مراحل سیکل رشد مو

مو، می‌تواند بازتابی از شخصیت و سبک زندگی‌مان باشد. با این حال، بسیاری از افراد نمی‌دانند که تارهای موی سر، همیشه در حال طی کردن یک چرخه طبیعی شامل رشد، استراحت و ریزش هستند.

شناخت مراحل این چرخه نه‌ تنها برای علاقه‌مندان به مراقبت از مو اهمیت دارد، بلکه برای کسانی که با مشکلاتی مثل کم‌پشتی یا ریزش مو مواجه‌اند یا حتی صرفاً کنجکاوند که مو چگونه رشد می‌کند و بازسازی می‌شود، ضروری است.

در این راهنمای جامع، به بررسی علمی مراحل سیکل رشد مو می‌پردازیم؛ هر مرحله را با جزئیات توضیح می‌دهیم و راهکارهایی ارائه می‌دهیم تا با حمایت از این فرآیند طبیعی، سلامت موهای خود را تقویت کنید.

چه در حال مقابله با ریزش مو باشید، چه به ‌دنبال پرپشت‌تر و سالم‌تر شدن موهایتان، آشنایی با چرخه رشد مو، نخستین قدم در مسیر رسیدن به اهداف روتین مراقبتی‌تان خواهد بود. پس ادامه مطلب را از دست ندهید!
 

آنچه در این مقاله خواهید خواند:

• چرخه رشد مو چیست؟ توضیح ساده و کامل مراحل رشد مو
• عوامل مؤثر بر سیکل رشد مو و علل ریزش مو
• چگونه چرخه رشد مو را تقویت کنیم؟
• سوالات رایج کاربران پیرامون مراحل سیکل رشد مو

مدت زمان تقریبی مطالعه: 7 دقیقه
 

چرخه رشد مو چیست؟ توضیح ساده و کامل مراحل رشد مو

چرخه رشد مو یک فرآیند طبیعی، پیوسته و منظم است که طی آن فولیکول‌های مو به ‌طور مداوم تارهای جدید می‌سازند؛ وارد مرحله استراحت می‌شوند و سپس موهای قدیمی را می‌ریزند تا جای رشد جدید باز شود. برخلاف موی سایر نقاط بدن، موی سر چرخه‌ای بلندتر داشته که تأثیر مستقیمی بر طول، ضخامت و سلامت کلی موها دارد.

نکته جالب این است که هر فولیکول مو به‌ صورت مستقل عمل می‌کند؛ یعنی همه تارهای موی سر هم‌زمان در یک مرحله نیستند. برخی در حال رشد، برخی در حال استراحت و بعضی دیگر در حال ریزش‌اند. به همین دلیل است که موهایتان به ‌طور ناگهانی نمی‌ریزند و رشد موی سر، ظاهری مداوم و طبیعی دارد.

سیکل رشد مو به ترتیب به چهار مرحله اصلی تقسیم می‌شود:

1. مرحله آناژن (رشد فعال)
2. مرحله کاتاژن (گذار یا انتقال)
3. مرحله تلوژن (استراحت)
4. مرحله اگزوژن (ریزش)

این مراحل با نظم خاصی در کنار هم عمل می‌کنند و به‌ طور معمول هر فولیکول مو این چرخه را در بازه‌ای بین ۲ تا ۷ سال طی می‌کند. آگاهی از این مراحل به ما کمک می‌کند تا بهتر درک کنیم چرا موها تا حد خاصی رشد می‌کنند؛ چه عواملی باعث ریزش آن‌ها می‌شود و چگونه اختلال در این چرخه می‌تواند به نازک شدن یا ریزش شدید مو منجر شود.
 

در ادامه، هر یک از این مراحل را با جزئیات بیشتری بررسی می‌کنیم تا بتوانید مراقبت هوشمندانه‌تری از موهای خود داشته باشید.

مرحله اول – فاز آناژن: مرحله رشد فعال مو

- در مرحله آناژن مو چه اتفاقی می‌افتد؟

فاز آناژن، طولانی‌ترین و مهم‌ترین مرحله از چرخه رشد مو است. در این مرحله، فولیکول‌های مو با حداکثر فعالیت خود در حال تولید سلول‌های جدید هستند و همین امر باعث رشد قابل مشاهده مو می‌شود.

• سلول‌های ریشه مو با سرعت زیاد تقسیم می‌شوند.
• ساقه مو به ‌تدریج بلندتر می‌شود؛ زیرا سلول‌های تازه به ‌سمت بالا هل داده می‌شوند.
• فولیکول‌ها از طریق جریان خون قوی، اکسیژن و مواد مغذی مورد نیاز برای رشد را دریافت می‌کنند.

- مدت زمان فاز آناژن چقدر است؟

• این فاز ممکن است بین ۲ تا ۷ سال طول بکشد.
• مدت زمان این مرحله، تعیین‌کننده حداکثر طولی است که موی شما می‌تواند داشته باشد.
• برای مثال، اگر فاز آناژن فردی طولانی‌تر باشد، موهایش قابلیت بلندتر شدن نسبت به فردی با فاز کوتاه‌تر را خواهد داشت.

- چند درصد موها در فاز آناژن هستند؟

حدود ۸۰ تا ۹۰ درصد از موهای سرتان در هر لحظه در این فاز هستند؛ یعنی بیشتر موهای شما در حال رشد فعال‌اند.

- چه عواملی بر فاز آناژن تأثیر می‌گذارند؟

• ژنتیک: DNA تا حد زیادی مدت این مرحله را تعیین می‌کند.
• هورمون‌ها: آندروژن‌هایی مانند تستوسترون می‌توانند این فاز را کوتاه یا بلند کنند.
• تغذیه: رژیم غذایی سرشار از ویتامین‌ها و مواد معدنی، به رشد بهتر مو کمک می‌کند.
• شرایط سلامتی: برخی بیماری‌ها یا داروها ممکن است این فاز را مختل نمایند.

نکته کلیدی: حفظ و تقویت فاز آناژن برای داشتن موهایی بلند، متراکم و سالم ضروری است. برای حمایت از این مرحله، رعایت تغذیه مناسب، مراقبت از پوست سر و جلوگیری از آسیب‌های فیزیکی یا شیمیایی به مو بسیار مهم است.
 

مرحله دوم – فاز کاتاژن: مرحله گذار یا انتقالی

- در فاز کاتاژن چه اتفاقی می‌افتد؟

فاز کاتاژن یک مرحله کوتاه اما مهم در چرخه رشد مو است که پایان رشد فعال (آناژن) را نشان می‌دهد و مو را برای ورود به مرحله استراحت آماده می‌کند.

• فولیکول مو به ‌تدریج کوچک می‌شود و ارتباط خود را با منبع خون قطع می‌کند.
• بخش پایینی فولیکول شروع به جمع شدن و تحلیل رفتن می‌کند.
• رشد مو متوقف می‌شود؛ اما تار مو همچنان به فولیکول متصل باقی می‌ماند.

- مدت زمان فاز کاتاژن چقدر است؟

• این فاز معمولاً ۲ تا ۳ هفته طول می‌کشد.
• در هر زمان، تنها حدود ۱٪ از موهای سر در این مرحله قرار دارند.

- چرا فاز کاتاژن اهمیت دارد؟

با وجود کوتاه بودن، این مرحله نقش حیاتی در چرخه رشد مو دارد، چرا که:

• پایان فاز رشد فعال را اعلام می‌کند.
• فولیکول را برای ورود به مرحله استراحت (تلوژن) آماده می‌سازد.

- چه عواملی باعث اختلال در فاز کاتاژن می‌شوند؟

• استرس شدید یا بیماری‌های خاص ممکن است فولیکول‌ها را زودتر از موعد وارد این فاز کنند.
• این اختلال می‌تواند منجر به افزایش ریزش مو یا نازک شدن موها گردد.

نکته کلیدی: اگرچه فاز کاتاژن کوتاه‌مدت است، اما نقش آن در تعادل طبیعی چرخه رشد مو بسیار مهم است. مدیریت استرس، حفظ سلامت عمومی بدن و مراقبت درست از موها، از ورود زودهنگام موها به این مرحله جلوگیری می‌کند.
 

مرحله سوم – فاز تلوژن: مرحله استراحت مو

- در مرحله تلوژن مو چه اتفاقی می‌افتد؟

فاز تلوژن مرحله‌ای از سیکل رشد مو است که در آن فولیکول‌ها به حالت استراحت می‌روند و فعالیت رشد آن‌ها متوقف می‌شود.

• فولیکول مو در این فاز غیرفعال است.
• تار موی قبلی همچنان در جای خود باقی می‌ماند؛ اما دیگر رشد نمی‌کند.
• فولیکول در حال آماده‌سازی برای ریزش مو و شروع چرخه جدید است.

- مدت زمان فاز تلوژن چقدر است؟

• این فاز به‌ طور معمول بین ۲ تا ۴ ماه طول می‌کشد.
• در هر لحظه، حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد از موهای سر در این مرحله هستند.

- چه عواملی باعث ورود زودرس موها به فاز تلوژن می‌شود؟

• استرس فیزیکی یا روانی شدید
• تغییرات هورمونی؛ مانند دوران پس از زایمان یا اختلالات تیروئید
• کمبود مواد مغذی؛ مثل آهن، روی، پروتئین یا ویتامین D
• مصرف برخی داروها؛ مانند داروهای ضدافسردگی یا رقیق‌کننده خون

این عوامل ممکن است باعث بروز وضعیتی به‌نام تلوژن افلوویوم شوند که یکی از رایج‌ترین دلایل ریزش موقتی مو است.

- نشانه‌های فاز تلوژن چیست؟

• افزایش قابل‌توجه در ریزش مو (بیش از ۵۰ تا ۱۰۰ تار در روز)
• در صورت تکرار یا طولانی شدن این مرحله، ممکن است تراکم مو کاهش یابد و به ‌مرور زمان نازک شود.

نکته کلیدی: فاز تلوژن بخشی طبیعی از چرخه زندگی مو است؛ اما اگر تعداد زیادی از موها به‌ طور هم‌زمان وارد این مرحله شوند، باید علت آن بررسی گردد. حفظ تعادل هورمونی، تغذیه کافی و کنترل استرس، کلید پیشگیری از ریزش بیش از حد در این مرحله هستند.
 

مرحله چهارم – فاز اگزوژن: مرحله ریزش مو

- در فاز اگزوژن چه اتفاقی می‌افتد؟

فاز اگزوژن به‌ عنوان مرحله‌ای مجزا از فاز تلوژن شناخته می‌شود؛ اما اغلب با آن هم‌پوشانی دارد. در این مرحله، موهایی که چرخه رشد خود را طی کرده‌اند، به‌ صورت طبیعی از پوست سر جدا می‌شوند.

• در این فاز، ساقه موی قدیمی از فولیکول جدا شده و می‌ریزد.
• فولیکول بدون آسیب باقی می‌ماند و آماده می‌شود تا وارد فاز آناژن جدید شود و موی تازه‌ای تولید کند.

- ریزش طبیعی مو چقدر است؟

• ریزش روزانه بین ۵۰ تا ۱۰۰ تار مو کاملاً طبیعی است.
• این ریزش بخشی از فرآیند نوسازی و جایگزینی موهای قدیمی با موهای جدید محسوب می‌شود.

- چه زمانی ریزش مو بیش از حد می‌شود؟

• وقتی تعداد زیادی از فولیکول‌ها به‌ طور هم‌زمان وارد فاز تلوژن و سپس اگزوژن شوند، ریزش شدیدتر از حد طبیعی خواهد شد.
• این وضعیت می‌تواند ناشی از بیماری‌ها، استرس‌های شدید، داروها یا حتی روش‌های نادرست مراقبت از مو باشد.

نکته کلیدی:

فاز اگزوژن بخشی طبیعی از مراحل سیکل رویش مو است و نباید از ریزش روزانه مو وحشت کرد. با این حال، اگر متوجه شدید ریزش موهایتان بیش از حد معمول است یا تراکم مو به‌ وضوح کاهش یافته، بررسی علت‌های زمینه‌ای مانند تغذیه، استرس یا اختلالات هورمونی، ضروری خواهد بود. حفظ آرامش، تغذیه مناسب و انتخاب محصولات مراقبتی ملایم، در تنظیم این مرحله بسیار مؤثر است.

در آخر، گفتنی است که چرخه رشد مو در لیزر و سیکل رشد مو بعد از کاشت ممکن است دچار تغییراتی شود؛ به ‌عنوان مثال، پس از کاشت، موها معمولاً وارد فاز تلوژن شده و دچار ریزش موقتی می‌شوند که یک روند طبیعی است. مطالعات نشان داده‌اند که رشد مجدد مو معمولاً طی 3 تا 6 ماه آغاز می‌شود و رعایت مراقبت‌های پزشکی و تغذیه‌ای می‌تواند این روند را بهبود بخشد.

بیشتر بخوانید: برای داشتن موی سالم چه روتینی داشته باشیم؟

عوامل مؤثر بر سیکل رشد مو و علل ریزش مو

درک عواملی که باعث اختلال در چرخه طبیعی رشد مو می‌شوند، گام مهمی در پیشگیری و درمان ریزش مو است. بسیاری از مشکلات مو زمانی رخ می‌دهند که یکی از مراحل چرخه رشد به ‌درستی طی نشود یا به ‌طور ناگهانی مختل گردد.

مهم‌ترین عوامل اختلال در سیکل مو:

• ژنتیک: طاسی الگوی مردانه یا زنانه معمولاً با کوتاه شدن فاز رشد فعال (آناژن) همراه است.
• اختلالات هورمونی: بیماری‌هایی مانند سندرم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS) یا اختلالات تیروئید می‌توانند چرخه مو را تغییر دهند.
• کمبودهای تغذیه‌ای: کمبود آهن، روی، ویتامین D و بیوتین می‌تواند فولیکول‌های مو را تضعیف نماید.
• استرس فیزیکی یا روانی: استرس شدید یا ضربه جسمی می‌تواند موها را وارد فاز تلوژن (استراحت) کرده و منجر به ریزش شود.
• داروها: داروهایی مانند شیمی‌درمانی، رقیق‌کننده‌های خون یا برخی ضدافسردگی‌ها بر سیکل رشد مو اثر منفی دارند.
• مشکلات پوست سر: بیماری‌هایی مانند شوره شدید، پسوریازیس یا عفونت‌های قارچی می‌توانند سلامت فولیکول‌ها را مختل کنند.
   

چگونه چرخه رشد مو را تقویت کنیم؟

با اصلاح سبک زندگی، تغذیه و مراقبت از مو، می‌توان از اختلال در دوره رشد مو پیشگیری کرد یا آن را بهبود بخشید:

۱. رژیم غذایی متعادل و غنی از مواد مغذی تقویت‌کننده مو

• پروتئین: ماده سازنده کراتین، پروتئین اصلی مو
• آهن و روی: کمک به عملکرد سالم فولیکول‌ها
• ویتامین‌های A، C، D و E: مؤثر در تقویت رشد و کاهش ریزش مو
• اسیدهای چرب امگا ۳: ضد التهاب و تقویت‌کننده پوست سر

۲. مراقبت ملایم و صحیح از مو

• پرهیز از مواد شیمیایی قوی و ابزارهای حرارتی
• استفاده از شامپوها و نرم‌کننده‌های ملایم
• ماساژ پوست سر برای افزایش جریان خون و تغذیه فولیکول‌ها

۳. مدیریت استرس

• استفاده از روش‌های آرام‌سازی مانند مدیتیشن، یوگا یا تنفس عمیق
• خواب کافی و باکیفیت

۴. درمان‌های پزشکی و مکمل‌ها

• در صورت نیاز، مشاوره با متخصص پوست یا مو برای شروع درمان‌های موضعی مانند ماینوکسیدیل
• استفاده از مکمل‌های غذایی با نظر پزشک برای جبران کمبودهای تغذیه‌ای

نکته پایانی: سلامت مو وابسته به سلامت کلی بدن، تعادل هورمونی، تغذیه مناسب و مراقبت اصولی است. اگر دچار ریزش موی شدید یا اختلال طولانی‌مدت در رشد مو هستید، مراجعه به پزشک متخصص می‌تواند بهترین راهکار را برایتان فراهم کند.
 

سوالات رایج کاربران پیرامون مراحل سیکل رشد مو

1. رشد مو چقدر زمان می‌برد؟

مدت زمان رشد مو حدود 1 تا 1/5 سانتی‌متر در ماه است؛ یعنی در یک سال تقریباً 12 تا 18 سانتی‌متر رشد می‌کند. این مقدار به ژنتیک، تغذیه، سلامت پوست سر و هورمون‌ها بستگی دارد.

2. برای رشد مو چه باید کرد؟

مصرف مواد مغذی مانند پروتئین، آهن و ویتامین‌های گروهB، ماساژ پوست سر و استفاده از محصولات تقویت‌کننده مو به افزایش رشد مو کمک می‌کند. همچنین، مدیریت استرس و خواب کافی نیز اهمیت دارد.

3.چرا مو دیر رشد می‌کند؟

دلایلی مثل کمبود ویتامین‌ها، استرس، بیماری‌های هورمونی همچون تیروئید یا PCOS، مشکلات پوست سر یا ژنتیک می‌توانند باعث کند شدن رشد مو شوند. مصرف برخی داروها یا آسیب‌های حرارتی و شیمیایی نیز مؤثرند.

4. چطور موهای خود را تقویت کنیم؟

با تغذیه سالم، استفاده از تونیک و سرم‌های تقویت‌کننده، ماساژ پوست سر، پرهیز از حرارت بالا و رنگ مکرر، می‌توان موها را تقویت کرد. همچنین مکمل‌هایی مانند زینک، بیوپانتن و پرفکتیل نیز مؤثرند.

5. رشد مو روزی چقدر است؟

موهای انسان به طور میانگین روزانه حدود 3/0 تا 5/0 میلی‌متر رشد می‌کنند. این مقدار در ماه حدود 1 تا 1/5 سانتی‌متر می‌شود.

6.رشد مو چند ماه طول می‌کشد؟

دوره رشد (آناژن) هر تار مو ممکن است بین 2 تا 6 سال طول بکشد. در این مدت، مو به‌طور مداوم رشد می‌کند تا وارد فاز استراحت شود.

7.رشد مو تا چند سالگی ادامه دارد؟

رشد مو در بیشتر افراد تا حدود 40 تا 50 سالگی نسبتاً ثابت است؛ اما پس از آن ممکن است به ‌تدریج کند شود. با این حال، ژنتیک نقش اصلی در ادامه‌دار بودن رشد مو دارد.

8.رشد چند تار مو از یک ریشه امکان‌پذیر است؟

از هر فولیکول مو ممکن است یک تا چهار تار مو رشد کند. معمولاً در افراد با موهای پرپشت، چند مو از یک فولیکول خارج می‌شود که به آن "گروه فولیکولی" می‌گویند.

9. مدت زمان کدام مرحله از سیکل مو نسبت به بقیه طولانی تر است؟

مرحله آناژن (رشد فعال مو) طولانی‌ترین بخش سیکل رشد مو است و می‌تواند بین 2 تا 7 سال طول بکشد؛ بسته به عوامل ژنتیکی و فردی. این مرحله تعیین‌کننده طول نهایی مو است.

10. رشد مو 10 سانت در ماه امکان پذیر است؟

رشد موی سر به‌ طور معمول حدود 1 سانتی‌متر در ماه است؛ رشد 10 سانت در ماه از نظر علمی غیرممکن بوده و می‌تواند ناشی از ادراک اشتباه یا تبلیغات غیر واقعی باشد.
 

جمع بندی نهایی تیم علمی داروکده

چرخه رشد مو، فرآیندی شگفت‌انگیز و منظم است که در طول عمر انسان، مسئول حفظ، بازسازی و نوسازی تارهای مو به ‌شمار می‌رود. آگاهی از چهار مرحله اصلی این چرخه، آناژن (رشد)، کاتاژن (گذار)، تلوژن (استراحت) و اگزوژن (ریزش) به شما یاری می‌رساند تا در زمان مناسب، نشانه‌های اختلال را به‌ درستی تشخیص دهید.

با تقویت رژیم غذایی، مدیریت مؤثر استرس، مراقبت صحیح از پوست سر و بهره‌گیری از محصولات مناسب، می‌توان از این چرخه طبیعی به بهترین نحو حمایت نمود. حاصل این مراقبت، چیزی جز موهایی سالم‌تر، مقاوم‌تر و درخشان‌تر نخواهد بود.

تنها یک گام تا دستیابی به موهایی سالم‌تر و پرپشت‌تر؛ با دریافت مشاوره تخصصی!

در صورتی که احساس می کنید روند رشد موهایتان کند شده یا با ریزش غیرعادی مواجه هستید، اکنون زمان مناسبی است تا چرخه رشد مو را جدی تلقی کنید. با استفاده از مشاوره رایگان تلفنی داروکده، تیمی از مشاوران علمی، با در نظر گرفتن ویژگی‌های پوست سر، نوع مو، وضعیت هورمونی و شرایط تغذیه‌ای، علل زمینه‌ای مشکل را بررسی نموده و راهکارهایی اصولی و متناسب با نیاز فردی شما ارائه می‌دهند؛ دقیق، علمی و بدون هزینه اضافه.

پس از انتخاب مناسب‌ترین محصولات مراقبتی، کافی است سفارش خود را از طریق داروخانه آنلاین داروکده ثبت نمایید. در شهر تهران، با بهره‌گیری از سامانه سریع و امن دارو اکسپرس، محصولات انتخابی کاربران با بسته‌بندی مطمئن و در کوتاه‌ترین زمان ممکن تحویل خواهد شد.

در سایر شهرها نیز ارسال سفارش‌ها از طریق پست پیشتاز به ‌سرعت انجام می‌گیرد. سلامت مو با مراقبتی آگاهانه آغاز می‌شود؛ و این مراقبت تنها یک تماس با تیم علمی داروکده فاصله دارد.

در آخر، نظراتتان پیرامون مطالب مقاله را با ما در بخش "پرسش و پاسخ" ذیل مقاله مطرح کنید و اگر این مطالب برایتان مفید بوده آن را با دوستانتان به اشتراک بگذارید.