تشخیص و درمان کمبود ویتامین E

ویتامین E، که بیش از یک قرن از کشف آن می‌گذرد، صرفا یک ماده مغذی نیست؛ بلکه یک سپر دفاعی حیاتی در برابر استرس اکسیداتیو محسوب می‌شود. این ویتامین محلول در چربی، با مجموعه‌ای از هشت ترکیب آلی شامل توکوفرول‌ها و توکوترینول‌ها، نقشی کلیدی در حفاظت از غشاهای سلولی، به‌ویژه در سیستم عصبی مرکزی، ایفا می‌کند.

با این حال، علی‌رغم فراوانی نسبی این ویتامین در رژیم غذایی، شرایط پزشکی خاصی می‌توانند منجر به کمبود ویتامین E یا Vitamin E deficiency شوند که خود، دروازه‌ای به‌سوی مجموعه‌ای از اختلالات عصبی-عضلانی پیش‌رونده است.

تشخیص به‌موقع و دقیق کمبود ویتامین E در بدن برای جلوگیری از آسیب‌های برگشت‌ناپذیر، به‌ویژه در سیستم عصبی، حیاتی است. این مقاله به بررسی جنبه‌های مختلف این کمبود، از علل ریشه‌ای و علائم بالینی تا روش‌های پیشرفته تشخیص و استراتژی‌های درمانی می‌پردازد.

آنچه در این مقاله خواهید خواند:

• ویتامین E چیست؟
• علت کمبود ویتامین E
• نشانه‌های کمبود ویتامین E در بدن را بشناسیم
• روش‌های آزمایشگاهی تشخیص کمبود: چرا نسبت ویتامین E به لیپید مهم است؟
• علائم کمبود ویتامین ای در زنان
• علائم کمبود ویتامین ای در مردان
• کمبود ویتامین E در کودکان
• کمبود ویتامین E چه عوارضی دارد؟
• کمبود ویتامین E و افسردگی
• کمبود ویتامین ای روی پوست
• کمبود ویتامین E و ریزش مو
• درمان کمبود ویتامین E
• تامین ویتامین E از طریق رژیم غذایی

مدت زمان تقریبی مطالعه: 10 دقیقه
 

ویتامین E چیست؟

ویتامین E نامی عمومی برای هشت ترکیب محلول در چربی با خواص آنتی‌اکسیدانی است: چهار توکوفرول (α ،β ،γ ،δ) و چهار توکوترینول (α ،β ،γ ،δ). از میان این‌ها، آلفا-توکوفرول فعال‌ترین و فراوان‌ترین شکل در بدن انسان است و معیار اصلی برای سنجش نیازهای تغذیه‌ای به‌شمار می‌رود.

خواص کلیدی ویتامین E:

• آنتی‌اکسیدان قوی: مهم‌ترین نقش ویتامین E، جلوگیری از پراکسیداسیون لیپیدی در غشاهای سلولی است. این عمل از آسیب رادیکال‌های آزاد به اسیدهای چرب غشاء، که به‌ویژه در سلول‌های عصبی و گلبول‌های قرمز بسیار مهم است، جلوگیری می‌کند.
• نقش ایمنی: در تنظیم عملکرد سیستم ایمنی و بیان ژن‌ها، از جمله ژن‌های مرتبط با التهاب، مشارکت دارد.
• عملکرد سلولی: در سیگنال‌دهی سلولی، تنظیم تجمع پلاکت‌ها و حفظ سلامت عروق نقش دارد.
• حفظ یکپارچگی عصبی: با حفاظت از میلین و سلول‌های عصبی در برابر آسیب اکسیداتیو، برای عملکرد صحیح سیستم عصبی و بینایی ضروری است.
   

علت کمبود ویتامین E

علت کمبود ویتامین E در بدن چیست؟ برخلاف کمبود بسیاری از ویتامین‌های دیگر، علت کمبود ویتامین E به‌ندرت صرفا ناشی از مصرف ناکافی رژیم غذایی است، مگر در موارد سوءتغذیه بسیار شدید. در اغلب موارد، کمبود ویتامین E در بدن نتیجه اختلال در جذب (سوءجذب) یا متابولیسم آن است.

مهم‌ترین عوامل کمبود ویتامین E:

1. بیماری‌های سوءجذب چربی:

فیبروز سیستیک (Cystic Fibrosis): شایع‌ترین علت در کودکان، که به‌دلیل نارسایی لوزالمعده، جذب چربی‌ها و ویتامین‌های محلول در چربی (A ،D ،E ،K) را مختل می‌کند.

بیماری‌های کبدی و صفراوی مزمن: کاهش تولید یا جریان صفرا، که برای امولسیون و جذب چربی‌ها ضروری است، منجر به سوءجذب ویتامین E می‌شود.

بیماری کرون، سلیاک و جراحی‌های باریاتریک: این شرایط می‌توانند سطح جذب روده‌ای را کاهش دهند.
 

2.  اختلالات ژنتیکی نادر:

آتاکسی با کمبود مجزای ویتامین ای (AVED - Ataxia with isolated Vitamin E Deficiency): این یک اختلال اتوزومال مغلوب و ناشی از جهش در ژن α-توکوفرول ترانسفر پروتئین (TTPA) است. این پروتئین در کبد مسئول بسته‌بندی آلفا-توکوفرول در لیپوپروتئین‌های با چگالی بسیار کم (VLDL) برای انتقال به بافت‌های دیگر است. نقص در این پروتئین باعث می‌شود ویتامین E به‌طور موثر در گردش خون حفظ نشود و علائم کمبود شدید ظاهر شود.

آبتالیپوپروتئینمی (Abetalipoproteinemia): یک بیماری ژنتیکی بسیار نادر که در آن سنتز VLDL مختل شده و در نتیجه، جذب و انتقال چربی‌ها و ویتامین‌های محلول در چربی، از جمله ویتامین E، به‌شدت کاهش می‌یابد.
 

3. نوزادان نارس:

نوزادان نارس ذخایر چربی کمتری دارند و سیستم جذب گوارشی و انتقال لیپوپروتئینی آن‌ها هنوز کاملا تکامل نیافته است، که آن‌ها را در معرض خطر کمبود قرار می‌دهد.
 

نشانه‌های کمبود ویتامین E در بدن را بشناسیم

کمبود ویتامین E چه علائمی دارد؟ از آنجایی که ویتامین E برای حفظ یکپارچگی ساختاری و عملکردی سیستم عصبی ضروری است، علائم کمبود ویتامین E در بدن عمدتا عصبی هستند. این علائم اغلب آهسته و تدریجی پیشرفت می‌کنند.

سندرم عصبی ناشی از کمبود ویتامین ای (Neurological Syndrome of Vitamin E Deficiency):

نشانه‌های کمبود ویتامین E در بدن در درجه اول به سیستم عصبی مربوط می‌شوند و مجموعه‌ای از اختلالات پیش‌رونده را در بر می‌گیرند:

• آتاکسی نخاعی-مخچه‌ای (Spinocerebellar Ataxia): این اختلال در هماهنگی حرکتی و تعادل بروز می‌کند و اغلب به‌عنوان اولین و شایع‌ترین نشانه کمبود ویتامین E در بدن شناخته می‌شود. فرد مبتلا ممکن است در راه رفتن دچار مشکل شود یا تعادل خود را از دست بدهد.
• نوروپاتی محیطی (Peripheral Neuropathy): آسیب به اعصاب محیطی است که منجر به احساس گزگز، بی‌حسی (پارستزی)، و ضعف در اندام‌ها می‌شود. این علامت نشان‌دهنده آسیب به رشته‌های عصبی دور از مرکز است.
• رتینوپاتی رنگدانه‌ای (Pigmentary Retinopathy): این عارضه، آسیب به شبکیه است که می‌تواند منجر به اختلال در بینایی شبانه و در نهایت، از دست دادن تدریجی دید محیطی شود. این مساله به‌دلیل حساسیت بالای سلول‌های گیرنده نور به استرس اکسیداتیو در غیاب حفاظت کافی ویتامین E رخ می‌دهد.
• میوپاتی (Myopathy): به ضعف عضلانی ناشی از آسیب به بافت ماهیچه‌ای اشاره دارد که می‌تواند حرکت را دشوار سازد.
• آرفلکسی (Areflexia): به‌معنی از دست دادن رفلکس‌های تاندونی عمقی، به‌ویژه رفلکس زانو و مچ پا است، که یکی از شاخص‌های مهم در معاینات بالینی کمبود ویتامین E محسوب می‌شود.

نکته تخصصی: علائم کمبود ویتامین E در بیماری‌هایی مانند آتاکسی با کمبود مجزای ویتامین ای (AVED) کاملا شبیه به آتاکسی فردریش (Friedreich’s Ataxia) است، اما برخلاف آتاکسی فردریش، با مکمل‌یاری ویتامین E، این علائم (به جز آسیب‌های بسیار پیشرفته) می‌توانند متوقف شوند.
 

روش‌های آزمایشگاهی تشخیص کمبود: چرا نسبت ویتامین E به لیپید مهم است؟

تشخیص قطعی کمبود ویتامین E صرفا بر اساس علائم بالینی امکان‌پذیر نیست؛ بلکه نیازمند تایید آزمایشگاهی است. با این حال، اندازه‌گیری صرف غلظت ویتامین E در پلاسما ممکن است گمراه‌کننده باشد.

ویتامین E یک ویتامین محلول در چربی است و تقریبا به‌طور کامل توسط لیپوپروتئین‌های پلاسمایی (مانند VLDL ،LDL و HDL) حمل می‌شود. بنابراین، سطح پلاسمایی ویتامین E مستقیما با غلظت لیپیدهای تام سرم (کلسترول و تری‌گلیسیرید) متناسب است.

• در افراد دارای هیپرلیپیدمی (سطح چربی خون بالا): حتی اگر سطح مطلق ویتامین E بالا باشد، ممکن است نسبت آن به لیپیدها پایین باشد، که نشان‌دهنده کمبود نسبی است.
• در افراد دارای هیپولیپیدمی (سطح چربی خون پایین): سطح مطلق ویتامین E ممکن است پایین به نظر برسد، اما به‌دلیل پایین بودن حامل‌های لیپیدی، نسبت آن طبیعی باشد.

به‌همین دلیل، معیار طلایی برای تشخیص کمبود ویتامین E، اندازه‌گیری نسبت آلفا-توکوفرول به لیپید تام سرم (Total Lipid Ratio) است. این نسبت، میزان ویتامین E در دسترس برای محافظت از غشاهای لیپیدی را به‌درستی منعکس می‌کند. این رویکرد به‌ویژه در بیماری‌های سوءجذب چربی که می‌توانند سطوح لیپیدی را تغییر دهند، اهمیت دارد.
 

علائم کمبود ویتامین ای در زنان

در حالی که علائم عصبی اصلی در هر دو جنس یکسان است، کمبود ویتامین E در زنان و مردان ممکن است بر سلامت باروری نیز تاثیر بگذارد، اگرچه مطالعات بالینی انسانی در این زمینه محدود است. برخی از مهمترین علائم کمبود ویتامین E در زنان عبارتند از:

• سلامت باروری: برخی شواهد اولیه نشان می‌دهند که کمبود شدید می‌تواند بر سلامت تخمدان‌ها و رحم، و همچنین شانس لانه‌گزینی جنین تاثیر گذاشته و مشکلات باروری را به‌همراه داشته باشد، اما این یافته‌ها نیازمند تایید بیشتر هستند.
• علائم مرتبط با پوست و مو: همانند علائم عمومی (که در بخش‌های بعدی مفصل‌تر توضیح داده شده)، آسیب اکسیداتیو ممکن است به‌صورت پیری زودرس پوست یا خشکی شدید بروز کند.
   

علائم کمبود ویتامین ای در مردان

علائم کمبود ویتامین E در مردان می‌تواند شامل موارد عصبی عمومی و همچنین تاثیر بر سلامت تولید مثل باشد. ویتامین E یک عامل محافظتی قوی برای غشای اسپرم است. کمبود شدید ممکن است منجر به افزایش آسیب اکسیداتیو به اسپرم و در نتیجه، کاهش تحرک (Motility) و کیفیت اسپرم شود که می‌تواند عاملی در ناباروری مردان باشد.

در این زمینه، مطالعه مقاله "بهترین زمان مصرف و خواص ویتامین E برای مردان" پیشنهاد می‌شود.
 

کمبود ویتامین E در کودکان

کمبود ویتامین E در کودکان، به‌ویژه آن‌هایی که بیماری‌های مزمن سوءجذب مانند فیبروز کیستیک یا بیماری مزمن کبدی دارند، اهمیت ویژه‌ای دارد زیرا سیستم عصبی آن‌ها در حال رشد است.

علائم کمبود ویتامین E در کودکان شامل موارد زیر می‌شود:

• تاخیر در رشد و تکامل مهارت‌های حرکتی.
• ضعف عضلانی شدید (میوپاتی).
• از دست دادن رفلکس‌های تاندونی.
• در موارد شدید و طولانی‌مدت، آسیب‌های بینایی پیش‌رونده (رتینوپاتی).
   

کمبود ویتامین E چه عوارضی دارد؟

کمبود ویتامین E باعث چه می‌شود؟ اگر عوارض کمبود ویتامین E در بدن نادیده گرفته شود، می‌تواند به عواقب جدی و در بسیاری از موارد برگشت‌ناپذیر منجر شود.

عوارض بالینی اصلی:

• آسیب برگشت‌ناپذیر عصبی: طولانی شدن کمبود ویتامین E باعث دژنراسیون آکسون‌ها و نورون‌ها می‌شود. اگر درمان به‌موقع صورت نگیرد، ضایعات عصبی (به‌ویژه در نوروپاتی و آتاکسی) ممکن است دائمی شوند.
• همولیز گلبول‌های قرمز: در نوزادان نارس یا افراد با کمبود شدید، غشای گلبول‌های قرمز که سرشار از اسیدهای چرب غیراشباع هستند، در برابر پراکسیداسیون آسیب‌پذیر شده و منجر به همولیز (تخریب گلبول‌های قرمز) و کم‌خونی (آنمی) می‌شود.
   

کمبود ویتامین E و افسردگی

ارتباط بین کمبود ویتامین E و افسردگی موضوع تحقیقات جاری است. ویتامین E به‌عنوان یک آنتی‌اکسیدان، با کاهش استرس اکسیداتیو و التهاب، به حفظ سلامت نورون‌ها در مغز کمک می‌کند.

اختلال در تعادل آنتی‌اکسیدان‌ها/اکسیدان‌ها (که در کمبود ویتامین E رخ می‌دهد) با پاتوفیزیولوژی اختلالات خلقی از جمله افسردگی مرتبط است.

برخی مطالعات مشاهداتی ارتباط معکوسی بین سطوح سرمی ویتامین E و شدت علائم افسردگی نشان داده‌اند، اما برای اثبات یک رابطه علی و معلولی و تعیین نقش کمک‌درمانی مکمل‌ها به تحقیقات بالینی بیشتری نیاز است.
 

کمبود ویتامین ای روی پوست

ویتامین E به‌طور گسترده‌ در محصولات مراقبت از پوست استفاده می‌شود، زیرا خاصیت محافظتی آن برای سلول‌های پوستی (کرانوسیت‌ها) اهمیت دارد. کمبود ویتامین ای روی پوست ممکن است با علائم زیر همراه باشد:

• افزایش حساسیت به آسیب‌های ناشی از اشعه فرابنفش (UV): ویتامین E به‌طور طبیعی در اپیدرم پوست، محافظت در برابر رادیکال‌های آزاد ناشی از نور خورشید را فراهم می‌کند. کمبود آن می‌تواند آسیب‌پذیری پوست در برابر نور را افزایش دهد.
• التهاب و خشکی: ویتامین E در سبوم (چربی طبیعی پوست) وجود دارد و به حفظ یکپارچگی سد لیپیدی کمک می‌کند. کاهش آن، سد رطوبتی پوست را مختل کرده و پوست را مستعد خشکی، پوسته‌پوسته شدن و تشدید بیماری‌های التهابی مانند اگزما یا درماتیت می‌کند. کاهش ظرفیت آنتی‌اکسیدانی نیز می‌تواند منجر به افزایش التهاب مزمن در پوست شود.

برای مطالعه بیشتر در این زمینه، به مقاله "فواید مصرف ویتامین ای خوراکی و موضعی برای صورت" تالیف و ترجمه خانم دکتر افروز محمدقلی بیکی (دکتر داروساز) که در مجله علمی داروکده منتشر شده است، مراجعه نمایید.

کمبود ویتامین E و ریزش مو

کمبود ویتامین E و ریزش مو به‌واسطه نقش آنتی‌اکسیدانی آن به هم مرتبط هستند. استرس اکسیداتیو می‌تواند باعث آسیب به فولیکول‌های مو و کاهش سرعت رشد مو شود. ویتامین E همچنین به حفظ لایه چربی محافظ تارهای مو کمک می‌کند.

ویتامین E برای مو یک محیط محافظتی در اطراف فولیکول‌ها ایجاد می‌کند. مطالعات نشان داده‌اند که مصرف ویتامین E برای ریزش مو در افراد مبتلا به آلوپسی ممکن است باعث افزایش تعداد موها شود، احتمالا به‌دلیل کاهش استرس اکسیداتیو در پوست سر.

کمبود ویتامین ای باعث ریزش مو می‌شود؟ اگرچه کمبود حاد و مجزای ویتامین E به‌ندرت علت اصلی ریزش مو است، اما کاهش سطوح آن می‌تواند در افراد مستعد، عاملی برای تشدید آسیب و کند شدن رشد مو باشد.
 

درمان کمبود ویتامین E

هدف از درمان کمبود ویتامین E بازگرداندن سطوح سرمی و بافتی به حالت طبیعی و جلوگیری از پیشرفت عوارض عصبی است. روش درمان به علت کمبود بستگی دارد:

1. مکمل‌یاری خوراکی با دوز بالا:

درمان اولیه: در اکثر موارد ناشی از سوءجذب، دوزهای بسیار بالای ویتامین E خوراکی مورد نیاز است، زیرا جذب به‌شدت کاهش یافته است. دوزهای روزانه می‌تواند از 100 تا 400 میلی‌گرم بر کیلوگرم وزن بدن، یا دوزهای ثابت 800 تا 1200 واحد بین‌المللی (IU) در روز باشد.

نظارت: دوزها باید با نظارت پزشک تنظیم شوند تا سطوح پلاسمایی (به‌ویژه نسبت ویتامین E به لیپید تام) به حالت نرمال بازگردد.
 

2.  تزریق عضلانی یا وریدی:

در مواردی که سوءجذب شدید باشد یا نیاز به بازیابی سریع‌تر سطوح باشد (مثلا در نوزادان نارس یا افراد با بیماری کبدی حاد)، ممکن است فرم‌های تزریقی ویتامین E استفاده شوند.
 

3. مدیریت بیماری زمینه‌ای:

فیبروز کیستیک: درمان شامل جایگزینی آنزیم‌های لوزالمعده برای بهبود جذب چربی‌ها و ویتامین‌های محلول در چربی است.

AVED: این بیماری ژنتیکی به دوزهای فوق‌العاده بالای خوراکی (1000 تا 2000 میلی‌گرم در روز) برای غلبه بر نقص TTPA و حفظ سطوح کافی در سرم و بافت‌های عصبی، پاسخ می‌دهد.
 

تامین ویتامین E از طریق رژیم غذایی

اگرچه کمبود بالینی اغلب ناشی از سوءجذب است، اما حفظ یک رژیم غذایی غنی از ویتامین E برای جلوگیری از کمبود و حفظ سلامت عمومی لازم است. منابع اصلی این ویتامین عبارتند از:

• روغن‌های گیاهی: روغن جوانه گندم، روغن آفتابگردان، روغن بادام.
• آجیل‌ها و دانه‌ها: تخمه آفتابگردان، بادام، فندق.
• سبزیجات برگ‌دار: اسفناج و کلم بروکلی.

استفاده از مکمل‌های ویتامین E در شرایطی که رژیم غذایی ناکافی بوده و یا فرد در معرض اکسیدان‌ها (آلودگی هوا، دود سیگار و ...) قرار دارد، می‌تواند کمک‌کننده باشد.
 

سخن پایانی

کمبود ویتامین E یک عارضه جدی با پیامدهای عصبی-عضلانی پیش‌رونده است که اغلب ریشه در اختلالات سوءجذب یا نقص‌های ژنتیکی دارد. از آنجایی که تشخیص بالینی صرف ممکن نیست، ارزیابی سطوح سرمی ویتامین E، به‌ویژه نسبت α-توکوفرول به لیپیدهای تام، برای تشخیص دقیق لازم است.

درمان کمبود ویتامین E شامل مکمل‌یاری هدفمند با دوز مناسب، همراه با مدیریت بیماری زمینه‌ای است. با تشخیص و درمان زودهنگام، می‌توان از پیشرفت علائم و آسیب‌های برگشت‌ناپذیر سیستم عصبی جلوگیری کرد. آگاهی‌رسانی در مورد علل ثانویه این کمبود، به‌ویژه در بیماران مزمن گوارشی و کبدی، یک ضرورت بالینی است.

انواع مکمل ویتامین ای با تضمین کیفیت و اصالت کالا در داروکده در دسترس است. داروخانه آنلاین داروکده، به‌عنوان نخستین و بزرگ‌ترین داروخانه آنلاین ایران، با سابقه‌ای درخشان از سال ۱۳۸۸، بستری جامع، مطمئن و استاندارد برای دسترسی به مجموعه گسترده‌ای از محصولات سلامت‌محور غیر دارویی ایجاد نموده است.

تعهد داروکده به ارائه بالاترین سطح اطمینان در عرضه محصولات، بر پایه‌های مستندات قانونی و اعتبار سازمانی استوار است:

• نظارت رسمی و مستمر: فعالیت داروکده تحت مجوز و نظارت معاونت غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی ایران انجام می‌شود.
• پشتوانه اعتماد و امنیت: دارا بودن نماد اعتماد الکترونیکی پنج‌ستاره از وزارت صنعت، معدن و تجارت، نشانگر التزام قطعی داروکده به شفافیت، امنیت و رعایت حقوق مصرف‌کننده در ارائه خدمات است.
• داروکده خود را صرفا عرضه‌کننده کالا نمی‌داند؛ ما متعهد به توانمندسازی مخاطبان بر اساس دانش تخصصی هستیم:
• مجله علمی داروکده: این مجله با حمایت و دانش تخصصی تیم علمی متشکل از داروسازان و کارشناسان ارشد تغذیه، مقالات علمی را بر پایه جدیدترین پژوهش‌های روز جهانی منتشر می‌کند. محتوای تولیدی، راهنمایی عملیاتی برای انتخاب‌های هوشمندانه و ارتقای کیفیت زندگی مخاطبین فراهم می‌آورد.
• خدمات مشاوره تخصصی: امکان دسترسی مستقیم به متخصصین از طریق خدمات مشاوره تخصصی آنلاین و تلفنی فراهم است. این بستر، پاسخگویی سریع و دقیق به سوالات علمی را تضمین نموده و پلی به سوی تصمیم‌گیری‌های آگاهانه در حوزه سلامت ایجاد می‌کند.

دیدگاه‌ها و پیشنهادات ارزشمند شما به ارتقای خدمات داروکده کمک می‌کند. از طریق ثبت نظرات و سوالات در بخش‌های مربوطه، ما را در مسیر بهبود مستمر خدمات و تحقق رسالت سازمانی خود در ارتقای سلامت یاری نمایید. کارشناسان داروکده در اسرع وقت به پیام‌های ارسالی پاسخ خواهند داد.

:References

Azzi A. Molecular mechanism of alpha-tocopherol action. Free Radic Biol Med. 2007;43(1):16-21. doi:10.1016/j.freeradbiomed.2007.03.013

Kemnic TR, Coleman M. Vitamin E Deficiency. [Updated 2023 Jul 4]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2025 Jan-. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK519051/

Vitamin E. Traber, Maret G. Advances in Nutrition, Volume 12, Issue 3, 1047 – 1048

Sánchez-Sánchez L, Fernández R, Ganfornina MD, Astigarraga E, Barreda-Gómez G. Protective Actions of α-Tocopherol on Cell Membrane Lipids of Paraquat-Stressed Human Astrocytes Using Microarray Technology, MALDI-MS and Lipidomic Analysis. Antioxidants (Basel). 2022;11(12):2440. Published 2022 Dec 10. doi:10.3390/antiox11122440

Lee GY, Han SN. The Role of Vitamin E in Immunity. Nutrients. 2018;10(11):1614. Published 2018 Nov 1. doi:10.3390/nu10111614

Kalra V, Grover J, Ahuja GK, Rathi S, Khurana DS. Vitamin E deficiency and associated neurological deficits in children with protein-energy malnutrition. J Trop Pediatr. 1998;44(5):291-295. doi:10.1093/tropej/44.5.291

Lim Y, Traber MG. Alpha-Tocopherol Transfer Protein (alpha-TTP): Insights from Alpha-Tocopherol Transfer Protein Knockout Mice. Nutr Res Pract. 2007;1(4):247-253. doi:10.4162/nrp.2007.1.4.247

Sokol RJ. Vitamin E deficiency in adults. Ann Intern Med. 1984;100(5):769-770. doi:10.7326/0003-4819-100-5-769_2

Md Amin NA, Sheikh Abdul Kadir SH, Arshad AH, Abdul Aziz N, Abdul Nasir NA, Ab Latip N. Are Vitamin E Supplementation Beneficial for Female Gynaecology Health and Diseases?. Molecules. 2022;27(6):1896. Published 2022 Mar 15. doi:10.3390/molecules27061896

Aubead N. Malik Assessment of the Role of vitamin E in the improvement of female fertility. J Obstet Gynecol Cancer Res, 2025; (): e728645

Matorras R, Pérez-Sanz J, Corcóstegui B, et al. Effect of vitamin E administered to men in infertile couples on sperm and assisted reproduction outcomes: a double-blind randomized study. F S Rep. 2020;1(3):219-226. Published 2020 Sep 18. doi:10.1016/j.xfre.2020.09.006

Yuefeng Gao, Luyang Jian, Wei Lu, Ying Xue, Zoltan Machaty, Hailing Luo, Vitamin E can promote spermatogenesis by regulating the expression of proteins associated with the plasma membranes and protamine biosynthesis, Gene, Volume 773, 2021 145364, ISSN 0378-1119, https://doi.org/10.1016/j.gene.2020.145364. (https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0378111920310337)

Riveros ME, Ávila A, Schruers K, Ezquer F. Antioxidant Biomolecules and Their Potential for the Treatment of Difficult-to-Treat Depression and Conventional Treatment-Resistant Depression. Antioxidants (Basel). 2022;11(3):540. Published 2022 Mar 11. doi:10.3390/antiox11030540

Beoy LA, Woei WJ, Hay YK. Effects of tocotrienol supplementation on hair growth in human volunteers. Trop Life Sci Res. 2010;21(2):91-99

National Institutes of Health (NIH). Vitamin E Fact Sheet for Health Professionals. [Data accessed: December 2025]