپاتی دیابتی
نوروپاتی دیابتی یکی از عوارض شایع دیابت است که در اثر آسیب تدریجی اعصاب ایجاد میشود و میتواند علائمی مانند درد، سوزش، گزگز و بیحسی را به همراه داشته باشد. از آنجا که استرس اکسیداتیو و اختلالات متابولیک در ایجاد آسیب عصبی مرتبط با دیابت نقش دارند، ترکیباتی مانند آلفا لیپوئیک اسید به دلیل ویژگیهای آنتیاکسیدانی و اثرگذاری بر برخی مسیرهای سلولی، مورد توجه پژوهشگران قرار گرفتهاند.
اما شواهد علمی درباره آلفا لیپوئیک اسید برای نوروپاتی دیابتی چه میگویند؟ در این مقاله از مجله داروکده، شواهد علمی درباره اثر آلفا لیپوئیک اسید بر نوروپاتی دیابتی را بررسی میکنیم و به نحوه مصرف، دوز، عوارض و نکات مهم آن میپردازیم. همچنین بهترین مکمل آلفا لیپوئیک اسید برای نوروپاتی دیابتی را معرفی خواهیم کرد.

آنچه در این مقاله می خوانید:
مدت زمان تقریبی مطالعه: 10 دقیقه
نوروپاتی دیابتی به آسیب اعصاب در اثر دیابت گفته میشود و یکی از عوارض مهم و نسبتاً شایع این بیماری است. افزایش طولانیمدت قند خون میتواند به ساختار و عملکرد اعصاب و همچنین رگهای خونی کوچکی که خون مورد نیاز آنها را تأمین میکنند، آسیب برساند. این آسیب معمولاً بهتدریج ایجاد میشود و نوع و شدت علائم آن در افراد مختلف متفاوت است. نوروپاتی محیطی دیابتی شایعترین نوع نوروپاتی در افراد مبتلا به دیابت است و معمولاً اعصاب پاها و ساقها را درگیر میکند؛ دستها نیز ممکن است در ادامه تحت تأثیر قرار گیرند.
علائم نوروپاتی دیابتی اغلب بهصورت گزگز، مورمور شدن، بیحسی، سوزش و درد عصبی بروز میکنند. برخی افراد ممکن است احساس تیرکشیدن یا درد شدید داشته باشند و برخی دیگر نسبت به لمس یا حتی تماس ملایم حساس شوند. در مقابل، کاهش حس درد، گرما و سرما نیز از علائم مهم نوروپاتی است و میتواند باعث شود فرد متوجه زخم، تاول یا آسیبهای پا نشود. در موارد شدیدتر، ضعف عضلانی و اختلال در تعادل نیز ممکن است ایجاد گردد.
نکته مهم این است که نوروپاتی دیابتی همیشه با درد یا علائم واضح همراه نیست و ممکن است در مراحل اولیه بدون علامت باشد. به همین دلیل، کنترل مناسب قند خون و بررسی منظم وضعیت اعصاب در افراد مبتلا به دیابت اهمیت دارد. تشخیص زودهنگام نوروپاتی نیز میتواند به شناسایی بهموقع آسیب عصبی و مدیریت بهتر عوارض مرتبط با آن کمک کند.

نوروپاتی دیابتی در نتیجه آسیب تدریجی اعصاب ایجاد میشود و افزایش مزمن قند خون مهمترین عامل زمینهای آن به شمار میرود. بالا بودن طولانیمدت قند خون میتواند مجموعهای از تغییرات متابولیک، عروقی و التهابی را ایجاد کند که به سلولهای عصبی و رگهای خونی کوچک تأمینکننده خون اعصاب آسیب میرسانند. در نتیجه، عملکرد طبیعی اعصاب و انتقال پیامهای عصبی تحت تأثیر قرار گرفته و علائم نوروپاتی بهتدریج ظاهر میشوند.
عوامل مؤثر در ایجاد و پیشرفت نوروپاتی دیابتی عبارتاند از:
در مجموع، نوروپاتی دیابتی حاصل یک عامل واحد نیست، بلکه برهمکنش افزایش مزمن قند خون با استرس اکسیداتیو، اختلالات متابولیک، آسیب عروقی و سایر عوامل مرتبط با دیابت در ایجاد و پیشرفت آن نقش دارد.
آلفا لیپوئیک اسید (Alpha-Lipoic Acid) یا ALA یک ترکیب آلی حاوی گوگرد است که بهطور طبیعی در بدن تولید میشود و در متابولیسم انرژی سلولی نقش دارد. این ترکیب بهعنوان کوفاکتور در برخی مجموعههای آنزیمی میتوکندریایی مشارکت میکند و برای عملکرد طبیعی مسیرهای تولید انرژی در سلول اهمیت دارد. آلفا لیپوئیک اسید علاوه بر تولید درونبدنی، از برخی منابع غذایی نیز دریافت میشود و بهصورت مکمل خوراکی در دسترس است.
یکی از ویژگیهای مهم ALA، فعالیت آنتیاکسیدانی آن است. این ترکیب میتواند در خنثیسازی برخی گونههای فعال اکسیژن و کاهش آثار استرس اکسیداتیو نقش داشته باشد. همچنین، ALA در چرخه آنتیاکسیدانی سلول با بازسازی برخی آنتیاکسیدانها، از جمله ویتامینهای C و E، ارتباط دارد. قابلیت حضور در محیطهای آبی و چربی نیز به آن اجازه میدهد در بخشهای مختلف سلول فعالیت کند.
از سوی دیگر، آلفا لیپوئیک اسید در ارتباط با متابولیسم گلوکز، عملکرد عروق و برخی مسیرهای سلولی مورد مطالعه قرار گرفته است. مجموعه این ویژگیها باعث شده ALA بهعنوان یکی از ترکیبات مورد توجه در پژوهشهای مرتبط با استرس اکسیداتیو و آسیب عصبی، از جمله نوروپاتی دیابتی بررسی شود.
بیشتر بخوانید: چربی سوزی را با آلفا لیپوئیک اسید تجربه کنید

آلفا لیپوئیک اسید به دلیل فعالیت آنتیاکسیدانی و نقش در متابولیسم سلولی، یکی از ترکیباتی است که در زمینه نوروپاتی دیابتی مورد مطالعه قرار گرفته است. افزایش مزمن قند خون در دیابت میتواند با افزایش استرس اکسیداتیو، اختلال عملکرد میتوکندری و آسیب عروق کوچک تأمینکننده خون اعصاب همراه باشد. آلفا لیپوئیک اسید ممکن است با اثرگذاری بر برخی از این مسیرها، در حفظ عملکرد سلولهای عصبی و کاهش آثار ناشی از استرس اکسیداتیو نقش داشته باشد.
مکانیسمهای احتمالی اثر آلفا لیپوئیک اسید در نوروپاتی دیابتی شامل موارد زیر است:
در مجموع، اثر احتمالی آلفا لیپوئیک اسید بر نوروپاتی دیابتی به یک مکانیسم منفرد محدود نمیشود و مجموعهای از اثرات آنتیاکسیدانی، حمایت از عملکرد میتوکندری و متابولیسم سلولی و اثرات احتمالی عروقی در این زمینه مطرح است.
اثر آلفا لیپوئیک اسید بر نوروپاتی دیابتی در مطالعات بالینی متعددی بررسی شده است. نتایج پژوهشها نشان میدهد که این ترکیب ممکن است در برخی افراد، بهویژه در کاهش علائم حسی نوروپاتی، مفید باشد.
مهمترین یافتههای پژوهشها را میتوان اینگونه خلاصه کرد:
در مجموع، شواهد فعلی بیشتر از این دیدگاه حمایت میکنند که ALA ممکن است در برخی افراد به کاهش علائم نوروپاتی دیابتی، بهویژه سوزش، گزگز، بی حسی و درد نوروپاتیک، کمک کند؛ در حالی که تاثیر آن بر ترمیم اعصاب یا جلوگیری از پیشرفت نوروپاتی همچنان قطعی نیست.
بنابراین، آلفا لیپوئیک اسید در صورت استفاده برای نوروپاتی دیابتی، بهتر است بهعنوان یک رویکرد مکمل در کنار کنترل مناسب قند خون و درمانهای استاندارد در نظر گرفته شود و جایگزین درمان اصلی بیماری نباشد.
بیشتر بخوانید: تاثیر مکمل ها در بهبود نوروپاتی دیابتی

مقدار مصرف آلفا لیپوئیک اسید برای نوروپاتی دیابتی به هدف مصرف، شدت علائم و شرایط فرد بستگی دارد. در مطالعات بالینی، دوز ۶۰۰ میلیگرم در روز یکی از دوزهای پرکاربرد و دارای پشتوانه پژوهشی قابلتوجه بوده است. شواهد نشان میدهند که مصرف خوراکی ۶۰۰ میلیگرم آلفا لیپوئیک اسید در روز میتواند طی چند هفته به کاهش برخی علائم حسی نوروپاتی، از جمله درد، سوزش، گزگز و بیحسی کمک کند. همچنین، در مقایسه با دوزهای بالاتر، این مقدار مصرف از نظر توازن میان اثربخشی و تحملپذیری مطلوبتر ارزیابی گردیده است.
دوزهای بالاتر آلفا لیپوئیک اسید نیز در مطالعات بررسی شدهاند، اما افزایش مقدار مصرف لزوماً به معنای اثربخشی بیشتر نیست. در مطالعات مقایسهای، دوزهای ۶۰۰، ۱۲۰۰ و ۱۸۰۰ میلیگرم در روز همگی موجب بهبود علائم نوروپاتی نسبت به دارونما شدند، در حالی که با افزایش دوز، بروز عوارضی مانند تهوع، استفراغ و سرگیجه نیز بیشتر شد. به همین دلیل، دوز ۶۰۰ میلیگرم در روز از نظر نسبت اثربخشی به تحملپذیری، گزینه مناسبتری در نظر گرفته شده است.
با این حال، شواهد موجود به معنای آن نیست که آلفا لیپوئیک اسید با یک دوز مشخص میتواند نوروپاتی دیابتی را درمان یا آسیب عصبی را بهطور قطعی متوقف کند. نتایج مطالعات طولانیمدت نیز درباره تأثیر آن بر روند آسیب عصبی یکسان نیست. بنابراین، مقدار و مدت مصرف باید متناسب با شرایط فرد و نوع فرآورده تعیین شود و آلفا لیپوئیک اسید نباید جایگزین کنترل مناسب قند خون و درمانهای استاندارد نوروپاتی دیابتی گردد.
در این قسمت به بررسی چند نمونه از بهترین مکملهای آلفا لیپوئیک اسید برای نوروپاتی دیابتی میپردازیم.
آلفالکس مگنوم ویتامینز با تامین ۶۰۰ میلیگرم آلفا لیپوئیک اسید در هر قرص، میتواند یکی از بهترین گزینهها برای افراد مبتلا به نوروپاتی دیابتی باشد. این مکمل با برخورداری از خواص آنتیاکسیدانی آلفا لیپوئیک اسید، میتواند در کنار درمان اصلی، به حمایت از سلامت سیستم عصبی و کمک به کاهش برخی علائم نوروپاتی دیابتی کمک نماید.
آلفالکس تحت امتیاز و لیسانس Magnum Vitamins آمریکا است و با پروانه داروسازی افق تولید دارو در ایران تولید میشود و به صورت بستهبندی ۳۰ عددی عرضه میگردد.
آلاتریت 600 حاوی ۶۰۰ میلیگرم آلفا لیپوئیک اسید در هر کپسول است. آلاتریت 600 از دیگر مکملهای مناسب برای کمک به سلامت سیستم عصبی و کاهش علائم نوروپاتی در مبتلایان به دیابت است که میتواند در کنار مراقبتهای اصلی، مورد استفاده قرار گیرد.
آلاتریت 600 توسط شرکت تچرا فارمد تولید شده و به صورت بستههای حاوی ۳۰ کپسول به بازار عرضه میگردد.
آلاریچ از دیگر مکملهای حاوی آلفا لیپوئیک اسید است که افراد دچار نوروپاتی دیابتی می توانند از فواید آن برای کاهش برخی علائم و حمایت از سلامت و عملکرد سیستم عصبی بهره ببرند.
هر کپسول آلاریچ حاوی ۶۰۰ میلیگرم آلفا لیپوئیک اسید است و این محصول در بستهبندی حاوی ۳۰ کپسول توسط شرکت زیست اروند فارمد تولید میشود.
نحوه مصرف آلفا لیپوئیک اسید برای نوروپاتی دیابتی به دوز، نوع فرآورده و شرایط فرد بستگی دارد. بنابراین، مقدار و زمان مصرف باید بر اساس دستور درجشده روی فرآورده یا توصیه پزشک و داروساز تعیین شود. در مطالعات بالینی، الگوهای مختلفی برای مصرف آلفا لیپوئیک اسید مورد استفاده قرار گرفته است و نمیتوان یک شیوه مصرف یکسان را برای تمام فرآوردههای حاوی این ترکیب در نظر گرفت.
از نظر جذب، مصرف آلفا لیپوئیک اسید با معده خالی میتواند فراهمی زیستی آن را افزایش دهد و به همین دلیل، در برخی مطالعات بالینی فرآورده پیش از غذا مصرف شده است. با این حال، دستور مصرف فرآورده باید در اولویت قرار گیرد؛ زیرا ترکیبات جانبی، فرمولاسیون و توصیههای مصرفی محصولات مختلف ممکن است با یکدیگر متفاوت باشند. همچنین، در افرادی که مصرف آلفا لیپوئیک اسید با معده خالی موجب ناراحتی گوارشیشان میشود، میتوان درباره مصرف آن همراه غذا یا تغییر زمان مصرف، متناسب با نوع فرآورده، با پزشک یا داروساز مشورت کرد.
در نهایت، دوزهای مورد استفاده در مطالعات بالینی را نباید بدون در نظر گرفتن شرایط فرد، بهعنوان دستور مصرف عمومی تلقی کرد. انتخاب مقدار و مدت مصرف آلفا لیپوئیک اسید باید با توجه به شدت علائم، داروها و شرایط فردی انجام شود.
آلفا لیپوئیک اسید در مطالعات بالینی معمولاً بهخوبی تحمل شده است. با این حال، ممکن است در برخی افراد عوارضی مانند تهوع، ناراحتی معده، سوءهاضمه، سردرد یا سرگیجه ایجاد شود. عوارض گوارشی ممکن است با افزایش دوز بیشتر دیده شوند؛ بنابراین رعایت مقدار مصرف توصیهشده اهمیت دارد.
در افراد مبتلا به دیابت، هنگام شروع مصرف آلفا لیپوئیک اسید توجه به قند خون اهمیت دارد. از آنجا که ALA میتواند بر متابولیسم گلوکز اثر بگذارد، افرادی که انسولین یا داروهای کاهنده قند خون مصرف میکنند، بهتر است در ابتدای مصرف، قند خون خود را با دقت بیشتری پایش کنند و در صورت بروز علائم افت قند خون، با پزشک یا داروساز مشورت کنند.
در صورت بروز علائم افت قند خون مانند لرزش، تعریق، ضعف، تپش قلب، گرسنگی شدید یا گیجی، قند خون را بررسی کرده و در صورت تداوم یا شدت علائم، با پزشک تماس بگیرید.
در دوران بارداری و شیردهی به دلیل محدود بودن اطلاعات درباره ایمنی مصرف مکمل آلفا لیپوئیک اسید، مصرف آن باید با نظر پزشک انجام شود.
در کودکان و نوجوانان شواهد کافی برای تعیین دوز و اثربخشی آلفا لیپوئیک اسید در پیشگیری یا درمان نوروپاتی دیابتی وجود ندارد. بنابراین نباید دوزهای مورد استفاده در بزرگسالان به کودکان و نوجوانان تعمیم داده شود و مصرف آن در این سنین باید با نظر پزشک انجام شود.
در صورت مصرف داروهای متعدد یا داشتن بیماری زمینهای بهتر است پیش از شروع مصرف منظم ALA با پزشک یا داروساز مشورت شود.
در نهایت، آلفا لیپوئیک اسید نباید جایگزین کنترل مناسب قند خون یا درمانهای استاندارد نوروپاتی دیابتی شود. شواهد موجود بیشتر از نقش آن در کمک به کاهش برخی علائم نوروپاتی، بهویژه علائم حسی و درد نوروپاتیک، حمایت میکنند؛ بنابراین بهتر است در صورت تجویز یا تأیید متخصص، در کنار درمان اصلی مورد استفاده قرار گیرد.

آلفا لیپوئیک اسید بهدلیل ویژگیهای آنتیاکسیدانی و نقش آن در متابولیسم سلولی، یکی از ترکیباتی است که در زمینه نوروپاتی دیابتی مورد توجه قرار گرفته است. شواهد بالینی نشان میدهند که مصرف آن ممکن است در برخی افراد به کاهش علائم نوروپاتی، بهویژه درد، سوزش، گزگز و بیحسی، کمک کند؛ با این حال، شواهد فعلی برای تأیید تأثیر آن بر ترمیم آسیب عصبی یا جلوگیری از پیشرفت نوروپاتی کافی نیست.
بنابراین، آلفا لیپوئیک اسید را میتوان بهعنوان یک گزینه مکمل در کنار کنترل مناسب قند خون و درمانهای استاندارد نوروپاتی دیابتی در نظر گرفت، نه جایگزینی برای آنها. انتخاب فرآورده، مقدار و مدت مصرف نیز باید با توجه به شرایط فرد و نظر پزشک یا داروساز انجام شود.
داروخانه آنلاین داروکده بهعنوان نخستین و بزرگترین داروخانه اینترنتی کشور و تنها داروخانه دارای نماد اعتماد الکترونیک پنجستاره، مرجعی مطمئن برای دسترسی به انواع مکملهای حاوی آلفا لیپوئیک اسید و فرآوردههای مناسب برای کنترل قند خون مبتلایان به دیابت است.
با توجه به تنوع فرآوردههای حاوی آلفا لیپوئیک اسید، انتخاب محصول مناسب و نحوه مصرف آن ممکن است برای بسیاری از افراد، بهویژه بیماران مبتلا به دیابت، با پرسشهایی همراه باشد. در این زمینه، تیم علمی داروکده متشکل از داروسازان و کارشناسان ارشد تغذیه آماده هستند تا از طریق مشاوره تخصصی تلفنی، شما را در انتخاب آگاهانه و متناسب با شرایطتان راهنمایی کنند.
امیدواریم مقاله «اثر آلفا لیپوئیک اسید بر نوروپاتی دیابتی» اطلاعات علمی و کاربردی مورد نیاز شما را درباره نقش این ترکیب در کاهش علائم نوروپاتی و نکات مهم مصرف آن فراهم کرده باشد. خواهشمندیم نظرات و تجربیات ارزشمند خود را در این زمینه با ما و دیگر مخاطبان مجله به اشتراک بگذارید.
منابع
American Diabetes Association Professional Practice Committee. 12. Retinopathy, neuropathy, and foot care: Standards of Care in Diabetes—2026. Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S252-S265. doi:10.2337/dc26-S012.
Zhu J, Hu Z, Luo Y, Liu Q, Luo Y, Du X, et al. Diabetic peripheral neuropathy: pathogenetic mechanisms and treatment. Front Endocrinol (Lausanne). 2024;15:1345734. doi:10.3389/fendo.2024.1345734.
Salinas AV, Caroca TM, Santibáñez FP, González JR, López-Chaparro M, Barahona-Vásquez M, et al. Effectiveness of alpha lipoic acid supplementation on biochemical, clinical, and inflammatory parameters in patients with diabetic polyneuropathy: a systematic review and meta-analysis. Diabetes Metab Syndr. 2026;20(2):103374. doi:10.1016/j.dsx.2026.103374.
Mangarov I, Voynikov Y, Petkova V, Iliev S, Kostadinova I, Marinov L, et al. Alpha-Lipoic Acid in Diabetic Peripheral Neuropathy: Addressing the Challenges and Complexities Surrounding a 70-Year-Old Compound. Curr Issues Mol Biol. 2025;47(6):402. doi:10.3390/cimb47060402.
Hsieh RY, Huang IC, Chen C, Sung JY. Effects of oral alpha-lipoic acid treatment on diabetic polyneuropathy: a meta-analysis and systematic review. Nutrients. 2023 Aug;15(16):3634. doi:10.3390/nu15163634.
Baicus C, Purcarea A, von Elm E, Delcea C, Furtunescu FL. Alpha-lipoic acid for diabetic peripheral neuropathy. Cochrane Database Syst Rev. 2024;1(1):CD012967. doi:10.1002/14651858.CD012967.pub2.
Ziegler D, Ametov A, Barinov A, Dyck PJ, Gurieva I, Low PA, et al. Oral treatment with alpha-lipoic acid improves symptomatic diabetic polyneuropathy: the SYDNEY 2 trial. Diabetes Care. 2006;29(11):2365-2370. doi:10.2337/dc06-1216.
Fogacci F, Rizzo M, Krogager C, Kennedy C, Georges CMG, Knežević T, et al. Safety evaluation of α-lipoic acid supplementation: a systematic review and meta-analysis of randomized placebo-controlled clinical studies. Antioxidants (Basel). 2020;9(10):1011. doi:10.3390/antiox9101011.
پرسش و پاسخ
ثبت دیدگاه
پیام به صورت ناشناس ثبت گردد
پیام به صورت خصوصی ثبت گردد
منابع:
مقالات مرتبط
مجله داروکده یک مجله اینترنتی است که شما را در امر آشنایی، تهیه و مصرف صحیح محصولات سلامت محور یاری میرساند.
استفاده از مطالب مجله داروکده فقط برای مقاصد غیرتجاری و با ذکر منبع و درج لینک بلامانع است . کلیه حقوق این مجله به وب سایت داروکده تعلق دارد