پارابن چیست و چه عوارضی دارد؟

پارابن‌ها در دهه‌ی گذشته به ‌شدت مورد توجه و بررسی قرار گرفته‌اند؛ به‌ ویژه در میان مصرف‌کنندگانی که نسبت به ترکیبات موجود در محصولات روتین پوستی خود آگاه‌تر شده‌اند. پارابن‌، ماده نگه‌دارنده‌ی مصنوعی است که از رشد میکروب‌های مضر در محصولاتی مانند مرطوب‌کننده‌ها و لوازم آرایشی جلوگیری می‌کند.

با این حال، نگرانی‌هایی در مورد ارتباط احتمالی آن‌ها با اختلالات هورمونی، سرطان سینه و آسیب‌های زیست‌محیطی به وجود آمده است. این مقاله نگاهی دقیق به دنیای پارابن‌ها دارد؛ اینکه پارابن‌ها چه هستند، چرا تولیدکنندگان از آن‌ها استفاده می‌کنند و جدیدترین یافته‌های علمی در مورد ایمنی و عوارض جانبی آن‌ها چه می‌گوید. با ما همراه باشید!

آنچه در این مقاله می خوانید:

• پارابن‌ چیست؟
• پارابن‌ها کجا یافت می‌شوند؟
• چرا از پارابن در لوازم آرایشی و مراقبت پوستی استفاده می‌شود؟
• آیا پارابن‌ها ایمن هستند؟ علم چه می‌گوید؟
• پارابن‌ها و محیط زیست
• از کجا بفهمیم محصولی پارابن دارد؟
• آیا جایگزینی برای پارابن‌ها وجود دارد؟

مدت زمان تقریبی مطالعه: 6 دقیقه

پارابن‌ چیست؟

پارابن‌ها گروهی از ترکیبات شیمیایی مصنوعی هستند که به عنوان نگه‌دارنده در طیف وسیعی از محصولات مراقبتی استفاده می‌شوند؛ از لوازم آرایشی و بهداشتی گرفته تا داروها. داستان پارابن‌ها از دهه‌ی ۱۹۲۰ آغاز شد؛ زمانی که دانشمندان به دنبال راهی برای جلوگیری از فاسد شدن محصولات بودند.

با ورود پارابن‌ها، جهان تولیدات مراقبتی نفس راحتی کشید؛ چرا که این مواد در کنار اثرگذاری، بسیار ارزان‌قیمت بودند. پارابن‌ها به جنگ با میکروب‌ها، قارچ‌ها و باکتری‌ها می‌روند تا محصولات آرایشی تازه و قابل استفاده باقی بمانند. تصور کنید کرم مرطوب‌کننده‌ای که ماه‌ها در قفسه مانده، هنوز بوی خوبی می‌دهد و  همان بافت اولیه را دارد؛ این مورد تا حدی زیادی به وجود پارابن ارتباط دارد.

- انواع پارابن:

پارابن به انگلیسی با پسوند "Paraben" در فهرست مواد تشکیل‌دهنده درج می‌شود. از جمله رایج‌ترین آن‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• متیل ‌پارابن (Methylparaben)
• اتیل ‌پارابن (Ethylparaben)
• پروپیل ‌پارابن (Propylparaben)
• بوتیل  ‌پارابن (Butylparaben)
• ایزوبوتیل ‌پارابن (Isobutylparaben)

هر یک از این ترکیبات ویژگی‌های خاص خود را دارند؛ اما همگی یک هدف مشترک را دنبال می‌کنند: حفظ سلامت و طول عمر محصول. امروزه با افزایش آگاهی مصرف‌کنندگان، نام "پارابن" گاه موجب تردید می‌شود. اما پیش از قضاوت درباره‌ی این ترکیبات، بهتر است بیشتر درباره‌ی آن‌ها بدانیم؛ چرا استفاده می‌شوند، چه تأثیراتی دارند و آیا واقعاً باید نگران آن‌ها بود یا نه؟ در ادامه این مسیر، پرده از رازهای پنهان این ترکیبات برمی‌داریم.

پارابن‌ها کجا یافت می‌شوند؟

پارابن‌ها تقریباً در همه‌جای زندگی روزمره ما حضور دارند؛ حتی اگر متوجه آن نباشیم. این مواد نگه‌دارنده‌ی شیمیایی به‌ طور گسترده در محصولات آرایشی، بهداشتی و حتی برخی داروها و خوراکی‌ها به کار می‌روند. دلیل اصلی استفاده از آن‌ها، جلوگیری از رشد کپک، قارچ و باکتری در محصولاتی است که با آب فرموله شده‌اند؛ چرا که آب محیط مناسبی برای رشد میکروارگانیسم‌ها است.

نمونه‌هایی از محصولاتی که معمولاً حاوی پارابن هستند:

• شامپوها و نرم‌کننده‌ها؛ برای جلوگیری از فاسد شدن در محیط مرطوب حمام
• پاک‌کننده‌های صورت و کرم‌های مرطوب‌کننده؛ حفظ ماندگاری و جلوگیری از آلودگی
• لوازم آرایشی مانند کرم پودر، ریمل، رژگونه و رژ لب
• دئودورانت‌ها و ضدتعریق‌ها؛ کنترل رشد باکتری‌هایی که بوی بدن را ایجاد می‌کنند
• کرم‌های ضدآفتاب؛ حفظ ثبات محصول در برابر گرما و نور
• داروها و حتی برخی مواد غذایی بسته‌بندی‌شده

تصور کنید کرمی که هر روز استفاده می‌کنید، اگر بدون پارابن باشد، در عرض چند هفته ممکن است کپک بزند یا بوی بد بگیرد. بنابراین، پارابن‌ها همچون نگهبانانی هستند که از محصولات در برابر خراب شدن محافظت می‌کنند؛ گرچه امروزه بحث‌هایی درباره اثرات احتمالی آن‌ها بر سلامت انسان وجود دارد، که در ادامه بیشتر به آن‌ها خواهیم پرداخت.

چرا از پارابن در لوازم آرایشی و مراقبت پوستی استفاده می‌شود؟

فرض کنید کرمی که خریده‌اید، چند ماه بعد تازه بازش می‌کنید؛ یا ریملی که در کیفتان زیر آفتاب تابستانی بلااستفاده مانده است. در چنین شرایطی، مواد آرایشی باید ماندگار باشند و خراب نشوند. اینجاست که پارابن‌ها وارد صحنه می‌شوند.

پارابن‌ها قهرمانان بی‌سروصدای دنیای لوازم آرایشی‌اند. دلیل اصلی استفاده از آن‌ها "نگهداری و محافظت" است. محصولات آرایشی معمولاً در شرایط مختلف دمایی و رطوبتی نگهداری می‌شوند و ممکن است تا ماه‌ها یا حتی سال‌ها باز نشوند. اگر مواد نگهدارنده نباشند، این محصولات خیلی زود به محلی برای رشد قارچ‌ها و باکتری‌ها تبدیل می‌شوند.

پارابن‌ها مزایای زیادی دارند که آنها را برای تولیدکنندگان جذاب می‌کند:

• قدرت ضد میکروبی گسترده: هم باکتری‌ها و هم قارچ‌ها را کنترل می‌کنند.
• افزایش ماندگاری: کمک می‌کنند محصولات برای مدت طولانی‌تری تازه و قابل استفاده باقی بمانند.
• قیمت پایین: مقرون‌به‌صرفه بودن آن‌ها باعث می‌شود در تولید انبوه اقتصادی باشند.
• اثرگذاری حتی در غلظت‌های پایین: مقدار کمی از آن‌ها برای حفظ محصول کافی‌ست.

آیا پارابن‌ها ایمن هستند؟ علم چه می‌گوید؟

ایمنی پارابن‌ها، یکی از بحث‌برانگیزترین موضوعات دنیای زیبایی و بهداشت است. بسیاری از افراد می‌پرسند: «آیا واقعاً این مواد بی‌خطرند؟ یا باید نگران باشیم؟». در پاسخ به این پرسش می توان گفت که علم هنوز به قطعیت نرسیده، اما احتیاط، حرف اول را می‌زند.
 

- دیدگاه نهادهای نظارتی در سراسر جهان

• سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) اعلام کرده که پارابن‌ها در غلظت‌های پایین (کمتر از ۱٪) در محصولات آرایشی بی‌خطر هستند.
• اتحادیه اروپا (EU) استفاده از پارابن‌های زنجیره بلند مانند ایزوپروپیل ‌پارابن و ایزوبوتیل ‌پارابن را ممنوع کرده، اما برای پارابن‌های کوتاه‌زنجیر مثل متیل ‌پارابن و اتیل ‌پارابن، سقف مجاز تعیین شده است.
• سلامت کانادا (Health Canada) رویکردی مشابه اتحادیه اروپا دارد و مصرف برخی از انواع پارابن را محدود کرده است.

- نگرانی‌های علمی

تحقیقات گزارش کرده‌اند که پارابن‌ها می‌توانند در بدن انسان مانند هورمون استروژن عمل کنند. این ویژگی که "فعالیت شبه‌ استروژنی" نام دارد، باعث نگرانی درباره‌ی احتمال ایجاد اختلال در سیستم غدد درون‌ریز شده است.

- مطالعات مهم

• مطالعه‌ای در سال ۲۰۰۴ ردپای پارابن را در بافت تومور سینه زنان یافت. این موضوع موجب نگرانی درباره‌ی ارتباط احتمالی پارابن‌ها با سرطان سینه شد؛ هرچند که این مطالعه صرفاً وجود پارابن را نشان داد و رابطه‌ی علت و معلولی را اثبات نکرد.
• مطالعات حیوانی نشان داده‌اند که دوزهای بالای پارابن ممکن است بر تعادل هورمونی و سلامت باروری اثر بگذارند.

در حالی که هنوز نتیجه‌گیری قطعی در سطح علمی حاصل نشده، همین تردید کافی بوده تا بسیاری از مصرف‌کنندگان، به‌ویژه زنان باردار و والدین، به سراغ محصولات بدون پارابن بروند.

- عوارض پارابن چیست؟

اگرچه نهادهای بهداشتی استفاده از پارابن‌ها را در مقدار کم بی‌خطر می‌دانند، اما این ترکیبات ممکن است عوارضی را به همراه داشته باشند:

• اختلالات هورمونی: به دلیل تقلید پارابن از عملکرد استروژن، احتمال برهم زدن تعادل هورمونی وجود دارد.
• نگرانی در مورد سرطان سینه: وجود پارابن در بافت سینه باعث ایجاد پرسش‌هایی درباره‌ی نقش آن در سرطان شده است (گرچه شواهد کافی برای اثبات وجود ندارد).
• کاهش باروری: برخی مطالعات حیوانی احتمال کاهش تولید اسپرم را مطرح کرده‌اند.
• حساسیت‌های پوستی: در افرادی با پوست حساس ممکن است موجب تحریک یا درماتیت تماسی شود.
• تجمع زیستی: آثار پارابن در نمونه‌های ادرار، خون و حتی شیر مادر یافت شده است.

پارابن‌ها هنوز به‌ طور رسمی در دوزهای پایین ایمن تلقی می‌شوند؛ اما همچنان نگرانی‌هایی پیرامون اثرات درازمدت آن‌ها وجود دارد. اگر باردار هستید، پوست حساسی دارید، یا دچار اختلالات هورمونی می باشید، استفاده از لوازم آرایشی بدون پارابن می‌تواند گزینه‌ی مطمئن‌تری برایتان باشد.

گاهی انتخاب آگاهانه، بهترین نوع مراقبت از بدن و ذهن است.

بیشتر بخوانید: نچرال یا نچرال اوریجین؟ تفاوتی که باید بدانید!

پارابن‌ها و محیط زیست

ماجرای پارابن‌ها تنها به بدن انسان ختم نمی‌شود؛ بلکه ردپای آن‌ها در طبیعت نیز دیده می‌شود. هر بار که صورت خود را با شوینده می‌شویید یا شامپو از روی سرتان پاک می‌شود، مواد شیمیایی از جمله پارابن‌ها وارد فاضلاب می‌شوند و در نهایت به رودخانه‌ها، دریاچه‌ها و اکوسیستم‌های آبی راه می‌یابند.

- اثرات زیست‌محیطی پارابن

• سمیت برای آبزیان: پژوهش‌ها وجود پارابن در بدن ماهی‌ها و دیگر موجودات دریایی را گزارش کرده‌اند. این ترکیبات، ممکن است روی رشد و تولید مثل آن‌ها تأثیر منفی بگذارند.
• تجمع زیستی: ذرات پارابن در منابع آبی مانند رودخانه‌ها، دریاچه‌ها و حتی آب آشامیدنی شناسایی شده‌اند.
• تداخل هورمونی در حیات وحش: درست مانند انسان‌ها، پارابن‌ها می‌توانند عملکرد هورمونی جانوران آبزی را نیز مختل کنند.

با افزایش دغدغه‌های زیست‌محیطی، بسیاری از برندها به سمت استفاده از نگه‌دارنده‌های سازگار با محیط زیست حرکت کرده‌اند؛ موادی که سریع‌تر در طبیعت تجزیه می‌شوند و آسیب کمتری به محیط وارد می‌کنند.

آیا محصولات بدون پارابن ایمن‌تر هستند؟

انتخاب برندهای بدون پارابن، تصمیمی شخصی است و معمولاً از نگرانی‌های بهداشتی، اخلاقی یا زیست‌محیطی نشأت می‌گیرد. اما باید در نظر داشت که برچسب «بدون پارابن» به‌معنای «بهتر» یا «کاملاً ایمن» نیست.

سازمان‌های نظارتی مانند FDA معتقدند که استفاده از پارابن‌ها در غلظت‌های پایین بی‌خطر است؛ و واقعیت امر این است که پارابن‌ها به ‌طرز چشمگیری در جلوگیری از فساد محصولات مؤثر عمل می کنند. با این حال، تحقیقات علمی در حال انجام و نگرانی‌های عمومی نشان می‌دهند که بهتر است با احتیاط به این موضوع نگاه کنیم.

- نکاتی برای داشتن یک انتخاب آگاهانه

• نگه‌دارنده‌های طبیعی ممکن است قدرت کمتری در مقابله با باکتری‌ها داشته باشند، که این می‌تواند خطر آلودگی محصول را افزایش دهد.
• برخی ترکیبات طبیعی مانند اسانس‌ها می‌توانند موجب تحریک یا واکنش‌های آلرژیک شوند.
• عمر مفید محصولات بدون پارابن معمولاً کوتاه‌تر بوده و زودتر فاسد می‌شوند.

در نهایت، مهم‌ترین کار این است که همیشه به کل لیست ترکیبات محصول نگاه کنید و شرایط پوست خود، از جمله حساسیت‌ها و نیازهای خاص آن را در نظر بگیرید. تصمیم درست همان تصمیمی است که هم برای بدنتان مناسب است و هم با ارزش‌های شخصی شما هم‌راستا.

- چه زمانی بهتر است پارابن‌ها را کنار بگذارید؟

• اگر پوست حساسی دارید یا به مواد شیمیایی خاصی آلرژی دارید: پارابن‌ها ممکن است در برخی افراد باعث بروز تحریک یا درماتیت تماسی شوند.
• در دوران بارداری یا شیردهی: اگرچه شواهد قطعی وجود ندارد، ولی برخی مادران ترجیح می‌دهند در این دوران از مصرف مواد شیمیایی پرهیز کنند.
• اگر به مراقبت پوستی طبیعی یا سازگار با محیط زیست پایبند هستید: بسیاری از طرفداران جنبش زیبایی پاک، به دلایل اخلاقی یا زیست‌محیطی از محصولات بدون پارابن استفاده می‌کنند.

در نهایت، همه چیز به انتخاب آگاهانه برمی‌گردد. اگر برایتان مهم است که چه چیزی روی پوستتان می‌زنید یا وارد محیط‌زیست می‌کنید، پس ارزش دارد وقت بگذارید، ترکیبات محصولات را بخوانید، تحقیق کنید و آنچه با اهداف سلامتی و ارزش‌های شخصی شما هماهنگ‌تر است، انتخاب کنید.

گاهی دانستن ترکیبات پشت یک محصول، به‌  اندازه استفاده از آن اهمیت دارد. انتخاب آگاهانه، یعنی مراقبت از بدن، طبیعت و آینده.

از کجا بفهمیم محصولی پارابن دارد؟

اگر تصمیم دارید از پارابن‌ها دوری کنید، باید به برچسب محصولات نگاهی دقیق‌تر بیندازید. خوشبختانه شناسایی آن‌ها سخت نیست.

دنبال چه نام‌هایی باشید؟

پارابن‌ها معمولاً با پسوند"paraben" در لیست مواد تشکیل‌دهنده ظاهر می‌شوند. این نام‌ها را جست‌وجو کنید:

• Methylparaben
• Ethylparaben
• Propylparaben
• Butylparaben
• Isobutylparaben

معمولاً این ترکیبات در انتهای لیست مواد تشکیل‌دهنده درج می‌شوند. همچنین، به دنبال عبارت‌ "بدون پارابن یا Paraben-Free" روی بسته بندی محصول باشید.

آیا جایگزینی برای پارابن‌ها وجود دارد؟

بله، و امروزه این جایگزین‌ها بیشتر از همیشه مورد توجه قرار گرفته‌اند. با رشد جنبش "زیبایی پاک" و نگرانی مصرف‌کنندگان نسبت به ترکیبات شیمیایی، بسیاری از برندها تلاش کرده‌اند لوازم آرایشی بدون پارابن عرضه کنند.

جایگزین‌های متداول عبارت‌اند از:

• فنوکسی‌اتانول (Phenoxyethanol)
• سدیم بنزوات (Sodium benzoate)
• اتیل ‌هگزیل ‌گلیسیرین (Ethylhexylglycerin)
• پتاسیم سوربات (Potassium sorbate)
• نگه‌دارنده‌های طبیعی مانند عصاره رزماری یا دانه گریپ‌فروت

البته این جایگزین‌ها همیشه بی‌نقص نیستند. برخی ممکن است عمر مفید کمتری به محصولات بدهند، گران‌تر باشند یا در مقابله با میکروب‌ها چندان قوی عمل نکنند.

پارابن‌ها همچنان یکی از مؤثرترین ابزارها برای حفظ سلامت و کیفیت محصولات بهداشتی هستند. اما با رشد آگاهی مصرف‌کنندگان، دنیا به ‌سوی جایگزین‌های طبیعی‌تر و ایمن‌تر حرکت می‌کند؛ حرکتی که شاید گاهی هزینه‌بر یا پیچیده باشد، اما در نهایت به سوی مراقبتی هوشمندانه‌تر از پوست و محیط زیست پیش می‌رود.

سوالات رایج کاربران در مورد پارابن

1- آیا پارابن خطرناک است؟

پارابن‌ها در دوزهای رایج در محصولات آرایشی و بهداشتی معمولاً ایمن تلقی می‌شوند؛ اما نگرانی‌هایی درباره اثرات استروژنی ضعیف آن‌ها وجود دارد. برخی پارابن‌ها در تحقیقات حیوانی با اثرات هورمونی مرتبط بوده‌اند؛ اما شواهد کافی از خطر جدی برای انسان در دزهای معمولی وجود ندارد.

2- پارابن همان سولفات است؟

خیر، پارابن و سولفات دو ماده کاملاً متفاوت هستند؛ پارابن‌ها مواد نگهدارنده و سولفات‌ها عوامل کف‌کننده می باشند.

3- ایا پارابن باعث تیرگی پوست میشود؟

در پاسخ به این پرسش که آیا پارابن پوست را تیره میکند، می‌توان گفت که تاکنون هیچ شواهد علمی قوی مبنی بر اینکه پارابن مستقیماً باعث تیرگی پوست شود، ثبت نشده است؛ ولی برخی حساسیت‌ها ممکن است باعث بروز التهاب و تغییر رنگ جزئی پوست گردند. اثر تیرگی احتمالاً بیشتر به عوامل دیگر مثل نور خورشید یا مواد تحریک‌کننده مربوط است.

4- آیا پارابن سرطان زاست؟

در مدل‌های حیوانی برخی پارابن‌ها اثرات استروژنی نشان داده‌اند که در تئوری می‌تواند با بروز سرطان مرتبط باشد؛ اما در انسان شواهد قطعی در مورد ایجاد سرطان وجود ندارد. سازمان‌های معتبر بهداشتی هنوز استفاده از پارابن‌ها را در حد مجاز ایمن می‌دانند.

5- آیا پارابن برای پوست ضرر دارد؟

برای اغلب افراد با پوست سالم، پارابن‌ها بی‌ضرر هستند؛ ولی ممکن است در برخی باعث بروز حساسیت یا درماتیت تماسی شوند. علائم حساسیت بیشتر در افرادی با پوست آسیب‌دیده یا حساس دیده شده‌اند.

6- عوارض پارابن برای پوست چیست؟

پارابن‌ها ممکن است باعث درماتیت، حساسیت یا التهاب موضعی در افراد حساس شوند؛ به‌ویژه اگر روی پوست آسیب‌دیده به کار روند. با این حال، پارابن‌ها برای اکثر افراد مشکلی ایجاد نمی‌کنند.

7- آیا پارافین همان پارابن است؟

خیر، پارافین و پارابن دو ماده شیمیایی کاملاً متفاوت هستند؛ پارافین یک ماده چرب و نرم‌کننده، در حالی که پارابن نگهدارنده است.

8- آیا متیل پارابن برای پوست ضرر دارد؟

متیل پارابن به‌ طور کلی ایمن شناخته می‌شود؛ اما ممکن است در برخی افراد با پوست حساس واکنش آلرژیک به همراه داشته باشد.

9- آیا وازلین پارابن دارد؟

بیشتر وازلین‌ها به خودی خود فاقد پارابن هستند؛ اما اگر فرمولاسیون خاصی داشته باشند (مثلاً وازلین معطر یا دارویی)، ممکن است حاوی پارابن باشند؛ قبل از مصرف، ابتدا لیست ترکیبات را بررسی کنید.

سخن پایانی؛ انتخاب آگاهانه محصولات بدون پارابن در داروکده

در دنیای امروز که توجه به ترکیبات محصولات آرایشی و بهداشتی بیش از پیش افزایش یافته، بحث پیرامون پارابن‌ها جایگاه ویژه‌ای پیدا کرده است. این مواد نگه‌دارنده مؤثر، سال‌هاست در تولید انواع محصولات مراقبتی به‌کار می‌روند؛ اما نگرانی‌هایی درباره اثرات احتمالی آن‌ها بر سلامت انسان و محیط‌زیست، بسیاری از مصرف‌کنندگان را به سمت انتخاب‌های جایگزین سوق داده است.

اگر پوست حساسی دارید، در دوران بارداری هستید یا به سبک زندگی دوستدار محیط زیست پایبندید، استفاده از محصولات بدون پارابن می‌تواند گامی هوشمندانه در مسیر مراقبت بهتر از بدن و طبیعت باشد. البته فراموش نکنید که برچسب "فاقد پارابن" الزاماً به معنای «ایمن‌تر» یا «موثرتر» بودن نیست؛ بلکه بررسی دقیق ترکیبات، نوع پوست، و نیازهای شخصی اهمیت بیشتری دارد.

گفتنی است که کرم مرطوب کننده بدون پارابن و ضد آفتاب بدون پارابن ایرانی را به همراه سایر محصولات سلامت محور، می توانید با قیمت مناسب و تاریخ انقضای معتبر از طریق داروخانه آنلاین داروکده تهیه فرمایید.

تیم علمی داروکده با رویکردی تخصصی، همواره در کنار کاربران است تا در انتخاب بهترین و ایمن‌ترین محصولات آرایشی و مراقبتی، تصمیمی آگاهانه و متناسب با شرایط پوست و سلامت خود بگیرند.

مشاوره علمی، انتخاب هوشمند، خرید مطمئن؛ با داروکده همیشه یک قدم جلوتر باشید!

اگر به دنبال جایگزینی مناسب برای محصولات حاوی پارابن هستید، کارشناسان مجرب داروکده آماده‌اند در هر مرحله از خرید، از طریق مشاوره تلفنی یا آنلاین، با توجه به نیازهای خاص شما، بهترین گزینه‌ها را معرفی کنند.

به علاوه، داروکده ارسال سریع سفارشات مشتریان را در شهر تهران از طریق سامانه دارو اکسپرس و برای سایر شهرها از طریق پست پیشتاز انجام می‌دهد تا در کوتاه‌ترین زمان، محصولات مورد نظر به دست مصرف کنندگان برسند.

در آخر، اگر این مطلب را مفید یافتید، آن را برای دوستانی که دغدغه‌ی انتخاب محصولات ایمن و سالم دارند، بفرستید. همچنین، خوشحال می شویم تجربیات ارزشمندتان را در بخش "پرسش و پاسخ" ذیل مقاله با تیم علمی داروکده و دیگر کاربران به اشتراک بگذارید.