بهترین قرص پروبیوتیک برای سندروم روده تحریک پذیر

سندروم روده تحریک‌پذیر (IBS) به عنوان یکی از شایع‌ترین اختلالات عملکردی دستگاه گوارش شناخته می‌شود که با علائمی نظیر درد شکمی مزمن، نفخ، و تغییرات در الگوی اجابت مزاج همراه است و می‌تواند کیفیت زندگی افراد را به طور قابل توجهی مختل کند. درمان این سندرم عمدتاً بر تسکین علائم تمرکز دارد و شامل رویکردهای چندوجهی نظیر تغییرات رژیم غذایی، داروهای ضداسپاسم و ضدافسردگی، مدیریت استرس، و مداخلات مکمل مانند پروبیوتیک‌ها می‌گردد. پروبیوتیک‌، که میکروارگانیسم‌های زنده مفیدی هستند، از طریق تعدیل میکروبیوم روده، کاهش التهاب خفیف، و بهبود تعامل محور مغز-روده، نقش مؤثری در کاهش علائم IBS ایفا می‌کنند. بر اساس مطالعات اخیر، سویه‌های خاصی از پروبیوتیک‌ها مانند Bacillus coagulans و Bifidobacterium infantis اثربخشی بالاتری در بهبود درد شکمی، نفخ، و کیفیت زندگی بیماران نشان داده‌اند. این مقاله بر پایه بررسی منابع علمی به‌روز، به توصیف جامع IBS، درمان‌های آن، نقش پروبیوتیک‌ها و محصولات مرتبط می‌پردازد و بر لزوم رویکردهای شخصی‌سازی‌شده تأکید می‌ورزد.

آنچه در این مقاله خواهید خواند:

• تعریف و علائم سندروم روده تحریک‌پذیر
• پاتوژنز سندروم روده تحریک‌پذیر
• تشخیص سندروم روده تحریک‌پذیر
• درمان‌ سندروم روده تحریک‌پذیر
• نقش پروبیوتیک‌ها در درمان سندروم روده تحریک‌پذیر
• چه پروبیوتیکی برای روده تحریک پذیر خوب است؟
• بهترین قرص پروبیوتیک برای سندروم روده تحریک پذیر 

مدت زمان تقریبی مطالعه: 10 دقیقه

تعریف و علائم سندروم روده تحریک‌پذیر

سندروم روده تحریک‌پذیر بر اساس معیارهای تشخیصی Rome IV تعریف می‌شود که شامل درد یا ناراحتی شکمی مکرر است که حداقل یک روز در هفته طی حداقل سه ماه گذشته رخ داده و با دو یا بیشتر از ویژگی‌های زیر مرتبط باشد: ارتباط با اجابت مزاج (مانند تسکین یا تشدید درد با دفع)، تغییر در فرکانس اجابت مزاج (بیش از سه بار در روز یا کمتر از سه بار در هفته)، و تغییر در شکل یا ظاهر مدفوع (شل یا سفت). این معیارها بر پایه ارزیابی بالینی و بدون نیاز به آزمایش‌های تصویربرداری روتین تدوین شده‌اند و بر تمایز IBS از اختلالات ساختاری تأکید دارند.

علائم سندروم روده تحریک‌پذیر شامل درد یا کرامپ شکمی در ناحیه پایین شکم است که اغلب با اجابت مزاج تسکین می‌یابد، نفخ و احساس پری شکمی، تغییرات در الگوی اجابت مزاج نظیر اسهال غالب (IBS-D)، یبوست غالب (IBS-C)، یا مختلط (IBS-M)، و وجود مخاط در مدفوع می‌گردد. علائم غیرگوارشی مانند خستگی، اضطراب، افسردگی، و اختلالات خواب نیز شایع هستند و نشان‌دهنده نقش محور مغز-روده در این بیماری هستند. این علائم معمولاً متناوب بوده و توسط عوامل محرک مانند استرس، رژیم غذایی نامناسب، یا عفونت‌های گوارشی قبلی تشدید می‌شوند، که بر پیچیدگی مدیریت بالینی آن افزوده است.

پاتوژنز سندروم روده تحریک‌پذیر

پاتوژنز IBS چندعاملی است و محور مغز-روده به عنوان یک عنصر مرکزی در آن نقش دارد، جایی که سیگنال‌های عصبی و هورمونی بین مغز و روده مختل می‌شود و منجر به حساسیت بیش از حد روده به محرک‌های طبیعی مانند گاز یا انقباضات می‌گردد. میکروبیوم روده، که شامل تریلیون‌ها باکتری است، در حفظ تعادل ایمنی و حرکات روده مؤثر است، اما در IBS، دیس‌بیوسیس (عدم تعادل باکتریایی) مشاهده می‌شود که می‌تواند التهاب خفیف مخاطی، اختلال در سد روده‌ای، و تولید بیش از حد گازهای تخمیری را به دنبال داشته باشد. عوامل دیگری مانند عفونت‌های پس از گاستروانتریت، اختلال در حرکت روده (حرکات سریع یا کند)، و عوامل ژنتیکی-محیطی نیز در ایجاد این سندرم دخیل هستند. مطالعات اخیر بر نقش میکروبیوتا در تعدیل پاسخ ایمنی و تولید انتقال‌دهنده‌های عصبی مانند سروتونین تأکید دارند، که می‌تواند توضیح‌دهنده ارتباط IBS با اختلالات روانی باشد. این مکانیسم‌ها بر اهمیت مداخلاتی مانند پروبیوتیک‌ها، که تعادل میکروبی را بازسازی می‌کنند، دلالت دارند.

تشخیص سندروم روده تحریک‌پذیر

تشخیص IBS عمدتاً بالینی است و بر پایه معیارهای Rome IV و رد سایر بیماری‌های مرتبط مانند بیماری التهابی روده (IBD)، سلیاک، یا سرطان کولون انجام می‌گیرد. پزشک ابتدا تاریخچه دقیق علائم را ارزیابی می‌کند و علائم هشداردهنده نظیر کاهش وزن ناگهانی، خونریزی مقعدی، تب، کم‌خونی، یا شروع علائم پس از 50 سالگی را بررسی می‌نماید، که ممکن است حتی نیاز به کولونوسکوپی را ایجاب کند.

آزمایش‌های روتین شامل آزمایش خون برای بررسی التهاب (CRP)، ESR، تست سلیاک آنتی‌بادی‌های anti-tTG، و آزمایش مدفوع برای عفونت‌ها یا خون مخفی است. در موارد مشکوک، تست‌های تنفسی برای رشد بیش از حد باکتری‌ها (SIBO) یا تصویربرداری پیشرفته توصیه می‌شود. این رویکرد تشخیصی بر جلوگیری از تشخیص‌های نادرست و تمرکز بر مدیریت علائم تأکید دارد.

درمان‌ سندروم روده تحریک‌پذیر

درمان IBS بر اساس راهنماهای بالینی، چندوجهی و شخصی‌سازی‌شده است و بر تسکین علائم و بهبود کیفیت زندگی تمرکز دارد. تغییرات رژیم غذایی، به ویژه رژیم کم FODMAP می‌تواند نفخ و اسهال را کاهش دهد، در حالی که افزایش فیبر محلول مانند پسیلیوم برای IBS-C مفید است. درمان‌های دارویی شامل ضداسپاسم‌ها مانند هیوسین برای کاهش کرامپ‌ها، لوپرامید برای اسهال، ملین‌های اسمزی مانند پلی‌اتیلن گلیکول برای یبوست، و آنتی‌بیوتیک‌هایی مانند ریفاکسیمین برای رشد بیش ازحد باکتری‌های روده کوچک (SIBO) می‌گردد. برای درد و اختلالات روانی، داروهای ضدافسردگی سه‌حلقه‌ای یا SSRIها مانند آمی‌تریپتیلین تجویز می‌شوند. مدیریت استرس از طریق درمان شناختی-رفتاری (CBT)، هیپنوتراپی، یا تکنیک‌های آرام‌سازی مانند یوگا، محور مغز-روده را تعدیل می‌کند. پروبیوتیک‌ها به عنوان مکمل، در کنار این رویکردها، با شواهد مثبت از مطالعات، علائم را بهبود می‌بخشند.

نقش پروبیوتیک‌ها در درمان سندروم روده تحریک‌پذیر

پروبیوتیک‌ها میکروارگانیسم‌های زنده‌ای هستند که با مصرف کافی، فواید سلامتی ایجاد می‌کنند و در IBS، از طریق مکانیسم‌های متعدد عمل می‌نمایند. آن‌ها تعادل میکروبیوم روده را بازسازی کرده، دیس‌بیوسیس (عدم تعادل باکتریایی) را اصلاح می‌کنند، التهاب خفیف را کاهش می‌دهند، و سد روده‌ای را تقویت می‌نمایند. پروبیوتیک‌ها حساسیت چربی احشایی را تعدیل کرده، حرکات روده را تنظیم می‌کنند (کاهش اسهال در IBS-D و کاهش یبوست در IBS-C)، و از طریق محور مغز-روده، تولید سروتونین و GABA را افزایش می‌دهند تا اضطراب و درد را کاهش دهند. شواهد علمی پروبیوتیک‌ها را برای بهبود درد و نفخ توصیه می‌نماید، هرچند اثربخشی به سویه، دوز و مدت مصرف (حداقل 4 تا 8 هفته) بستگی دارد. ترکیبات چندسویه اغلب برتر از تک‌سویه هستند، و عوارض جانبی نادر و خفیف (مانند نفخ اولیه) گزارش شده است.

پیشنهاد می‌شود جهت آشنایی بیشتر با پروبیوتیک‌ها مقاله "پروبیوتیک‌ها و نقش آنها در بدن" تالیف و ترجمه دکتر داروساز کوشا شهیدی را در مجله علمی داروکده مطالعه فرمایید.

چه پروبیوتیکی برای روده تحریک پذیر خوب است؟

سویه Bifidobacterium infantis در مطالعات، علائم IBS، به ویژه درد شکمی، نفخ، و اختلال اجابت مزاج را بدون افزایش عوارض، به طور قابل توجهی بهبود می‌بخشد. مطالعات اثربخشی آن را در بیماران IBS تأیید می‌کنند، هرچند در جمعیت غیربیمار کمتر مؤثر است.

سویه Bacillus coagulans در مطالعات اخیر، شدت علائم IBS مانند درد، نفخ، و یبوست را کاهش می‌دهد و برای مصرف طولانی‌مدت ایمن است.

سویه Lactobacillus rhamnosus GG اسهال را در IBS-D تنظیم کرده و تعادل میکروبی را بهبود می‌بخشد.

ترکیبات چندسویه مانند VSL3 که شامل Lactobacillus acidophilus و Bifidobacterium lactis است، علائم مقاوم بیماری را تسکین می‌دهند. سویه‌های دیگر مانند Lactobacillus plantarum، Bifidobacterium longum و Saccharomyces boulardii برای نفخ و تنظیم اجابت مزاج مفید هستند.

بهترین قرص پروبیوتیک برای سندروم روده تحریک پذیر

- کپسول بایو آی بی اس (Bio IBS)

کپسول بایو آی بی اس از شرکت تک ژن فارما، یک مکمل پروبیوتیکی است که حاوی سویه‌های Lactobacillus casei ،Lactobacillus rhamnosus و Lactobacillus acidophilus است و به طور خاص برای کاهش عوارض IBS مناسب برای خانم‌ها و آقایان طراحی شده است. این محصول فلور میکروبی روده را تنظیم کرده، التهاب خفیف را کاهش می‌دهد، درد و نفخ شکمی را بهبود می‌بخشد، اسهال و یبوست را تعدیل می‌نماید، و سیستم ایمنی را حفظ می‌کند. مطالعات بالینی، اثربخشی آن را در بهبود علائم IBS بدون عوارض جدی، با دوز 1 تا 2 کپسول روزانه با معده خالی، تأیید می‌کنند.

- کپسول ژری لاکت توپلاس (GeriLact 2PLUS)

کپسول ژری لاکت توپلاس از شرکت زیست تخمیر، ترکیبی از پروبیوتیک و پری‌بیوتیک با سویه‌های متنوع Bifidobacterium است که نفخ، درد، و یبوست را در IBS، به ویژه در سالمندان، با مصرف دوز 1 تا 2 کپسول روزانه بعد از وعده غذایی، کاهش می‌دهد.

- قرص ول گات آی بی اس (Wellgut IBS)

قرص ول گات آی بی اس از شرکت زیست تخمیر، حاوی سویه‌ی Bifidobacterium Longum، اختلالات گوارشی و التهاب IBS را، با مصرف دوز 1 قرص روزانه بعد از وعده غذایی، رفع می‌کند و به حفظ سد دفاعى و كاهش نفوذپذيرى ديواره روده کمک می‌کند.

- کپسول پرودایجست (Prodigest)

کپسول پرودایجست از شرکت گسترش میلاد فارمد، شامل Lactobacillus acidophilus ،Bifidobacterium Bifidum و Bifidobacterium Longum برای کمک به کاهش علائم سندرم روده تحریک پذیر، با مصرف روزانه 1 کپسول روزانه با معده خالی و نیم ساعت قبل از غذا مفید است.

سخن پایانی

سندروم روده تحریک‌پذیر یک اختلال پیچیده است که درمان آن نیازمند رویکرد جامع شامل رژیم غذایی، داروها، و پروبیوتیک‌ها است، جایی که سویه‌هایی مانند Bacillus coagulans و Bifidobacterium infantis اثربخشی برجسته‌ای در کاهش علائم نشان داده‌اند. با وجود شواهد امیدوارکننده از مطالعات، تحقیقات بیشتر برای تأیید اثربخشی سویه‌محور و شخصی‌سازی درمان مورد نیاز است. بیماران باید با آاهی کامل، محصولات را انتخاب کنند تا از ایمنی، اثربخشی، و اجتناب از تداخلات اطمینان حاصل شود، و رویکردهای چندوجهی بهترین نتایج را به ارمغان آورند.

داروخانه آنلاین داروکده، تحت نظارت معاونت غذا و داروی دانشگاه علوم پزشکی ایران و با دریافت نشان اعتماد الکترونیکی پنج‌ستاره از وزارت صنعت، معدن و تجارت، متعهد به ارائه خدمات با کیفیت برتر و افزایش آگاهی عمومی در زمینه سلامت است.
این مجموعه با بهره‌گیری از متحصصان داروسازان و متخصصان تغذیه، مجله علمی داروکده را تأسیس کرده است تا با انتشار مقالات دقیق و مبتنی بر جدیدترین دستاوردهای علمی، اطلاعات معتبر و راهکارهای عملی برای ارتقای سلامت و بهبود کیفیت زندگی در اختیار مخاطبان قرار دهد.

همچنین، داروکده با راه‌اندازی بخش پرسش و پاسخ آنلاین، بستری را فراهم آورده است تا کاربران بتوانند به‌سادگی سؤالات، نظرات یا پیشنهادات خود را مطرح کرده و از مشاوره تخصصی تیم علمی بهره‌مند شوند. ما معتقدیم که بازخورد و دیدگاه‌های شما نقش کلیدی در بهبود کیفیت خدمات ما دارد و از شما دعوت می‌کنیم با به‌اشتراک‌گذاری نظرات خود، ما را در این مسیر همراهی کنید.

منابع

1. McFarland LV, Karakan T, Karatas A. Strain-specific and outcome-specific efficacy of probiotics for the treatment of irritable bowel syndrome: A systematic review and meta-analysis. EClinicalMedicine. 2021 Nov 1;41.

2. Goodoory VC, Khasawneh M, Black CJ, Quigley EM, Moayyedi P, Ford AC. Efficacy of probiotics in irritable bowel syndrome: systematic review and meta-analysis. Gastroenterology. 2023 Nov 1;165(5):1206-18.

3. Choi Y, Youn YH, Kang SJ, Shin JE, Cho YS, Jung YS, Shin SY, Huh CW, Lee YJ, Koo HS, Nam K. 2025 Seoul Consensus on Clinical Practice Guidelines for Irritable Bowel Syndrome. Journal of neurogastroenterology and motility. 2025 Apr 30;31(2):133.

4. Muhammed Majeed MM, Kalyanam Nagabhushanam KN, Sankaran Natarajan SN, Arumugam Sivakumar AS, Furqan Ali FA, Anurag Pande AP, Shaheen Majeed SM, Karri SK. Bacillus coagulans MTCC 5856 supplementation in the management of diarrhea predominant irritable bowel syndrome: a double blind randomized placebo controlled pilot clinical study.

5. Yuan F, Ni H, Asche CV, Kim M, Walayat S, Ren J. Efficacy of Bifidobacterium infantis 35624 in patients with irritable bowel syndrome: a meta-analysis. Current medical research and opinion. 2017 Jul 3;33(7):1191-7.

6. Dale HF, Rasmussen SH, Asiller ÖÖ, Lied GA. Probiotics in irritable bowel syndrome: an up-to-date systematic review. Nutrients. 2019 Sep 2;11(9):2048.

7. Black CJ, Ford AC. Global burden of irritable bowel syndrome: trends, predictions and risk factors. Nature reviews Gastroenterology & hepatology. 2020 Aug;17(8):473-86.

8. Xie P, Luo M, Deng X, Fan J, Xiong L. Outcome-specific efficacy of different probiotic strains and mixtures in irritable bowel syndrome: A systematic review and network meta-analysis. Nutrients. 2023 Sep 4;15(17):3856.

9. Gupta AK, Maity C. Efficacy and safety of Bacillus coagulans LBSC in irritable bowel syndrome: A prospective, interventional, randomized, double-blind, placebo-controlled clinical study [CONSORT Compliant]. Medicine. 2021 Jan 22;100(3):e23641.

10. Schmulson MJ, Drossman DA. What is new in Rome IV. Journal of neurogastroenterology and motility. 2017 Apr 1;23(2):151.