همه چیز درباره گل مژه و شالازیون

گل مژه یکی از مشکلات شایع در ناحیه پلک است که معمولاً به‌دلیل عفونت باکتریایی در غدد چربی یا فولیکول مژه‌ها به‌وجود می‌آید. این عارضه در اغلب موارد خفیف و کوتاه‌مدت است اما گاهی ممکن است روند پیچیده‌تری پیدا کرده و نیاز به بررسی پزشکی داشته باشد. شناخت تفاوت گل مژه با مشکلات مشابه مانند: شالازیون، آگاهی از دلایل بروز و روش‌های مراقبتی، نقش مهمی در کنترل و پیشگیری از آن دارد. در این مقاله از مجله علمی داروکده به بررسی کامل گل مژه، انواع، عوامل زمینه‌ساز و نکات ضروری در مراقبت‌های بهداشتی مرتبط با آن پرداخته می‌شود.

فهرست

• گل مژه
• گل مژه چه رنگی است؟
• حساسیت گل مژه
• چرا گل مژه میزنیم؟
• علت گل مژه مکرر چیست؟
• انواع گل مژه
• گل مژه چه عوارضی دارد؟
• درمان گل مژه چشم
• فرق گل مژه و شالازیون

مدت زمان مطالعه: 15 دقیقه

گل مژه

گل مژه نوعی التهاب موضعی است که به شکل یک برجستگی قرمز، متورم و دردناک در لبه پلک و نزدیکی مژه‌ها ظاهر می‌شود. این مشکل معمولاً به‌طور ناگهانی ایجاد می‌شود و بیشتر اوقات یک چشم را درگیر می‌کند. عامل اصلی آن عفونت باکتریایی، به‌خصوص باکتری استافیلوکوک است که وارد غدد چربی یا ریشه مژه‌ها می‌شود. در نتیجه این عفونت، ناحیه درگیر ممکن است دچار درد، تورم، قرمزی و در برخی موارد ترشح چرک شود. گل مژه در ظاهر شبیه یک جوش چرکی کوچک است و می‌تواند موجب احساس ناراحتی هنگام پلک زدن شود.

گل مژه چه رنگی است؟

گل مژه در ابتدا به صورت یک برجستگی قرمز یا صورتی‌رنگ ظاهر می‌شود که نشانه التهاب و تحریک بافتی در محل عفونت است. این تغییر رنگ به‌دلیل افزایش جریان خون در ناحیه درگیر با باکتری به وجود می‌آید. در برخی موارد، مرکز گل مژه به‌مرور سفید یا زرد می‌شود که نشان‌دهنده جمع شدن چرک در زیر پوست است. پوست اطراف گل مژه نیز ممکن است کمی متورم، گرم و حساس به لمس باشد. با گذشت زمان و بهبود عفونت، رنگ قرمزی کاهش یافته و ناحیه به تدریج به رنگ طبیعی پوست بازمی‌گردد.

حساسیت گل مژه

گل مژه معمولاً با درد و حساسیت در ناحیه پلک همراه است و این علائم از همان مراحل ابتدایی ظاهر می‌شوند. هنگام پلک زدن یا لمس ناحیه، فرد احساس ناراحتی یا فشار خفیف تا متوسط دارد. علت این حساسیت، التهاب بافتی ناشی از عفونت باکتریایی در غدد چربی یا ریشه مژه‌هاست. در برخی موارد ممکن است همراه با خارش، سوزش، اشک‌ریزش یا حتی تورم اطراف چشم باشد.

چرا گل مژه میزنیم؟

گل مژه زمانی به‌وجود می‌آید که باکتری‌هایی مثل استافیلوکوک وارد غدد چربی یا ریشه مژه‌ها شوند و باعث عفونت و التهاب پلک شوند. در برخی افراد، گل مژه از استرس نیز ایجاد می‌شود؛ زیرا استرس با تضعیف سیستم ایمنی بدن، احتمال بروز عفونت‌های پوستی مانند: گل مژه را افزایش می‌دهد.

استفاده از لوازم آرایشی آلوده یا خوابیدن با آرایش می‌تواند باعث گل مژه آرایشی شود، به‌ویژه زمانی که مواد آرایشی وارد منافذ چربی پلک شوند. همچنین، کشیدن خط چشم در لبه داخلی پلک می‌تواند موجب بسته شدن این منافذ شده و گل مژه خط چشم را به دنبال داشته باشد. رعایت بهداشت فردی و آرایشی، مهم‌ترین راه پیشگیری از گل مژه است.

علت گل مژه مکرر چیست؟

گل مژه مکرر یعنی زمانی که یک فرد در فاصله‌های زمانی کوتاه، چندین بار دچار گل مژه در پلک خود می‌شود. این مشکل معمولاً به دلیل ترکیبی از عادت‌های نادرست بهداشتی و برخی بیماری‌های زمینه‌ای به‌وجود می‌آید. یکی از علت‌های مهم، رعایت نکردن بهداشت چشم است؛ مثلاً وقتی فرد با دست‌های آلوده چشم‌هایش را لمس می‌کند، با آرایش می‌خوابد یا از لوازم آرایشی قدیمی و آلوده استفاده می‌کند، احتمال ورود باکتری به پلک و تکرار گل مژه بالا می‌رود. بیماری‌هایی مثل بلفاریت (التهاب مزمن لبه پلک) و همچنین، ضعف سیستم ایمنی بدن به علت استرس، تغذیه نامناسب یا بیماری‌هایی مانند دیابت هم می‌توانند باعث تکرار این مشکل شوند. اگر گل مژه به‌طور مداوم تکرار شود، باید به پزشک مراجعه کرد تا علت اصلی مشخص شود و با درمان درست، از ادامه این وضعیت جلوگیری شود. رعایت بهداشت چشم و پلک و مراقبت از پوست اطراف آن نقش مهمی در پیشگیری دارد.

انواع گل مژه

گل مژه یک عارضه التهابی و عفونی در ناحیه پلک است که معمولاً به دلیل ورود باکتری‌هایی مانند: استافیلوکوک به غدد چربی یا ریشه مژه‌ها ایجاد می‌شود. این عارضه می‌تواند در نواحی مختلفی از چشم ظاهر شود؛ از جمله گل مژه بالای چشم، گل مژه پلک پایین و گل مژه روی پلک که اغلب به آن گل مژه بیرونی نیز گفته می‌شود.

در برخی موارد، گل مژه در ناحیه‌ای از پلک ایجاد می‌شود که از بیرون دیده نمی‌شود و به آن گل مژه پنهان یا گل مژه داخل پلک گفته می‌شود؛ این نوع ممکن است با درد و تورم شدید همراه باشد و گاهی با گل مژه پشت چشم اشتباه گرفته می‌شود. همچنین، ممکن است افراد دچار گل مژه داخل چشم شوند که در واقع همان گل مژه داخلی است و در عمق پلک اتفاق می‌افتد. گل مژه در هر سنی ممکن است دیده شود اما گل مژه در نوزادان و گل مژه در کودکان نیز نسبتاً شایع است و به دلیل سیستم ایمنی ضعیف‌تر، نیاز به مراقبت بیشتری دارد.

در مواردی گزارش شده که برخی زنان در دوران بارداری دچار گل مژه در بارداری می‌شوند؛ در این حالت، تغییرات هورمونی و کاهش ایمنی بدن ممکن است زمینه‌ساز ایجاد این مشکل باشد و برخی افراد آن را به اشتباه گل مژه از علائم بارداری تلقی می‌کنند، در حالی‌که چنین ارتباط علمی قطعی وجود ندارد.

 به‌طور کلی، رعایت بهداشت چشم، پرهیز از لمس مکرر پلک‌ها و استفاده نکردن از لوازم آرایشی آلوده نقش مهمی در پیشگیری از انواع گل مژه دارد.

گل مژه چه عوارضی دارد؟

گل مژه معمولاً یک التهاب سطحی و محدود در پلک است که با مراقبت‌های ساده مثل: کمپرس گرم و رعایت بهداشت به‌راحتی درمان می‌شود. در بیشتر موارد، گل مژه خفیف بوده و طی چند روز بدون عارضه خاصی برطرف می‌شود اما گاهی علائمی مانند: خارش گل مژه، سوزش یا حساسیت نیز مشاهده می‌شود. در صورت بی‌توجهی به درمان، ممکن است گل مژه پیشرفت کند و به توده‌ای مزمن تبدیل شود که به آن گل مژه سفت شده شالازون می‌گویند و در برخی موارد نیاز به درمان دارویی یا جراحی دارد. یکی از عوارض گل مژه چشم، التهاب شدید پلک و فشار روی کره چشم است که می‌تواند باعث گل مژه و تاری دید شود؛ این حالت معمولاً موقتی است اما در صورت تداوم باید جدی گرفته شود.

درمان گل مژه چشم

درمان گل مژه معمولاً آسان است و در بیشتر موارد بدون نیاز به دارو یا جراحی خاص، خودبه‌خود بهبود پیدا می‌کند. یکی از روش‌های ساده و مؤثر، استفاده از حوله گرم برای گل مژه یا حوله داغ برای گل مژه است. قرار دادن یک پارچه گرم و تمیز روی پلک چند بار در روز، باعث کاهش التهاب و خروج طبیعی چرک می‌شود.

بعضی افراد از چای برای گل مژه (مثل: چای سیاه سرد شده) استفاده می‌کنند که به دلیل خاصیت ضدالتهابی‌اش می‌تواند به کاهش علائم کمک کند. همچنین، بخار حمام یا گرفتن حمام برای گل مژه نیز با باز کردن منافذ پوست پلک، روند بهبود را سرعت می‌بخشد.

اگر این مراقبت‌ها به‌درستی انجام شود، معمولاً به حالت گل مژه خشک شده درمی‌آید. ولی در برخی موارد، ممکن است عفونت شدیدتر شود و به شکل گل مژه حاد با درد و تورم زیاد ظاهر شود. در چنین شرایطی، درمان گل مژه حاد با مراجعه به چشم‌پزشک و مصرف داروهای آنتی‌بیوتیک انجام می‌شود.

اگر گل مژه بعد از چند هفته خوب نشود و به توده‌ای سفت تبدیل شود، ممکن است تبدیل به شالازیون چشم شده باشد. در این حالت، روش‌هایی مثل کمپرس گرم، داروهای ضدالتهاب یا تزریق دارو در پلک به‌عنوان درمان شالازیون با دارو یا درمان شالازیون بدون جراحی استفاده می‌شوند. اگر این روش‌ها مؤثر نباشند، ممکن است نیاز به جراحی باشد.

در برخی موارد، گل مژه نیاز به عمل دارد. جراحی گل مژه یا همان جراحی تخلیه گل مژه معمولاً سرپایی و با بی‌حسی انجام می‌شود و پزشک با یک برش کوچک، عفونت یا چربی جمع‌شده را خارج می‌کند. کسانی که می‌پرسند جراحی گل مژه چگونه است باید بدانند که این روش ساده و کم‌خطر است و معمولاً بدون درد زیاد انجام می‌شود. در موارد پیشرفته یا مزمن، ممکن است از لیزر گل مژه چشم به‌جای جراحی معمولی استفاده شود.

اگر به درمان گل مژه بی‌توجهی شود، ممکن است باعث تورم شدید، عفونت‌های گسترده‌تر یا آسیب به بافت پلک شود؛ این موارد جزو خطرات گل مژه محسوب می‌شوند.

برای پیشگیری، رعایت بهداشت بسیار مهم است. جلوگیری از گل مژه با شستن دست‌ها، پاک کردن آرایش قبل از خواب، استفاده از لوازم آرایشی سالم و دست نزدن به چشم‌ها امکان‌پذیر است. این کارها کمک می‌کنند تا چشم و پلک همیشه سالم بمانند و از بروز گل مژه جلوگیری شود.

برای مشاهده بهترین محصولات شوینده مناسب برای پلک و مژه، پاک کننده های دورچشم را در داروکده مشاهده نمایید.

فرق گل مژه و شالازیون

گل مژه و شالازیون هر دو به‌صورت برجستگی‌هایی روی پلک دیده می‌شوند، اما تفاوت گل مژه و شالازیون از نظر علت، ظاهر و نوع التهاب قابل توجه است. گل مژه معمولاً به‌دلیل عفونت باکتریایی در غدد چربی یا ریشه مژه‌ها ایجاد می‌شود. این برجستگی معمولاً قرمز، دردناک، متورم و حساس به لمس است و ممکن است با ترشح چرک همراه باشد. گل مژه به‌طور ناگهانی ظاهر می‌شود و اغلب با علائم التهابی واضح همراه است.

از سوی دیگر، شالازیون نتیجه انسداد غدد چربی پلک است که بدون دخالت عفونت رخ می‌دهد. این توده معمولاً سفت، بدون درد و بدون ترشح است و به‌تدریج در داخل پلک تشکیل می‌شود. برخلاف گل مژه، ظاهر شالازیون آرام‌تر و بدون علائم حاد التهابی است. با این حال، برخی افراد به‌اشتباه تصور می‌کنند که شالازیون همان گل مژه است، در حالی‌که این دو از نظر منشأ، علائم و روند شکل‌گیری کاملاً متفاوت‌اند.

شناخت این تفاوت‌ها به درک بهتر وضعیت پلک و جلوگیری از اشتباه در تشخیص کمک می‌کند.

سوالات متداول درباره گل مژه و شالازیون

1- برای گل مژه به چه دکتری مراجعه کنیم؟
برای بررسی و درمان گل مژه باید به پزشک متخصص چشم (افتالمولوژیست) مراجعه کرد. چشم‌پزشک با معاینه دقیق می‌تواند نوع گل مژه را تشخیص دهد و در صورت نیاز درمان دارویی یا مداخله تخصصی انجام دهد. مراجعه به پزشک عمومی برای بررسی اولیه نیز بلامانع است.

2- از کجا بفهمیم گل مژه زدیم؟
گل مژه معمولاً با یک توده قرمز، متورم و دردناک در لبه پلک همراه است. ممکن است ناحیه درگیر گرم، حساس به لمس و گاهی با ترشح همراه باشد. ظاهر ناگهانی و محل آن در کنار مژه‌ها نشانه اصلی آن است.

3- آیا گل مژه خطرناک است؟
در بیشتر موارد گل مژه بی‌خطر و موقتی است و به‌خوبی درمان می‌شود. اما اگر بزرگ، دردناک، چرکی یا مکرر باشد، ممکن است به درمان تخصصی نیاز داشته باشد. در صورت بی‌توجهی، احتمال گسترش عفونت به اطراف چشم وجود دارد.

4- استخر برای گل مژه ضرر دارد؟
بله، ورود به استخر هنگام داشتن گل مژه توصیه نمی‌شود. آب استخر می‌تواند باعث تحریک چشم و انتقال آلودگی یا باکتری‌ها شود. این موضوع ممکن است باعث تشدید عفونت یا انتقال آن به چشم دیگر شود.

5- اگر گل مژه را بترکانیم چه می‌شود؟
فشار دادن یا ترکاندن گل مژه می‌تواند باعث گسترش عفونت به بافت‌های اطراف چشم شود. این کار همچنین احتمال باقی‌ماندن جای زخم یا ایجاد شالازیون را افزایش می‌دهد. بهتر است اجازه دهید به‌صورت طبیعی یا با درمان مناسب تخلیه شود.

6- آیا گل مژه واگیردار است؟
خیر، گل مژه به‌طور مستقیم واگیردار نیست، اما باکتری عامل آن می‌تواند از طریق تماس دست‌های آلوده یا وسایل شخصی منتقل شود. رعایت بهداشت فردی از انتقال غیرمستقیم جلوگیری می‌کند. استفاده جداگانه از حوله و وسایل آرایش مهم است.

7- آیا گل مژه درد دارد؟
بله، گل مژه معمولاً با درد خفیف تا متوسط همراه است، به‌ویژه هنگام پلک زدن یا لمس کردن ناحیه. این درد به‌دلیل التهاب و فشار ناشی از تجمع چرک ایجاد می‌شود. با شروع درمان، درد به‌تدریج کاهش می‌یابد.

8- آیا گل مژه خارش دارد؟
در مراحل اولیه ممکن است خارش گل مژه احساس شود، به‌ویژه هنگام شروع التهاب. اما خارش شدید معمولاً نشانه آلرژی یا تحریک است، نه خود گل مژه. خاراندن چشم در این وضعیت می‌تواند عفونت را تشدید کند.

9- آیا گل مژه باعث تب می‌شود؟
در موارد خفیف، گل مژه معمولاً بدون تب است. اما اگر عفونت شدید شود یا به بافت‌های اطراف گسترش یابد، ممکن است تب خفیف یا احساس ناخوشی عمومی ایجاد شود. در این شرایط باید به پزشک مراجعه کرد.

10- آیا گل مژه باعث تاری دید می‌شود؟
گاهی گل مژه‌های بزرگ یا همراه با تورم زیاد ممکن است به‌طور موقت باعث تاری دید شوند. این تاری به‌دلیل فشار روی پلک یا اشک‌ریزش زیاد است. پس از کاهش التهاب، دید معمولاً به حالت طبیعی برمی‌گردد.

11- آیا گل مژه باعث سردرد می‌شود؟
به‌طور مستقیم نه، اما در مواردی که تورم شدید و درد چشم زیاد باشد، ممکن است ناراحتی عمومی یا سردرد خفیف ایجاد کند. اگر سردرد شدید یا پایدار است، احتمال وجود مشکل دیگری باید بررسی شود.

سخن پایانی

گل مژه، هرچند یک مشکل شایع و معمولاً بی‌خطر است، اما می‌تواند نشانه‌ای از ضعف بهداشت چشم و نیاز به مراقبت بیشتر باشد. برای جلوگیری از بروز گل‌مژه و سایر بیماری‌های چشمی مانند بلفاریت، خشکی چشم و شالازیون، رعایت بهداشت فردی به‌ویژه در ناحیه پلک و مژه‌ها کاملاً ضروری است.

یکی از بهترین روش‌های مراقبتی و پیشگیرانه، استفاده منظم از شوینده‌های مخصوص پلک و مژه است که بدون آسیب به بافت چشم، چربی‌ها، آلودگی‌ها و بقایای آرایش را پاک کرده و از انسداد غدد چربی جلوگیری می‌کنند.

برای تهیه این محصولات با کیفیت و دارای مجوز رسمی، می‌توانید به صورت برخط از داروخانه آنلاین داروکده یا به‌صورت حضوری از داروخانه مرکزی جمالزاده اقدام نمایید.

همچنین در صورت داشتن هرگونه سؤال درباره محصولات بهداشتی چشم یا روش‌های مراقبت، مشاوران علمی داروکده در ساعات کاری روزهای هفته آماده پاسخگویی رایگان به شما هستند. فقط کافی‌ست از طریق وب‌سایت داروکده یا تماس با داروخانه، مشاوره تخصصی دریافت کنید و با آگاهی از چشم‌های خود مراقبت نمایید.