عوارض قرص فیناستراید در مردان

فیناستراید یک داروی مهارکننده انتخابی آنزیم 5-آلفا‌ردوکتاز است که در درمان بزرگی خوش‌خیم پروستات (BPH) و ریزش موی آندروژنتیک در مردان به کار می‌رود. این دارو با مهار تبدیل هورمون تستوسترون به دی‌هیدروتستوسترون (DHT)، هورمونی که نقش کلیدی در رشد پروستات و کوچک شدن فولیکول‌های مو دارد، موجب کاهش سطح دی هیدروتستوسترون می‌شود. علی‌رغم کاربرد بالینی و فواید درمانی قابل توجه فیناستراید در مردان، بروز عوارض جنسی خاص در این گروه باعث نگرانی بیماران تحت درمان شده است. این نگرانی‌ها می‌تواند روند درمان را تحت تأثیر قرار دهد و باعث کاهش تمایل به ادامه مصرف دارو گردد.

اولین و مهم‌ترین اقدام برای برای کاهش این دغدغه‌ها، افزایش آگاهی و آشنایی بیشتر با این عوارض و راهکارهای کاهش و مدیریت آن‌ها است. به همین جهت، در این مقاله از مجله علمی داروکده، تصمیم گرفتیم تا به بررسی جامع عوارض قرص فیناستراید در مردان و راهکارهای مؤثر برای کنترل آن‌ها بپردازیم.

آنچه در این مقاله می‌خوانید:

• فیناستراید چیست؟
• کاربرد فیناستراید در مردان
• عوارض جانبی شایع فیناستراید
• عوارض قرص فیناستراید در مردان
• عوارض جانبی جدی فیناستراید در مردان
• سندرم پسافیناستراید (PFS) در مردان
• عوارض قرص فیناستراید بر کبد
• عوارض فیناستراید در چشم
• راهکارهای کاهش عوارض جانبی فیناستراید در مردان
• سؤالات متداول
• سخن پایانی

مدت زمان مطالعه: 7 دقیقه

فیناستراید چیست؟

فیناستراید یک داروی مهارکننده آنزیم 5-آلفا ردوکتاز است که برای درمان بزرگی خوش‌خیم پروستات (BPH) و آلوپسی آندروژنتیک (ریزش موی مردانه) در مردان استفاده می‌شود.

این دارو با مهار تبدیل تستوسترون به دی هیدروتستوسترون (DHT) باعث کاهش سطح DHT می‌شود. دی هیدروتستوسترون در رشد پروستات نقش دارد و افزایش بیش از حد آن در دوره میانسالی می‌تواند باعث بزرگ شدن پروستات گردد. علاوه براین، دی هیدروتستوسترون نقش مهمی در کوچک شدن فولیکول‌های مو و فرآیند ریزش مو دارد. قرص فیناستراید از طریق کاهش تولید DHT در بدن جلوی رشد غیر طبیعی پروستات را می‌گیرد و از گوچک شدن فولیکول‌های مو جلوگیری می‌کند.

کاربرد فیناستراید در مردان

اگر می‌خواهید بدانید که قرص فیناستراید برای چیست؟ باید گفت که قرص فیناستراید برای مردان به طور کلی در دو دوز اصلی و به شرح زیر مورد استفاده قرار می‌گیرد:

• قرص فیناستراید 1 میلی‌گرم برای درمان ریزش موی مردانه

فیناستراید از طریق کاهش سطح دی هیدروتستوسترون، از کوچک شدن فولیکول‌های مو جلوگیری کرده و رشد مجدد مو را تحریک می‌کند. به همین علت فیناستراید برای ریزش مو با الگوی مردانه به طور گسترده تجویز می‌شود.
 

• قرص فیناستراید 5 میلی‌گرم برای درمان بزرگی خوش‌خیم پروستات (BPH).

مصرف قرص فیناستراید برای پروستات، به کاهش حجم پروستات و بهبود علائم ادراری ناشی از بزرگی پروستات کمک می‌کند.
 

• فیناستراید برای زنان کاربرد تأیید شده‌ای ندارد. با این حال، در برخی موارد ممکن است پزشک برای درمان هیرسوتیسم (رشد موهای زائد در زنان) از فیناستراید در خانم‌ها به عنوان درمان کمکی استفاده نماید.

عوارض جانبی شایع فیناستراید

فیناستراید مانند همه داروها، ممکن است در برخی افراد عوارض جانبی ایجاد کند، البته این عوارض در همه افراد مشاهده نمی‌شود، اما آگاهی از آن‌ها برای بیماران و پزشکان اهمیت ویژه‌ای دارد. عوارض جانبی شایع فیناستراید عبارتند از:

• کاهش میل جنسی، مشکلات نعوظ و اختلال انزال در مردان
• بزرگ شدن سینه و حساسیت پستان در مردان
• ضایعات پوستی و ورم خفیف محیطی

عوارض جانبی شایع در ۱٪ یا بیشتر از بیماران تحت درمان با فیناستراید ممکن است رخ دهد. این عوارض معمولاً خفیف تا متوسط بوده و در بسیاری از موارد با ادامه درمان یا قطع دارو بهبود می‌یابند. اما گاهی اوقات ممکن است عوارض جانبی جنسی فیناستراید حتی پس از قطع مصرف این دارو ادامه یابد. در چنین شرایطی ضروری است تا به پزشک معالج خود مشورت نمایید.

عوارض قرص فیناستراید در مردان

اختلالات جنسی شایع‌ترین و از نظر بالینی مهم‌ترین عوارض فیناستراید در مردان هستند. این عوارض عمدتاً در اوایل درمان بروز کرده و معمولاً ظرف چند هفته تا چند ماه پس از قطع دارو بهبود می‌یابند. با این حال، در برخی موارد علائم ممکن است به صورت پایدار باقی بمانند و ماه‌ها یا سال‌ها ادامه یابند. این عوارض جنسی می‌توانند به طور قابل توجهی کیفیت زندگی و رضایت جنسی را تحت تأثیر قرار دهد.

عوارض جنسی فیناستراید در مردان عبارتند از:

1) کاهش میل جنسی: حدود ۲٪ تا ۶٪ مردان کاهش تمایل جنسی را در حین مصرف فیناستراید گزارش کرده‌اند. این عارضه معمولاً خفیف بوده و ممکن است با ادامه مصرف یا قطع دارو بهبود پیدا کند.
 

2) اختلالات نعوظ: اختلال نعوظ ناشی از فیناستراید ممکن است شامل عدم نعوظ، یعنی دشواری در رسیدن به نعوظ و یا ناتوانی در حفظ نعوظ (ناتوانی جنسی) باشد. علائم اختلال نعوظ ممکن است با گذشت زمان و تطابق بدن بهبود یابد، اما در برخی موارد حتی پس از قطع دارو نیز ممکن است ادامه پیدا کند.
 

3) اختلالات انزال: اختلال در انزال شامل بدون مایع منی یا کاهش حجم مایع منی است که در بیش از ۱٪ بیماران تحت درمان با فیناستراید گزارش شده است. این عارضه در دوزهای بالاتر مورد استفاده برای درمان بزرگی پروستات شایع‌تر است.

عوارض جانبی جدی فیناستراید در مردان 

بیشتر بخوانید: داروی گیاهی برای بزرگی خوش خیم پروستات

عوارض جانبی جدی فیناستراید نادر هستند و در کمتر از ۱ نفر از هر ۱۰۰۰ نفر اتفاق می‌افتند. با این حال، برخی از این عوارض بسیار جدی بوده و ممکن است نیاز به قطع دارو یا مداخلات پزشکی ‌باشد. لذا؛ توصیه می‌شود در صورت مشاهده موارد زیر، با پزشک خود تماس بگیرید. عوارض جانبی جدی فیناستراید در مردان عبارتند از:

• واکنش آلرژیک شدید: در صورت مشاهده علائم واکنش آلرژیک مانند کهیر، مشکل در تنفس یا تورم صورت، لب‌ها، زبان یا گلو، فوراً به پزشک مراجعه کنید.
• عوارض جنسی پایدار: برخی مردان پس از قطع فیناستراید همچنان دچار عوارض جنسی تا حداقل ۳ ماه پس از قطع دارو می‌مانند که به آن سندرم پسافیناستراید (PFS) گفته می‌شود.
• سرطان پستان در مردان: موارد نادری از سرطان پستان در مردان تحت درمان با فیناستراید گزارش شده است. بیماران باید از نظر بروز هر گونه درد، توده، ترشحات نوک پستان یا تغییرات دیگر تحت نظر باشند.
• کاهش قدرت باروری در مردان: فیناستراید ممکن است به طور موقت تعداد اسپرم و کیفیت مایع منی را کاهش دهد، اما این اثرات معمولاً پس از قطع دارو برگشت‌پذیر هستند.
• اختلالات خلقی: برخی گزارشات حاکی از بروز اختلالات خلقی از جمله افسردگی و اضطراب در پی مصرف فیناستراید هستند. توصیه می‌شود در صورت تجربه هرگونه تغییر جدی در خلق و خو مصرف دارو را متوقف نموده و با پزشک معالج مشورت نمایید.

سندرم پسافیناستراید (PFS) در مردان

سندرم پسافیناستراید به مجموعه‌ای از علائم جنسی، روانی و جسمی گفته می‌شود که حداقل سه ماه پس از قطع دارو ادامه دارند. این علائم شامل کاهش میل جنسی، اختلال نعوظ، مشکلات ارگاسم و اختلالات خلقی است. شیوع و علت دقیق این سندرم هنوز به طور کامل مشخص نشده و تحقیقات بیشتری در این زمینه لازم است. مطالعات نشان داده که چندین مکانیسم مرتبط با هم شامل عوامل هورمونی، عصبی و ژنتیکی در بروز عوارض جنسی پایدار پس از مصرف فیناستراید دخیل هستند.

عوارض قرص فیناستراید بر کبد

بسیاری از مطالعات بالینی فیناستراید را دارویی نسبتاً ایمن معرفی کرده‌اند، اما تحقیقات جدید نشان می‌دهد که مصرف طولانی‌مدت فیناستراید ممکن است با تجمع چربی در کبد (استئاتوز کبدی) و افزایش ریسک بیماری کبد چرب غیرالکلی همراه باشد. به همین علت توصیه می‌شود در موارد مصرف طولانی‌مدت این دارو اقدامات لازم جهت پایش عملکرد کبدی صورت گیرد.

عوارض فیناستراید در چشم

تحقیقات اخیر نشان داده‌اند که مصرف بلندمدت فیناستراید می‌تواند منجر به بروز مشکلات چشمی مانند تاری دید، ورم پلک و خشکی چشم شود. مطالعات بالینی مواردی از ادم ماکولا، اختلال عصب بینایی و آسیب‌های شبکیه را در مصرف‌کنندگان فیناستراید گزارش کرده‌اند؛ بنابراین معاینات چشمی منظم برای مصرف‌کنندگان این دارو توصیه می‌شود.

عوارض فیناستراید در زنان

فیناستراید به طور معمول برای مردان تجویز می‌شود و مصرف آن در زنان به‌ویژه زنان در سن باروری توصیه نمی‌شود؛ مگر در شرایط خاص و با تشخیص پزشک مانند برخی موارد هیرسوتیسم یا ریزش موی آندروژنتیک مقاوم به درمان. مصرف فیناستراید در بارداری (رده X بارداری سازمان غذا و دارو) به شدت ممنوع است؛ زیرا می‌تواند باعث نقص‌های جدی در اندام تناسلی جنین مذکر شود. حتی تماس پوستی زنان باردار با قرص خرد شده یا شکسته فیناستراید نیز می‌تواند خطرناک باشد. در زنان، فیناستراید می‌تواند عوارضی مانند اختلالات قاعدگی، تغییرات پستانی (حساسیت یا بزرگ شدن)، کاهش میل جنسی، اختلالات خلقی، خستگی، سردرد و آکنه ایجاد کند.

راهکارهای کاهش عوارض جانبی فیناستراید در مردان

 با وجود اینکه فیناستراید ممکن است در مردان عوارض جانبی ایجاد کند، راهکارهایی وجود دارد که می‌تواند به کاهش این عوارض و از بین بردن عوارض فیناستراید کمک کند. در ادامه، مهم‌ترین این راهکارها و نکات مرتبط آورده شده است.

• اطلاع‌رسانی به پزشک: درباره حساسیت‌های دارویی و بیماری‌های زمینه‌ای مانند مشکلات کبد، پروستات و سرطان یکی از مهم‌ترین اقدامات برای کاهش عوارض فیناستراید است. آگاهی پزشک از وضعیت سلامتی شما کمک می‌کند تا دارو با دوز مناسب و با رعایت احتیاط تجویز شود و در صورت لزوم، پایش منظم آزمایشگاهی انجام گیرد.
   
• آموزش بیمار: آموزش دقیق به بیماران درباره عوارض احتمالی جنسی، جسمی و روانی قبل از شروع درمان و رعایت دوز تجویز شده و عدم مصرف بیش از حد دارو به مدیریت و کاهش عوارض احتمالی کمک می‌کند.
   
• پایش منظم: پایش منظم عملکرد جنسی، تغییرات خلقی و علائم پستان و سایر علائم بالینی در طول درمان کمک می‌کند تا هرگونه عارضه جانبی احتمالی را در مراحل اولیه شناسایی شود. این اقدام امکان مداخله سریع، تنظیم دوز دارو یا قطع مصرف را فراهم می‌سازد و از پیشرفت یا مزمن شدن عوارض جلوگیری می‌کند.
   
• تعیین دوز مناسب: استفاده از کمترین دوز مؤثر، به ویژه برای ریزش مو، جهت حصول بالاترین اثر درمانی و کمترین عوارض جانبی از اهمیت بالایی برخوردار است.
   
• قطع دارو: در صورت بروز عوارض شدید، قطع فیناستراید معمولاً به بهبود علائم کمک می‌کند.
   
• مداخلات دارویی و مکمل درمانی: به عنوان مثال، استفاده از داروهای مهارکننده‌های فسفودی‌استراز-5 (مثل سیلدنافیل) می‌تواند اختلال نعوظ ناشی از فیناستراید را برطرف نماید، هرچند علت زمینه‌ای را رفع نمی‌کند. استفاده از مکمل‌هایی مانند روی، ویتامین D، ماکا و جینسینگ نیز می‌تواند به بهبود عملکرد جنسی کمک کند.
   
• مراقبت‌های حمایتی: اقدامات حمایتی از جمله رژیم غذایی سالم، ورزش منظم و مشاوره روان‌شناختی ممکن است به بهبود کلی سلامت و عملکرد جنسی کمک کند.

سؤالات متداول:

1- آیا فیناستراید باعث چاقی میشود؟

بر اساس شواهد موجود، فیناستراید به طور مستقیم باعث افزایش وزن یا چاقی نمی‌شود؛ اما با تغییرات هورمونی و متابولیک، ممکن است در برخی افراد منجر به افزایش تجمع چربی بدن شود. با این حال، تأثیر قرص فیناستراید بر وزن معمولاً خفیف و غیرشایع است و بیشتر در مصرف طولانی‌مدت و دوزهای بالا مشاهده می‌شود.

2- آیا فیناستراید سرطان زا است؟

بر اساس اطلاعات موجود، فیناستراید به تنهایی و در دوزهای درمانی معمول باعث سرطان نمی‌شود. ولی موارد نادری از افزایش خطر ابتلای مردان به سرطان پستان و پروستات در مصرف‌کنندگان دوزهای بالا گزارش شده است، اما این ارتباط هنوز قطعی نیست و نیاز به بررسی‌های بیشتر دارد.

باید توجه داشت که مصرف فیناستراید می‌تواند سطح آنتی ژن مخصوص پروستات (PSA) را کاهش دهد و در نتیجه تشخیص زودهنگام سرطان پروستات را دشوار کند. PSA یک فاکتور مهم برای ارزیابی عملکرد پروستات و غربالگری سرطان پروستات محسوب می‌شود.

سخن پایانی

فیناستراید دارویی مؤثر در درمان بزرگی خوش‌خیم پروستات و ریزش موی مردانه است. این دارو عموماً تحمل خوبی دارد اما می‌تواند در مردان باعث عوارض جنسی مانند کاهش میل جنسی، اختلال نعوظ و اختلالات انزال شود که شایع‌ترین و مهم‌ترین عوارض بالینی آن هستند. عوارض نادر اما جدی فیناستراید شامل سرطان پستان مردان، اختلالات جنسی پایدار و علائم روانی مانند افسردگی می‌باشند. آگاهی و پایش این عوارض برای بهره‌مندی از حداکثر فواید درمانی و حداقل عوارض جانبی ضروری است. آموزش بیماران، تعیین دوز مناسب و مدیریت به موقع عوارض می‌تواند خطرات احتمالی را کاهش داده و نتایج درمانی را بهبود بخشد.

این مقاله از مجله داروکده با هدف ارائه‌ی اطلاعات کامل و به‌روز، مبتنی بر آخرین شواهد علمی و دستورالعمل‌های پزشکی تدوین شده است تا پزشکان و بیماران بتوانند فیناستراید را در مردان به شکل ایمن‌تر و مؤثرتری به‌کار گیرند. تیم علمی داروخانه آنلاین داروکده همواره در تلاش است تا با برقراری یک پل ارتباطی مطمئن بین تحقیقات پزشکی روز و عموم مردم اطلاعات صحیح، به‌روز و قابل اعتماد را در زمینه بهداشت و سلامت به مخاطبان خود ارائه دهد.