بهترین قرص ویتامین ب ۱ برای سردرد

امروزه سردرد یکی از شایع‌ترین مشکلات سلامت عمومی است؛ اختلالی که هم در جوامع توسعه‌یافته و هم در کشورهای در حال توسعه، میلیون‌ها نفر را درگیر کرده است.

بر اساس گزارش سازمان جهانی بهداشت (WHO)، بیش از ۵۰ درصد از جمعیت بزرگسال جهان دست‌کم یک بار در ماه دچار سردرد می‌شوند. این آمار، نه‌تنها اهمیت پزشکی بلکه بار اقتصادی و اجتماعی سنگینی را نیز نشان می‌دهد.

سردردها به‌طور کلی به دو گروه عمده تقسیم می‌شوند: سردردهای اولیه (مانند میگرن) و سردردهای ثانویه که ناشی از بیماری‌های زمینه‌ای یا کمبودهای تغذیه‌ای هستند.

در میان عوامل متعددی که در بروز سردرد نقش دارند، یکی از مؤلفه‌های کمتر مورد توجه، کمبود ویتامین‌های گروه B است.

ویتامین‌های گروه B نقش مهمی در عملکرد سیستم عصبی، متابولیسم سلولی، حفظ سطح انرژی و کنترل واکنش‌های التهابی دارند.

در میان آن‌ها، ویتامین ب۱ جایگاه ویژه‌ای دارد.

تحقیقات متعددی نشان داده‌اند که کمبود ویتامین B1 می‌تواند با بروز علائمی نظیر خستگی، اضطراب، ضعف حافظه، اختلال تمرکز، تحریک‌پذیری و سردردهای مکرر همراه باشد. به همین دلیل، مکمل‌های حاوی ویتامین ب۱ به‌عنوان یکی از گزینه‌های ایمن و طبیعی برای کمک به کاهش شدت سردرد مورد توجه ویژه قرار گرفته‌اند.

این مقاله از مجله علمی داروکده، با هدف بررسی علمی جدیدترین یافته‌ها درباره‌ی نقش ویتامین ب۱ در سلامت مغز، بررسی تأثیر آن بر سردرد، و در نهایت معرفی بهترین قرص ویتامین ب ۱ برای سردرد تهیه شده است.

آنچه در این مقاله خواهید خواند:

• ویتامین ب ۱ چیست؟
• نقش ویتامین ب ۱ در بدن
• منابع غذایی ویتامین ب ۱
• علائم کمبود ویتامین ب۱
• فواید مصرف قرص ویتامین ب ۱
• ویتامین ب ۱ برای سردرد
• مکانیسم‌های اثر ویتامین ب ۱ برای سردرد
• انواع قرص ویتامین ب1
• بهترین قرص ویتامین ب 1 برای سردرد

مدت زمان تقریبی مطالعه: 7 دقیقه
 

ویتامین ب ۱ چیست؟

ویتامین ب۱ یا تیامین (Thiamine) یکی از ویتامین‌های محلول در آب است که در متابولیسم کربوهیدرات‌ها و تولید انرژی نقش کلیدی ایفا می‌کند. بدن انسان قادر به ذخیره‌سازی طولانی‌مدت تیامین نیست و تنها مقادیر اندکی از آن در کبد، کلیه‌ها و قلب نگهداری می‌شود؛ بنابراین، دریافت روزانه آن از طریق رژیم غذایی یا مکمل‌ها ضروری است.

برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد ویتامینB1، مقدار مورد نیاز این ویتامین در گروه‌های سنی مختلف، مطالعه مقاله "همه چیز درباره ویتامین B1 یا تیامین" تالیف و ترجمه دکتر الهه عبدالهی (داروساز) در مجله علمی داروکده منتشر شده است؛ پیشنهاد می‌شود.
 

نقش ویتامین ب ۱ در بدن

تیامین پس از جذب در بدن به فرم فعال خود یعنی تیامین پیروفسفات (TPP) تبدیل می‌شود. این کوفاکتور برای عملکرد صحیح چندین آنزیم حیاتی از جمله پیرووات دهیدروژناز، آلفا-کتوگلوتارات دهیدروژناز و ترانس‌کتولاز ضروری است؛ آنزیم‌هایی که در چرخه‌ی کربس و مسیر پنتوز فسفات مشارکت دارند. نتیجه‌ی این فعالیت‌ها، تولید ATP و تأمین انرژی برای سلول‌های عصبی است

از آنجا که نورون‌ها به‌طور مداوم به انرژی بالایی نیاز دارند، هرگونه کاهش در تولید ATP می‌تواند موجب اختلال عملکرد عصبی، تجمع مواد سمی در سلول و در نهایت بروز علائمی چون سردرد یا احساس سنگینی در سر شود.
 

منابع غذایی ویتامین ب ۱

غذاهای متنوعی حاوی ویتامین B1 هستند، از جمله:

• غلات کامل و سبوس‌دار مانند نان سبوس‌دار، برنج قهوه‌ای و جوی دوسر
• حبوبات (عدس، نخود، لوبیا قرمز)
• مغزها و دانه‌ها (گردو، بادام، تخمه آفتابگردان)
• گوشت بدون چربی، مرغ و ماهی تن
• سبزیجات برگ‌سبز و سیب‌زمینی

با این حال، پخت‌وپز طولانی‌مدت، قرار دادن مواد غذایی در معرض نور و نگهداری در دمای بالا می‌تواند باعث تخریب تیامین شود. از همین رو، در رژیم‌های غذایی مدرن که عمدتاً بر پایه غذاهای فرآوری‌شده است، کمبود تیامین نسبتاً شایع است.

علائم کمبود ویتامین ب۱

کمبود خفیف ویتامین B1 ممکن است در ابتدا علائم غیراختصاصی داشته باشد: خستگی، تحریک‌پذیری، خواب‌آلودگی، کاهش تمرکز و سردردهای گاه‌به‌گاه.

در مراحل پیشرفته‌تر، ممکن است علائم عصبی واضح‌تری مانند گزگز دست‌وپا، افسردگی، ضعف عضلات و بی‌اشتهایی ظاهر شود.

در موارد شدید، کمبود مزمن ویتامین ب۱ منجر به بیماری‌های عصبی جدی مانند بری‌بری و انسفالوپاتی ورنیکه می‌گردد.
 

فواید مصرف قرص ویتامین ب ۱

مطالعات بالینی متعدد طی سال‌های اخیر نشان داده‌اند که حفظ سطح مطلوب تیامین برای سلامت عمومی، عملکرد شناختی و پیشگیری از برخی اختلالات عصبی حیاتی است. در ادامه به مهم‌ترین فواید مصرف این ویتامین اشاره می‌شود.

- بهبود عملکرد سیستم عصبی مرکزی

تیامین یکی از عناصر اصلی در حفظ سلامت نورون‌ها است. این ویتامین از طریق افزایش متابولیسم گلوکز در مغز، انرژی لازم برای انتقال پیام‌های عصبی را تأمین می‌کند. مطالعات نشان داده‌اند که مصرف روزانه تیامین می‌تواند باعث بهبود تمرکز، واکنش سریع‌تر ذهنی، کاهش اضطراب و بهبود خلق‌و‌خو شود.
 

- تنظیم متابولیسم انرژی

ویتامین B1 به‌عنوان یکی از ویتامین‌های ضروری برای عملکرد میتوکندری شناخته می‌شود. در شرایط کمبود ب۱، توان سلول‌های مغزی در تبدیل قند به انرژی کاهش می‌یابد و این امر می‌تواند یکی از دلایل فیزیولوژیک خستگی مزمن و سردرد باشد. مصرف مکمل ب۱ باعث بهبود کارایی میتوکندری و کاهش خستگی روزانه می‌شود.
 

- کاهش التهاب عصبی

مطالعات حیوانی و انسانی نشان داده‌اند که تیامین می‌تواند سطوح نشانگر‌های التهابی را در مغز کاهش دهد. التهاب عصبی یکی از عوامل کلیدی در بروز سردردهای میگرنی و تنشی محسوب می‌شود.
 

- حمایت از سلامت قلب و عضلات

علاوه بر اثرات عصبی، ویتامین ب۱ در عملکرد عضلات قلبی نیز اهمیت دارد. کمبود طولانی‌مدت آن می‌تواند باعث ضعف انقباض عضله قلب، تپش یا درد قفسه سینه شود.
 

ویتامین ب ۱ برای سردرد

سردرد، به‌عنوان یکی از شایع‌ترین اختلالات نورولوژیک، حاصل تعامل پیچیده‌ای میان عوامل متابولیک، التهابی، عصبی و محیطی است.

ارتباط بین ویتامین ب۱ و سردرد، به‌ویژه میگرن، در سال‌های اخیر توجه زیادی را به خود جلب کرده است.

از آنجا که پژوهشگران علوم اعصاب میگرن را با یک بحران انرژی در مغز و اختلال عملکرد میتوکندریایی مرتبط دانسته اند، نقش حیاتی ویتامینB1 در متابولیسم انرژی عصبی، آن را به یک کاندید مهم برای کنترل و بهبود سردردهای میگرنی تبدیل کرده است.

برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد میگرن، علت آن، عوامل تشدید کننده و تفاوت آن با سایر سر دردها؛ مشاهده ویدیوی "همه چیز درباره میگرن" که توسط دکتر الهه عبدالهی (داروساز) در مجله علمی داروکده منتشر شده است، خالی از لطف نیست.

مطالعاتی در زمینه ویتامین ب ۱ برای میگرن نشان داده‌اند که برخی بیماران میگرنی ممکن است دارای سطوح پایین‌تری از ویتامین ب۱ باشند.

نقش ویتامین ب ۱ برای سردرد میگرن تنها به تأمین انرژی محدود نمی‌شود. تیامین به بهبود عملکرد سلول‌های عصبی و کاهش استرس اکسیداتیو کمک می‌کند، که هر دو عامل در تحریک مسیرهای درد در سردردها نقش دارند.

اگرچه قرص ویتامین ب۱ درمان اصلی برای میگرن نیست، اما می‌تواند به‌عنوان بخشی از یک استراتژی جامع تغذیه‌ای و مکمل‌درمانی، به کاهش دفعات، شدت و مدت زمان حملات کمک کند.
 

مکانیسم‌های اثر ویتامین ب ۱ برای سردرد

نقش ویتامین B1 در مدیریت اختلالات سردرد، به ویژه میگرن، از دیدگاه بیوشیمیایی و عصبی مورد توجه قرار گرفته است.

مکانیسم‌های اصلی اثر قرص ویتامین ب1 برای سردرد بر سه محور کلیدی شامل حفظ سلامت متابولیکی نورون‌ها، تعادل آنتی‌اکسیدانی و تعدیل انتقال‌دهنده‌های عصبی متمرکز است که در ادامه با جزئیات بیشتری به بررسی اثرات ویتامین ب ۱ برای سردرد میگرن می‌پردازیم.

- نقش ویتامین ب۱ بر بهبود عملکرد میتوکندری و تولید انرژی

مغز انسان، با وجود وزن نسبتاً کم، حدود ۲۰ درصد از کل مصرف اکسیژن و گلوکز بدن را به خود اختصاص می‌دهد.

نیاز بالای انرژی مغز، عملکرد میتوکندری‌ها را در سلول‌های عصبی حیاتی می‌سازد.

ویتامین B1 در قالب فعال خود یعنی تیامین پیروفسفات، کوفاکتور اصلی آنزیم‌هایی کلیدی است که گلوکز را به انرژی تبدیل می‌کنند؛ از این رو این ویتامین برای تولید انرژی در مغز حیاتی است. 

اگر ویتامین ب۱ کافی در دسترس نباشد یا عملکرد آنزیم‌های وابسته به این ویتامین مختل شود، گلوکز به جای ورود به چرخه کربس و تولید بهینه انرژی، تجمع می‌یابد یا به سمت تولید لاکتات منحرف می‌شود.

افزایش لاکتات باعث افت تولید ATP در مناطقی از مغز می‌شود که درگیر شروع و انتشار میگرن هستند. این نقص انرژی که بر اثر کمبود ویتامین ب۱ به وجود آمده است، می‌تواند نورون‌ها را نسبت به استرس‌های محیطی یا فیزیولوژیک آسیب‌پذیرتر کند و آستانه تحریک‌پذیری مغز را برای آغاز حمله میگرنی پایین بیاورد.

- کاهش استرس اکسیداتیو

میگرن غالباً با افزایش سطوح استرس اکسیداتیو در بافت‌های عصبی همراه است. این عدم تعادل اکسیداتیو منجر به آسیب ساختاری به غشاهای سلولی و پروتئین‌ها و تحریک مسیرهای التهابی مرتبط با درد می‌شود.

تأمین کافی ویتامین ب1 موجب تقویت ذخایر آنتی‌اکسیدانی سلول می‌شود و قابلیت سلول‌های عصبی برای خنثی‌سازی رادیکال‌های آزاد و کاهش التهاب عصبی را بهبود می‌بخشد. این تعدیل در پاسخ‌های التهابی، یک مکانیسم مهم در کاهش حساسیت نورون‌ها و پیشگیری از تشدید درد سردرد است.
 

- تعدیل انتقال‌دهنده‌های عصبی

علاوه بر نقش‌های متابولیکی، ویتامین B1 در حفظ یکپارچگی ساختاری و عملکردی غشای عصبی و فرآیندهای سیناپسی نقش دارد.

این ویتامین در سنتز برخی از انتقال‌دهنده‌های عصبی ضروری، مانند استیل‌کولین، دخیل است.

استیل‌کولین نقش مهمی در تنظیم عملکرد عروقی مغز و انتقال سیناپسی دارد که ممکن است در مراحل مختلف پاتوفیزیولوژی میگرن تحت تأثیر قرار گیرند.

از این رو تأمین بهینه ویتامین ب۱ به حفظ تعادل در غلظت و عملکرد این انتقال‌دهنده‌های عصبی کمک می‌کند.

یک سیستم عصبی متعادل، کمتر در معرض تحریک‌پذیری بیش از حد نورون‌ها قرار می‌گیرد که این پدیده‌ها عامل اصلی در شروع و تداوم حملات سردرد و به‌ویژه میگرن هستند.

برای آشنایی بیشتر با مکمل‌های مفید در کنترل سردردهای میگرنی، مطالعه مقاله "مکمل های موثر در کنترل سردردهای میگرنی" تالیف و ترجمه دکتر الهه عبدالهی(داروساز)، منتشر شده در مجله علمی داروکده پیشنهاد می‌شود.
 

انواع قرص ویتامین ب1

ویتامین B1 به شکل‌های مختلفی برای مصرف به عنوان مکمل تولید می‌شود که هر کدام دارای ویژگی‌ها و مزایای جذب متفاوتی هستند. تفاوت اصلی این اشکال در میزان حلالیت (محلول در آب یا محلول در چربی) و در نتیجه، زیست‌فراهمی و نفوذ آن‌ها به بافت‌ها، به ویژه سلول‌های عصبی، است.

در ادامه، به معرفی دو شکل اصلی قرص ویتامین ب1 می‌پردازیم:

بنفوتیامین

بنفوتیامین یک مشتق مصنوعی، محلول در چربی از ویتامین B1 است که به دلیل ماهیت محلول در چربی، جذب و نفوذ بهتری در سلول‌های عصبی نسبت به اشکال محلول در آب تیامین دارد.

این ویژگی باعث می‌شود که بنفوتیامین، سطح تیامین را در بدن بالا ببرد و به همین دلیل عمدتاً برای مدیریت و بهبود آسیب‌های عصبی ناشی از دیابت (نوروپاتی دیابتی) استفاده می‌شود.

همچنین این مکمل در بهبود متابولیسم کربوهیدرات‌ها، کاهش استرس اکسیداتیو، حفظ سلامت سیستم عصبی، و کنترل میگرن نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد.

تیامین هیدروکلراید

تیامین هیدروکلراید شکل استاندارد و محلول در آب ویتامین B1 است. این ترکیب برای عملکرد صحیح سیستم عصبی و قلب ضروری است و به حفظ ساختار و عملکرد غلاف میلین اطراف اعصاب کمک می‌کند.

تیامین هیدروکلراید به عنوان یک مکمل غذایی برای کمک به تامین ویتامین ب1 مورد نیاز بدن کاربرد دارد.
 

بهترین قرص ویتامین ب 1 برای سردرد

باتوجه به نقش ویتامین ب ۱ برای سردرد و به‌ویژه سردردهای میگرنی، در ادامه این مطلب به معرفی بهترین قرص ویتامین ب۱ برای سردرد میگرن می‌پردازیم.

- نوازین

نوازین، محصولی تحت لیسانس برند آلتون انگلستان، حاوی ۱۵۰ میلی‌گرم بنفوتیامین در هر قرص است. مزیت کلیدی بنفوتیامین موجود در نوازین، فراهمی زیستی و جذب به بالاتر ویتامینB1 در بدن است.

حلالیت در چربی بنفوتیامین باعث می‌شود تا به طور بهتری در سلول‌های عصبی نفوذ کند و از این رو، این فرآورده به عنوان قرص ویتامین ب ۱ برای سردرد، گزینه‌ای مطلوب برای حمایت از عملکرد سیستم عصبی، از جمله در مدیریت و بهبود علائم مرتبط با میگرن، است.

بنفوتیامین فورت ای

قرص بنفوتیامین فورت ای یک مکمل غذایی حاوی ۱۰۰ میلی‌گرم بنفوتیامین، به همراه ویتامین B6 و ویتامین B12 است.

این مکمل با فرمولاسیون ویژه خود، به دلیل جذب و زیست‌دسترسی بالا، باعث افزایش سطح پلاسمایی ویتامین B1 می‌شود.

بنفوتیامین فورت ای به دلیل نقش ویتامین‌های B در متابولیسم انرژی سلول‌های عصبی و کاهش استرس اکسیداتیو، می‌تواند به کاهش تکرار و شدت حملات میگرن و بهبود خستگی مزمن کمک کند.

قرص بنفوتیامین فورت ای در بسته‌بندی‌های ۶۰ عددی، توسط شرکت سمر طب درمان در ایران تولید و عرضه می‌شوند.

ویتامین ب1 300

قرص ویتامین ب۱ ۳۰۰ میلی‌گرم از شرکت داروسازی آرین سلامت سینا که حاوی ۳۰۰ میلی‌گرم تیامین هیدروکلراید است، با تمرکز بر دوز بالای این ویتامین، به عنوان یکی از بهترین مکمل‌های ویتامین ب۱ برای کمک به کاهش سردردهای میگرنی شناخته می‌شود.

مصرف ب۱ ۳۰۰، با تقویت متابولیسم انرژی و حفظ سلامت اعصاب، نه تنها دارای اثرات مطلوب در رفع کمبود ویتامین ب۱ و بهبود نوروپاتی دیابتی است، بلکه به دلیل نقش کلیدی تیامین در عملکرد عصبی، می‌تواند به کاهش شدت و دفعات حملات میگرن کمک کند.

این قرص روکش‌دار در بسته‌های ۴۰ عددی عرضه شده و یک مکمل مفید برای کسانی است که به دنبال حمایت تغذیه‌ای از سیستم عصبی خود در برابر حملات میگرن هستند.
 

سخن پایانی

مکمل‌های ویتامین ب ۱ به دلیل نقش در متابولیسم انرژی سلول‌های عصبی و حفظ سلامت سیستم عصبی، برای افراد مبتلا به سردردهای میگرنی مفید هستند.

انتخاب بهترین قرص ویتامین ب ۱ برای سردرد باید با در نظر گرفتن دوز مناسب، فرمولاسیون مؤثر و نیازهای فردی هر شخص برای کنترل علائم عصبی صورت گیرد. با توجه به شواهد موجود مبنی بر تأثیر ویتامین ب۱ در بهبود عملکرد میتوکندری و کاهش استرس اکسیداتیو در مسیرهای دخیل در میگرن، قرص ویتامین B1 می‌تواند به عنوان یک راهکار تغذیه‌ای کمکی، در کنار خط درمان اصلی تجویز شده توسط پزشک، مد نظر قرار گیرند.

داروکده به عنوان نخستین و بزرگ‌ترین داروخانه آنلاین کشور، بستری مطمئن برای دسترسی سریع به انواع مکمل‌های معتبر ویتامین ب ۱ با تضمین اصالت کالا فراهم می‌کند.

تیم علمی داروکده متشکل از داروسازان و کارشناسان ارشد تغذیه، آماده ارائه مشاوره تلفنی تخصصی رایگان هستند تا شما بتوانید محصول مناسب را با توجه به شرایط سلامت فردی خود انتخاب کنید.

ما در مجله علمی داروکده، با انتشار مقالات آموزشی، به افزایش آگاهی عمومی کمک می‌کنیم تا کاربران بتوانند تصمیمات صحیح و هوشمندانه را برای ارتقاء سلامتی خود بگیرند.

امروزه که سلامت و اصالت محصول اهمیت مضاعف یافته است، داروکده تعهد دارد که تنها مکمل‌های باکیفیت و تأییدشده را به دست شما برساند.

با مشاوران متخصص داروکده در ارتباط باشید تا بهترین مکمل‌ها از جمله محصولات تخصصی برای بهبود میگرن را متناسب با نیازهای خاص خود برگزینید.

ما همچنین از شما دعوت می‌کنیم تا تجربیات خود را در زمینه استفاده از قرص‌ ویتامین ب۱ یا سایر مکمل‌های تخصصی برای کنترل سردردهای میگرنی در بخش نظرات با ما و دیگر کاربران به اشتراک بگذارید.
 

:References

Mrowicka M, Mrowicki J, Dragan G, Majsterek I. The importance of thiamine (vitamin B1) in humans. Bioscience Reports. 2023 Oct;43(10):BSR20230374

Nematgorgani S, Razeghi-Jahromi S, Jafari E, Togha M, Rafiee P, Ghorbani Z, Ahmadi ZS, Baigi V. B vitamins and their combination could reduce migraine headaches: A randomized double-blind controlled trial. Current Journal of Neurology. 2022 Apr 4;21(2):105

Ariyanfar S, Razeghi Jahromi S, Togha M, Ghorbani Z. Review on headache related to dietary supplements. Current pain and headache reports. 2022 Mar;26(3):193-218

Nematgorgani S, Gholi Z, Razeghi Jahromi S, Togha M, Karimzadeh F. The effect of vitamins b on improving the symptoms of migraine: An overview. Neurosci J Shefaye Khatam. 2020 Mar 10;8(2):119-29

Bianchi A, Salomone S, Caraci F, Pizza V, Bernardini R, D Amato CC. Role of magnesium, coenzyme Q~ 1~ 0, riboflavin, and vitamin B~ 1~ 2 in migraine prophylaxis. Vitamins and hormones. 2004 Jan 1;69:297-312

Bahrampour N, Mirzababaei A, Yarizadeh H, Barekzai AM, Khorsha F, Clark CC, Mirzaei K. The relationship between dietary nutrients patterns and intensity and duration of migraine headaches. British Journal of Nutrition. 2023 Mar;129(6):947-54

Hajhashemy Z, Golpour-Hamedani S, Eshaghian N, Sadeghi O, Khorvash F, Askari G. Practical supplements for prevention and management of migraine attacks: a narrative review. Frontiers in Nutrition. 2024 Oct 30;11:1433390