چند علامت آرتریت روماتوئید که نباید نادیده گرفته شوند

آرتریت روماتوئید یکی از بیماری‌های خودایمنی مزمن است که می‌تواند تأثیرات گسترده‌ای بر مفاصل و دیگر ارگان‌های بدن داشته باشد. این بیماری به طور معمول با التهاب مفاصل شروع می‌شود و اگر به موقع درمان نشود، می‌تواند به تخریب مفاصل، کاهش دامنه حرکتی و مشکلات سیستمیک منجر گردد.

از آنجا که آرتریت روماتوئید یک بیماری پیشرونده است، شناخت و توجه به علائم اولیه و جدی آن برای پیشگیری از عوارض شدید و ناتوانی ضروری است. این مقاله به بررسی دقیق علائم بیماری آتریت روماتوئید، عوارض طولانی مدت، راه های تشخیص و درمان آن پرداخته و اهمیت مدیریت به‌موقع را مورد تأکید قرار می‌دهد.
 

آنچه در این مقاله خواهید خواند:

• آرتریت روماتوئید چیست؟
• علت آرتریت روماتوئید چست؟
• آزمایش آرتریت روماتوئید چست؟
• علائم آرتریت روماتوئید چیست؟
• عوارض آرتریت روماتوئید چیست؟
• طول عمر بیماران آرتریت روماتوئید
• درمان آرتریت روماتوئید

مدت زمان تقریبی مطالعه: 8 دقیقه
 

آرتریت روماتوئید چیست؟

آرتریت روماتوئید (RA) یک بیماری خودایمنی مزمن و التهابی است که عمدتاً مفاصل بدن را درگیر می‌کند و می‌تواند به بافت‌های مختلف دیگر نیز آسیب وارد کند.

در این بیماری، سیستم ایمنی بدن به اشتباه به بافت‌های سالم بدن حمله می‌کند و آن‌ها را به عنوان سلول‌های خارجی یا تهدید به حساب می‌آورد. این حمله منجر به التهاب مزمن در مفاصل می‌شود که به نوبه خود می‌تواند به تخریب غضروف‌ها، استخوان‌ها و بافت‌های اطراف مفصل منجر شود.

آرتریت روماتوئید معمولاً به صورت دوطرفه و متقارن در مفاصل ظاهر می‌شود، به این معنا که معمولاً هر دو طرف بدن، به‌ویژه مفاصل کوچک دست‌ها، انگشت‌ها، مچ‌ها و پاها تحت تأثیر قرار می‌گیرند. این بیماری ممکن است به‌تدریج پیشرفت کند و در مراحل ابتدایی ممکن است فقط موجب درد، تورم و سفتی مفاصل شود، اما در مراحل پیشرفته‌تر، می‌تواند باعث تغییر شکل مفاصل، کاهش دامنه حرکتی آن‌ها و در نهایت آسیب‌های دائمی و ناتوانی‌های شدید شود.
 

آیا آرتریت روماتوئید خطرناک است؟

آرتریت روماتوئید یک بیماری سیستمیک است، به این معنا که فقط مفاصل را تحت تأثیر قرار نمی‌دهد و می‌تواند سایر اعضای بدن را نیز درگیر کند. در واقع، التهاب ناشی از RA می‌تواند به ارگان‌ها و بافت‌های غیر مفصلی مانند قلب، ریه‌ها، عروق خونی و حتی چشم‌ها آسیب وارد کند.

بنابراین این بیماری علاوه بر کاهش توانایی حرکتی و ناتوانی در انجام فعالیت‌های روزمره، می‌تواند خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی، مشکلات تنفسی و حتی اختلالات بینایی را افزایش می‌دهد و بر کیفیت زندگی فرد تأثیر گذاشته و مشکلات روانی مانند افسردگی و اضطراب را نیز به همراه داشته باشد.
 

تفاوت آرتروز و آرتریت

با وجودی که آرتریت روماتوئید و آرتروز هر دو بیماری مفصلی هستند، اما تفاوت‌های اساسی در علل و ویژگی‌های آن‌ها وجود دارد. آرتریت روماتوئید یک بیماری خودایمنی است که در آن سیستم ایمنی بدن به اشتباه به مفاصل حمله کرده و باعث التهاب مزمن و تخریب بافت‌های مفصلی می‌شود و به طور معمول دوطرفه بروز می‌کند. از سوی دیگر، آرتروز که به آن استئوآرتریت نیز گفته می‌شود، بیشتر ناشی از ساییدگی و پارگی غضروف مفاصل است که معمولاً به دلیل پیری یا فشار بیش از حد بر مفاصل ایجاد می‌شود.

دکتر احسان عمادی (داروساز) در مقاله آرتروز در مجله علمی داروکده، به شرح علمی این بیماری و علائم ویژه آن پرداخته است. 
 

علت آرتریت روماتوئید چست؟

علت آرتریت روماتوئید هنوز به طور کامل درک نشده است، اما مطالعات نشان داده‌اند که این بیماری به دلیل ترکیب پیچیده‌ای از عوامل ژنتیکی، محیطی و فیزیولوژیکی بروز می‌کند.

برخی از عوامل زیر می‌توانند نقش مهمی در آغاز و پیشرفت این بیماری ایفا کنند.

ژنتیک

عوامل ژنتیکی یکی از مهم‌ترین علل بروز آرتریت روماتوئید به شمار می‌آیند. تحقیقات نشان می‌دهند که افراد با سابقه خانوادگی این بیماری بیشتر در معرض خطر ابتلا به آن هستند.

بیش از ۳۰٪ از بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید، اعضای خانواده‌ای دارند که به این بیماری مبتلا هستند. تغییرات در ژنی که در تولید پروتئین‌های مقابله کننده با عفونت‌ها و عوامل خارجی در سیستم ایمنی نقش دارد، باعث تحریک سیستم ایمنی و افزایش احتمال بروز آرتریت روماتوئید شود. با این حال، وجود این ژن به تنهایی کافی نیست و عوامل محیطی نیز باید در کنار آن وارد عمل شوند.
 

عوامل محیطی

عوامل محیطی به عنوان محرک‌هایی عمل می‌کنند که می‌توانند در افراد با استعداد ژنتیکی، باعث بروز آرتریت روماتوئید شوند. برخی از این عوامل عبارتند از:

• عفونت‌ها: عفونت‌های ویروسی و باکتریایی به ویژه عفونت‌های دستگاه تنفسی فوقانی، به‌ویژه در دوران کودکی یا جوانی، می‌توانند سیستم ایمنی بدن را تحریک کرده و آن را به اشتباه به سمت حمله به مفاصل سوق دهند.
• آلودگی‌های محیطی: برخی از مطالعات نشان داده‌اند که قرارگیری در معرض آلودگی‌های محیطی، از جمله آلاینده‌های هوا و مواد شیمیایی صنعتی، می‌تواند خطر ابتلا به آرتریت روماتوئید را افزایش دهد.
• سیگار کشیدن: سیگار یکی از عوامل محیطی شناخته‌شده است که به طور قابل توجهی خطر ابتلا به آرتریت روماتوئید را افزایش می‌دهد. مواد شیمیایی موجود در دود سیگار می‌توانند سیستم ایمنی بدن را تحریک کنند و به توسعه آرتریت روماتوئید کمک کنند.
   

هورمون‌ها

هورمون‌ها نقش قابل توجهی در بروز آرتریت روماتوئید دارند. تغییرات هورمونی به ویژه در زنان که بیشتر از مردان به آرتریت روماتوئید مبتلا می‌شوند، می‌تواند به عنوان یک عامل تحریک‌کننده در بروز این بیماری موثر باشد.

مطالعات نشان می‌دهند که تغییرات هورمونی مرتبط با دوران بارداری، قاعدگی یا یائسگی می‌توانند بر واکنش‌های ایمنی بدن تأثیر گذاشته و احتمال ابتلا به RA را افزایش دهند. علاوه بر این، برخی از داروهای هورمونی، مانند قرص‌های ضدبارداری، نیز ممکن است در بروز بیماری نقش داشته باشند.
 

پاسخ ایمنی و التهاب

در افراد مبتلا به آرتریت روماتوئید، سیستم ایمنی به طور اشتباهی به بافت‌های سالم مفاصل حمله کرده و آن‌ها را تخریب می‌کند. این حمله موجب تولید مولکول‌هایی به نام سیتوکین‌ها می‌شود که باعث التهاب و آسیب به بافت‌های مفصلی می‌شود.

سیتوکین‌ها همچون عوامل التهاب‌زا می‌توانند در بروز و پیشرفت بیماری تأثیر داشته باشند و حتی باعث تخریب غضروف و استخوان‌ها شوند.
 

رژیم غذایی ناسالم، چاقی و استرس

عوامل دیگری نیز ممکن است در بروز آرتریت روماتوئید نقش داشته باشند. به عنوان مثال، چاقی و رژیم غذایی ناسالم می‌توانند به عنوان عوامل خطر در پیشرفت التهاب و بیماری مؤثر باشند. همچنین استرس‌های روانی و عاطفی ممکن است به عنوان محرک‌هایی عمل کنند که موجب تشدید پاسخ‌های ایمنی و التهاب در بدن شوند.
 

آزمایش آرتریت روماتوئید چیست؟

آزمایش‌های مختلفی برای تشخیص آرتریت روماتوئید و ارزیابی شدت بیماری انجام می‌شود. از مهم‌ترین این آزمایش‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

علائم آرتریت روماتوئید در آزمایش خون

• آزمایش آنتی‌بادی‌های ضد سیتروپلاسمی (Anti-CCP) : این آزمایش به شناسایی آنتی‌بادی‌های خاص در خون می‌پردازد که معمولاً در بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید یافت می‌شود.
• آزمایش فاکتور روماتوئید (RF): این آزمایش وجود فاکتور روماتوئید که یک نوع آنتی‌بادی است را در خون بررسی می‌کند. اگر این آنتی‌بادی در خون بیمار موجود باشد، ممکن است نشانه‌ای از آرتریت روماتوئید باشد.
• آزمایش ESR و CRP: این آزمایش‌ها نشان‌دهنده التهاب در بدن هستند. سطوح بالای این نشانگرها می‌تواند نشان‌دهنده وجود التهاب ناشی از آرتریت روماتوئید باشد.
   

تصویربرداری مفصلی

تصویربرداری با استفاده از اشعه ایکس، اولتراسونوگرافی یا MRI به تشخیص آسیب‌های مفصلی ناشی از آرتریت روماتوئید و همچنین ارزیابی پیشرفت بیماری کمک می‌کند.
 

علائم آرتریت روماتوئید چیست؟

علائم آرتریت روماتوئید می‌تواند به صورت تدریجی و به صورت متنوع بروز پیدا کند که در ابتدا ممکن است خفیف به نظر برسند، اما در صورت عدم درمان یا مدیریت مناسب، منجر به عوارض جدی و ناتوانی‌های طولانی‌مدت می شوند.

نشانه های آرتریت روماتوئید بسته به شدت بیماری و نوع مفاصل درگیر متفاوت است و ممکن است بر اساس ویژگی‌های فردی، جنسیت، سن و وضعیت عمومی بدن تغییر کند. از آنجا که آرتریت روماتوئید می‌تواند به بخش‌های مختلف بدن آسیب برساند، شناسایی سریع و دقیق علائم آن اهمیت زیادی دارد.

چند علامت آرتریت روماتوئید که نباید نادیده گرفته شوند زیرا می‌توانند نشان‌دهنده پیشرفت بیماری و بروز عوارض جدی باشند، به ترتیب شامل موارد زیر هستند:

درد و تورم مداوم مفاصل به‌ویژه صبح‌ها که به کاهش دامنه حرکتی منجر گردد.

خشکی مفاصل که می‌تواند به‌ویژه در مفاصل دست‌ها و پاها ایجاد شود و باعث مشکلاتی در انجام فعالیت‌های روزانه شود.

تب و خستگی غیرطبیعی است که می‌تواند نشان‌دهنده التهاب شدید و پیشرفت بیماری باشد.

وجود نودول‌های روماتوئیدی (برجستگی‌های زیرپوستی) و مشکلات پوستی نظیر قرمزی یا التهاب در پوست اطراف مفاصل

هرگونه تغییر در بینایی، به‌ویژه بروز درد چشم یا تاری دید

این علائم باید به سرعت تحت نظارت پزشک قرار گیرند تا از بروز آسیب‌های جدی به مفاصل و سایر ارگان‌های بدن جلوگیری شود.

در این بخش، به تفصیل علائم مختلف این بیماری را از مراحل اولیه تا انواع مختلف آرتریت و در گروه های مختلف بررسی خواهیم کرد:

علائم اولیه آرتریت روماتوئید

علائم اولیه آرتریت روماتوئید معمولاً به‌طور تدریجی شروع می‌شود و اغلب شامل درد، تورم و سفتی مفاصل، به‌ویژه در دست‌ها و پاها، است. این علائم ممکن است با التهاب و قرمزی همراه باشند و معمولاً در ساعات صبح یا پس از استراحت شبانه بدتر می‌شوند.

در ابتدای بیماری، علائم ممکن است فقط در یک یا چند مفصل ظاهر شوند، اما به تدریج ممکن است به سایر مفاصل بدن گسترش یابند. افراد مبتلا به آرتریت روماتوئید همچنین ممکن است احساس خستگی، تب خفیف و کاهش وزن داشته باشند.
 

علائم آرتریت روماتوئید زانو

آرتریت روماتوئید می‌تواند مفصل زانو را تحت تأثیر قرار دهد و علائم آن شامل درد، تورم و کاهش دامنه حرکتی است. افراد مبتلا به این نوع آرتریت ممکن است هنگام راه رفتن یا ایستادن طولانی‌مدت احساس درد شدید در زانو کنند.

علاوه بر این، التهاب در زانو می‌تواند منجر به خشکی و سفتی مفصل شود که انجام حرکات طبیعی را مشکل می‌سازد. در صورت عدم درمان، این وضعیت می‌تواند منجر به تخریب غضروف و استخوان‌های مفصل زانو گردد.
 

علائم آرتریت روماتوئید گردن

آرتریت روماتوئید می‌تواند بر مفصل‌های گردن، به‌ویژه مفاصل بین مهره‌ای، تأثیر بگذارد. علائم آن شامل درد گردن، سفتی در هنگام حرکت، سردرد و در موارد پیشرفته‌تر، فشرده شدن عصب‌ها یا نخاع می‌شود که می‌تواند منجر به بی‌حسی یا ضعف در بازوها و پاها گردد. در برخی موارد شدید، آرتریت روماتوئید گردن می‌تواند موجب مشکلاتی در تعادل و راه رفتن شود.

علائم آرتریت روماتوئید دست

آرتریت روماتوئید دست‌ها را به طور معمول درگیر می‌کند و علائم آن شامل درد، تورم و خشکی مفاصل انگشتان و مچ‌ها است. این علائم معمولاً در ساعات صبح بیشتر نمایان می‌شوند و ممکن است باعث کاهش توانایی انجام فعالیت‌های روزمره مانند نوشتن، گرفتن اشیاء یا باز کردن درب‌ها شوند. تغییر شکل مفاصل انگشتان از دیگر علائم شایع آرتریت روماتوئید در دست است.
 

علائم آرتریت روماتوئید عصبی

آرتریت روماتوئید عصبی به زمانی اطلاق می‌شود که التهاب ناشی از آرتریت روماتوئید به اعصاب فشار وارد کرده و باعث مشکلات عصبی می‌شود. این بیماری می‌تواند منجر به بی‌حسی، گزگز، یا ضعف در دست‌ها و پاها گردد. التهاب مزمن مفاصل و فشار به اعصاب می‌تواند منجر به آسیب‌های عصبی دائمی شود.
 

علائم پوستی آرتریت روماتوئید

آرتریت روماتوئید تنها مفاصل را درگیر نمی‌کند، بلکه می‌تواند بر پوست نیز تأثیر بگذارد. یکی از شایع‌ترین علائم پوستی این بیماری، وجود برجستگی‌های روماتوئیدی یا " نودول‌های روماتوئید " است که معمولاً روی پوست در نزدیکی مفاصل آسیب‌دیده ایجاد می‌شوند.

این نودول‌ها معمولاً سفت و بدون درد هستند، اما در برخی موارد ممکن است عفونت کرده یا ملتهب شوند. علاوه بر این، ممکن است پوست افراد مبتلا به آرتریت روماتوئید دچار خشکی، قرمزی و التهاب شود.
 

علائم آرتریت پسوریاتیک

آرتریت پسوریاتیک نوعی آرتریت است که در افراد مبتلا به پسوریازیس رخ می‌دهد. علائم این نوع آرتریت مشابه آرتریت روماتوئید است، اما معمولاً همراه با علائم پوستی پسوریازیس، مانند قرمزی، پوسته‌ریزی و التهاب پوست، همراه است. این بیماری می‌تواند مفاصل مختلف بدن از جمله انگشتان دست، پا، زانوها و مچ‌ها را درگیر کند. علائم شامل تورم، درد و کاهش دامنه حرکتی مفاصل است که به تدریج پیشرفت می‌کند.
 

علائم آرتریت سپتیک

آرتریت سپتیک نوعی عفونت در مفاصل است که معمولاً به دلیل ورود باکتری‌ها به مفصل از طریق جریان خون یا آسیب‌های مستقیم به مفصل ایجاد می‌شود.

علائم آن شامل درد شدید مفصلی، تورم، قرمزی و گرمی در اطراف مفصل مبتلا است. علاوه بر این، افراد مبتلا به آرتریت سپتیک ممکن است دچار تب بالا، لرز و احساس بیماری عمومی مثل خستگی شدید شوند. این وضعیت یک اورژانس پزشکی است که نیاز به درمان فوری با آنتی‌بیوتیک‌ها دارد.
 

علائم آرتریت تمپورال

آرتریت تمپورال که به آن آرتریت شریان گیجگاهی نیز گفته می‌شود، یک نوع التهاب شریان است که معمولاً در ناحیه سر و گردن، به‌ویژه در نزدیکی گیجگاه‌ها ایجاد می‌شود.

علائم آن شامل درد شدید در ناحیه گیجگاهی، سردرد مداوم، حساسیت در ناحیه شریان‌ها و مشکل در دید به دلیل فشار بر عصب‌های چشم است. این بیماری می‌تواند باعث کاهش بینایی یا حتی کوری دائم شود و نیاز به درمان فوری با داروهای کورتیکواستروئیدی دارد.
 

علائم آرتریت روماتوئید در زنان

آرتریت روماتوئید در زنان بیشتر از مردان شیوع دارد و علائم آن می‌تواند شدیدتر و پیچیده‌تر باشد. زنان معمولاً در سنین میانسالی به این بیماری مبتلا می‌شوند. تغییرات هورمونی به ویژه در دوران بارداری و یائسگی می‌تواند علائم آرتریت روماتوئید در زنان را تشدید کند.
 

علائم آرتریت روماتوئید در مردان

اگرچه آرتریت روماتوئید در مردان نادرتر از زنان است، اما زمانی که مردان به این بیماری مبتلا می‌شوند، معمولاً علائم شدیدتری دارند. در مردان، این بیماری ممکن است در سنین جوانی شروع شود و علائم آن شامل درد و تورم در مفاصل بزرگ‌تر مانند زانوها و شانه‌ها باشد. همچنین در مردان مبتلا به آرتریت روماتوئید، پیشرفت بیماری سریع‌تر از زنان رخ می‌دهد و ممکن است آسیب مفصلی بیشتری ایجاد شود. به علاوه، مردان بیشتر به مشکلات سیستم قلبی و عروقی ناشی از آرتریت روماتوئید دچار می‌شوند.
 

علائم آرتریت روماتوئید در کودکان

آرتریت روماتوئید در کودکان یا Juvenile idiopathic arthritis  نوعی بیماری خودایمنی است که می‌تواند مفاصل کودکان و نوجوانان را تحت تأثیر قرار دهد. علائم آن شامل درد و تورم مفاصل، تب و راش‌های پوستی است. این بیماری می‌تواند باعث محدودیت در حرکت کودک و تأثیر بر رشد طبیعی بدن شود.

اگرچه این بیماری در سنین پایین‌تر بروز می‌کند، ولی به دلیل ماهیت مزمن و التهابی بیماری، ممکن است نیاز به درمان‌های طولانی‌مدت برای کنترل علائم و پیشگیری از آسیب‌های مفصلی باشد.
 

عوارض آرتریت روماتوئید چیست؟

عاقبت بیماری آرتریت روماتوئید بستگی به شدت بیماری، نوع درمان و کنترل آن دارد. در صورت درمان به‌موقع و استفاده از داروهای مناسب، بسیاری از بیماران می‌توانند علائم بیماری را کاهش دهند و از پیشرفت تخریب مفاصل جلوگیری کنند.

اما اگر بیماری به طور مؤثر کنترل نشود، می‌تواند به آسیب‌های دائمی مفصلی، از دست دادن توانایی‌های حرکتی و حتی ناتوانی‌های شدید منجر شود.

عوارض آرتریت روماتوئید می‌تواند شامل افزایش خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی و عروقی، مشکلات تنفسی و کاهش کیفیت زندگی به دلیل وجود التهاب مزمن و آسیب به ارگان های داخلی باشد.
 

طول عمر بیماران آرتریت روماتوئید

طول عمر بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید به شدت بیماری، کیفیت درمان و مدیریت آن بستگی دارد. به‌طور کلی، با درمان مناسب و کنترل علائم، بسیاری از بیماران می‌توانند زندگی نسبتاً طبیعی داشته باشند و طول عمر آن‌ها مشابه افراد بدون بیماری باشد.

با این حال تحقیقات نشان می‌دهند در برخی از موارد که بیماری پیشرفته و کنترل نشده باقی می‌ماند، التهاب مزمن و آسیب‌های مفصلی و ارگانی می‌تواند به کاهش طول عمر منجر شود.
 

درمان آرتریت روماتوئید

درمان قطعی آرتریت روماتوئید تاکنون امکان پذیر نبوده است اما با درمان‌های مناسب تحت نظر پزشک متخصص، می‌توان علائم بیماری را کنترل کرده و از پیشرفت آن جلوگیری کرد.

درمان آرتریت روماتوئید معمولاً شامل داروهایی است که التهاب را کاهش داده و به ترمیم مفاصل آسیب‌دیده کمک می‌کنند. از مهم‌ترین داروها می‌توان به داروهای ضد التهابی غیراستروئیدی، داروهای ضد روماتیسمی اصلاح کننده بیماری (DMARDs) و داروهای بیولوژیک اشاره کرد که به کاهش التهاب و پیشگیری از تخریب مفاصل کمک می‌کنند.

هر چند داروها تنها راه حل نیستند و رعایت رژیم غذایی سالم و ضد التهابی، اصلاح سبک زندگی، انجام تمرینات بدنی منظم و فیزیوتراپی نقش مهمی در کنترل بیماری دارند.

همچنین، نقش ریزمغذی ها در بیماری های خود ایمنی نظیر آرتریت را نباید نادیده گرفت. برخی مکمل هایی که با مشورت پزشک برای جلوگیری از تداخل با سایر داروها، می توانند در کاهش التهاب و تسکین علائم کمک کننده باشند، عبارتند از:

• مکمل‌های امگا-۳ و روغن ماهی برای کاهش التهاب مفاصل
• مکمل‌های ویتامین D برای حفظ سطح سرمی این ویتامین و سلامت استخوان‌ها و پیشگیری از پوکی استخوان
• گلوکزامین، کندروئیتین و سایر مکمل‌های غضروف ساز با فرمولاسیون های مختلف برای کاهش درد و روان سازی مفاصل
   

کلام آخر

در نهایت، آرتریت روماتوئید یک بیماری پیچیده است که نیاز به مدیریت و درمان دقیق و مستمر دارد. تشخیص زودهنگام و درمان مؤثر می‌تواند به پیشگیری از آسیب‌های مفصلی و عوارض جدی کمک کند و کیفیت زندگی بیماران را بهبود بخشد.

همچنین، در کنار درمان‌های دارویی، توجه به رژیم غذایی سالم، ورزش منظم و استفاده از مکمل‌های مناسب می‌تواند به تسکین علائم و جلوگیری از پیشرفت بیماری کمک کند.

داروخانه آنلاین داروکده به عنوان یک مرکز معتبر و دارنده مجوز برای عرضه مکمل ها و فرآورده های طبیعی، مجموعه کاملی از محصولات سلامت محور غیردارویی را با ضمانت سلامت، اصالت و کیفیت ارائه می دهد و می توانید بسته به نیاز خود، ماده مغذی یا فرآورده طبیعی مورد نظر را تهیه نمایید.

همچنین، وجود یک تیم علمی متشکل از متخصصان داروسازی و کارشناسان ارشد تغذیه، به شما این فرصت را می دهد که در تمامی مراحل قبل، حین و بعد از خرید با برقراری مشاوره رایگان تلفنی، سوالات خود را مطرح نموده و شرایط سلامتی‌تان را ارزیابی نمایید.

مجله علمی داروکده نیز به عنوان یک بانک اطلاعاتی جامع، با انتشار مطالب علمی و به‌روز در تمامی حوزه ها، فرصت انتخاب آگاهانه‌تری در مسیر حفظ سلامت به شما می دهد. بنابراین، امیدواریم تمامی این مطالب برای شما مفید بوده باشد و نظرات و پیشنهادات ارزشمند خود را با ما به اشتراک بگذارید.

:Reference

Smith MH, Berman JR. What is rheumatoid arthritis?. Jama. 2022 Mar 22;327(12):1194

Smolen JS, Aletaha D, Koeller M, Weisman MH, Emery P. New therapies for treatment of rheumatoid arthritis. The lancet. 2007 Dec 1;370(9602):1861-74

Radu AF, Bungau SG. Management of rheumatoid arthritis: an overview. Cells. 2021 Oct 23;10(11):2857

Grassi W, De Angelis R, Lamanna G, Cervini C. The clinical features of rheumatoid arthritis. European journal of radiology. 1998 May 1;27:S18-24

Ross C. A comparison of osteoarthritis and rheumatoid arthritis: diagnosis and treatment. The Nurse Practitioner. 1997 Sep 1;22(9):20-41