
در این مقاله از مجله علمی داروکده به بررسی و معرفی بهترین نوع منیزیم برای میگرن خواهیم پرداخت.
نویسنده: مریم اکبری کیا
تحریریه داروکده
آخرین به روزرسانی:
16 آذر 1404
آیا این مطلب برای شما مفید بود؟
16 آذر 1404
10
بهترین نوع منیزیم برای میگرن
میگرن برای خیلیها فقط یک سردرد نیست، بلکه یک تجربهی سخت و فرساینده است که میتواند ساعتها یا حتی روزها کیفیت زندگی را نابود کند. درد ضرباندار یک طرف سر، حساسیت شدید به نور و صدا، حالت تهوع، اختلال در تمرکز و ناتوانی در انجام کارهای روزمره، فقط بخشی از دنیای فردی است که با میگرن زندگی میکند. طبیعی است که چنین فردی بهدنبال راهی باشد که فقط درد را موقتا کم نکند، بلکه تعداد و شدت حملات را هم کاهش دهد. در این میان، نام منیزیم زیاد به گوش میرسد؛ یک مینرال مهم که کمبود آن در بدن بسیاری از مبتلایان به میگرن دیده میشود و مکمل آن در سالهای اخیر به عنوان یکی از روشهای پیشگیری از میگرن مطرح شده است. در ادامه دقیق تر به این موضوع خواهیم پردخت و به این سوال رایج پاسخ خواهیم داد که چه نوع منیزیم برای میگرن خوبه؟

آنچه در این مقاله خواهید خواند
زمان تقریبی مطالعه: 10 دقیقه
منیزیم یکی از مهمترین مواد معدنی بدن است که در صدها واکنش شیمیایی نقش دارد. این مینرال در تولید انرژی، عملکرد عضلات، تنظیم قند خون، کارکرد صحیح قلب، ساخت DNA و تعادل الکترولیتها نقش اساسی دارد؛ اما آنچه برای بحث میگرن مهمتر است، حضور منیزیم در تنظیم سیستم عصبی و انتقالدهندههای عصبی است. مغز برای این که تحریکپذیریاش در حد طبیعی بماند و هر محرک کوچک آن را به سمت حملهی میگرنی نبرد، به میزان کافی منیزیم نیاز دارد.
در بسیاری از بیماران مبتلا به میگرن، سطح منیزیم در خون یا مایع مغزی نخاعی پایینتر از حد طبیعی گزارش شده است. این کمبود منیزیم میتواند روی انقباض و اتساع عروق مغزی، آزادشدن مواد شیمیایی التهابی و آستانهی تحریک نورونها اثر بگذارد. وقتی این تعادل بههم میخورد، مغز حساستر میشود، رگهای خونی راحتتر دچار اسپاسم میشوند و احتمال شروع حملهی میگرنی بیشتر میشود. به همین دلیل است که پزشکان و متخصصان تغذیه در کنار داروهای اختصاصی میگرن، گاهی مکمل منیزیم برای میگرن را نیز بهعنوان یک ابزار پیشگیرانه پیشنهاد میکنند.
در صورت تمایل به مطالعه بیشتر میتوانید به مقاله دکتر الهه عبداللهی در مجله علمی داروکده با موضوع "همه چیز درباره منیزیم" مراجعه نمایید.

برای این که بهتر بفهمیم بهترین نوع منیزیم برای میگرن کدام است، لازم است کمی با مکانیسم کلی اثر منیزیم آشنا شویم. منیزیم در بدن مثل یک تنظیمکنندهی ظریف عمل میکند. از یک طرف، روی گیرندههای عصبی و انتقالدهندههایی مانند گلوتامات تأثیر دارد؛ موادی که اگر بیش از حد فعال شوند، میتوانند زمینه را برای تحریکپذیری شدید نورونها و شروع حمله فراهم کنند. از طرف دیگر، منیزیم در آرام کردن عضلات صاف دیوارهی رگها نقش دارد و این یعنی میتواند از اسپاسم شدید عروق مغزی جلوگیری کند. مجموعهی این اثرات باعث میشود که مغز کمتر زودجوش باشد و نسبت به محرکها واکنش انفجاری نشان ندهد.
نقش دیگر منیزیم، تأثیر آن بر سیستم استرس بدن است. استرسهای مزمن و اضطراب، ذخایر منیزیم را در طول زمان تخلیه میکنند، چون بدن در حالت هشدار دائمی قرار میگیرد. در عین حال، خود کمبود منیزیم هم میتواند احساس اضطراب و تنش را تشدید کند. این چرخهی معیوب در بسیاری از مبتلایان به میگرن دیده میشود؛ فردی که استرس دارد، منیزیمش کم میشود، میگرنش تشدید میشود و همین تشدید میگرن دوباره سطح استرس را بالا میبرد. در چنین حالتی، تأمین منیزیم کافی میتواند یکی از حلقههای این زنجیره را تضعیف کند.
استفاده از مکملهای تخصصی میگرن در کنار منیزیم، میتواند در بهبود شرایط کمککننده باشد.

وقتی اسم منیزیم را میشنویم، شاید تصور کنیم که فقط یک نوع قرص منیزیم وجود دارد؛ در حالی که در دنیای مکملها انواع مختلفی از نمکهای منیزیم عرضه میشود. تفاوت این نمکها در این است که یون منیزیم با چه مادهای ترکیب شده است؛ مثلاً با اسید سیتریک، اسید آمینهی گلایسین، تورین، الترئونیک اسید و غیره. همین ترکیب متفاوت است که میزان جذب، اثرات جانبی و حتی تمرکز اثر را در بدن تغییر میدهد.
برای مثال، منیزیم گلیسینات، منیزیمی است که به گلایسین متصل شده و به خاطر همین ترکیب، هم جذب خوبی دارد و هم تحمل گوارشیاش معمولاً بالاست.
منیزیم سیترات با اسید سیتریک ترکیب شده و به همین دلیل خاصیت ملین دارد و گاهی برای رفع یبوست هم به کار میرود.
منیزیم اکسید اگرچه مقدار زیادی منیزیم عنصری در خود دارد، اما جذبش نسبت به بعضی فرمهای دیگر کمتر است و بیشتر تمایل دارد در روده بماند و باعث اسهال شود.
منیزیم تورات با تورین همراه است؛ مادهای که برای قلب و سیستم عصبی مفید شناخته میشود.
منیزیم الترئونات هم فرمی است که بیشتر بهخاطر توان احتمالیاش برای عبور از سد خونیمغزی و کمک به عملکرد شناختی مطرح شده است.
شناخت این تفاوتها کمک میکند که بدانیم در میگرن، کدام فرمها ارزش بیشتری برای امتحان کردن دارند.
اگر بخواهیم یک جمعبندی از منابع موجود و تجربهی بالینی بسیاری از پزشکان دربارهی منیزیم و میگرن انجام دهیم، چند فرم منیزیم بیش از بقیه برای میگرن مورد توجه هستند. منیزیم گلیسینات معمولاً بهعنوان یکی از بهترین گزینهها شناخته میشود، چون جذب بالایی دارد، بهندرت باعث اسهال و دلپیچه میشود و بهخاطر حضور گلایسین، میتواند اثر آرامبخش ملایمی روی سیستم عصبی و خواب داشته باشد؛ به همین دلیل، خیلیها آن را اولین انتخاب منیزیم برای میگرن میدانند. منیزیم سیترات برای کسانی که علاوه بر میگرن، از یبوست هم رنج میبرند جالب است، چون هم منیزیم را تأمین میکند و هم حرکت روده را بهبود میدهد؛ البته این مزیت برای کسی که معده حساسی دارد میتواند تبدیل به عارضه شود.
منیزیم تورات بیشتر برای افرادی جذاب است که میگرنشان با اضطراب، تپش قلب یا حساسیت قلبی همراه است؛ چون تورین هم روی اعصاب و هم روی قلب اثرات مثبتی دارد. منیزیم الـترئونات اغلب برای کسانی مطرح میشود که علاوه بر میگرن، از مهذهنی، ضعف تمرکز و فشار ذهنی بالا شکایت دارند و میخواهند مکملی بگیرند که تمرکز بیشتری روی مغز داشته باشد.
منیزیم اکسید اگرچه در بسیاری از مطالعات علمی روی میگرن استفاده شده، اما به دلیل جذب پایینتر و احتمال بیشتر اسهال، از نظر تحمل گوارشی همیشه ایدهآل نیست، هرچند که بهخاطر قیمت پایین و در دسترس بودن، هنوز در بسیاری از نسخ و مکملهای عمومی دیده میشود. در ادامه دقیق تر بررسی خواهیم کرد که کدام قرص منیزیم برای میگرن خوب است؟

منیزیم گلیسینات برای بسیاری از مبتلایان به میگرن، نقطهی شروع بسیار خوبی است. در این فرم، هر مولکول منیزیم به اسید آمینهی گلایسین متصل است. گلایسین خود بهعنوان یک انتقالدهندهی عصبی مهاری در سیستم عصبی مرکزی شناخته میشود؛ یعنی میتواند به آرامتر شدن فعالیت بیش از حد نورونها کمک کند. همین ویژگی، در کنار جذب خوب این فرم، باعث شده است که منیزیم گلیسینات بهطور گستردهای در مکملهای مرتبط با خواب، اضطراب و سردرد مورد استفاده قرار گیرد.
از نظر گوارشی، منیزیم گلیسینات معمولاً یکی از ملایمترین فرمهاست. بسیاری از کسانی که با منیزیم سیترات یا اکسید دچار دلپیچه یا اسهال شدهاند، بعد از تغییر به منیزیم گلیسینات وضعیت بهتری پیدا کردهاند. برای کسی که میگرن دارد و نمیخواهد در کنار سردردهایش با مشکلات گوارشی هم درگیر شود، این نکته بسیار مهم است. بهعلاوه، منیزیم گلیسینات معمولاً برای مصرف طولانیمدت بهعنوان استراتژی پیشگیرانه مناسب است، چون بدن تو در طول ماهها به یک سطح پایدارتر از منیزیم میرسد و آستانهی تحریک مغز میتواند در حد قابلقبولتری باقی بماند.
منیزیم سیترات یکی دیگر از فرمهای رایج منیزیم است که در بازار مکملها بهوفور دیده میشود. این فرم از ترکیب منیزیم با اسید سیتریک بهدست میآید؛ همان اسیدی که در مرکبات وجود دارد. منیزیم سیترات نسبت به منیزیم اکسید جذب بهتری دارد و به همین دلیل، برای تأمین منیزیم بدن انتخاب نسبتاً مناسبی است. اما ویژگی خاصی که آن را از خیلی فرمهای دیگر متمایز میکند، خاصیت ملین آن است.
بسیاری از افراد مبتلا به میگرن، همزمان از یبوست هم رنج میبرند؛ چه بهخاطر سبک تغذیه، چه بهخاطر کمتحرکی یا حتی داروهای مختلفی که مصرف میکنند. برای این افراد، قرص منیزیم سیترات برای میگرن انتخابی است که میتواند دو کار را با هم انجام دهد: هم به پیشگیری از حملات میگرنی کمک کند و هم حرکت روده را بهتر کند. البته همین خاصیت ملین، برای کسی که گوارش حساسی دارد یا بهطور طبیعی مستعد اسهال است، میتواند مشکلساز باشد. در چنین شرایطی، معمولاً توصیه میشود دوز مصرفی بهتدریج افزایش یابد و در صورت بروز اسهال، یا فرم را تغییر دهند یا مقدار مصرف را کاهش دهند.
منیزیم تورات فرمی از منیزیم است که در آن، منیزیم به تورین متصل شده است. تورین یک اسید آمینهی مهم است که در تنظیم ضربان قلب، عملکرد عضلهی قلب و تعادل الکترولیتها نقش دارد و در عین حال، اثر آرامبخش ملایمی بر سیستم عصبی دارد. برای برخی افراد، میگرن فقط با سردرد محدود نیست؛ بلکه با تپش قلب، اضطراب، احساس تنگی در قفسهی سینه و حالت آمادهباش شدید سیستم عصبی همراه میشود. در این گروه از افراد، منیزیم تورات میتواند انتخاب جالبی باشد.
از نظر تحمل گوارشی، منیزیم تورات معمولاً وضعیت خوبی دارد و به اندازهی منیزیم اکسید و گاهی سیترات، باعث اسهال و دلپیچه نمیشود. البته در بازار همهی کشورها به راحتی پیدا نمیشود و ممکن است نسبت به فرمهای سادهتر، قیمت بالاتری داشته باشد. اگر کسی سابقهی مشکلات قلبی دارد یا داروهای قلبی مصرف میکند، مصرف این فرم حتماً باید با هماهنگی پزشک باشد؛ اما بهطور کلی، ترکیب منیزیم و تورین از نظر اثرات روی میگرنهای وابسته به استرس و اضطراب، ارزش بررسی دارد.
در سالهای اخیر، نام منیزیم الرئونات بیشتر در زمینهی مکملهای مرتبط با مغز، حافظه، تمرکز و مهذهنی شنیده میشود. این فرم از منیزیم بهگونهای طراحی شده که بهتر بتواند از سد خونی–مغزی عبور کند و به خود بافت مغز برسد. هرچند هنوز تحقیقات مستقیمی که فقط روی میگرن و این فرم خاص انجام شده باشند محدود هستند، اما از نظر تئوریک و بر اساس دادههای مربوط به عملکرد شناختی، میتوان حدس زد که برای برخی مبتلایان به میگرن سودمند باشد.
بسیاری از افراد در کنار میگرن از حالت مهذهنی، کند شدن فکر، ضعف تمرکز و خستگی ذهنی شکایت میکنند؛ انگار مغزشان در مه غلیظی فرو رفته باشد. برای این دسته، منیزیم الـترئونات میتواند جذاب باشد، چون هدف اصلیاش بهبود کارکرد سیستم عصبی مرکزی است. البته این فرم معمولاً گرانتر از سایر فرمهاست و در همهجا به راحتی پیدا نمیشود. به همین دلیل، شاید برای هر کسی انتخاب اول نباشد؛ اما اگر کسی بهدنبال مکملی است که هم به میگرن و هم به وضوح ذهنیاش کمک کند، میتواند گزینهای جدی برای بررسی باشد.
منیزیم اکسید شاید سادهترین و قدیمیترین فرم منیزیم در دنیای مکملها باشد. بسیاری از قرصهای ارزانقیمت منیزیم که در بازار میبینیم، از همین فرم استفاده میکنند. اما مشکل اصلی منیزیم اکسید این است که جذبش در روده پایینتر از بسیاری فرمهای دیگر است. این یعنی مقدار قابلتوجهی از منیزیمی که بلعیده میشود در روده باقی میماند و میتواند آب را به داخل روده بکشد و نتیجهاش اسهال، دلپیچه و ناراحتی گوارشی باشد. برای افراد با معدهی حساس، این عوارض اصلاً خوشایند نیست، بهخصوص اگر قرار باشد منیزیم را هر روز و برای ماهها مصرف کنند. با این حال، اگر کسی از نظر گوارشی مقاوم است و به قرصهای گرانقیمت دسترسی ندارد، منیزیم اکسید زیر نظر پزشک همچنان میتواند به عنوان بخشی از استراتژی پیشگیری از میگرن استفاده شود.

خود این که کدام نوع منیزیم برای میگرن بهتر است مهم است، اما سؤال دیگر این است که اصلاً چه مقدار منیزیم باید مصرف شود. در بسیاری از مطالعاتی که برای ارزیابی نقش منیزیم برای میگرن انجام شدهاند، دوزهایی در حدود ۴۰۰ تا ۶۰۰ میلیگرم منیزیم عنصری در روز استفاده شده است. منظور از منیزیم عنصری، خود یون منیزیم است، نه وزن کل قرص. یعنی اگر روی قرص نوشته شده ۲۰۰۰ میلیگرم منیزیم سیترات، این به معنای ۲۰۰۰ میلیگرم منیزیم خالص نیست و باید دید چه مقدار از آن در واقع منیزیم عنصری است.
در عمل، معمولاً توصیه میشود فردی که میخواهد منیزیم را برای پیشگیری از میگرن امتحان کند، با دوزهای پایینتر شروع کند، مثلاً ۱۵۰ تا ۲۰۰ میلیگرم در روز و سپس با توجه به تحمل و پاسخ بدن، به تدریج دوز را افزایش دهد. این افزایش آهسته کمک میکند بدن، بهخصوص دستگاه گوارش، فرصتی برای سازگاری پیدا کند و احتمال عوارضی مثل اسهال کاهش یابد. تصمیم نهایی دربارهی این که دقیقاً چه دوزی مناسب تو است، بهتر است با مشورت پزشک یا متخصص تغذیه گرفته شود، بهویژه اگر بیماری زمینهای مثل مشکلات کلیوی، قلبی یا گوارشی داری.
بهترین زمان مصرف منیزیم برای میگرن معمولاً زمانی است که بدن در حالت آرامتری قرار دارد و جذب مواد معدنی به شکلی یکنواخت انجام میشود. بسیاری از متخصصان توصیه میکنند که منیزیم را شبها، بعد از شام یا نزدیک زمان خواب مصرف کنید، زیرا این مکمل میتواند به آرامتر شدن سیستم عصبی و بهبود کیفیت خواب کمک کند؛ دو عاملی که نقش مهمی در کاهش حملات میگرنی دارند. از طرفی، مصرف شبانه باعث میشود منیزیم بهتر در جریان خون تثبیت شود و بدن در طول شب از آن استفاده کند. این موضوع بهویژه برای افرادی که میگرنهای مرتبط با خستگی یا استرس دارند، بسیار مفید است.
با این حال، انتخاب زمان مصرف منیزیم بستگی به نوع منیزیم و وضعیت گوارشی فرد هم دارد. افرادی که از منیزیم سیترات یا اکسید استفاده میکنند و نگران عوارضی مانند اسهال یا دلپیچه هستند، بهتر است مکمل را همراه غذا یا در دو نوبت صبح و شب مصرف کنند تا دستگاه گوارش راحتتر آن را تحمل کند. مهمترین نکته این است که منیزیم باید بهصورت منظم و روزانه مصرف شود تا اثر پیشگیرانهی آن روی میگرن نمایان شود. بنابراین، هر زمانی که انتخاب میکنید صبح، عصر یا شب بهتر است ثابت بماند تا بدن به یک الگوی پایدار دریافت منیزیم عادت کند.

همهی میگرنها شبیه هم نیستند و دقیقاً به همین دلیل است که صحبت دربارهی میگرن و منیزیوم اهمیت زیادی پیدا میکند. بعضی افراد دچار میگرن بدون اورا هستند؛ یعنی سردردهای ضرباندار بدون علائم بینایی یا حسی پیش از آن. برخی دیگر میگرن با اورا دارند و قبل از شروع درد اصلی، خطوط نورانی، نقاط سیاه، برقزدن چشم یا بیحسی و مورمور در دست و صورت را تجربه میکنند. گروهی از زنان هم میگرنهایشان به فاصلهی مشخصی از چرخهی قاعدگی بروز میکند که به آن میگرن هورمونی گفته میشود. عدهای نیز میگرنشان بهشدت به استرس، کمخوابی یا تغییرات ناگهانی برنامهی روزانه وابسته است و همین تفاوتها باعث میشود انتخاب بهترین منیزیم برای سردرد میگرنی برای هر فرد کمی متفاوت باشد.
در میگرنهای استرسی و همراه با اضطراب، فرمهایی مثل منیزیم گلیسینات و تورات بهخاطر تأثیر آرامبخش بر سیستم عصبی مناسبتر هستند و میتوانند مثل یک مکمل منیزیوم برای میگرن عمل کنند. در میگرنهایی که با اختلال خواب همراه هستند، گلیسینات اگر شبها مصرف شود، به آرامش و خواب بهتر کمک میکند. در میگرنهای هورمونی نیز تأمین منیزیم میتواند حساسیت عروقی را کاهش دهد و بدن را نسبت به نوسانات هورمونی مقاومتر کند. افرادی که علاوه بر میگرن با مهذهنی یا ضعف تمرکز مواجهاند هم معمولاً از الـترئونات نتیجه بهتری میگیرند. در این میان، بسیاری از بیماران برای کنترل علائم خود از قرص میگرن یا مکملهای ترکیبی استفاده میکنند، اما انتخاب فرم مناسب منیزیم نقش مهمی در نتیجه نهایی دارد و باید بر اساس نوع میگرن و شرایط بدنی فرد انجام شود.
در مقاله "مکمل های موثر در کنترل سردردهای میگرنی" دکتر الهه عبداللهی به معرفی مکملهای کمکی در بهبود علائم میگرن پراخته اند.
هرچند منیزیم یک مادهی معدنی است و نه یک داروی شیمیایی تهاجمی، اما به این معنی نیست که کاملاً بیخطر و بدون نکتهی احتیاطی است. منیزیم میتواند با بعضی داروها تداخل داشته باشد. بهعنوان مثال، برخی آنتیبیوتیکها اگر همزمان با منیزیم مصرف شوند، جذبشان کاهش مییابد و اثرشان کمتر میشود. بعضی داروهای قلبی و ادرارآورها هم ممکن است با سطح منیزیم بدن وارد تعامل شوند و تعادل الکترولیتها را تغییر دهند. حتی داروهای تیروئید اگر خیلی نزدیک به منیزیم مصرف شوند، جذبشان مختل میشود.
برای کسی که داروهای تجویزی میخورد، دانستن این نکته مهم است که منیزیم را با فاصلهی زمانی مناسب از داروهای حساس مصرف کند و قبل از شروع مکمل، حتماً داروساز یا پزشکش را در جریان بگذارد. از طرف دیگر، در کسانی که بیماری کلیوی متوسط تا شدید دارند، استفادهی خودسرانه از دوزهای بالای منیزیم خطرناک است، چون کلیهها وظیفهی دفع منیزیم اضافی را بر عهده دارند و اگر این دفع بهخوبی انجام نشود، سطح منیزیم خون میتواند بیش از حد افزایش یابد و باعث مشکلات جدی قلبی و عصبی شود.

اگر بخواهیم خلاصه و صادقانه بگوییم، منیزیم برای بسیاری از مبتلایان به میگرن یک «قطعهی گمشده» در مدیریت حملات است؛ زیرا هم کمبود آن شایع است و هم میتواند شدت و تعداد میگرنها را بهطور چشمگیری کاهش دهد. اما بهترین نوع منیزیم برای همه یکسان نیست. واقعیت این است که بدون منیزیم کافی، مغز همیشه یک قدم به سمت تحریکپذیری بیشتر و حملات شدیدتر نزدیکتر میشود. سبک زندگی سالم، خواب کافی و تغذیهی درست مهماند، اما معمولاً بهتنهایی کافی نیستند و بدن به یک منبع پایدار منیزیم نیاز دارد تا دوباره به تعادل برسد. اگر احساس میکنی زمان آن رسیده که کنترل میگرنت را جدیتر به دست بگیری، میتوانی فرم مناسب منیزیم را انتخاب کنی و بهطور منظم مصرفش را شروع کنی.
اگر قصد تهیهی مکمل مطمئن و اصل را داری، داروخانه آنلاین داروکده بهترین و معتبرترین گزینه برای بررسی، مقایسه و خرید انواع منیزیم است.
پرسش و پاسخ
ثبت دیدگاه
پیام به صورت ناشناس ثبت گردد
پیام به صورت خصوصی ثبت گردد
منابع:
مقالات مرتبط
مجله داروکده یک مجله اینترنتی است که شما را در امر آشنایی، تهیه و مصرف صحیح محصولات سلامت محور یاری میرساند.
استفاده از مطالب مجله داروکده فقط برای مقاصد غیرتجاری و با ذکر منبع و درج لینک بلامانع است . کلیه حقوق این مجله به وب سایت داروکده تعلق دارد