فواید و عوارض قهوه

قهوه یکی از محبوب‌ترین نوشیدنی‌های جهان است که روزانه توسط میلیون‌ها نفر مصرف می‌شود. این نوشیدنی معطر نه تنها به دلیل طعم و بوی دل‌انگیز خود مورد توجه قرار می‌گیرد، بلکه به خاطر ترکیبات فعال مانند کافئین، آنتی‌اکسیدان‌ها و اسید کلروژنیک، اثرات متعددی بر سلامت بدن دارد.

اما چه میزان با خواص قهوه آشنایی دارید؟ آیا از مضرات قهوه نیز آگاه هستید؟ این نوشیدنی پرطرفدار، علاوه بر خواص و اثرات مفید، می تواند معایب و عوارضی را نیز به همراه داشته باشد.

در این مقاله قصد داریم به بیان مهم ترین مزایا و معایب قهوه پرداخته و به طور جداگانه موضوع فواید و مضرات قهوه را در زنان و مردان بررسی نماییم.
 

آنچه در این مقاله می‌خوانید:

• فواید قهوه
• عوارض قهوه
• قهوه برای چه کسانی مضر است؟
• فواید و مضرات قهوه برای مردان
• فواید و مضرات قهوه برای زنان
• بهترین زمان مصرف قهوه
• فواید ترک قهوه

مدت زمان تقریبی مطالعه: 10 دقیقه
 

فواید قهوه

برای پرداختن به خواص و مضرات قهوه، ابتدا از مزایا قهوه شروع می کنیم.

قهوه به دلیل داشتن ترکیبات فعال مانند کافئین و آنتی‌اکسیدان‌ها، فواید متعددی برای سلامتی دارد. موارد زیر را می توان به عنوان مهم ترین اثرات قهوه ذکر نمود:

افزایش انرژی و هوشیاری

کافئین موجود در قهوه با مسدود کردن گیرنده‌های آدنوزین در مغز، احساس خستگی را کاهش داده و هوشیاری را افزایش می‌دهد. مطالعات نشان می‌دهد که مصرف کافئین می‌تواند به بهبود توجه و تمرکز کمک کند.

این خاصیت قهوه برای افرادی که کارهای ذهنی سنگین انجام می‌دهند، مانند دانشجویان یا کارمندان، بسیار مفید است.
 

کمک به کاهش وزن

کافئین موجود در قهوه با سرکوب اشتها و تحریک فرآیند ترموژنز (تولید گرما در بدن)، به سوزاندن کالری بیشتر کمک می‌کند. افرادی که روزانه ۲-۳ فنجان قهوه مصرف می‌کنند، ممکن است چربی بدن کمتری داشته باشند، زیرا قهوه با افزایش متابولیسم در ارتباط است. اسید کلروژنیک قهوه نیز می تواند در کمک به کاهش جذب کربوهیدرات‌ها دخیل باشد.

یکی دیگر از مکانیسم های اثر قهوه در کنترل وزن، کمک به کاهش التهاب و بهبود حساسیت به انسولین است. این خاصیت قهوه برای افرادی که در معرض خطر دیابت نوع ۲ هستند بسیار حائز اهمیت است. همچنین، قهوه می‌تواند انگیزه برای ورزش را افزایش داده و چربی‌سوزی را در حین فعالیت بدنی تقویت کند.
 

بهبود سلامت مغز

همانطور که پیش از نیز ذکر شد، مصرف قهوه می تواند با بهبود عملکرد مغز و تقویت حافظه همراه باشد. برخی مطالعات نشان داده اند که آنتی‌اکسیدان‌های پلی‌فنول در قهوه می توانند با اعمال اثرات ضدالتهابی به کاهش خطر بیماری‌های شناختی مانند آلزایمر و پارکینسون و حفظ عملکرد شناختی در سنین بالا کمک کنند.
 

حفاظت از کبد

آنتی‌اکسیدان‌های موجود در قهوه به کاهش التهاب کبد و بهبود عملکرد آنزیم‌های کبدی کمک می‌کنند. قهوه با کاهش خطر بیماری کبد چرب غیرالکلی (NAFLD) می تواند در حفظ سلامت کبد و جلوگیری از آسیب کبدی دخیل باشد.

قهوه سطح گلوتاتیون، یک آنتی‌اکسیدان کلیدی، را افزایش داده و به سم‌زدایی کبد کمک می‌کند. این فایده برای افرادی که رژیم غذایی پرچرب دارند یا الکل مصرف می‌کنند، بسیار ارزشمند است. قهوه می‌تواند به‌عنوان بخشی از رژیم جلوگیری از بیماری‌های کبدی استفاده شود.
 

بهبود عملکرد ورزشی

قهوه قبل از تمرین انرژی را افزایش می‌دهد و استقامت را بهبود می‌بخشد. سازمان ایمنی غذایی اروپا (EFSA) تأیید کرده است که کافئین عملکرد استقامتی را تقویت می‌کند. قهوه چربی‌سوزی را ترغیب کرده و درد عضلانی را کاهش می‌دهد، که برای ورزشکاران استقامتی مانند دوندگان بسیار مفید است.

مصرف قهوه ۳۰-۶۰ دقیقه قبل از ورزش بیشترین اثر را دارد. این فایده برای افرادی که به دنبال بهبود عملکرد ورزشی خود هستند، بسیار ارزشمند است. همچنین استفاده از قهوه در بدنسازی می‌تواند تمرکز را نیز افزایش دهد.

فواید قهوه برای سلامت مو

پتاسیم، منیزیم و ویتامین‌های گروه B در قهوه pH پوست سر را متعادل می‌کنند و رشد مو را تحریک می‌نمایند. قهوه می‌تواند هورمون DHT (مرتبط با ریزش مو) را مهار کرده و به سلامت فولیکول‌های مو کمک کند.

استفاده موضعی قهوه گردش خون پوست سر را بهبود بخشیده و از ریزش مو جلوگیری می‌کند. فواید قهوه برای سلامت مو در افرادی که با ریزش موی ژنتیکی مواجه هستند، بسیار کاربردی است. آنتی‌اکسیدان‌های قهوه همچنین مو را از آسیب‌های محیطی مانند اشعه UV محافظت می‌کنند.
 

کاهش افسردگی

قهوه با افزایش سطح دوپامین در مغز، خطر افسردگی را کاهش می‌دهد و خلق‌وخو را بهبود می‌بخشد. مطالعات نشان می‌دهد که مصرف قهوه با کاهش علائم افسردگی در زنان و مردان مرتبط است. این اثر برای افرادی که با استرس بالا مواجه هستند، بسیار مفید است.
 

در صورت تمایل به کسب اطلاعات بیشتر در رابطه با سایر خواص کافئین به ویژه به صورت مکمل، مطالعه مقاله با عنوان " قرص کافئین برای چیست؟" که در مجله علمی داروکده منتشر شده است، پیشنهاد می شود.
 

عوارض قهوه

با توجه به اهمیت فواید و عوارض قهوه، در این قسمت به بررسی ضرر های قهوه خواهیم پرداخت:

بی‌خوابی

مصرف قهوه ۳-۶ ساعت قبل از خواب می‌تواند چرخه خواب را مختل کرده و زمان خواب کل را بیش از یک ساعت کاهش دهد. کافئین مرحله REM خواب را کم می‌کند و باعث بیداری شبانه می‌شود. این عارضه برای افرادی که مشکلات خواب دارند، مانند بی‌خوابی مزمن، بسیار مشکل‌ساز است.

برای جلوگیری از این مشکل، توصیه می‌شود قهوه بعد از ساعت 5 عصر مصرف نشود. این عارضه به‌ویژه در افراد حساس به کافئین شدیدتر است.
 

لرزش و تپش قلب

کافئین سیستم عصبی مرکزی را تحریک کرده و می‌تواند باعث لرزش دست‌ها و افزایش ضربان قلب شود. این اثر در افرادی که به کافئین حساسیت دارند، می‌تواند به حملات پانیک منجر شود.

مصرف بیش از ۴۰۰ میلی‌گرم کافئین در روز (حدود ۴ فنجان) این ریسک را افزایش می‌دهد. تپش قلب می‌تواند فشار خون را موقتاً بالا برده و برای افراد با بیماری‌های قلبی خطرناک باشد. این ضرر قهوه همچنین می‌تواند موجب تشدید اضطراب و ایجاد احساس ناراحتی شود.
 

مشکلات گوارشی

قهوه تولید اسید معده را افزایش داده و می‌تواند باعث سوزش سر دل، تحریک معده یا حتی زخم معده شود. افراد با بیماری‌های گوارشی مانند سندرم روده تحریک‌پذیر (IBS) نباید بیش از دو فنجان در روز مصرف کنند. یکی از ضررهای قهوه، اسهال یا نفخ است.

مطالعات توصیه می‌کنند که قهوه با غذا مصرف شود تا اثرات منفی آن کاهش یابد. این عارضه قهوه برای افرادی با معده حساس یا سابقه زخم معده جدی‌تر است. مصرف قهوه بدون شکر یا افزودنی‌ها می‌تواند اثرات گوارشی را کم کند.
 

سردرد

مصرف بیش از حد قهوه، به‌ویژه در افرادی که به کافئین حساس هستند، می‌تواند سردردهای مزمن یا میگرن را تحریک کند. ترک ناگهانی قهوه نیز باعث سردرد می‌شود، زیرا مغز به تغییرات عروقی واکنش نشان می‌دهد. این عارضه معمولاً ۱۲-۲۴ ساعت پس از قطع مصرف قهوه ظاهر می‌شود.
 

اضطراب و تحریک‌پذیری

دوزهای بالای کافئین (بیش از ۴۰۰ میلی‌گرم در روز) می‌تواند اضطراب را افزایش داده و سیستم عصبی را بیش‌فعال کند. این اثر در نوجوانان و افراد با اختلالات روانی شدیدتر است. برخی مطالعات نشان می‌دهند که مصرف زیاد قهوه با افزایش علائم افسردگی و تحریک‌پذیری مرتبط است.

این مورد از عوارض مصرف قهوه می‌تواند روابط اجتماعی را مختل کرده و احساس بی‌قراری ایجاد نماید.
 

معایب قهوه و دیابت

مطالعات نشان می‌دهد که مصرف زیاد قهوه کنترل گلوکز را مختل کرده و می‌تواند نوسانات قندی ایجاد کند. این عارضه برای افراد با دیابت نوع ۲ یا پیش‌دیابت مشکل‌ساز است.
 

افزایش خطر نقرس

مصرف شش فنجان یا بیشتر قهوه در روز خطر حمله نقرس را تا چهار برابر افزایش می‌دهد، زیرا کافئین سطح اسید اوریک را بالا می‌برد. این عارضه برای افراد مستعد نقرس شدیدتر است.
 

بی‌اختیاری ادراری

کافئین ادرارآور است و مثانه را تحریک می‌کند. این مورد از ضرر های قهوه کیفیت زندگی را کاهش می‌دهد و در زنان مسن شدیدتر است.
 

تداخل با داروها

قهوه می‌تواند با داروهایی مانند آنتی‌بیوتیک‌ها، ضدافسردگی‌ها و استروژن تداخل داشته باشد و اثربخشی آن‌ها را تغییر دهد. کافئین متابولیسم برخی داروها را تسریع می‌کند و ممکن است اثرات آن‌ها را کاهش دهد.

این اثر تداخلی می‌تواند عوارض جانبی داروها را افزایش دهد. مطالعات توصیه می‌کنند که بیماران قبل از مصرف منظم قهوه با پزشک مشورت کنند.
 

وابستگی و علائم ترک

مصرف منظم قهوه وابستگی به کافئین ایجاد می‌کند و ترک ناگهانی آن باعث علائمی مانند سردرد، خستگی و تحریک‌پذیری می‌شود. این علائم معمولاً ۱۲-۲۴ ساعت پس از قطع مصرف شروع می‌شوند و تا چند روز ادامه دارند.

وابستگی می‌تواند چرخه مصرف مداوم را تقویت کند. مطالعات نشان می‌دهد که کاهش تدریجی قهوه بهترین راه برای جلوگیری از بروز علائم ترک است.
 

همچنین در صورت تمایل به مطالعه بیشتر در رابطه با فواید و مضرات قهوه سبز، مقاله "هر آنچه درباره قهوه سبز باید بدانیم" تألیف و ترجمه خانم دکتر الهه عبدالهی که در مجله علمی داروکده منتشر شده است، پیشنهاد می شود.
 

قهوه برای چه کسانی مضر است؟

افراد زیر باید از مصرف قهوه اجتناب کرده یا آن را محدود کنند:

• افراد با اضطراب یا اختلالات خواب
• بیماران قلبی
• زنان باردار یا شیرده
• افراد با مشکلات گوارشی
• بیماران مبتلا به پوکی استخوان
• مبتلایان به نقرس
• کودکان و نوجوانان

علاوه بر خواص و عوارض قهوه که به طور عمومی بررسی شد، برخی موارد نیز به عنوان مضرات و فواید قهوه اختصاصا در آقایان و خانم ها بررسی شده است، که در ادامه به بیان آنها می پردازیم.
 

فواید و مضرات قهوه برای مردان

برخی از مهمترین فواید قهوه برای مردان، موارد زیر را شامل می شود:

کاهش خطر سرطان پروستات

مصرف قهوه می تواند با اعمال اثرات آنتی اکسیدانی و ضدالتهابی، به کاهش خطر ابتلا به سرطان پروستات کمک کند. مطالعات نشان می‌دهند که قهوه می‌تواند با کاهش سرعت پیشرفت این سرطان در ارتباط باشد. این فایده قهوه برای مردان میانسال و مسن بسیار مهم است.
 

بهبود عملکرد جنسی

کافئین گردش خون را بهبود می‌بخشد و ممکن است عملکرد جنسی را در مردان تقویت کند. این اثر با افزایش انرژی و کاهش خستگی همراه است. مطالعات نشان می‌دهد که مصرف متوسط قهوه می‌تواند به حفظ سطح تستوسترون کمک کند.
 

همچنین از مضرات قهوه برای آقایان می توان به کاهش کیفیت اسپرم اشاره کرد. مصرف بیش از حد کافئین می‌تواند کیفیت اسپرم را کاهش داده و باروری را تحت تأثیر قرار دهد. مطالعاتی نشان می‌دهد در مردانی که بیش از دو فنجان قهوه در روز قبل از بارداری همسرشان مصرف می‌کنند، خطر سقط جنین افزایش می یابد.
 

فواید و مضرات قهوه برای زنان

علاوه بر خواص عمومی قهوه، برخی مطالعات کمک به جلوگیری از بازگشت سرطان سینه را به عنوان یکی از فواید قهوه برای زنان ذکر کرده اند. البته در شرایط ابتلا به بیماری های همچون انواع سرطان ها، رژیم غذایی باید تحت نظر متخصص تغذیه و با مشورت با پزشک معالج تنظیم شود.

در رابطه با عوارض قهوه برای زنان موارد زیر حائز اهمیت هستند:

ریسک در بارداری

مصرف بیش از ۳۰۰ میلی‌گرم کافئین در روز (حدود سه فنجان) خطر سقط جنین، رشد کند جنین و اختلال ریتم قلب جنین را افزایش می‌دهد. کافئین به جنین منتقل می‌شود و می‌تواند وزن کم هنگام تولد ایجاد کند. مطالعات این خطرات را تأیید کرده‌اند. اجتناب یا محدود کردن قهوه در بارداری ضروری است.

مشکلات در شیردهی

کافئین به شیر مادر منتقل می‌شود و می‌تواند باعث بی‌قراری و اختلال خواب در نوزاد شود. این عارضه برای مادران شیرده مشکل‌ساز است. مطالعات توصیه می‌کنند که مصرف قهوه در این دوره محدود شود. این مشکل می‌تواند رشد نوزاد را تحت تأثیر قرار دهد.

افزایش علائم یائسگی

قهوه می‌تواند گرگرفتگی و تعریق شبانه را در زنان یائسه افزایش دهد. کافئین هورمون‌ها را مختل کرده و علائم یائسگی را تشدید می‌کند. مطالعات نشان می‌دهد که محدود کردن قهوه می‌تواند به کاهش علائم آزاردهنده یائسگی کمک کند.
 

بهترین زمان مصرف قهوه

عوارض و فواید قهوه می تواند با زمان مصرف قهوه مرتبط باشد، راهنمای زیر به عنوان بهترین زمان مصرف قهوه به شما پیشنهاد می شود:

• اواسط صبح (۹-۱۱ صبح): این زمان وقتی سطح کورتیزول (هورمون استرس) کاهش می‌یابد، بهترین است. قهوه در این زمان انرژی را بدون تداخل با کورتیزول افزایش می‌دهد. مطالعات نشان می‌دهد که مصرف در این زمان هوشیاری را بهبود بخشیده و خواب شبانه را مختل نمی‌کند.
• قبل از ورزش (۳۰-۶۰ دقیقه پیش): مصرف قهوه قبل از ورزش عملکرد و استقامت را بهبود می‌بخشد و چربی‌سوزی را تقویت می‌کند. سازمان ایمنی غذایی اروپا این اثر را تأیید کرده است. این زمان برای ورزشکاران بسیار مناسب است. قهوه درد عضلانی را کاهش می‌دهد. این فایده برای تمرینات سنگین مفید است.

همچنین با توجه به اینکه کافئین تا ۶ ساعت در بدن فعال است و مصرف قهوه در بعدازظهر خواب را مختل می‌کند، مطالعات توصیه می‌کنند که از مصرف قهوه پس از ساعت 5 عصر اجتناب شود. برای شیفت‌کاران، زمان‌بندی مصرف باید بر اساس چرخه خواب تنظیم شود.
 

فواید ترک قهوه

ترک قهوه می‌تواند مزایای زیادی به‌ویژه برای افراد وابسته به کافئین داشته باشد. در ادامه، به برخی از این فواید اشاره می کنیم:

بهبود کیفیت خواب

بدون کافئین، چرخه خواب طبیعی‌تر می‌شود و خستگی روزانه کاهش می‌یابد. مطالعات نشان می‌دهد که خواب عمیق‌تر و REM افزایش می‌یابد. این فایده برای افراد با بی‌خوابی مزمن بسیار ارزشمند است.
 

کاهش اضطراب

ترک کافئین اضطراب را کاهش داده و سیستم عصبی را آرام می‌کند. این فایده برای افراد با اختلالات اضطرابی یا استرس بالا مفید است. مطالعات نشان می‌دهد که ترک قهوه می‌تواند خلق‌وخو را پایدارتر کرده و تمرکز طبیعی را افزایش دهد.
 

پایین آمدن فشار خون

بدون کافئین، فشار خون کاهش یافته و خطر مشکلات قلبی کم می‌شود. این فایده برای افراد با فشار خون بالا یا بیماری‌های قلبی مهم است.
 

بهبود باروری

ترک قهوه می‌تواند باروری را در زنان بهبود دهد، زیرا کافئین فعالیت عضلانی لوله‌های فالوپ را کاهش می‌دهد. این فایده برای زوج‌هایی که قصد بارداری دارند، مفید است. مطالعات نشان می‌دهد که کافئین خطر سقط را افزایش می‌دهد. ترک قهوه هورمون‌ها را متعادل می‌کند. این اثر می‌تواند احتمال بارداری موفق را بالا ببرد.
 

انرژی پایدارتر

بدون نوسانات کافئین، انرژی بدن طبیعی‌تر و پایدارتر می‌شود. این فایده پس از گذر از علائم اولیه ترک ظاهر می‌شود. مطالعات نشان می‌دهد که وابستگی به کافئین کاهش می‌یابد.
 

سخن پایانی

قهوه نوشیدنی‌ای با دو چهره است که هم فوایدی مانند افزایش انرژی، حفاظت از مغز و کبد و کاهش خطر بیماری‌ها داشته و هم عوارضی مانند بی‌خوابی، اضطراب و مشکلات گوارشی دارد.

با نگاهی کلی به فواید و ضرر قهوه می توان گفت که مصرف متعادل قهوه در روز برای اکثر افراد ایمن است، اما گروه‌هایی مانند زنان باردار، بیماران قلبی و کودکان باید احتیاط کرده یا از آن اجتناب کنند.

در نهایت، توجه به بدن و مشورت با پزشک بهترین راه برای لذت بردن از قهوه بدون ریسک است. برخی افراد نیز استفاده از مکمل های حاوی کافئین را برای بهره مندی از فواید قهوه (که با محتوای کافئین آن در ارتباط است) ترجیح می دهند.

انواعی از مکمل کافئین ایرانی و خارجی در داروکده موجود است. داروخانه آنلاین داروکده اولین و بزرگترین داروخانه آنلاین کشور است که محصولات سلامت محور غیردارویی را با تضمین اصالت و بهترین قیمت ارائه می دهد. داروکده از پشتیبانی داروخانه حقیقی و فعال مرکزی جمالزاده برخوردار است.

امیدواریم مقاله "فواید و عوارض قهوه" برای شما حاوی اطلاعات مفیدی باشد. هدف ما در مجله علمی داروکده افزایش آگاهی مخاطبان در حیطه سلامت و ارائه پاسخ هایی علمی در رابطه با دغدغه های موجود در این زمینه است. تیم علمی داروکده متشکل از داروسازان متخصص و دانش آموختگان رشته تغذیه به تألیف و ترجمه مقالات پیرامون موضوعات حائز اهمیت در حوزه سلامت می پردازند. در صورت وجود هر گونه پرسش در رابطه با فواید و مضرات قهوه، می‌توانید در بخش نظرات سوال خود را مطرح کرده تا تیم علمی داروکده در اسرع وقت به آن پاسخ دهند.