نیکوتینامید چیست؟

نیکوتین آمید یکی از شکل‌های مهم ویتامین B3 است که برای سلامت بدن نقش کلیدی دارد. این ماده در فرآیندهای مختلفی مثل تولید انرژی، محافظت از سلول‌ها و بهبود سلامت پوست و مغز دخیل است. نیکوتین آمید به طور طبیعی در غذاهایی مثل گوشت، ماهی و سبزیجات یافت می‌شود و به بدن کمک می‌کند تا انرژی بیشتری تولید کند و با التهاب و استرس مقابله کند. این ماده به‌خصوص در دنیای امروز که رژیم‌های غذایی گاهی ناقص هستند، اهمیت زیادی دارد، چون می‌تواند به حفظ سلامت عمومی کمک کند.

نیکوتینامید به عنوان پایه‌ای برای ساخت مولکول‌هایی مثل نیکوتین آمید آدنین دی نوکلئوتید (NAD+) عمل می‌کند که برای کارکرد درست سلول‌ها ضروری است. برخلاف نیاسین این ماده عوارضی مثل قرمزی پوست ایجاد نمی‌کند و به‌ راحتی در بدن جذب می‌شود. به همین دلیل در مکمل‌ها و محصولات پوستی بسیار استفاده می‌شود. در ادامه، جنبه‌های مختلف نیکوتین آمید، از فواید و کاربردها تا نکات مهم در مصرف، بررسی می‌شود.

آنچه در این مقاله خواهید خواند:

• نیکوتین آمید چیست؟
• منابع غذایی و جذب نیکوتینامید
• فواید نیکوتین آمید چیست؟
• نیاسین بهتر است یا نیکوتین آمید؟
• بهترین مکمل‌های نیکوتین آمید
• عوارض مصرف نیکوتین آمید
• احتیاط مصرف و تداخلات دارویی نیکوتین آمید

زمان تقریبی مطالعه: 8 دقیقه

نیکوتین آمید چیست؟

- تاریخچه و اهمیت

نیکوتین آمید که گاهی نیکوتینامید هم نامیده می‌شود، در اوایل قرن بیستم به عنوان بخشی از ویتامین B3 شناخته شد. در آن زمان، دانشمندان در پی یافتن درمانی برای بیماری پلاگرا بودند، بیماری‌ای که به دلیل کمبود ویتامین B3 ایجاد می‌شود و باعث مشکلاتی مثل زخم‌های پوستی، اسهال و حتی کاهش حافظه می‌شود. این بیماری بیشتر در مناطقی شایع بود که مردم عمدتاً ذرت می‌خوردند، چون ذرت ویتامین B3 کمی دارد و بدن نمی‌تواند آن را به‌خوبی جذب کند. دکتر الهه عبدالهی نیز در مقاله‌ای با عنوان "همه چیز درباره ویتامین B3 یا نیاسین" به بررسی نقش این ویتامین به طور کامل پرداخته است.

با کشف نیکوتین آمید، درمان بیماری پلاگرا ممکن شد و این ماده به یکی از پایه‌های تغذیه سالم تبدیل شد. بعدها مشخص شد که نیکوتین آمید بخشی از مولکول NAD+ است که برای تولید انرژی در بدن ضروری است. در زمان‌هایی مثل جنگ‌های جهانی که کمبود غذا رایج بود، افزودن این ویتامین به مواد غذایی مثل نان و غلات، جان بسیاری را نجات داد. امروزه، دانشمندان روی نقش این ماده در کاهش اثرات پیری و بهبود سلامت عمومی تحقیق می‌کنند.

- ساختار و کارکرد در بدن

نیکوتین آمید یک ترکیب ساده است که به‌راحتی در آب حل می‌شود و در روده جذب بدن می‌شود. این ماده در بدن به NAD+ تبدیل می‌شود، مولکولی که مثل یک منبع انرژی برای سلول‌ها عمل می‌کند. ساختار نیکوتین آمید آدنین دی نوکلئوتید از دو بخش تشکیل شده: یکی نیکوتین آمید و دیگری آدنین، که با گروه‌های خاصی به هم وصل شده‌اند. این ساختار به سلول‌ها کمک می‌کند تا انرژی تولید کنند و حتی به ترمیم DNA آسیب‌دیده کمک کنند.

حال ممکن است این سوال پیش آید که نیکوتین آمید آدنین دی نوکلئوتید فسفات چیست؟

درواقع نیکوتین آمید آدنین دی نوکلئوتید فسفات یکی دیگر از اشکال NAD+ است که به آن NADP+ می‌گویند. این ترکیب در فرآیندهایی مثل ساخت چربی‌ها و محافظت از سلول‌ها در برابر آسیب‌ها نقش دارد. با افزایش سن، سطح NAD+ در بدن کم می‌شود و این می‌تواند باعث خستگی، مشکلات حافظه یا بیماری‌های دیگر شود. به همین دلیل، موادی مثل نیکوتین آمید مونونوکلئوتید (NMN) و نیکوتین آمید ریبوزید (NR) برای افزایش NAD+ مورد توجه هستند.

منابع غذایی و جذب نیکوتینامید

نیکوتین آمید در غذاهایی مثل جگر گاو، مرغ، ماهی (مثل سالمون یا تن)، تخم‌مرغ، سبزیجات سبز و غلات کامل دریافت کنید. بدن همچنین می‌تواند این ماده را از تریپتوفان موجود در غذاهای پروتئینی مثل گوشت و لبنیات بسازد، ولی این کار خیلی کند است و به ازای هر ۶۰ میلی‌گرم تریپتوفان، فقط یک میلی‌گرم ویتامین B3 تولید می‌شود.

نیکوتین آمید به‌سرعت در روده جذب می‌شود و نیازی به تغییرات پیچیده در بدن ندارد. 
غذاهایی مثل قارچ، بادام‌زمینی و برنج قهوه‌ای هم برای گیاه‌خواران منابع غذایی ویتامین B3 خوبی هستند. اما گاهی لازم است غلات را با این ویتامین غنی کنند تا کمبود پیش نیاید. مواردی مثل مصرف زیاد الکل یا مشکلات گوارشی می‌توانند جذب این ماده را کاهش دهند و باعث علائم کمبود ویتامین B3 مثل خستگی، ضعف یا زخم‌های پوستی شوند.

- ساخت در بدن

بدن می‌تواند نیکوتین آمید را از تریپتوفان موجود در غذاها بسازد، ولی این کار به ویتامین‌های B2 و B6 نیاز دارد. اگر این ویتامین‌ها کم باشند یا رژیم غذایی‌ فرد پروتئین کافی نداشته باشد، ممکن است بدن نتواند به‌اندازه کافی این ماده را تولید کند. عواملی مثل استرس، بیماری‌های کبدی یا برخی داروها هم می‌توانند این فرآیند را مختل کنند.

- نقش در بدن

NAD+ مشابه یک کارگر فعال در بدن عمل می‌کند و در فرآیندهایی چون تولید انرژی، ترمیم DNA و تنظیم فعالیت‌های سلولی مشارکت دارد. این مولکول در تبدیل غذا به انرژی و محافظت از سلول‌ها در برابر آسیب‌ها نقش کلیدی ایفا می‌کند. کاهش سطح NAD+ می‌تواند منجر به مشکلاتی مانند خستگی و ضعف حافظه شود. مواد مانند نیکوتین آمید دی نوکلئوتید،NMN و NR می‌توانند به حفظ سطح مناسب NAD+ در بدن کمک کنند.

فواید نیکوتین آمید چیست؟

- سلامت عمومی و افزایش انرژی

نیکوتین‌آمید با افزایش سطح NAD+ در فرآیند تولید انرژی سلولی نقش غیرمستقیم دارد. از این رو، مصرف روزانه نیکوتین آمید می‌تواند سطح NAD+ را به میزان قابل توجهی افزایش دهد که منجر به احساس انرژی بیشتر می‌شود. این ترکیب در جلوگیری از بیماری‌هایی نظیر پلاگرا، تنظیم قند و چربی خون و بهبود فشار خون مفید است. برای افرادی که از رژیم غذایی مناسبی برخوردار نیستند، نیکوتین آمید می‌تواند از مشکلاتی مانند ضعف و بی‌حالی جلوگیری کند. همچنین این ماده به کاهش التهاب کمک کرده و می‌تواند خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی و دیابت را کاهش دهد.

- فواید نیکوتین آمید برای پوست

نیکوتین آمید اثرات چشمگیری در سلامت پوست دارد. این ترکیب به تقویت لایه محافظ پوست، کاهش خشکی و بهبود ظاهر آن کمک می‌کند. نیکوتین آمید می‌تواند لک‌های تیره را کاهش دهد، چربی پوست را کنترل کرده و در کمک به درمان آکنه و بیماری پوستی روزاسه مناسب باشد. محصولات حاوی 4 تا 5 درصد نیکوتین آمید می‌توانند به کاهش یک‌سوم لک‌ها و بهبود رنگ و شفافیت پوست کمک کنند. همچنین، سرم‌های نیکوتین آمید با غلظت‌های بالاتر، مانند 10 درصد، به کاهش قرمزی و بهبود منافذ پوست کمک می‌کنند و همچنین پوست را در برابر اشعه UV خورشید محافظت می‌کنند.

- کاهش اثرات پیری

نیکوتین آمید آدنین دی نوکلئوتید (NAD+) برای کند کردن روند پیری اهمیت بسیاری دارد. با افزایش سن، سطح NAD+ در بدن کاهش می‌یابد که باعث تسریع پیری سلولی می‌شود. مواد مکملی مانند نیکوتین آمید مونونوکلئوتید (NMN) و نیکوتین آمید ریبوزید (NR) می‌توانند سطح NAD+ را افزایش دهند و به حفظ جوانی بدن کمک کنند. این مواد در آزمایش‌های حیوانی نشان داده‌اند که قادر به کاهش التهاب، بهبود حافظه و افزایش طول عمر هستند. در انسان‌ها، این مکمل‌ها می‌توانند بهبود در انرژی، تمرکز و خواب را به همراه داشته باشند و به حفظ سلامت DNA کمک کنند.

- کمک به درمان بیماری‌ها

نیکوتین آمید در کمک به درمان بیماری‌های مختلفی مانند گلوکوم، سرطان پوست و مشکلات مغزی سودمند است. NAD+ می‌تواند سلول‌های چشم را محافظت کرده و پیشرفت گلوکوم را کاهش دهد. مصرف نیکوتین آمید به صورت خوراکی یا موضعی می‌تواند خطر ابتلا به سرطان پوست را کاهش دهد.
در بیماری‌های مغزی نظیر بیماری آلزایمر، NMN و NR قادر به محافظت از سلول‌های عصبی و بهبود حافظه هستند. نیکوتین آمید همچنین در کاهش التهاب و تقویت سیستم ایمنی بدن نقش مهمی دارد.

- بهبود سلامت مغز

نیکوتین آمید با افزایش NAD+ به مغز کمک می‌کند تا عملکرد بهتری داشته باشد. این ترکیب می‌تواند حافظه، تمرکز و حتی خلق و خو را در افراد مسن‌تر بهبود بخشد. در آزمایش‌ها، مکمل‌های NR به بهبود خواب و کاهش استرس کمک کرده و از سلول‌های مغزی در برابر آسیب‌ها محافظت می‌کنند.

نیاسین بهتر است یا نیکوتین آمید؟

- تفاوت‌های اصلی

نیاسین و نیکوتین آمید هر دو از ویتامین B3 هستند؛ اما عملکردهای متفاوتی دارند. نیاسین به افزایش کلسترول خوب (HDL) کمک کرده و برای سلامت قلب مفید است؛ اما ممکن است در برخی از افراد باعث قرمزی پوست شود. در مقابل، نیکوتین آمید این مشکل را ندارد و بیشتر برای بهبود وضعیت پوست، تقویت عملکرد مغز و کاهش علائم پیری استفاده می‌شود. نیاسین یک اسید است و نیکوتین آمید شکل آمیدی آن است، که باعث جذب بهتر و بروز عوارض جانبی کمتری می‌شود.

- جذب در بدن

نیکوتین آمید سریع‌تر و راحت‌تر در روده جذب شده و به NAD+ تبدیل می‌شود، بدون اینکه اثراتی مانند قرمزی پوست به همراه داشته باشد. نیاسین ممکن است باعث ناراحتی معده یا مشکلات کبدی شود، به‌ویژه در دوزهای بالا. به همین دلیل، نیکوتین آمید برای مصرف طولانی‌مدت مناسب‌تر است.

- هرکدام برای چه موردی بهتر است؟

اگر هدف شما تنظیم کلسترول یا بهبود سلامت قلب است، نیاسین انتخاب بهتری است. اما برای مراقبت از پوست، کاهش علائم پیری یا حمایت از عملکرد مغز، نیکوتین آمید از اهمیت بیشتری برخوردار است. در کمک به درمان پلاگرا، هر دو ترکیب مفید هستند، اما به دلیل نداشتن عوارض پوستی، نیکوتین آمید معمولاً ترجیح داده می‌شود.

- ایمنی و اثربخشی

نیکوتین آمید برای بیشتر افراد ایمن‌تر است و خطر بروز مشکلاتی مانند افزایش قند خون یا مشکلات کبدی را کاهش می‌دهد. نیاسین در دوزهای بالا ممکن است برای افراد دیابتی خطرناک باشد. برای مصرف طولانی‌مدت، نیکوتین آمید گزینه بهتری است، اما نیاسین در کمک به درمان مشکلات خاص قلبی می‌تواند مناسب‌تر باشد.

بهترین مکمل‌های نیکوتین آمید

مکمل‌های NAD شامل انواع مختلفی هستند که برای افزایش سطح NAD+ در بدن و بهبود سلامت عمومی مفید هستند. هنگام خرید مکمل‌های نیکوتین آمید، توجه به کیفیت و آزمایش‌های استاندارد محصول از برندهای معتبر بسیار مهم است تا از تأثیرات منفی احتمالی جلوگیری شود. در ادامه به معرفی برخی از محصولات برای افزایش سطح NAD+ می‌پردازیم.

1. ان ای دی پلاس نوتراکس

مکمل +NAD پلاس نوتراکس یک محصول تخصصی برای ارتقای سلامت سلولی و تقویت عملکرد مغز است. این مکمل حاوی ترکیبات مؤثری مانند NAD ،NMN و رزوراترول است که به افزایش انرژی سلولی، بهبود متابولیسم و تقویت سیستم عصبی کمک می‌کنند. NAD پلاس نوتراکس فاقد سویا، شیر، گندم، تخم‌مرغ، شیرین‌کننده و نگهدارنده‌های مصنوعی است، که این امر باعث سازگاری بیشتر با بدن می‌شود. محصول در بسته‌های 30 عددی به فرم کپسول و برای افراد بالای 18 سال مناسب است و با پروانه ساخت شرکت پارس حیان در ایران تولید می‌شود.

2. ویتامین B3 یوروویتال

ویتامین B3 یوروویتال حاوی 250 میلی‌گرم ویتامین B3 به فرم نیاسین است که به تقویت آزادسازی انرژی و حفظ عملکرد نرمال سیستم عصبی کمک می‌کند. این مکمل برای حفظ سلامت روان و تقویت متابولیسم بدن طراحی شده است. نیکوتینامید موجود در این محصول به افزایش سطح NAD+ کمک کرده و باعث بهبود تولید انرژی سلولی می‌شود. ویتامین B3 یوروویتال تحت لیسانس کشور آلمان و توسط شرکت حکیمان طب کار در ایران تولید می‌شود. این محصول در بسته‌های 60 عددی به شکل قرص عرضه شده و برای بزرگسالان مفید است.

3. کروم پلاس ب3 یوروویتال

قرص کروم پلاس B3 یوروویتال با ترکیب 100 میلی‌گرم نیاسین و 110 میکروگرم کروم، به تنظیم سطح قند خون، تقویت عملکرد انسولین و بهبود متابولیسم کربوهیدرات‌ها و چربی‌ها کمک می‌کند. این مکمل به ویژه برای افراد مبتلا به دیابت و سندرم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS) مفید است. نیاسین موجود در این مکمل به افزایش NAD+ و بهبود انرژی سلولی کمک کرده و به فرآیندهای متابولیکی در بدن کمک می‌کند. کروم پلاس B3 تحت لیسانس شرکت Euro OTC Pharma GmbH کشور آلمان و با پروانه ساخت شرکت حکیمان طب کار در ایران تولید می‌شود و در بسته‌های 60 عددی به شکل قرص به بازار عرضه می‌شود.

عوارض مصرف نیکوتین آمید

- عوارض شایع

مصرف نیکوتین آمید به‌ویژه در دوزهای بالا (بیش از ۳ گرم در روز) معمولاً با عوارض خفیفی همراه است که شامل تهوع، سردرد یا نفخ می‌شود. استفاده موضعی از نیکوتین آمید ممکن است باعث قرمزی یا تحریک پوست، به ویژه با محصولات موضعی قوی شود. در مصرف نیکوتین آمید ریبوزید، برخی افراد ممکن است احساس گرما یا تعریق را تجربه کنند.
 

- عوارض طولانی‌مدت

مصرف طولانی‌مدت و دوزهای بالا از نیکوتین آمید می‌تواند به مشکلات کبدی یا افزایش سطح قند خون منجر شود. استفاده بیش از حد از نیکوتین آمید ممکن است باعث اختلال در تعادل طبیعی بدن گردد. در موارد نادر، کاهش پلاکت‌های خون نیز گزارش شده است.

- نکات برای گروه‌های خاص

برای افراد مبتلا به دیابت یا مشکلات کبدی، مصرف دوزهای بالا از نیکوتین آمید ممکن است خطرناک باشد. زنان باردار یا شیرده باید قبل از مصرف با پزشک مشورت کنند. همچنین، در افرادی که پوست حساسی دارند، استفاده از محصولات موضعی نیکوتین آمید ممکن است باعث تحریک پوستی شود.

احتیاط مصرف و تداخلات دارویی نیکوتین آمید

- نکات احتیاطی

برای مصرف نیکوتین آمید، توصیه می‌شود که با دوز پایین (مانند 50 تا ۲۵۰ میلی‌گرم) شروع کرده و واکنش بدن را ارزیابی کنید. افراد مبتلا به دیابت باید قند خون خود را به دقت کنترل کنند، زیرا نیکوتین آمید ممکن است بر آن تأثیر بگذارد. افرادی که مشکلات کبدی یا معده دارند باید با احتیاط مصرف کنند. همچنین، مصرف الکل همزمان با این ماده می‌تواند خطر آسیب کبدی را افزایش دهد.

- تداخلات دارویی

نیکوتین آمید ممکن است اثر داروهای ضدصرع را تقویت کند که این امر ممکن است مشکلاتی ایجاد کند. همچنین، مصرف همزمان نیکوتین آمید با داروهای رقیق‌کننده خون می‌تواند خطر خونریزی را افزایش دهد. این ماده همچنین ممکن است فشار خون را در کنار برخی داروها به طور غیرطبیعی کاهش دهد.

- توصیه‌های ایمنی

قبل از مصرف نیکوتین آمید یا هر مکمل دیگری، توصیه می‌شود با پزشک مشورت کنید، به‌ویژه اگر داروهای دیگری مصرف می‌کنید یا بیماری خاصی دارید. همچنین، نظارت منظم بر قند خون و عملکرد کبد نیز از جمله اقدامات ایمنی ضروری است.

سخن پایانی

نیکوتین‌آمید یکی از ترکیبات حیاتی و چندکاربردی در حفظ سلامت بدن است که نقش مهمی در تولید انرژی سلولی، ترمیم بافت‌ها و بهبود عملکرد پوست ایفا می‌کند. این ماده با خواص آنتی‌اکسیدانی و ضدالتهابی خود می‌تواند به کاهش آسیب‌های ناشی از استرس اکسیداتیو، بهبود سلامت سلول‌ها و کاهش علائم پیری کمک کند. مصرف نیکوتین‌آمید در دوز مناسب و تحت نظر پزشک، روشی ایمن برای ارتقای سلامت عمومی و پوستی به شمار می‌رود. توجه به کیفیت مکمل‌ها و انتخاب محصولات معتبر، مانند برندهای عرضه‌شده در داروکده، اهمیت زیادی دارد تا ضمن بهره‌مندی از خواص نیکوتین‌آمید، از بروز عوارض احتمالی نیز جلوگیری شود.

داروکده به عنوان بزرگترین داروخانه آنلاین، با دسترسی آسان و ایمن به انواع مکمل‌ها و محصولات بهداشتی، می‌تواند گزینه مناسبی برای انتخاب مکمل‌های مناسب برای نیازهای فردی شما باشد. علاوه بر این، تیم تخصصی داروکده شامل داروسازان و کارشناسان تغذیه آماده است تا مشاوره‌های تخصصی را در خصوص انتخاب مکمل‌ها و استفاده بهینه از آن‌ها ارائه دهد. با استفاده از مشاوره‌های این تیم، می‌توانید بهترین تصمیمات را در راستای سلامت و رفاه خود بگیرید.

در نهایت، اگر هر گونه سوالی در رابطه با نیکوتین‌آمید یا انتخاب مکمل‌های مناسب برای بهبود سلامت پوست و عملکرد مغزی دارید، می‌توانید با تیم تخصصی داروکده تماس بگیرید و با اطمینان خاطر از راهنمایی‌های آن‌ها بهره‌مند شوید تا بهترین انتخاب را با خیال راحت انجام دهید.

منابع

1. Damgaard MV, Treebak JT. What is really known about the effects of nicotinamide riboside supplementation in humans. Science Advances. 2023 Jul 21;9(29):eadi4862.

2. Boo YC. Mechanistic basis and clinical evidence for the applications of nicotinamide (niacinamide) to control skin aging and pigmentation. Antioxidants. 2021 Aug 21;10(8):1315.

3. Alegre GF, Pastore GM. NAD+ precursors nicotinamide mononucleotide (NMN) and nicotinamide riboside (NR): potential dietary contribution to health. Current nutrition reports. 2023 Sep;12(3):445-64.

4. Song Q, Zhou X, Xu K, Liu S, Zhu X, Yang J. The safety and antiaging effects of nicotinamide mononucleotide in human clinical trials: an update. Advances in nutrition. 2023 Nov 1;14(6):1416-35.

5. Shen Q, Zhang SJ, Xue YZ, Peng F, Cheng DY, Xue YP, Zheng YG. Biological synthesis of nicotinamide mononucleotide. Biotechnology Letters. 2021 Dec;43(12):2199-208.

6. Zheng C, Li Y, Wu X, Gao L, Chen X. Advances in the synthesis and physiological metabolic regulation of nicotinamide mononucleotide. Nutrients. 2024 Jul 20;16(14):2354.

7. Rahman SU, Qadeer A, Wu Z. Role and potential mechanisms of nicotinamide mononucleotide in aging. Aging and disease. 2024 Apr 1;15(2):565.

8. Soma M, Lalam SK. The role of nicotinamide mononucleotide (NMN) in anti-aging, longevity, and its potential for treating chronic conditions. Molecular biology reports. 2022 Oct;49(10):9737-48.