رژیم دوکان چیست؟

رژیم دوکان، که یک برنامه غذایی بحث‌برانگیز اما شناخته‌شده است، بر پایه‌ی مصرف پروتئین‌های خالص و بدون چربی بنا شده و در مقابل، کربوهیدرات‌ها و چربی‌ها را به شدت محدود می‌کند. خالق این رژیم، دکتر پیر دوکان، باور دارد که پروتئین به دلیل نیاز به انرژی بیشتر برای هضم و توانایی القای حس سیری طولانی‌تر، مؤثرترین درشت‌مغذی برای کاهش و حفظ وزن است. هدف این رویکرد، فراتر از لاغری موقت، دستیابی به یک "وزن واقعی" است که بتواند به صورت مادام‌العمر حفظ شود.

این برنامه با ساختار دقیق و چهار مرحله‌ای خود، از سایر رژیم‌ها متمایز می‌شود. این چهار فاز شامل حمله (شروع سریع)، کروز (کاهش تدریجی)، تثبیت موقت (معرفی غذاهای جدید) و تثبیت نهایی (نگهداری دائمی) هستند. این ساختار گام‌به‌گام به گونه‌ای طراحی شده است که در ابتدا با کاهش وزن سریع ایجاد انگیزه کند و سپس به تدریج فرد را به سمت یک تغییر پایدار در سبک زندگی و عادات غذایی سوق دهد.

آنچه در این مقاله خواهید خواند:

• معرفی و تاریخچه رژیم دوکان
• رژیم دوکان برای لاغری
• مراحل رژیم دوکان: اجرای علمی و مکانیسم اثر
• جنبه‌های تغذیه‌ای: درشت‌مغذی‌ها و ریزمغذی‌ها
• اثربخشی بالینی و مطالعات علمی
• مزایا، خطرات و عوارض جانبی
• رژیم دوکان در علم تغذیه
• نمونه رژیم دوکان

زمان تقریبی مطالعه: 7 دقیقه
 

معرفی و تاریخچه رژیم دوکان (Dukan Diet)

رژیم دوکان یک برنامه غذایی محبوب اما به شدت بحث‌برانگیز است که توسط دکتر پیر دوکان، پزشک و متخصص تغذیه فرانسوی، در دهه ۱۹۷۰ ابداع شد و در اوایل دهه ۲۰۰۰ میلادی به شهرت جهانی رسید. این رژیم در هسته خود، یک مدل تغذیه‌ای پرپروتئین، کم‌کربوهیدرات و کم‌چربی است که بر اساس یک لیست محدود از غذاهای مجاز بنا شده است. این رژیم در ابتدا به صورت داخلی در فرانسه محبوبیت یافت، اما با انتشار کتاب دوکان در سال ۲۰۰۰ و ترجمه آن به زبان‌های دیگر، به‌سرعت به یک پدیده جهانی تبدیل شد. شهرت این رژیم عمدتاً به واسطه ادعای کاهش وزن سریع در فازهای اولیه، افزایش یافت. این موج محبوبیت، بحث‌های گسترده‌ای را در جامعه علمی و تغذیه در مورد ایمنی و اثربخشی بلندمدت آن برانگیخت. با این حال، علی‌رغم انتقادات، این رژیم همچنان یکی از برنامه‌های غذایی رایج در میان افرادی است که به دنبال کاهش وزن قابل توجه هستند.
 

رژیم دوکان برای لاغری

مبانی فلسفی دوکان برای کاهش وزن بر این اصل استوار است که پروتئین کلید اصلی لاغری و حفظ وزن پایدار است. این فرضیه بر دو مکانیسم کلیدی بنا شده است: نخست، اثر ترموژنیک غذا (TEF) که در پروتئین بالاترین میزان را دارد (۲۰٪ تا ۳۰٪ از کالری مصرفی پروتئین صرف هضم می‌شود) و این امر به افزایش کلی متابولیسم کمک می‌کند؛ دوم، توانایی پروتئین در القای سیری طولانی‌تر که به شدت به کاهش کالری دریافتی روزانه منجر می‌شود. هدف نهایی دوکان تنها کاهش وزن نیست، بلکه دستیابی به یک "وزن واقعی" است که فرد بتواند برای همیشه آن را حفظ کند.

مبانی و ساختار چهار مرحله‌ای

ساختار منحصر به فرد رژیم دوکان، آن را از بسیاری از رژیم‌های روز متمایز می‌کند. این برنامه به صورت ساختارمند و هدفمند به چهار فاز مجزا تقسیم می‌شود که هر کدام نقش مشخصی در فرآیند کاهش وزن و نگهداری ایفا می‌کنند. این مراحل شامل: فاز حمله (Attack) برای شوک اولیه و کاهش وزن سریع، فاز کروز (Cruise) برای دستیابی تدریجی به وزن هدف، فاز تثبیت موقت (Consolidation) برای جلوگیری از بازگشت وزن و معرفی مجدد غذاها، و در نهایت فاز تثبیت نهایی (Stabilization) به عنوان یک استراتژی مادام‌العمر برای حفظ وزن است. این ساختار گام‌به‌گام، به فرد کمک می‌کند تا تغییرات غذایی خود را به آرامی به یک عادت دائمی تبدیل کند.

مراحل رژیم دوکان: اجرای علمی و مکانیسم اثر

رژیم دوکان به یک برنامه سخت چهار مرحله‌ای تقسیم می‌شود که با هدف آغاز سریع کاهش وزن و تضمین عدم بازگشت وزن در طولانی‌مدت طراحی شده است. هر مرحله، اهداف و قوانین تغذیه‌ای خاص خود را دارد.

فاز حمله: شوک پروتئینی

فاز حمله، مرحله‌ای کوتاه و شدید که برای آغاز سریع کاهش وزن (Quick Start) و ایجاد انگیزه طراحی شده است.

• مدت زمان: این فاز بسته به وزن هدف فرد، بین ۲ تا ۷ روز طول می‌کشد.
• تمرکز غذایی: مصرف تقریباً ۱۰۰ درصد پروتئین خالص (PP) از فهرستی محدود (شامل ۷۲ نوع پروتئین بدون چربی مانند گوشت گاو بدون چربی، مرغ، ماهی و محصولات لبنی کم‌چرب). کربوهیدرات‌ها و چربی‌های اضافی به شدت محدود می‌شوند.
• مکانیسم علمی: محدودیت شدید کربوهیدرات باعث کاهش سریع ذخایر گلیکوژن در کبد و عضلات می‌شود. از آنجایی که گلیکوژن به آب متصل است، این کاهش منجر به دفع مقدار زیادی آب و کاهش وزن اولیه سریع می‌شود. این وضعیت، بدن را وارد حالت کتوزیس خفیف می‌کند که در آن بدن شروع به استفاده از چربی به جای گلوکز برای تولید انرژی می‌کند، اگرچه این حالت به اندازه رژیم کتوژنیک سنتی شدید نیست زیرا چربی غذایی نیز محدود است. مصرف روزانه ۱.۵ قاشق غذاخوری سبوس جو دوسر در این مرحله الزامی است.
   

فاز کروز: تناوب پروتئین و سبزیجات

این مرحله ادامه می‌یابد تا زمانی که فرد به وزن هدف خود برسد. هدف اصلی، کاهش وزن به صورت تدریجی‌تر و پایدارتر است.

• مدت زمان: تا رسیدن به "وزن واقعی".
• تمرکز غذایی: فرد بین روزهای پروتئین خالص (PP) و روزهای پروتئین همراه با سبزیجات غیرنشاسته‌ای (PV) تناوب ایجاد می‌کند. الگوهای رایج تناوب شامل ۱ روز PP و ۱ روز PV، یا ۵ روز PP و ۵ روز PV است. سبزیجات مجاز شامل کاهو، خیار، گوجه فرنگی، کلم و فلفل هستند، اما سبزیجات نشاسته‌ای مانند سیب‌زمینی، ذرت و حبوبات همچنان ممنوع هستند.
• مکانیسم علمی: تناوب غذایی با حفظ دریافت پروتئین بالا، به حفظ توده عضلانی و نرخ متابولیسم پایه (BMR) کمک می‌کند. گنجاندن سبزیجات، کمبودهای احتمالی ویتامین‌ها و مواد معدنی را تا حدی جبران کرده و فیبر مورد نیاز را تأمین می‌کند. میزان مصرف سبوس جو دوسر روزانه به ۲ قاشق غذاخوری افزایش می‌یابد.
   

فاز تثبیت موقت و نهایی

این دو فاز برای مقابله با پدیده بیولوژیکی "بازگشت وزن (Weight Regain)" که پس از هر کاهش وزن شدید رخ می‌دهد، طراحی شده‌اند و رژیم دوکان را از سایر رژیم‌های سریع متمایز می‌کنند.

• فاز تثبیت موقت (Consolidation)

مدت زمان: بر اساس قانون ۵ روز به ازای هر نیم کیلوگرم کاهش وزن (به عنوان مثال، برای ۱۰ کیلوگرم کاهش، ۱۰۰ روز طول می‌کشد).

تمرکز غذایی: معرفی مجدد تدریجی غذاهای ممنوعه شامل: یک وعده میوه، دو تکه نان سبوس‌دار، پنیر سفت و دو وعده غذایی "جشن (Celebration Meals) در هفته (که فرد می‌تواند هر غذایی را مصرف کند). هدف، آموزش بدن و مغز به رژیم غذایی نرمال‌تر بدون افزایش وزن است.
 

• فاز تثبیت نهایی (Stabilization)

مدت زمان: مادام‌العمر.

تمرکز غذایی: این مرحله انعطاف‌پذیرترین بخش است اما بر سه قانون ثابت تأکید دارد: 1) مصرف روزانه ۳ قاشق غذاخوری سبوس جو دوسر. 2) انجام ۲۰ دقیقه پیاده‌روی روزانه. 3) یک روز پروتئین خالص اجباری هفتگی (معمولاً پنج‌شنبه‌ها) برای شوک هفتگی و جلوگیری از افزایش وزن ناخواسته. این قوانین به عنوان مکانیسم‌های دفاعی دائمی عمل می‌کنند.
 

جنبه‌های تغذیه‌ای: درشت‌مغذی‌ها و ریزمغذی‌ها

تحلیل دقیق رژیم دوکان از دیدگاه تغذیه‌ای، نیازمند بررسی تخصصی نحوه تخصیص درشت‌مغذی‌ها (پروتئین، کربوهیدرات، چربی) و تأثیر این توزیع بر دریافت ریزمغذی‌ها است.

تمرکز بر پروتئین: اثرات سیری و ترموژنیک

بالا بودن درصد پروتئین در رژیم دوکان به ویژه در فاز حمله و روزهای پروتئین خالص از نظر فیزیولوژیک دارای دو مزیت کلیدی است:

1. اثر ترموژنیک (TEF): پروتئین دارای بالاترین اثر حرارتی غذا (Thermic Effect of Food) در میان درشت‌مغذی‌ها است. حدود 20 تا ۳۰ درصد از کالری‌های مصرفی از پروتئین صرف هضم، جذب و متابولیسم آن می‌شود، در حالی که این میزان برای کربوهیدرات‌ها ۵ تا ۱۰ درصد و برای چربی‌ها کمتر از ۳ درصد است. این بدان معناست که مصرف پروتئین بالا به طور مؤثری مصرف انرژی پایه بدن را افزایش می‌دهد.

2. کنترل اشتها و سیری: پروتئین به طور قابل توجهی بر ترشح هورمون‌های سیری مانند پپتید YY و گلوکاگون شبه پپتید-۱ (GLP-1) در دستگاه گوارش تأثیر می‌گذارد و سطح گرلین (هورمون گرسنگی) را کاهش می‌دهد. این مکانیسم‌ها به فرد اجازه می‌دهند با کالری کمتر، احساس سیری طولانی‌تری داشته باشند و از پرخوری جلوگیری شود.
 

محدودیت شدید کربوهیدرات و چربی

انتقاد علمی اصلی به دوکان، محدودیت شدید کربوهیدرات است که در فاز حمله و روزهای پروتئین خالص تقریباً به صفر می‌رسد.

• کربوهیدرات: حذف کربوهیدرات‌های پیچیده و غلات کامل باعث حذف منبع اصلی فیبر و انرژی در رژیم غذایی می‌شود. این محدودیت می‌تواند بر عملکرد ورزشی (به دلیل کاهش ذخایر گلیکوژن) و سلامت دستگاه گوارش تأثیر منفی بگذارد.
• چربی: برخلاف رژیم‌های کتوژنیک که چربی بالایی دارند، رژیم دوکان بر پروتئین‌های کم‌چرب تأکید دارد. در نتیجه، دریافتی چربی‌های سالم و ضروری، به ویژه اسیدهای چرب امگا ۳ که برای سلامت قلب و مغز حیاتی هستند، به شدت محدود می‌شود. این محدودیت دوگانه (هم کربوهیدرات و هم چربی) تأمین کالری روزانه را صرفاً وابسته به پروتئین می‌کند.
   

دغدغه‌های کمبود ریزمغذی‌ها و فیبر

ساختار سختگیرانه رژیم دوکان خطر جدی کمبود ریزمغذی‌ها و فیبر را به همراه دارد:

• کمبود ویتامین‌ها: حذف میوه‌ها و سبزیجات نشاسته‌ای در مراحل اولیه، منجر به کاهش چشمگیر دریافت ویتامین C و ویتامین‌های A ،E و K و همچنین برخی مواد معدنی مانند پتاسیم و منیزیم می‌شود که برای تعادل الکترولیت و عملکرد حیاتی سلول‌ها ضروری هستند.
• کمبود فیبر: حذف غلات کامل، حبوبات و اکثر سبزیجات، میزان فیبر دریافتی را به زیر حد توصیه شده می‌رساند. این وضعیت عوارضی چون یبوست شدید و برهم خوردن تعادل میکروبیوم روده را در پی دارد. گنجاندن سبوس جو دوسر در رژیم دوکان (به دلیل محتوای فیبر بتاگلوکان) تلاش می‌کند تا حدی این کمبود فیبر را جبران کند، اما این میزان برای تأمین نیاز کامل روزانه کافی نیست.
   

اثربخشی بالینی و مطالعات علمی

ارزیابی اعتبار و اثربخشی رژیم دوکان نیازمند بررسی دقیق نتایج تحقیقات بالینی موجود، به ویژه در مقایسه با سایر روش‌های کاهش وزن و بررسی قابلیت حفظ نتایج در بلندمدت است.

مقایسه با سایر رژیم‌

مطالعات علمی در مورد رژیم دوکان نسبتاً محدود هستند و اغلب بر اساس مشاهدات صورت گرفته‌اند تا کارآزمایی‌های بالینی تصادفی کنترل‌شده. با این حال، شواهد نشان می‌دهند:

• کاهش وزن اولیه سریع: در فاز حمله و اوایل فاز کروز، کاهش وزن در رژیم دوکان اغلب سریع‌تر از رژیم‌های سنتی کم‌کالری یا رژیم مدیترانه‌ای است. این امر عمدتاً به دلیل دفع آب ناشی از محدودیت کربوهیدرات و استفاده از پروتئین با TEF بالا است.
• اثربخشی در بلندمدت: داده‌ها حاکی از آن است که مزیت کاهش وزن سریع اغلب در دوره‌های طولانی‌تر (۱۲ ماه به بالا) محو می‌شود. به دلیل ساختار بسیار سخت‌گیرانه، نرخ ترک رژیم (Dropout Rate) در دوکان بالا است، که مقایسه اثربخشی آن با رژیم‌های متعادل‌تر و انعطاف‌پذیرتر را دشوار می‌سازد.
   

نرخ حفظ وزن (Weight Maintenance) در طولانی‌مدت

یکی از انتقادات اساسی متخصصان تغذیه به رژیم دوکان، پایین بودن نرخ حفظ وزن موفق در بلندمدت است.

• بازگشت وزن (Weight Regain) بدن پس از کاهش وزن شدید، دچار تغییرات هورمونی می‌شود که تلاش می‌کند وزن از دست رفته را بازیابی کند. این پدیده بیولوژیکی در رژیم‌های بسیار محدودکننده تشدید می‌شود. با وجود فازهای تحکیم و تثبیت نهایی که برای جلوگیری از این بازگشت طراحی شده‌اند، تحقیقات مشاهداتی (مانند مطالعه‌ای در لهستان) نشان دادند که بسیاری از کاربران پس از یک دوره طولانی، بخش قابل توجهی از وزن کاهش یافته را دوباره کسب می‌کنند.
• وابستگی به پروتئین خالص هفتگی: در فاز تثبیت نهایی، تکیه بر یک روز پروتئین خالص در هفته به عنوان عامل کنترل وزن، از نظر علمی زیر سوال است و بسیاری از متخصصان معتقدند این یک راهکار کافی برای مقابله با بازگشت وزن در طول سال‌ها نیست.
   

تأثیر بر شاخص‌های سلامتی

بررسی تأثیر رژیم دوکان بر سلامت متابولیک، نتایج متفاوتی را نشان می‌دهد:

• پروفایل لیپیدی: به دلیل حذف چربی‌های اشباع، در کوتاه‌مدت ممکن است بهبودهایی در سطح کلسترول کل و LDL (کلسترول بد) مشاهده شود. با این حال، محدودیت شدید چربی‌های سالم (مانند امگا ۳) در بلندمدت می‌تواند برای سلامت قلبی عروقی مضر باشد.
• گلوکز خون: محدودیت کربوهیدرات منجر به بهبود سریع سطح قند خون می‌شود که می‌تواند برای افراد در معرض خطر دیابت نوع ۲ موثر باشد. اما پایداری این اثر منوط به پایداری رژیم غذایی است که اغلب محقق نمی‌شود. همچنین، در برخی موارد، بار پروتئین بالا می‌تواند به طور غیرمستقیم بر عملکرد کلیه‌ها در افراد مستعد فشار وارد کند.
   

مزایا، خطرات و عوارض جانبی

ارزیابی هر رژیم غذایی باید شامل ترازوی مزایا و خطرات احتمالی باشد. رژیم دوکان نیز از این قاعده مستثنی نیست و به دلیل ساختار سختگیرانه‌اش، مجموعه‌ای از عوارض جانبی کوتاه‌مدت و نگرانی‌های سلامتی بلندمدت را به همراه دارد.

مزایای اصلی رژیم

اگرچه رژیم دوکان از نظر علمی مورد انتقاد است، اما برخی ویژگی‌های آن برای آغاز فرایند کاهش وزن جذابیت دارند:

• کاهش وزن سریع اولیه: این مزیت، که عمدتاً ناشی از دفع آب به دلیل حذف کربوهیدرات‌ها است، به سرعت انگیزه فرد را افزایش می‌دهد و برای افرادی که به دنبال نتایج سریع هستند، بسیار جذاب است.
• سادگی در فاز حمله: در مراحل اولیه، قوانین بسیار ساده هستند و نیاز به کالری‌شماری پیچیده نیست؛ تنها تمرکز بر پروتئین‌های مجاز است.
• حفظ توده عضلانی: مصرف بالای پروتئین، به بدن کمک می‌کند تا در حین کاهش وزن، توده چربی را به جای توده عضلانی بسوزاند و از این طریق، میزان متابولیسم پایه را بهتر حفظ می‌کند.
   

عوارض جانبی رایج و کوتاه‌مدت

محدودیت‌های شدید غذایی در فازهای اولیه، عوارض جانبی مشخصی را در پی دارد:

• یبوست: شایع‌ترین عارضه به دلیل کمبود شدید فیبر (ناشی از حذف میوه‌ها، سبزیجات نشاسته‌ای و غلات کامل) است. اگرچه سبوس جو دوسر تا حدی کمک می‌کند، اما اغلب برای رفع یبوست کافی نیست.
• خستگی و کمبود انرژی: در فاز حمله، حذف کربوهیدرات‌ها و کاهش ذخایر گلیکوژن می‌تواند منجر به احساس خستگی، ضعف و کاهش تمرکز شود.
• بوی بد دهان (هالیتوز): در اثر ورود بدن به حالت کتوز خفیف، بدن کتون‌ها را به عنوان محصولات جانبی سوختن چربی تولید می‌کند که از طریق تنفس دفع می‌شوند و باعث بوی نامطبوع دهان می‌شوند.
   

نگرانی‌های سلامتی و ریسک‌های بلندمدت

متخصصان تغذیه درباره ریسک‌های جدی‌تر این رژیم در درازمدت هشدار می‌دهند:

• فشار بر کلیه‌ها: مصرف بیش از حد پروتئین، بار متابولیکی را بر کلیه‌ها افزایش می‌دهد. اگرچه این وضعیت ممکن است برای افراد سالم خطرناک نباشد، اما در افراد با نارسایی یا اختلالات کلیوی از قبل موجود، می‌تواند باعث آسیب یا تشدید بیماری شود.
• کمبودهای تغذیه‌ای: حذف طولانی‌مدت گروه‌های غذایی کلیدی (مانند میوه‌ها و غلات) در مراحل اولیه می‌تواند منجر به کمبودهای مزمن ویتامین‌ها، مواد معدنی (به ویژه کلسیم و پتاسیم) و چربی‌های ضروری شود.
• رابطه ناسالم با غذا: سختگیری بیش از حد رژیم دوکان و طبقه‌بندی غذاها به "خوب" و "بد" می‌تواند منجر به اختلال در الگوهای غذایی و بازگشت وزن به صورت ناگهانی شود.
   

رژیم دوکان در علم تغذیه

رژیم دوکان به دلیل محدودیت‌های غیرمنطقی و عدم تعادل غذایی، اغلب توسط سازمان‌های رسمی بهداشتی و تغذیه‌ای توصیه نمی‌شود و در برخی موارد به شدت مورد انتقاد قرار گرفته است.

• رد صلاحیت تغذیه‌ای: متخصصان تغذیه معتقدند که هیچ شواهد قوی علمی مبنی بر برتری رژیم دوکان نسبت به رژیم‌های کم‌کالری متعادل دیگر در طولانی‌مدت وجود ندارد. تأکید بیش از حد بر پروتئین و حذف گروه‌های غذایی ضروری، با اصول یک رژیم غذایی سالم و متنوع که مورد تأیید سازمان‌هایی مانند سازمان جهانی بهداشت (WHO) است، در تضاد قرار دارد.
• مسائل اخلاقی و حرفه‌ای: دکتر پیر دوکان به دلیل ترویج روش‌های غیرعلمی و تبلیغ رژیم خود به عنوان یک راهکار درمانی قطعی، توسط نظام پزشکی فرانسه از طبابت تعلیق و سپس برای همیشه حذف شد. این امر بر اعتبار علمی این رژیم سایه افکنده است. 

در چشم‌انداز رژیم‌های غذایی معاصر، دوکان در دسته‌بندی رژیم‌های روز (Fad Diets) قرار می‌گیرد که وعده نتایج سریع می‌دهند، اما اغلب فاقد پشتوانه پایداری هستند.

• یک شوک موقت، نه سبک زندگی دائمی: رژیم دوکان می‌تواند به عنوان یک "محرک" (Kick-starter) برای افراد دارای اضافه‌وزن شدید که به دنبال کاهش وزن اولیه برای انگیزه هستند، عمل کند. با این حال، به دلیل عدم انعطاف‌پذیری و سختگیری، حفظ آن در درازمدت برای اکثر افراد غیرممکن است.
• اهمیت انعطاف‌پذیری: تغذیه مدرن بر رژیم‌هایی با انعطاف‌پذیری بالا مانند رژیم مدیترانه‌ای یا DASH تأکید دارد که به فرد اجازه می‌دهند از نظر اجتماعی فعال باشند و تنوع غذایی لازم را برای تأمین همه مواد مغذی داشته باشند. رژیم دوکان از این نظر بسیار ضعیف عمل می‌کند.
   

نمونه رژیم دوکان

در اینجا یک نمونه برنامه غذایی هفتگی برای فاز حمله و یک روز نمونه از فاز کروز رژیم دوکان آورده شده است. این نمونه صرفاً جهت آشنایی است و باید حتماً تحت نظارت متخصص تغذیه یا پزشک اجرا شود.

توجه: در تمام مراحل رژیم دوکان، نوشیدن حداقل ۱.۵ لیتر آب در روز و مصرف دوز مشخصی از سبوس جو دوسر ضروری است.
 

نمونه برنامه غذایی فاز حمله

مدت: ۳ تا ۷ روز (فقط پروتئین خالص)

نمونه برنامه غذایی فاز کروز

در این فاز، روزها به صورت متناوب بین روزهای پروتئین خالص و روزهای پروتئین و سبزیجات تغییر می‌کنند.

الف) نمونه یک روز پروتئین خالص:

ب) نمونه یک روز پروتئین و سبزیجات:

نکات کلیدی:

• پیاده‌روی: ۲۰ دقیقه پیاده‌روی سریع در روز اجباری است.
• مایعات: مصرف ۱.۵ تا ۲ لیتر آب برای کمک به دفع کتون‌ها و جلوگیری از یبوست حیاتی است.
• مجاز/غیرمجاز: در فازهای اولیه، شکر، روغن‌های پخت و پز، میوه‌ها، غلات، حبوبات و سبزیجات نشاسته‌ای کاملاً ممنوع هستند.

نمونه برنامه غذایی فاز تثبیت موقت

فاز تثبیت موقت برای جلوگیری از بازگشت وزن طراحی شده و غذاهای ممنوعه را به صورت تدریجی و کنترل‌شده وارد رژیم می‌کند. این مرحله طولانی‌تر است (۵ روز به ازای هر نیم کیلوگرم کاهش وزن) و شامل قوانین روزانه و هفتگی است.

قوانین روزانه ثابت:

• همه غذاهای مجاز در فاز کروز (پروتئین، سبزیجات غیرنشاسته‌ای، ۲ قاشق غذاخوری سبوس جو دوسر).
• یک وعده میوه در روز (به جز موز، انگور و گیلاس).
• دو برش نان کامل یا سبوس‌دار در روز.
• یک وعده پنیر سفت (با چربی متوسط) در روز.
   

قوانین هفتگی (علاوه بر قوانین روزانه):

• وعده نشاسته: یک یا دو بار در هفته (بسته به طول این فاز). این وعده می‌تواند شامل برنج، سیب‌زمینی، ماکارونی یا عدس باشد.
• وعده جشن: یک یا دو بار در هفته (که می‌توانید هر غذایی را مصرف کنید).
• روز پروتئین خالص: یک روز در هفته (معمولاً پنج‌شنبه‌ها) برای شوک متابولیک و جلوگیری از افزایش وزن، فقط پروتئین خالص مصرف می‌شود.

نمونه یک روز تثبیت :

سخن پایانی:

از رژیم‌های سریع تا سلامت پایدار

رژیم‌های غذایی پرطرفدار مانند رژیم دوکان، اغلب با وعده کاهش وزن سریع و انقلابی، توجهات زیادی را به خود جلب می‌کنند. این رژیم‌ها با محدودیت شدید درشت‌مغذی‌هایی مانند کربوهیدرات‌ها و چربی‌ها و تمرکز بر پروتئین، یک شوک متابولیک ایجاد کرده و در کوتاه‌مدت نتایج چشمگیری به همراه دارند. با این حال، همانطور که بررسی شد، ساختار بسیار سختگیرانه دوکان می‌تواند دغدغه‌های جدی در زمینه تأمین ریزمغذی‌ها، سلامت کلیه‌ها، و پایداری بلندمدت وزن ایجاد کند.

همواره به یاد داشته باشید که کاهش وزن پایدار، متکی بر ایجاد یک تعادل غذایی جامع و اصلاح دائمی سبک زندگی است؛ نه حذف ناگهانی گروه‌های غذایی. در این مسیر، مشاوره با متخصصان تغذیه برای دریافت یک برنامه غذایی متعادل و متناسب با نیازهای فردی حیاتی است. 

همچنین، استفاده از مکمل‌های تخصصی، مانند ویتامین‌های گروه B یا مولتی‌ویتامین‌ها، که کمبودهای احتمالی ناشی از محدودیت‌های غذایی را جبران می‌کنند، می‌تواند نقش مفیدی در حفظ سلامت عمومی بدن ایفا کند.

داروخانه آنلاین داروکده به عنوان یک مرجع معتبر، مجموعه‌ای از مکمل‌های مورد تأیید را با تضمین اصالت و کیفیت ارائه می‌دهد. علاوه بر این، تیم علمی داروکده آماده ارائه مشاوره تخصصی به شما برای انتخاب هوشمندانه‌ترین و ایمن‌ترین راهکارها در کنار رژیم غذایی شما است.

این مقاله به عنوان بخشی از مجله علمی داروکده، با هدف ارتقاء آگاهی عمومی و تخصصی پیرامون ارزیابی علمی رژیم‌های محبوب مانند دوکان، نگارش شد. امید است این محتوای تحلیلی برای شما مفید بوده باشد. مشتاقانه منتظر شنیدن نظرات و پرسش‌های شما برای تعامل بیشتر با تیم علمی داروکده هستیم.
 

:References

Karmakar D, Das A, Khati A. The Dukan Diet in Competitive Sports: Benefits, Risks, and Realities. In Evaluating the Effectiveness of Functional Ingredients in Sports Nutrition 2025 (pp. 147-176). IGI Global Scientific Publishing

Wyka J, Malczyk E, Misiarz M, Zolotenka-Synowiec M, Calyniuk B, Baczynska S. Assessment of food intakes for women adopting the high protein Dukan diet. Roczniki Państwowego Zakładu Higieny. 2015;66(2)

Churuangsuk C, Griffiths D, Lean ME, Combet E. Impacts of carbohydrate‐restricted diets on micronutrient intakes and status: A systematic review. Obesity Reviews. 2019 Aug;20(8):1132-47

Freeman TF, Willis B, Krywko DM. Acute intractable vomiting and severe ketoacidosis secondary to the Dukan Diet©. the Journal of emergency Medicine. 2014 Oct 1;47(4):e109-12

Nouvenne A, Ticinesi A, Morelli I, Guida L, Borghi L, Meschi T. Fad diets and their effect on urinary stone formation. Translational andrology and urology. 2014 Sep;3(3):303

Ko GJ, Rhee CM, Kalantar-Zadeh K, Joshi S. The effects of high-protein diets on kidney health and longevity. Journal of the American Society of Nephrology. 2020 Aug 1;31(8):1667-79

Juraschek SP, Appel LJ, Anderson CA, Miller III ER. Effect of a high-protein diet on kidney function in healthy adults: results from the OmniHeart trial. American Journal of Kidney Diseases. 2013 Apr 1;61(4):547-54

Clifton PM, Condo D, Keogh JB. Long term weight maintenance after advice to consume low carbohydrate, higher protein diets–a systematic review and meta-analysis. Nutrition, metabolism and cardiovascular diseases. 2014 Mar 1;24(3):224-35