شربت پلارکاف: ترکیب پلارگونیوم و عسل، دو هم‌پیمان طبیعی در نبرد با سرماخوردگی و سرفه

با اولین نسیم سرد پاییز، بسیاری از ما با علائمی آشنا روبه‌رو می‌شویم: گلودرد، عطسه، گرفتگی بینی و سرفه‌های خشک و بی‌امان. بدن ما در این فصل، بیش از همیشه نیاز به مراقبت و حمایت دارد. در چنین روزهایی، وقتی اولین نشانه‌های سرماخوردگی ظاهر می‌شود، شاید کمتر چیزی به اندازه یک درمان طبیعی، امن و خوش‌طعم بتواند آرامش و بهبود را به همراه بیاورد. دقیقا اینجاست که طبیعت وارد عمل می‌شود. با ترکیبی شگفت‌انگیز از دو عنصر کهن: "گیاه پلارگونیوم"، گل شفابخش سرزمین‌های آفریقایی و "عسل دارویی"، هدیه‌ای شیرین از زنبورهای سخت‌کوش. یکی از دل زمین می‌روید، دیگری از دل گل‌ها می‌جوشد؛ اما هر دو، قرن‌هاست که در سنت‌های درمانی گوناگون به عنوان پادزهر سرفه و عفونت‌های تنفسی شناخته می‌شوند. پلارگونیوم و عسل هر دو به نوعی زبان بدن را می‌فهمند. پلارگونیوم، گیاهی که ریشه‌اش با ترکیبات ضدویروس و ضدالتهاب غنی شده، به جنگ عامل بیماری می‌رود؛ و عسل، با لایه‌ای نرم و تسکین‌دهنده، گلو را می‌پوشاند و سرفه را آرام می‌کند.

امروز، علم نیز این راز قدیمی را تأیید کرده است. از دید متخصصین و پژوهشگران ترکیب این دو ماده طبیعی نه‌تنها علائم سرماخوردگی را تسکین می‌دهد، بلکه می‌تواند روند بهبود را بدون عوارض دارویی و بدون نیاز به مواد شیمیایی سنگین تسریع کند.

آنچه در این مقاله می‌خوانید:

• پلارگونیوم؛ گل درمانگر سرزمین‌های جنوبی
• عسل؛ داروی طلایی طبیعت
• مکانیسم‌های سلولی و درمانی پلارگونیوم
• مکانیسم‌های سلولی و درمانی عسل
• ترکیب هم‌افزا؛ وقتی پلارگونیوم و عسل دست به دست هم می‌دهند
• مطالعات بالینی
• برند پیشنهادی (شربت پلارکاف)

مدت زمان تقریبی مطالعه: 7 دقیقه

پلارگونیوم؛ گل درمانگر سرزمین‌های جنوبی

پلارگونیوم (Pelargonium sidoides) که گاهی از آن با نام «شمعدانی آفریقایی» نیز یاد می‌شود، بومی نواحی مرتفع آفریقای جنوبی است. این گیاه از تیره‌ی ژرانیاسه (Geraniaceae) بوده و از ریشه‌ی تیره‌رنگ آن برای تهیه عصاره‌های دارویی استفاده می‌شود. در طب بومی آفریقایی، عصاره ریشه‌ی پلارگونیوم قرن‌ها برای درمان سرفه، برونشیت، گلودرد، التهاب سینوس‌ها و حتی تسکین علائم سل ریوی به کار می‌رود. امروزه عصاره‌ی استانداردشده‌ی آن با نام‌های تجاری گوناگون در اروپا به عنوان یک درمان کمکی موثر برای عفونت‌های حاد دستگاه تنفسی فوقانی و سرفه تأیید و مصرف می‌شود.

این ریشه حاوی ترکیبات فعالی چون فلاونوئیدها، کوما‌رین‌ها، تانن‌ها و اسیدهای فنولیک است که با همکاری یکدیگر اثرات ضدویروسی، ضدباکتریایی و تعدیل‌کننده‌ی ایمنی را ایجاد می‌کنند.

عسل؛ داروی طلایی طبیعت

عسل چیزی فراتر از یک شیرینی طبیعی است؛ در واقع یکی از پیچیده‌ترین محصولات زیستی که از ترکیب قندهای طبیعی، اسیدهای آلی، آنزیم‌ها، پلی‌فنول‌ها، فلاونوئیدها و پروتئین‌های زیستی شکل گرفته است. در تمدن‌های باستان، از مصر تا ایران، عسل نه تنها به عنوان غذا بلکه به عنوان داروی شفابخش مورد استفاده بوده است. در سرماخوردگی و سرفه، عسل نقش آرام‌بخش گلو، ضدالتهاب و ضدباکتری دارد. خاصیت لایه‌پوشانی (demulcent) آن باعث تسکین گلو و کاهش تحریک عصبی سرفه می‌شود. آنزیم‌های موجود در عسل، به‌ویژه گلوکز اکسیداز، با تولید ترکیبات ضدمیکروبی موجب خاصیت ضدباکتریایی عسل می‌شوند. همچنین در برخی مطالعات، به خواص ضدویروسی آن نیز اشاره شده است، اگرچه این اثرات نیازمند بررسی‌های بالینی گسترده‌تری هستند.

تحقیقات نشان داده‌اند که مصرف عسل در بیماران مبتلا به سرفه به‌ویژه کودکان، می‌تواند شدت و دفعات سرفه را کاهش دهد و باعث بهبود خواب شبانه شود. علت این تأثیر، وجود ترکیباتی مانند هیدروژن پراکسید طبیعی، فلاونوئیدها و اسیدهای آلی است که به بازسازی بافت‌های ملتهب گلو کمک می‌کنند.

جهت کسب اطلاعات جامع در مورد سرماخوردگی کودکان، راه‌های پیشگیری از سرماخوردگی و کنترل و درمان آن، مطالعه مقاله "درمان سرماخوردگی کودکان در طب سنتی" تالیف و ترجمه دکتر نیوشا اسماعیل زاده، پیشنهاد می‌شود.

مکانیسم‌های سلولی و درمانی پلارگونیوم

تحقیقات سلولی و مولکولی نشان داده‌اند که اثر درمانی ریشه‌ی پلارگونیوم حاصل از چند مسیر هم‌زمان است:

1. مهار چسبندگی ویروس‌ها و باکتری‌ها به سلول‌های تنفسی

عصاره‌ی پلارگونیوم با جلوگیری از چسبندگی ویروس‌ها و باکتری‌ها به سلول‌های اپی‌تلیال مجاری تنفسی، مانع ورود و تکثیر ویروس‌های سرماخوردگی (به‌ویژه راینوویروس و پاراآنفلوآنزا) و باکتری‌هایی مانند Streptococcus pneumoniae و Haemophilus influenzae می‌شود.

2. تحریک سیستم ایمنی ذاتی

این گیاه با فعال‌سازی ماکروفاژها و افزایش تولید سایتوکاین‌هایی مانند TNF-α و IL-6، موجب بهبود پاسخ ایمنی اولیه بدن در مقابله با عوامل بیماری‌زا می‌گردد.

3. افزایش تولید اینترفرون‌ها

مطالعات نشان داده‌اند که ترکیبات فنولی ریشه‌ی پلارگونیوم تولید اینترفرون بتا (IFN-β) را افزایش داده و مقاومت سلول‌ها را در برابر تکثیر ویروس‌ها تقویت می‌کنند.

4. کاهش التهاب و بهبود ترمیم مخاط تنفسی

ترکیبات فلاونوئیدی با مهار مسیرهای التهابی مانند NF-κB و COX-2، التهاب بافتی و ترشح مخاط را کاهش می‌دهند و به ترمیم سریع‌تر مخاط مجاری تنفسی کمک می‌کنند.

5. اثر خلط‌آور و تسکین سرفه

پلارگونیوم از طریق افزایش ترشح مایع در مجاری هوایی فوقانی، خلط را رقیق کرده و به تخلیه‌ آسان‌تر آن کمک ‌می‌کند و از این طریق شدت و دفعات سرفه کاهش می‌یابد.

بیشتر بخوانید: قوی ترین داروی گیاهی ضد سرفه

مکانیسم‌های سلولی و درمانی عسل

عسل تنها یک شیرین‌کننده طبیعی نیست؛ بلکه یک اکسیر بیولوژیک فعال است که عملکردهای پیچیده‌ای در سطح سلولی دارد. ترکیبات موجود در عسل شامل فلاونوئیدها (مثل کوئرستین و کریسین)، فنولیک اسیدها، آنزیم‌ها (گلوکز اکسیداز)، پپتیدهای ضدباکتری (مثل دفنسین-۱) و مقادیر بالای قندهای ساده در کنار هم شبکه‌ای از مکانیسم‌های درمانی ایجاد می‌کنند:

1. اثر آنتی‌میکروبیال چندگانه

عسل با ایجاد محیط هایپراسموتیک و کاهش دسترسی باکتری‌ها به آب، مانع رشد میکروبی می‌شود. آنزیم گلوکز اکسیداز موجود در آن، هیدروژن پراکسید آزاد می‌کند که عامل اصلی خاصیت ضدباکتریایی عسل است. ترکیبات فنولی و فلاونوئیدی نیز با تخریب دیواره سلولی میکروب‌ها و مهار برخی آنزیم‌های حیاتی، این اثر را تقویت می‌کنند. برخی مطالعات آزمایشگاهی همچنین خاصیت ضدویروسی عسل را گزارش کرده‌اند.

2. تعدیل سیستم ایمنی و ضدالتهاب

عسل موجب کاهش بیان ژن‌های التهابی نظیر  TNF-α ،IL-1β و COX-2 در سلول‌های ایمنی می‌شود. در عین حال، تولید سایتوکاین‌های ضدالتهاب مانند IL-10 را افزایش داده و تعادل ایمنی را بازیابی می‌کند. این اثر ضدالتهاب، به‌ویژه در نواحی گلو و مجاری هوایی، منجر به کاهش تورم و درد می‌شود.

3. افزایش بازسازی بافتی و ترمیم مخاط

عسل با تحریک تکثیر فیبروبلاست‌ها و کراتینوسیت‌ها، ترمیم بافتی را سرعت می‌بخشد. در سلول‌های اپی‌تلیال، دیده شده که عسل مسیر TGF-β/Smad را فعال کرده و موجب بازسازی سریع‌تر لایه‌های محافظ بافتی می‌شود. به‌علاوه، ترکیبات آنتی‌اکسیدانی آن با مهار رادیکال‌های آزاد، از آسیب اکسیداتیو بافت‌ها جلوگیری می‌کنند.

4. اثر ضدویروسی و تقویت ایمنی مخاطی

برخی انواع عسل (به‌ویژه عسل مانوکا یا عسل‌های دارویی کوهستانی)، در مطالعات آزمایشگاهی توانایی مهار ویروس‌هایی نظیر Influenza A و RSV را از طریق مهار اتصال ویروسی و القای پاسخ آنتی‌ویروسی نوع I نشان داده‌اند. همچنین شواهد اولیه حاکی از آن است که پلی‌فنول‌های عسل ممکن است ترشح IgA مخاطی را تقویت کنند و به ایمنی موضعی کمک نمایند.

5. تسکین مستقیم سرفه و تحریک اعصاب واگ

عسل با ایجاد پوشش محافظ و اثر اسموتیک بر دیواره گلو، تحریک گیرنده‌های سرفه را کاهش می‌دهد. شواهدی نشان می‌دهد که این اثر ممکن است از طریق اثر آرام‌بخش بر پایانه‌های عصبی واگ (vagal afferents) در مخاط حلق و مجاری تنفسی فوقانی اعمال شود؛ مکانیسمی که در تسکین سرفه خشک و درد گلو نقش دارد. مجموعه‌ی این مکانیسم‌ها سبب می‌شود عسل نه تنها یک ضدسرفه طبیعی، بلکه یک تعدیل‌کننده‌ی چندبعدی پاسخ ایمنی و التهابی بدن باشد.

بیشتر بخوانید: بهترین اسپری بینی برای سرماخوردگی

ترکیب هم‌افزا؛ وقتی پلارگونیوم و عسل دست به دست هم می‌دهند

پژوهشگران بر این باور هستند که ترکیب این دو عنصر طبیعی می‌تواند اثرات درمانی آن‌ها را تقویت کند. پلارگونیوم با خاصیت ضدویروسی و تقویت ایمنی خود، منبع بیماری را هدف می‌گیرد؛ در حالی که عسل با اثر آرام‌بخش و ترمیمی‌اش، علائم آزاردهنده مانند سرفه و تحریک گلو را کاهش می‌دهد. هنگامی که عسل دارویی با عصاره‌ی پلارگونیوم ترکیب می‌شود، این اثرات به‌صورت هم‌افزا تقویت شده و پاسخ درمانی چشمگیری در عفونت‌های تنفسی به‌ویژه سرماخوردگی و برونشیت حاد ایجاد می‌گردد.

در فرمولاسیون‌های جدید مکمل‌های گیاهی، استفاده هم‌زمان از عصاره پلارگونیوم و عسل باعث موارد زیر می‌گردد:

• کاهش مدت بیماری
• بهبود علائم در چند روز اول
• افزایش رضایت بیماران بدون عوارض دارویی

مطالعات بالینی

• مطالعه‌ای بالینی تصادفی، دوسوکور و کنترل‌شده نشان داده است که مصرف عصاره‌ی ریشه‌ی Pelargonium sidoides در بیماران مبتلا به سرماخوردگی منجر به کاهش قابل‌توجه شدت علائم نسبت به دارونما می‌گردد.
• یک متاآنالیز از ۱۱ کارآزمایی تصادفی کنترل‌شده شامل ۲٬۱۹۵ شرکت‌کننده نشان داد که عصاره‌ی Pelargonium sidoides موجب کاهش شدت سرفه و بهبود کیفیت زندگی بیماران مبتلا به عفونت‌های تنفسی می‌شود.
• مطالعه‌ای بر بزرگسالان مبتلا به برونشیت حاد نشان داد که مصرف روزانه ۲۵ تا ۳۰ گرم عسل می‌تواند به کاهش مدت‌زمان سرفه و شدت آن کمک کند.
• مطالعه تصادفی کنترل‌شده در کودکان مبتلا به عفونت دستگاه تنفسی فوقانی نشان داد که مصرف شبانه عسل به طور معنی‌داری دفعات و شدت سرفه را کاهش داده است.

برند پیشنهادی (شربت پلارکاف)

وجود همزمان مواد موجود در ریشه‌ی پلارگونیوم خصوصا ترکیبات فنولی و فلاونوئیدهای فعال در کنار مواد معجزه کننده‌‌ی ضد التهاب و ضد میکروب عسل گرید دارویی می‌تواند تاثیرات ضد سرفه و علائم سرماخوردگی را تکمیل کند. پلارکاف (Pelarcough®) یک فرآورده طبیعی با فرمولاسیونی علمی و منحصر‌به‌فرد است که از ترکیب عصاره‌ی استانداردشده‌ی ریشه‌ی پلارگونیوم سیدوئیدس و عسل با گرید دارویی تهیه شده است. شربت پلارکاف در دو فرمولاسیون ویژه کودکان و فرمولاسیون مناسب بزرگسالان با هدف تسکین و درمان سرفه‌های خشک و تر، گلودرد، التهاب مجاری تنفسی و بهبود علائم سرماخوردگی و برونشیت طراحی شده است. نکته‌‌ی حائز اهمیت در این محصول عدم استفاده از رنگ مصنوعی و طعم مناسب آن خصوصا برای کودکان است.

پلارکاف در واقع نمایانگر هم‌افزایی دو عنصر درمانی قدرتمند طبیعت است. مطالعات انجام‌شده بر روی ترکیبات موثر این فرمول، نشان داده‌اند که استفاده منظم از پلارکاف می‌تواند مدت و شدت علائم سرماخوردگی و سرفه را کاهش دهد و احساس راحتی در تنفس و بلع را در مدت کوتاهی بازگرداند.

سخن پایانی

در دنیایی که مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها و داروهای شیمیایی گاهی بیش از حد شده، بازگشت به طبیعت انتخابی هوشمندانه است. ترکیب پلارگونیوم و عسل دارویی نمونه‌ای از این بازگشت است؛ درمانی ملایم، علمی و در عین حال مؤثر برای یکی از شایع‌ترین بیماری‌های فصلی، سرماخوردگی و سرفه. شاید راز سلامتی در فصل سرد، در همان فنجان گرم دمنوشی باشد که عسل و گیاهان دارویی را با هم در خود دارد.

داروخانه آنلاین داروکده، اولین و بزرگ‌ترین داروخانه اینترنتی در ایران، ارائه دهنده شربت پلارکاف و مجموعه‌ای از محصولات تخصصی برای بهبود سرماخوردگی و سرفه با بهترین قیمت و ضمانت اصالت است.  

مصرف هر فرآورده کمک درمانی نیازمند دقت و آگاهی است. افرادی که به بیماری‌های زمینه‌ای مبتلا هستند یا هم‌زمان دارو و فرآورده‌های دیگر مصرف می‌کنند، بهتر است پیش از شروع مصرف پلارکاف، موضوع را با پزشک مطرح کنند تا بهترین نتیجه درمانی بدون نگرانی از تداخل یا عوارض احتمالی حاصل شود.

در همین راستا، تیم علمی داروکده (متشکل از داروسازان متخصص و کارشناسان ارشد تغذیه) آماده ارائه مشاوره تلفنی برای همراهی در انتخابی صحیح و آگاهانه هستند.

امید است این مقاله مرجعی مناسب و قابل اتکا برای شما بوده باشد. مشتاق دریافت پرسش‌ها، تجربه‌های شخصی و دیدگاه‌های شما هستیم تا بتوانیم در آینده محتوایی کاربردی‌تر ارائه نماییم.

منابع علمی

1- Matthys, H., Kamin, W., Funk, P., & Pelargoni, U. (2013). Efficacy and safety of Pelargonium sidoides extract in acute respiratory infections. Phytomedicine, 20(8–9), 646–654.

2- Paul, I. M., Beiler, J. S., King, T. S., Clapp, E. R., & Vallati, J. R. (2007). Effect of honey on nocturnal cough and sleep quality in children. Archives of Pediatrics & Adolescent Medicine, 161(12), 1140–1146.

3- Brendler, T., & van Wyk, B. E. (2008). A historical, scientific and commercial perspective on Pelargonium sidoides. Journal of Ethnopharmacology, 119(3), 420–433.

4- Riley, D. S., Leach, M. J., & Steel, A. (2019). Treatment with EPs 7630, a Pelargonium sidoides root extract, is effective and safe in patients with the common cold: Results from a randomized, double-blind, placebo-controlled clinical trial. Integrative Medicine: A Clinician’s Journal, 18(1), 42.

5- Cwientzek, U., Ottillinger, B., & Arenberger, P. (2011). Acute bronchitis: Efficacy and tolerability of a Pelargonium sidoides preparation in adults with acute bronchitis. Phytomedicine, 18(6), 463–469.

6- Ogwu, M. C., & Izah, S. C. (2025). Honey as a natural antimicrobial. Antibiotics (Basel), 14(3), 255.

7- Timmer, A., Günther, J., & Motschall, E. (2013). Pelargonium sidoides extract for treating acute respiratory tract infections in adults and children: A systematic review and meta-analysis. PLoS One, 8(8), e71644.

8- Oduwole, O., Meremikwu, M. M., Oyo-Ita, A., & Udoh, E. E. (2018). Honey for acute cough in children. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2018(4), CD007094.